Het Platteland en de opheffing der Rechtbanken*) • Het was in de negentiger jaren der i Vorige eeuw, dat er in de Tweede Kamer een groep leden uit alle partijen zich samenvoegde, om op te komen voor de' belangen van net platteland. Herinner ik, mij een van de anecdotes er liepen er, toen vele over deze Plattelandsclub goed, dan was het Hoofdbureau gevestigd in het Koffiehuis Central in den Haag, waar men 's avonds bij de Courantentafel tezamen kwam en waar de Club ZOU zijn geboren. In die dagen het moet tusschen vier- en zevenennegentig geweest zijn -- zong een student te Groningen, zich zelf begeleidend door turksche trom en bekkenslag, ter eere van die Plattelands Club onder meer: ~stone voortaan iedereen, Tot het nut van het Algemeen, En het nut van den Boerenstand, De Club van het Platteland." Die student roert sinds lang de turksche trom niet meer, doch werkt al jaren in de stilte van zijn laboratorium, als een van onze verdienstelijkste Nederlanders, tot nut „van het algemeen", voor stad en platteland. Dat vers komt mij herhaaldelijk in de gedachte als ik denk aan de opheffing der plattelands-rechtbanken. De toepasselijkheid van het vers blijkt vooral uit deze regels, die er eveneens in voorkwamen: ~De Kamerstand van het Platte Land Vereene ééne band!" Och dat er wederom zulk een Plattelandsclub in de Tweede Kamer geboren Wierde. Het zou de redding van Zutphen en van de andere bedreigde steden en dorpen kunnen zijn! , Nu het hier om zulke groote belangen gaat, wil de Redactie der „Zutphensche Courant", die zich voor haar vaderstad. inspant met al de krachten, waarover zij beschikt, mij zeker nog wel eenmaal voor het goede doel eenige plaatsruimte afstaan. Er zijn nl. een paar punten, waarop nog even de aandacht moet gevestigd worden. Zoo was het mij onbekend, dat er nog betrekkelijk kort geleden in Almelo een zeer kostbaar en naar de nieuwste eischen ingericht huis van bewaring is gebouwd, dat tonnen heeft gekost. Wat moet daar nu mee gebeuren? Als een groot stuk van het arrondissement Zutphen en het arrondissement Almelo bij Zwolle moet worden ondergebracht, zal hier niet slechts het veel minder geschikte huis van bewaring, maar ook het gerechtsgebouw vergroot dienen te worden. Men onderschatte ook niet liet bedrag der onkosten voor het transport der volumineur archieven! Zoo zal er ook elders dan te Zwolle „te krammen en te lijmen" vallen. In Frankrijk is evengemeld transport der archieven een groote financieele tegenvaller gebleken! Zie daaromtrent het in mijn vorig artikel geciteerde stuk van jhr. mr. G. W. van der Does (Advovatenblad 15 Sept. 1932). Men heeft vogels in de lucht zien vliegen, er een in de hand hebbende, dien men zal laten glippen, of, zonder beeldspraak: de bezuiniging, die men voorstelt (de vogel in de lucht) kan tegenvallen; daarentegen de bezuiniging, die in een handomdraaien kan worden toegepast, is er een, die niet kan tegenvallen; die precies valt te berekenen. Men behoeft geen of weinig menschen op wachtgeld te stellen als al de 65-jarigen en ouderen er uitgaan; men krimpt de bezetting van alle colleges in en de presidenten der colleges zorgen, waar noodig en in vele colleges is het ncodig voor betere werkverdeeling. De inkrimping dus overal, niet alleen in de .7 bedreigde steden, maar overal en vooral in Amsterdam en hier in het groot. De leuze van de nieuwe club, men heeft haar hier voor oogen: Niet het platteland het slachtoffer laten worden van de groote stad. Billijkheidshalve had ik in mijn vorig artikel beter moeten laten uitkomen, dat de Commissie-Welter en de Regeering de bezuiniging niet enkel willen zoeken in opheffing van colleges en kantongerechten; de Commissie-Welter toch heeft in haar rapport met zooveel woorden er OP gewezen, dat vele hoven en rechtbanken, maar dat vooral hof en rechtbaßk te Amsterdam (en in de allereerste plaats de rechtbank aldaar) een bezetting hebben, die onevenredig groot is als men haar vergelijkt met die van andere rechterlijke colleges. Maar èn het rapport-Welter en de Regeerhig laten wat te zeer in de schaduw het gemis aan goede werkverdeeling, het bekende feit van een tekort aan arbeid in straf kamers en ook in vele civiele- en handelskamers en het tekort aan werk bij de kleinere rechtbanken, zoowel wat burgerlijke en handels- als wat strafzaken betreft; er wordt te veel de nadruk gelegd op de verwachte gevolgen van opheffing, Maar dat deze verwachte voordeelen wel eens' gecontrabalanceerd konden worden door groote tegenvallers: transportkosten van archivalia, verbouwingen aan gerechtsgebouwen en aan huizen van bewaring en reiskosten van getuigen en ambtenaren, daarvoor heeft noch de Commissie Welter, noch de Regeering de gepaste hoeveelheid vrees. Over de vermindering van bezetting, over betere werkverdeeling en over den uittred bij het bereiken van den 65-jarigen leeftijd zij het mij vergund nog iets mee te deelen. Ik begin met de leeftijdsgrens. Hierover publiceerde in het Pas verschenen nummer van het Juristenblad (22 October 1932) prof. Van Oven een artikel, waaraan het volgende is ontleend: „Verjonging van de rechterlijke macht is noodig, wás al lang noodig, Maar wordt dubbel noodig, nu er anders, harder, gewerkt zal moeten worden. Want welk plan men dan ook volgen zal, in elk plan zal meer werk van den rechter gevorderd worden, meer zittingen, meer reizen, meer zaken, alleenrechtspraak in plaats van collegiale rechtspraak. Kortom de jarenlang gevolgde paden zullen moeten worden verlaten en nieuwe worden gezocht. Wie zijn daarvoor het geschiktst: de jongen of de ouden? De vraag stellen is haar beantwoorden." „De jaren des menschen zijn zeventig. Maar helaas zijn de laatste jaren vóór den zeventigsten verjaardag bij de meesten onzer niet meer de geschiktste voor zwaren arbeid. Natuurlijk weet ik zeer goed dat er voortreffelijke werkers bestaan hebben en bestaan boven de 65, ja boven de 70 of zelfs 80. Maar wie kan van uit zijn eigen onmiddellijke omgeving niet nog veel meer gevallen noemen van het omgekeerde, van personen voor wie het een zegen ware, als een uitdrukkelijke bepaling het nemen van afscheid voorschreef, zoodra het dertiende lustrum gekomen was?" „En dan: waarom zou een rechter tot zijn zeventigsten jaardag mogen blijven, andere ambtenaren tot hun vijf en zestigsten? Is het rechterlijk werk minder zwaar, minder verantwoordelijk?" „Het zwaarste argument tegen het stellen van een leeftijdgrens en dus in het bijzonder tegen de vijf-en-zestigjaar-grens is gelegen in het betreurenswaardige feit, dat, mèt degenen, wier aftreden de rechtspraak slechts ten goede kan komen, ook voortreffelijke krachten aan haar onttrokken zullen worden. Inderdaad, indien wij die voortreffelijken konden behouden, indien men een selectie, differentiatie kon maken, dan zou dit een zegen zijn. Evenwel, dit schijnt onmogelijk. Vooreerst omdat daardoor de onafhankelijkheid der rechterlijke macht in het gedrang dreigt te komen, en dan orndat, indien men uitzonderingen, verlenging van jaar op jaar b.v. toelaat, dit tot de grootste moeilijkheden belooft te leiden." „Men pleit: de Hooge Raad zou ouderen dan 65, volgens sommigen zelfs ouderen dan 70 mogen bevatten. Ik zou zegen: juist de Hooge Raad niet! De Hooge Raad heeft druk, zwaar en zeer verantwoordelijk werk. Moeten nu deze leiders der rechtsontwikkeling uitgezonderd worden? Mij dunkt, voor hen gelden de motieven voor een tijdig afscheid nog meer dan voor anderen." „De hoofdzaak blijft: de bezuinigingsdrang dwingt tot vermindering van 'rechtsprekende personen; daarom moeten allereerst de bejaarden wijken, maar hun ,plaatsen, voorzoover ze vervuld 'Werden, moeten bezet worden door de beste krachten die te krijgen zijn." Zoo is het: Pensionneer de ouderen en help de vele werklooze jongeren. En nu de bezetting en de werkverdeeling: In het rapport-Welter vindt men de volgende staatjes: Colleges Bezetting Aantal Aantal strafz. civ. zaken Hof Den Haag 12 505 433 I Hoven Den Bosch 1-1- Arnhem tezamen 16 545 267 Hof Amsterdam 15 605 301 ,Rechtb. Amsterdam 29 2782 4306 Rechtb. Rotterdam 20 2720 4052 Rechtb. Den Haag 17 2751 3644 (Heeft zoo vraag ik Amsterdam sinds dien niet al weer 2 rechters er bij gekregen, en is het getal er op 31 gebracht? Dit meen ik uit den Staatsalmanak te mogen afleiden. De wanverhouding tot de andere colleges is, ook zonder deze vermeerdering, erg genoeg, zooals het staatje aar '.oont). Over het staatje van de gerechtshoven allereerst het volgende over Den Haag: Hier bestaat het Hof uit 12 volwaardige juristen (de zoodanigen mag men toch in de Hoven verwachten), waarvan er 3 (en ik meen zelfs 4, bij onderling roulement) in een geheel jaar niet meer en niet anders te doen hebben dan in hooger , beroep slechts 505 strgzaken te behande'len, waarvan een zeèiijxidnidend pereen:. lage weinig tijd en moeite vergt. De andere 9 of 8 leden behandelen 433 burgerlijke en handelszaken; ook hier is niet alles even moeilijk en hoofdbrekend. De oplossing ligt voor de hand: Hier kunnen stellig 3 gemist worden als de strafkamer er wat civiel werk bij krijgt. In het A msterdamsche Hof dus zeker meer dan 6. Een plaats als raadsheer in de strafkamer van Den Bosch of Arnhem te bezetten, moet een ware rustkuur zijn. Want in het staatje zijn de getallen van beide Hoven bij elkaar geteld. Remedie ook hier als boven. Nu de rechtbanken. In Den Haag verricht de strafkamer ook civiel werk; in Amsterdam zijn er strafkamers, die het wel en andere, die het niet deen. Laat men aannemen, dat vermindering in Den Haag onmogelijk blijkt; dat er zich evenwel rechters overwerkt hebben, bleek tot dusver niet; op' den grondslag van Den Haag als een juiste basis bouwende zou men dus tot de conslusie komen, dat Amsterdam 7 á 10 rechters te veel heeft en dat in Rotterdam dan ook eenige vermindering toegepast kan worden. In hoever ook de Hooge Raad voor inkrimping in aanmerking komt, mogen beoordeelen wie het weten. Krimpt men verder in alle andere colleges het aantal raadsheeren en rechters en in zeer vele plaatsen dat van de leden van het openbaar ministerie in en combineert men eenige kantongerechten, dan past men een stelsel toe, dat bezuinigt, dat praktisch is en waarbij niet het platteland aan de gr oote steden wordt opgeofferd. De wenk, in de brochure van Calcar gegeven, op welke wijze zou kunnen worden bezuinigd op vuur en licht, in mijn vorig artikel ter sprake gebracht, breng ik andermaal in herinnering. Deze wenk betreft trouwens niet speciaal de rechterlijke macht en zoo heb ik een aanknoopingspunt, om ten slotte ook over andere takken van staatsdienst nog iets te zeggen. Hoe is het mogelijk, vraagt men zich af, dat men steeds maar door is gaan uitbreiden? Omdat op het gebied van de administratie, en hier nog meer dan op dat van de justitie, maar ook op justitieel terrein, de ziekte woedt om, noodig of niet, al meer ambtenaren, hooge en lage te kweeken. Maar verwonderlijk is het, om nu bij de justitie te blijven, dat en Ministerie èn Kamerleden nooit de argumentatie, waarmee zoo vaak uitbreiding werd aanbevolen, beter op haar waarde hebben onderzocht. De overbelasting moest na. gemeenlijk blijken uit het feit, dat de rechtzoekenden zoo lang, soms een jaar en langer moesten wachten .veárdat ze een pleitdag konden krijgen. Of de President van het desbetreffend college ook werk van de meer belaste naar de minder belaste kamers overhevelde wat gemeenlijk nooit geschiedde, in den goeden ouden tijd —, of er wel eens extra-pleitdagen werden gehouden, om den achterstand in te halen, hoeveel pleitdagen per Kamer en per week gebruikt werden en gedurende hoeveel weken per jaar en hoeveel pleidooien men per week en per Kamer aandurfde, tot dergelijke informaties werd veelal geen toevlucht genomen en de nieuwe raadsheeren en rechters, advocaten-generaal en substituut-officieren en substituut-griffiers werden gevoteerd. Er konden weer zooveel menschen met een baantje gelukkig worden gemaakt! Ik herhaal: op het punt van de uitbreiding van het ambitenarencorps is vermoede'lijk veel meer gezondigd in .de administratie dan bij de justiti e. Men zal goed doen eens extra dc ministeries, griffies, secretarieën, gemeentekantoren, gemeentewerkplaatsen, stadstirnmerhuizen en gemeen teplantsoenen te controleeren. Ik zeg dit opzettelijk, opdat hiervan de aandacht niet worde afgeleid, en er niet . zal worden geroepen: „O, die rechterlijke macht". Maar over de rechterlijke macht moest het eenigszins in de windselen ge- 1 houden zeer wel worden blootgelegd, om- ' dat alleen op deze wijze de doelmatigheid en de mogelijkheid van het aange: prezen geneesmiddel kan blijken en daardoor de ramp, die het platteland dreigt, ' kan werden voorkomen. Ten overvloede en ik stel er prijs op Ihet uitdrukkelijk te constateeren: dat iemand weinig ambtswerk heeft, wil niet zeggen, dat hij dus ook weinig werkt. Ik zou tal van leden der rechterlijke macht kunnen noemen, die, als zij hun ambtswerk met nauwgezetheid hebben verricht, nog zeer veel ander werk doen. Niet om personen te krenken was het mij te doen. De gevaren, die het platteland en de steden van het platteland bedreigen, zijn kort en krach tig uiteengezet in een adres, dat in October 1932 de 7 dekens der 7 orden van de 7 bedreigde steden hebben gericht tot de Staten-Generaal. Daarnevens wijzen zij op het waarschuwend voorbeeld van Frankrijk en op de mogelijkheid, dat de bestaande gerechten, ook de niet met opheffing bedreigde, kunnen worden ingekrompen. Zij prijzen dit aan lals crisismaatregel; ik prijshet aan als de f initieven maatregel in het belang van justicieren en justiciabelen. Want welk belang kan er mee gediend zijn, na afloop van de crisis, om te veel ambtenaren er op na te houden? Ten slotte: De steden zijn eeuwen her gegenereerci. en werden sinds eeuwen voortdurend geregeneerd van uit het platteland. Dat men dit proces niet kunstmatig belemmere door het' platteland te degenereeren. Dit doet men op velerlei wijze. En men zou het ook doen door de voorgestelde opheffing van rechtbanken en van te veel kantongerechten. Moge de „Kamerstand van het Platte Land" op zijn hoede en waakzaam blijken te zijn. Dan is de trom niet te vergeefs geroerd en is er straks reden den juichkreet te herhalen: „Steune voortaan iedereen" en wat er meer volgt. Leiden, 22 October 1932. A. S. DE BLéCOURT. *) Door de onverwacht snelle afhandeling in de Tweede Kamer van het wets-1 ontwerp omtrent den leeftijdsgrens van rechterlijke ambtenaren, mogen enkele opmerkingen in dit artikel hare actuali-1 teit hebben verloren zij blijven niettemin hare waarde behouden, ook met het i oog op de Eerste Kamer. --- Stadsnieuws. DR. J. GUNNINK. Op den leeftijd van ruim 60 jaar is gisteren te Warnsveld overleden dr. J. Gunnink, rector van het Christelijk Lyceum alhier. Hij was op het Kampereiland geboren. Aanvankelijk is hij in het boerenbedrijf bij zijn moeder werkzaam geweest; eerst op 17-jarigen leeftijd is hij het gereforine.erd gymnasium te Kampen gaan bezoeken. Reeds enkele jaren daarna legde hij aan de gemeentelijke universiteit te Amsterdam het doctoraal examen in de Nederlandsche letteren af. Reeds voor zijn promotie op een proefschrift over het dialect van het Kampereiland, was hij leeraar in het Nederlandsch aan het gereformeerd gymnasium te Kampen, om later leeraar te woorden aan de Rijks H.B.S. te Schiedam. In 1920 bij de stichting van 't Christelijk Lyceum te Zutphen, werd dr. Gunnink tot rector benoemd, een ambt dat hij tot aan zijn dood heeft bekleed, al heeft zijn ernstige ziekte hem sedert Februari genoodzaakt de dagelijksche leiding uit handen te geven. Dr. Gunnink stond zoowel bij zijn mede-leeraren als bij zijn leerlingen en oud-leeringen in hoog aanzien. Al zou men het oppervlakkig niet zeggen, tolh was hij zacht van gemoed en altijd vol hartelijke belangstelling voor de leerlinger en daarbij was hij een uitstekend docent, een geboren paedagoog. Tal van ouders heeft hij in moeilijkheden van raad gediend. Hoezeer hij bemind was is hem wel gebleken toen zijn vijfjarig rectoraat aan bestuurders, leeraren en leerlingen van het Lyceum gelegenheid 'ood hem van hun warme sympathie te doen blijken. ' NED. VER. V. HUISVROUWEN. Ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan der Ned. Ver. v. Huisvrouwen hield de afd. Zutphen gistermiddag in de Casinozaal van de Groote Societeit een feestelijke bijeenkomst. De belangstelling was zoo groot, dat men aanvankelijk stoelen te kort kwam. De presidente, mevr. G. 0 1 r e e Peer eboo m, noemde het dan ook een verheugend feit zoon talrijk publiek welk= te mogen heeten. Zij dankte de schenksters van de prijzen -oor de verloting, die aan dezen middag verbonden was. Niet minder dan 130 dames hadden een handwerkje of iets anders voor dit doel afgestaan. Ook de firma Vergeer, die door de levering van tapijten voor stoffeering der zaal had gezorgd, ontving een woord van dank, alsmede het oudste lid der vereeniging mevrouw Van Baarda, die een poppenkamer had geschonken, waarvan men den naam van den bezitter moest raden. Na nog een paar mededeelingen te hebben gedaan, zongen de aanwezigen het bondslied onder pianobegeleiding van mevrouw 't Hart. Daarna trad mevr. Marguer i te Couperus op met een internationaal liederenrepertoire. Deze zangeres of liever voordrachtkunstenares weet den inhoud van het eenvoudigste lied tot leven te brengen. Vol fijne nuances is haar zang en met een treffende juistheid van gebaar beeldt zij de personages uit, die in haar liederen een rol vervullen. Zij weet haar gehoor voortdurend te boeien, niet alleen door de groote verscheidenheid in de over het algemeen eenvoudige liederen, maar ook door haar voordrachttalent, dat nu eens ontroert, dan weer een lach te voorschijn roept. De stijlvolle costumes, die zij met veel gratie draagt. verhoogen de bekoring van haar opi,-reden. Het is moeilijk te zeggen welk lied wel het mooist kan worden genoemd, want of het nu een oud-Nederlandsch-, een Engelsch-, een Duitsch- of een Fransch lied was, Marguerite Couperus droeg het voor niet talent. Toch zal he.:, 1.,A1s 't kindje wakker wordt" van Hendrika Tussenbroek bij de meeste dames i wal den grootsten indruk hebben gemaakt. Mej. Bots Nederkoorn begeleidde de zangeres en vulde de pauzes met pianospel aan. Na de pauze heeft een comité, bestaande uit oud-bestuursleclen en leden van het tegenwoordig bestuur mevrouw E. L ij s e n—P o s bij haar afscheid als bestuurslid hulde gebracht. Eerst sprak mevr. W il der v anck de Blécourt haar toe. Deze herinnerde aan de ups en downs der afdeeling in de eerste jaren van haar bestaan; aan de dagen van de mobilisatie toen een centrale keuken goede diensten deed; aan de griepepidemie, toen een bureau voor tijdelijke hulp in de huishouding door de afdeeling werd gesticht. Gedurende veertien jaar heeft mevr. Lijsen—Pos steeds vol enthousiasme op de bres gestaan voor de vereeniging. Daarom bracht spr. haar namens alle leden, maar in het bijzonder namens de oudsten een eeresaluut. Spr. bood daarbij een kleed en een groote mand met bloemen aan. Mevrouw M e ij er Drees zei, dat het afscheid nemende bestuurslid veertien jaar geleden ontdekt was door mevrouw Dolk. Altijd had zij hard voor de afdeeling gewerkt. Zij stond vooraan en de naarste karweitjes knapte zij op. Het stoffelijk blijk van waardeering, dat het comité aan mevr. Lijsen had aangeboden, was slechts een klein bewijs van de groote dankbaarheid. Namens het bestuur sprak mevrouw Olre e—P eer eboom eenige woorden van hulde. Ook de jongeren hadden veel respect gehad voor de werkkracht van mevr. Lijsen. Spr. hoopte, dat zij de vereeniging welgezind zou blijven. Zij bood het scheidend bestuuurslid bloemen aan. Tenslotte huldigde de oud-secretaressse mevr. v. d. Berg van Saparoea haar vroeger medebestuurslid met bloemen. Mevrouw Lij s e n—P os heeft deze huldebetuiging onder blijkbare ontroering met groote dankbaarheid aanvaard. Alvorens de verloting werd gehouden, heeft de presidente Marguerite Couperus en haar begeleidster dank gebracht. Mevr. leveringC a, die de verloting leidde deelde nog mee, dat deze f 135 had opgebracht. TWENTE KANALEN. Naar wij vernemen zal de hoofdingenieur van de Twente kanalen, dr, ir. L. R. Wentholt, Vrijdagochtend om. 9 uur den nieuwen verkeersweg over de brug bij Eefde (Deventerweg) in gebruik stellen, hetgeen niet met eenige plechtigheid gepaard zal gaan. Zeer binnenkort is ook de ingebruikstelling van den weg ever de nieuwe sluis (Kapperallee) te verwachten. GELD.-OVERIJSELSCHE MIJ. VAN LANDBOUW. Gisteravond vergaderde in hotel „De Kap" te Warnsveld de afdeeling Zutphen-Warnoveld der Geldersch-Overijselsche Maatschappij van Landbouw onder leiding van den heer J. Baschloo. De voorzitter herdacht het overlijden van den heer Wisselink, die op landbouwgebied goed bekend was en ook , in Warnsveld lessen had gegeven. De secretaris de heer H. D. Zelder s, deelde mee, dat er voor den cursus in paardenkennis 26 deelnemers zijn. De cursus zal gegeven worden door den heer Rap uit Oosterbeek. Voor den meisjescursus hebben zich 15 meisjes aangegeven, terwijl het aantal van 16 vereischt wordt. Bovendien wil de minister het lesgeld bepaald zien op f 10 in plaats van f 5. De heer Wassink deelde mee, dat de landbouwcursus wegens gebrek aan deelname niet zal doorgaan. De v oor zit ter zei, dat er een schets voor een te maken veewagen gereed is. De belanghebbenden zullen er spoedig nadere mededeeling over krijgen. In verband met het organiseeren van een gezelligen avond in samenwerking met den Bond van oud-leerlingen, deed de heer Zelders eenige mededeelingen. De heer Z elders bracht daarna als afgevaardigde van de afdeeling verslag uit over de algemeene vergadering van de G.-0. M. v. L., te Arnhem gehouden. Aan de orde was een voorstel om bij , leden inwonende zoons en knechts voor ' f 1 contributie als lid toe te laten. Deze mogelijkheid is opengesteld door de jongste statutenwijziging van de G.-0. M. v. L. :let voorstel werd zonder verdere discussie of stemming goedgekeurd. De voor tt er wenschte daarna namens de afdeeling den tner Zelders geluk met zijn jubileum als leeraar aan de Rijkslandbouwwinterschool. Pij bedankte hem tevens voor al hetgeen hij voor de afdeeling der G.-0. M. v. L. heeft gedaan. De heer Z elders bedankte voor deze wenschen. De heer mr. I. A. C. van Heusde begon daarna zijn lezing over cle Pachtwet-Ebels. Spr. wees erop, dat onze op hoog peil staande landbouw er zeer slecht voor. stond. Biggen moesten worden verdronken, producten waren waardeloos. Daarom werden maatregelen getroffen om te steunen. De prijzen van verschillende artikelen zijn dmi: ook gestegen. De regeering was echter overtuigd, dat vele pachters toch nog niet in staat zouden zijn om de pachten te betalen en dit heeft de Pachtwet-Ebels of de Crisis-Pachtwet doen ontstaan. Deze wet maakt een zeer eigenaardige inbreuk op het gewone recht. Daar geldt nl.: contract is contract, en deze wet maakt het mogelijk dat de pachter komt tot vermindering of soms zelfs opheffing van de pachtsom. Omdat de :landbouw in een noodtoestand verkeert is deze t ij d e lij k e maatregel getroffen. Op 1 Juli 1936 zal de wet moeten worden herzien. Wanneer de pachter inziet, dat de pachtsom niet kan worden gedekt door de opbrengst van de producten, dan is de aangewezen weg, dat pachter en verpachter eens met elkaar praten en in der minne tot overeenstemming komen. Omdat dit wel eens niet mogelijk is zegt de wet, dat men ook kan komen tot vermindering buiten den wil van den verpachter en de getroffen overeenkomst. Het Burgerlijk Wetboek bevat weliswaar een artikel, dat eenigszins een uitweg biedt voor moeilijkheden, maar dit kan niet warden toegepast, omdat het betrekking heeft op ongelukkige oogsten of overstroomingen. Bovendien is dit artikel geen dwingend recht en in sommige contracten is zelfs bepaald, dat een beroep op het bedoelde artikel niet is toegestaan. De crisispachtwet geldt voor hoeven en voor los land en is van toepassing op alle pachtcontracten, gesloten voor 1 Januari 1932. Mr. Van Heusde besprak daarna den gang van zaken. De pachter, die pachtverlaging wenscht en niet in der minne tot overeenstemming niet den verpachter kan komen, wendt zich tot den kantonrechter met – een verzoekschrift, waarin hij zijn omstandigheden uiteenzet en een bepaald percentage voorstelt. De kantonrechter laat dan beide partijen voor zich verschijnen, kan desnoods deskundigen laten hooren en tracht dan overeenstemming tot stand te brengen. Is dit onmogelijk, dan verwijst hij de betrokken partijen naar de kamer van crisis-pachtzaken. Hier wordt de quaestie opnieuw besproken en dan geeft deze kamer haar oordeel, dat onherroepelijk vaststaat en waarvan geen hooger beroep mogelijk is. Het vastgestelde bedrag geldt dan als de pachtsom in plaats van de in het contract genoemde pachtsom. Ook de borgen zijn nu alleen voor het nieuwe bedrag aansprakelijk. Is de volle pachtsom reeds betaald, dan moet het te veel betaalde warden gerestitueerd. Zcodra de pachter een request ingediend heeft om te komen tot vermindering van pacht, wordt zijn verplichting tot betalen opgeschort, zoodat wanneer hij op den daarvoor vastgestelden datum de pachtsom niet heeft betaald, hij niet kan worden beschouwd als wanbetaler, met alle onaangename gevolgen daaraan verbonden. De bepaling kan zeer onaangename gevolgen hebben voor den verpachter, daar het b.v. zeer lang kan duren voor de zaak is afgedaan en deze dus geen pacht ontvangt. Een verzoek om vermindering van pacht moet uiterlijk 14 dagen na het vervallen van den pachttermijn worden ingediend. Spr. raadde aan om niet zoo lang te wachten, daar anders de verpachter tusschen den vervaldatum en den dag van het indienen zijn maatregelen kan treffen. De kamer van crisis-pachtzaken houdt krachtens een bepaling in de wet ook rekening met de opbrengst van het bedrijf in de goede jaren en met de omstandigheid of toen al dan niet de pacht is verhoogd. Tenslotte zei mr. Van Heusde, dat aan de pachtverminderingszaken geen proceskosten verbonden zijn. Deze worden door den Staat gedragen. Neemt een van beide partijen een deskundige of een raadsman in den arm, dan zijn_ de kosten daaraan verbonden natuurlijk voor de betrokken partij. Van de gelegenheid tot het stellen van vragen maakten velen gebruik. In antwoord op een vraag van den heer 0 lth of deelde mr. Van Heusde mee, dat voor iederen termijn opnieuw een verzoek om verlaging moet worden ingediend. Dit is noodig, omdat de tijden, zoowel ten goede als ten kwade kunnen veranderen. De wet geldt niet voor de hypotheekboeren, zei spr., daar die boeren geen pachters zijn, al kunnen zij met even groote moeilijkheden te kampen hebben. Er gaan echter stemmen op om ook hierin verandering te brengen. De heer Z e 1d e r s lichtte de moeilijkheden toe, welke hieraan verbonden zijn. De voorzitter dankte tenslotte den spreker voor zijn waardevolle inleiding en sloot daarna de vergadering. --- Advertentie „Wie een plicht ontvliedt ontwijkt een zegen”. ---