Breeve van Gait Vreeman. Ze praotten der aoveral van en ’k had ’et ook ’elaezen inde krante, dat ’et in Vorden met die Landbouwtentoonstelling® zoo’n allemeugend spul zol waezen, geliek dat in onzen Achterhoek maor zelden te zien is ’e-west. Zoo heurden ik ook, dat ’er un Konkoershiepiek zol wodden ’egeven. ’k Zegge tegen Jannes Lutjebroek: „Dat mot zoo’n soart van peardespul zin, daor iieder en ééne an kan meedoen- ’k Zol wal zinne hebben, um der met onzen olden Broenen ook an mee te doen. ’t Is un old, zinnig beest. ledereene kan der op gaon zitten, daor vertrek i geen oor umme en ze meugt ’em gerust onder den balg hèn kroepen: hi’j zal geen been verzetten, ’k Zol haoste durven te zeggen dat ’et niet meugeluk is um met ’et goeie kreituur ongelukken te kriegen. Zoo iets is zeldzaam en ’k zol der al lichte ’nen mooien pries op kunnen kriegen, ducht ow dat oök niet?” ~’k Hebbe zoo’n spul nog van z’n laeven niet mee-’emaakt”, zae Jannes onderwiel i diepe rimpels in ’t gezichte trok. „Misschien zollen ze ow en owwen olden Broenen kunnen verleunen as ’ne antiekietei t.” „Mi’j goedl” zeg ik, „awwe maor ’nen pries kriegt.” ~’t Is ’nen beer toch ook altied um ’t veurdeel begonnen”, zeg i. ’k Zegge: „0, bö wissel Wie zich zelf verkrummelt, wodt van do hoender op-é-gaeten.” ’k Hadde daorumme wal inde gaten, dat Jannes mi’j geen uutsluutsel geven kon en daorumme zei ’k tegen miene Gaetruu: „De beste bode is de man zelf; ’t zal daorumme wal ’t beste zin da’k der eigens op af gaol” „0, bö wissel” zeg ze. „I’j hebt daor ook wal kennissen wonnen, die ow met ’et een en ’t ander op de heugte kunt brengen!” Um daw-we inde waeke fenaol te drok wazzen met de rogge en de haver: alleswas van ’t jaor late en kwam haoste te gelieke, kon ’k inde waeke niet an uutgaon denken en daorumme gong ik der lest Zundages maor op af. Now: ’k wodden deur miene kennissen vrendeluk ontvangen, dat kan ’k niet anders zeggen. Ze lieten mi’j ook de plaatse zien in ’t Vordense bos, waor ’t feest zol wodden ’eholden. Maor ’k zag al dadeluk. dat bi’j dat konkoershippiek leeluk most wodden ’esprongen. Dat zol veur onzen olden Broenen en ook veur mi’j fenaol te mans waezen en de vrouwe zoi mi’j veur ’ne dusdaonige waoghalzerieje ook geen toestemminge willen geven, dat was zeker. Maor der zollen in ’t Nutsgebouw ook arg mooie schilderiejen te zien waezen, die ’emaakt wazzen deur ’nen gladjanus inde kunst van schilderen en die Kees van Urk heetten. We mosten daorumme wisse en zeker kommen: de vrouwe en ik. Zi’j verwachtten ons op de vieziete en dan kregen we ’s middages stokvis met bottersouse. Umdat der geen karmse was ’ewest, wollen ze op ’t Landbouwfeest ’et gewone karmismaol anrichten. Now: ’k belaofden ook, dat we kommen zollen, maor zei: ze mosten toch veural geen onkosten maken en geen muite veur ons doen. Men kan ook nooit weten Hoe de zaken loop en; der kan zoo lichte wat tusschenbeide kommen. Zoo nam ik afscheid van de kennissen, ’t Begon al donker te wodden, toe ’k inde vearte onze huus weer zag liggen.’ De vrouwe kwam mi’j te moëte gaon. Ze zag der luk sloerig uut, docht mi’j zoo. Toe ’k bi’j eur was, pakten ik eur aeven en vroeg: „Is der wat, dat ow hindert?” „Bi’j ons is ’t op ’t moment un gek-: kenspul” zae ze en begon toe te grienen. „De jonges en de dearns uut de buurte staot allemaolö naor onze staldeure te kieken en ze lolt al maor zoo deur.” „Wat hebt ze daor te staon lollen?” vroeg ik verbiesterd. ~’k Weet ’et ook niet”, zei ze, „maor ’t is un schande veur de buurte. En onze Aorent Jan is der, leuf ik, de schold van: hi’j steet veur den trop met ’nen stok inde hand; daormee sleet i de maote en doet met ééne dienst as veurzanger.” Toe we bi’j ’t huus kwammen, wazzen de jongeluu daor nog drok doende met zingen. I’j mot begriepen: ze hadden ’eheurd of ’elaezen. dat un boerenzeun töt Ministerwas benoëmd ’ewodden en now hadde onze Aorent Jan daorop un varsjen ’emaakt en dat had i met ’ne holtskolle op de staldeure ’eschreven, zoodat ze ’t allemaole te gelieke konden laezen en now zongen ze altied weer van veuren af an: „Colijn, een brave boerenzoon. Het puikje van de dorpelingen, Was ’t werken al van der jeugd (gewoon, Maar kon zijn leerlust niet bedwingen. Om kunde en knapheid hoog geëerd, Heeft men hem Minister moeten (maken ’t Liep met ’s Lands zaken heeleroaal (verkeerd: ’t Werd tijd, weer van den zwendel (vrij te raken” efiz. Ik most um die snuiters lachen. Ze zongen zoo flink uut de borste, asof ze aovertuugd wazzen zelf ook binnenkort minister of ministersvrouwe te zullen waezen. Maor toe zei ik toch: . „Heur ens, jongeluu, i’jluu zingt veul te vrog. Laot de man earst ens teunen dat i de rechte man op de rechte plaatse is en zingt dan zukke liedjes op ’em, maor maak now maor gauw da’j naor bedde komt, want morgen wil ’t weer vrog dag waezen.” •Now mot ow weer groeten ow vrend GAIT VREEMAN. --- Grauwtje, mijn Grauwtje, wat was ik toch blij 123 Gist’ren toen Moedertje jou voor mij kocht, nadat ’k je onder een twintigtal grauwtjes als mijn verjaarspresent uit had gezocht. Grauwtje, ja Grauwtje, ik zag j’ al voor het raam, jou wou ik hebben en ’k bleef er ook bij; al stond de toonbank ook weldra vol grauwtjes, tóch koos ik jou uit die heel lange rij. Grauwtje, o Grauwtje ik vond je zoo mooi, ’k Streelde je langs je fuweelzachte huid, over je ooren, en ’k droeg je voorzichtig daarop naar huis als een kostbaren buit. Grauwtje, mijn Grauwtje, toen was je van mij stellig vond ’k jou wel mijn liefste present, en wie ’k je zien liet, zei dra vol bewond ring: „Nu, ’k kan bemerken, dat jij wordt ver Grauwtje, mijn Grauwtje, wat was ’k gist’ren blij, ’k dacht, dat wel niemand zoo rijk was als ik, ’k nam je zelfs ’s avonds mee, toen ik ging slapen, en ’k had met jou in mijn droomen nog schik. Grauwtje, maar Grauwtje, och wees nu niet boos straks, toen ’k dat meisje zag rijden langs ’ï [strand, met haar echt grauwtje, dat vlug galoppeerde, had ik, ja werk’lijk, toch even het land. Grauwtje, mijn Grauwtje, zeg, weet je wat ’k dacht 1 Kon ik je ruilen, ik deed het dan gauw 1L „voor een echt Grauwtje,” bedoelde ’k [natuurlijk maar n n ï BU ’t niet kan, wil ’k weer blij zijn [met jou! HERMANNA, MIJN GRAUWTJE. --- DE VANILLE. Als de Indiaan in Mexico des morgens zijn lichtgebouwde, door boomen beschutte hut verlaat, voeren enkele schreden hem inde weelderigste wouden van vijgeboomen, acasia’s en palmen. Behendig beweegt zijn slank lichaam zich tusschen kreupelhout en slingerplanten door, terwijl hij bloemen en ranken opspoort, die inde kronen der boomen geurige tuinen vormen. Zooals elders het kjimop tegen de stammen van eiken en beuken opklimt, zoo slingert zich hier de vanilleplant om den Amerikaanschen vijgeboom. De fijne ranken omgeven de takken en klimmen naar boven tusschen scharlakenroode en goudgele bloesems, geholpen door tallooze zuigworteljes. De bladeren staan in twee rijen langs de ranken, zij zijn lancetvormig en zien er frisch uit. Waar ze zijn uitgeplant, komen de bloesems te .voorschijn, van binnen sneeuwwit, van buiten geelachtig bruin, maar het kostbaarst zijnde. dunne, lange peulen, die zich eerst groen, later bruinachtig uit de verwelkende bloemen ontwikkelen, in kleine bosjes samenhangen en reeds op grooten afstand 'den heerlijksten geur verspreiden. Hier staat de In'jdiaan stil.; gemakkelijk klimt hij tegen de laagste takken op en plukt vrucht na vrucht, bij voorkeur de halfrijpe, die juist van de groene kleur naar de bruine overgaan. Na korten tijd heeft hij zijn werk gedaan en is hij in zijn hut terug, vóór de reeds hooger stijgende zonde hitte drukkend maakt. Inden zonneschijn, of anders, bij vochtig weer bij een vuurtje van maïs-stroo, droogt hij de vanillestokjes, pakt ze zorgvuldig in, opdat noch nachtlucht, noch dauw ze schaden, en brengt ze dan, als hij vijftig tot één bos heeft vereenigd, voor een rijke belooning naar de kooplieden inde havenplaatsen. Zoo heel gemakkelijk is echter het plukken der peultjes toch niet. De stammen der palmen zijn met lange, zwarte stekels bezet, die den onvoorzichtige pijnlijk kunnen wonden: sommige bloeiende slingerplanten werpen, als zij in beweging worden gebracht, ’t zij dooreen opvliegende vogel, ’t zij door een wegvluchtend aapje, een wolk van roodachtigbruine, fijne haartjes van zich, die de huid van den mensch onverdragelijk prikkelen en doen jeuken, stekende vliegen gonzen steeds om de plukker , tusschen de schoonste bloemen rust misschien e vergiftige slang; op de ranken kruipen tallooze , ren, wier beet een scherp vocht inde wonde breng ’ en mogelijk verbergt zich in het dichte kre I hout een jagu&r of .tijgerkat.; – 124 – Al die gevaren hebben den Indiaan op het denkbeeld gebracht, de vanille bij zijn hut aan den voet van jonge boomen te planten. Een inden vruchtbaren grond gestoken vanilletakje groeit spoedig verder en klimt tegen zijn steunsel op; binnen drie jaar draagt het reeds vrucht. In die warme landen echter, waar de vanilleplant inheemsch is, gebruiken de menschen, die de stokjes verzamelen, ze nooit, daar de prikkelende vrucht als een gevaarlijk vergift wordt beschouwd. ---