Uit de Sportwereld KNVB-programma 2e klasse B: Rob. et Vel.-BVC 'l2, WVC-Amhemse Boys, Doetinchem-Rhederx, Dierense Boys-Be Quick, Quick-WAVV, Ede-Sallandia. 3e klasse C: Varsseveld-Silvolde, SDOUC-ESCA, Gelria-Eendracht, AZC-Longa '3O, MVR-VVO, VVG '25-Eib. Boys. 4e klasse B: RKHSC-Neede, Hector-Haaksbergen, Ajax B-KDC, Grol-Aalten, Loohem-Reunie, Oeken-Winterswijk. 4e klasse D: Helios-Vlugheid en Kracht, de Gazelle-Heerde, Activla-Wijhe, Zwolle-Albatross, Diepenveen-DDH, Voorst-Wilp. 4e klasse E: BIC-Doesburg, Eerb. Boys-Worth Rheden, Zutphania-Zutphen, Brink en Orden-Alexandria, OBV-Apeldoornse Boys. 4e klasse F: Terborgh-Oosterbeekse Boys, Babberich-Etten, DVC '26-BVH, Sprinkhanen-Dinxperlo, Elleeom-Oosseld. --- Wereldkampioenschap handbal dames in ons land? DEN HAAG. – Het bestuur van het Nederlands handbal verbond heeft besloten een poging te doen het wereldkampioenschap voor dames in Juni van dit jaar in Nederland te organiseren. Zes landen zullen waarschijnlijk deelnemen. te weten Duitsland, Hongarije, Zuid-Slavië, Frankrijk, Oostenrijk en Nederland. De Scandinavische landen komen niet voor het tournooi in aanmerking, omdat de dames daar uitsluitend het zeven-handbal beoefenen. Er wordt gespeeld op 10, 11 en 12 Juni in verschillende steden. Op Zondag 14 Juni wordt dan de finale gespeeld. De deelneemsters worden ondergebracht in het CIOS te Overveen. Vandaar gaat Wen elke dag per trein of bus naar de plaats, waar gespeeld wordt. Het bestuur van de internationale handbal federatie zal op korte termijn beslissen of men met het voorstel van het NHV accoord gaat. --- LETTERKUNDIGE KRONIEK duidelijk deden blijken, dat men niettemin inde ban van het boek was geraakt. Fantasie is niet bepaald de sprekendste karaktertrek van de Nederlaxidse litteratuur, maar Bordewijk heeft haar steeds in overvloed bezeten en op gevarieerde wijze toegepast, er vaak .het zg. „onbezielde” de „dingen”, mee bezielend. Hij heeft in tal van novellen en korte vertellingen, getuigenis afgelegd van zijn fijne tastzin naar het onderbewuste of wat men ook wel het surrealistische noemt. Met zijn fantasie heeft Bordewijk eexi bepaald wereldbeeld geschapen dat Ter Braak eens met dat van de schilder Willink vergeleken heeft (alle noodzakelijke ruimte tussen schilder en prozaïst latende) een beeld waarin veel suggestie vaneen zich voltrekkende ondergang is. De mensen welke Bordewijk in dit wereldbeeld plaatste waren zelden „natuurlijk”: ze waren kennelijk scheppingen van BordeWi.V', bestemd om zijn ideeën te dragen, zijn fantasieën te helpen verwezenlijken. en alweer Ter Braak is het, die betoogde dat al Bordewijks personen een Golem-karakter hebben. „Zij zijn van leem en het leven dat in hen --- FEUILLETON Tante Sabine grijpt in door Maria Sawersky -89) Irene hief haar gezicht naar hem op. Vrijwillig bood ze Kareltje haar lippen en deze liet zich niet smeken. „Kind”, zei hij dan, even adem scheppend, „dit is de mooiste dag van m’n leven! En de duivel zal me halen als ik nog eens een filmexpeditie onderneem. Ik trouw stante pede met je en dan maken we een huwelijksreis naar... aa,r_— nou, waar je maar heen wilt..." „Naar Italië, ja?" ifalië. naar de Zuidpool of naar een e-lu’ 3e hebt ’t maar voor het zeglandeiSi breng ik je naar mijn hlii zHnd’ni'Vl^t zal m’n oude opzichter eëeH W, Sik we daar eindelek voor We zullen dan een heh °Pze(ten, liefste! Ik heb alleraardigste buren. Die nodigen w! l!lr„tZSlf OP Visite, kortom we zullen het ons samen zo prettig mogeluk maken. En als t ons daar te ver* velend wordt, dan trekken we er een paar weken tussenuit, dan gaan we naaide hoofdstad of op reis Nou, wat zeg je wel van zo’n programma?” Irene kon er zich ten volle mee verenigen, Het beloofde alles, waarnaar ze altijd verlangd had. Eindelijk, eindelijk waren dan alle zorgen van haar afgenomen. Ze kreeg een goede man, die haar lief had en al haar wensen zou kunnen vervullen. Een warm gevoel van dankbaarheid doorstroomde haar en ze zag zich gedwongen daaraan uiting te geven. „Ik ben zo gelukkig, Karei”, fluisterde ze, zijn haar strelend, en dein de wagen heersende duisternis vergemakkelijkte deze openhartige bekentenis in niet geringe mate. „En mama zal ook blij zijn. Ik ik kan je dat alles niet zo verklaren ” „Geen verklaringen alsjeblieft, liefste”, lachte Kareltje overmoedig. „Maar ik wou je wat zeggen ” „Ik wil niets weten, kind. Ik wil alleen maar gelukkig zijn Waar blijft toch in hemelsnaam die chauffeur?” De chauffeur verwijlde nog steeds bij het meisje zijner keuze, maar eindelijk dacht hü toch ook weer eens aan zijn plicht en keerde hij met een blik benzine naar de wachtenden terug. In zichzelf mopperend en zich niet bepaald overtuigend excuserend, frunekte hij nog wat aan de wagen en daarna reden zij verder. Eerst tegen middernacht keerden zij in het hotel terug, waar allen in de grootste opwinding bleken te verkeren. Mevrouw Larsen was geheel overstuur en viel van de ene huilbui inde andere. Een of andere onbekende had het bericht verspreid, dat op een kruispunt van twee wegen een auto was verongelukt. De wagen was volkomen vernield en de beide inzittenden, een dame en een heer, waren naar het ziekenhuis overgebracht. Later bleek dit gehele verhaal volkomen op fantasie te berusten, maar intussen was mevrouw Larsen geheel uit haar evenwicht geraakt. Ook tante Sabine was bijzonder zenuwachtig, Beate zag bleek en Felix stond op het punt de politie te gaan waarschuwen. Op dat ogenblik traden de vermisten binnen. „Irene!" riep mevrouw Larsen, terwijl ze snikkend op haar dochter toevloog. Maar onmiddellijk daarop verkeerde haar zorg in boosheid en wendde zij zich woedend tot Kareltje. „Wat haalt u in uw hoofd om bij dit weer m’n dochter op een autotocht mee te nemen?” riep ze. buiten zichzelf van kwaadheid. „Ik heb bijna een hartaandoening gekregen....” „Het is werkelijk onverantwoordelijk van je. Karei”, mengde ook Reuder zich in het gesprek. Alleen tante Sabine zweeg, omdat ze op Kareltje's gezicht meende te lezen, wat hier alles achter stak. „Ik ben totaal van streek”, bekende Schuch deemoedig. „Ik neem alle schuld op me. Ik ben verdwaald hm of janee ik bedoel eigenlijk, dat ik helemaal niet verdwaald ben, maar dat ik juist de goede weg heb gevonden, om nou ja, laten we daar ook maar over zwijgen. Het spijt me geweldig, werkelijk, of hm welbeschouwd spijt ’t me ook helemaal niet" „Je bent wel niet lekker, zeker?” snauwde Reuder zijn vriend toe. „Wat klets je nou eigenlijk allemaal?” Op deze vraag wist Kareltje slechts één antwoord. Hü sloeg zün armen om de hals van mevrouw Larsen, gaf haar een kus en zelde: „Bromt u nu alsjeblieft niet langer op me. Daarvoor zult u later nog genoeg gelegenheid krügen schoonmama!” Mevrouw Larsen liet zich totaal perplex op een stoel vallen. Tante Sabine grinnikte. Mevrouw Olafsen onderdrukte met moeite een glimlach. Reuder en Beate keken elkaar aan. Eindelük vond mevrouw Larsen haar spraak terug. „Is ’t waar, Irene?" stamelde ze. Daar het inderdaad waar was, vierde men, ondanks alle vermoeidheid en geschokte zenuwen nog een late verloving met champagne en een paar koude schotels. Kareltje had daar met klem op aangedrongen en men had hem dan ook in deze zün zin moeten geven. HU vertelde daarbü een relaas van hun avonturen, waarmee hü aller medelüden opwekte. Alleen tante Sabine kneep ineen onbewaakt ogenblik haar ogen half dicht en keek meneer Schuch veelbetekenend aaji. Deze echter nam zün glas op, lachte geheimzinnig en wüdde een dronk aan zün brave pleegtante. (wordt vervolgd) --- Wij luisteren naar: Zondag. Hilversum I, 402 m. : VARA 8.00 nieuws en weerber.; 8.18 gram.; 8.35 orgelspel; 8.58 sportmededelingen; 9.00 „Wat er groeit en bloeit”, causerie; 9.15 kamerorkest, klein koor en solisten; 9.45 „Geestelijk leven”, causerie; 10.00 amusementsmuziek; 10.30 met en zonder omslag; 11.00 instrumentaal trio; 11.30 programma gewijd aan Jean Louis Pisuisse; AVRO 12.00 Zuid Amerikaanse en Spaanse muziek; 12.35 „Even afrekenen, heren”; 12.45 Hammondorgel; 13.00 nieuws en weerber.; 13.05 mededelingen of gram.; 13.10 „De Spoorwegen spreken”; 13.20 Promenade orkest en soliste; 14.00 boekbespreking; 14.20 kamerorkest; 15.15 filmpraatje; 15.30 blaaskwintet; 16.05 lichte muziek; 16.30 sportrevue; VARA 17.00 strijkensemble; 17.30 voor de jeugd; 17.50 sportjournaal; 18.15 nieuws en sportuitslagen; VPRO 18.30 Doopsgezinde kerkdienst; IKOR 19.00 voor de jeugd; 19.35 „Gesprekken om de Bijbel”, causerie; AVRO 20.00 nieuws; 20.05 gram.; 20.30 mededelingen; 20.35 „Londen en Parijs”, hoorspel; 21.15 gevar. progr.; 23.00 nieuws; 23.15 reportages of gram.; 23.25-24.00 gram. Hilversum H, 298 m. : KRO 8.00 nieuws en waterstanden; 8.15 gram.; 8.25 Hoogmis; NCRV 9.30 nieuws en waterstanden; 9.45 omroeporkest; 10.00 Geref. kerkdienst; 11.30 gewijde muziek; 11.45 orgel, viool en hobo; KRO 12.15 apologie; 12.35 gram.; 1?.55 toespraak door Z.E. mr. J. M. L. Th. Cals, minister van 0., K. en W.; 13.00 nieuws en kath. nieuws; 13.10 amusementsmuziek; 13.40 boekbespr.; 13.55 voor de jeugd; 14.55 „De wereld is de akker”, klankbeeld; 15.2) strijkorkest en solist; 16.10 kath. thuisfront, overal; 16.15 sport; 16.30 vespers; IKOR 17.00 kerkdienst; 18.00 Ned. Herv. zangdienst; 18.45 pastorale rubriek; NCRV 19.00 vocaal ensemble, Bachorkest en solisten; 19.30 „Gelooft u dat?”, Reformatorisch belijden; KRO 19.45 nieuws; 20.00-24.00 gevar. progr. (om 23.00-23.15 nieuws). MAANDAG Hilversum I, 402 m. VARA: 7.00 Nieuws. 7.13 Gram. 7.30 Idem. 8.00 Nieuws en weerberichten. 8.18 Gram. 9.00 „Onder de pannen”, hoorspel. 9.20 Gram. (9.35-9.40 waterstanden). VPRO: 10.00 „Voor de oude dag”, causerie. 10.05 Morgenwijding. VARA: 10.20 „Mijn vader Pieter Jelles” causerie. 10.40 Voor de zieken. 11.40 Pianorecital. 12.00 Orgelspel. 12.15 Dansmuziek. 12.30 Land- en tuinbouw. 12.33 Voor het platteland. 12.38 Dansmuziek. 13.00 Nieuws.''l3.ls Commentaar. 13.20 Metropole orkest. 13.55 Voor de Middenstand. 14.00 „Het vlees is duur”, causerie. 14.15 Sopraan en piano. 14.45 Gram. 15.00 Gevarieerd programma. 16.00 Gram. 16.45 Vragenbeantwoording. 17.15’ Dansmuziek. 17.50 Militair commentaar. 18.00 Nieuws. 18.15 Fianoduo. 18.30 Parlementair commentaar. 18.45 Voor de jeugd. 19.45 Regeringsuitzending: Landbouwrubriek. 20.00 Nieuws. 20.05 „In Holland staat een huls”, hoorspel met muziek. 20.35 Aetherforum. 21.15 Dansmuziek. 21.40 „Het Welvaartsplan van het N.V.V.”, causerie. 21.55 Gram. 22.00 „Voor en achter het voetlicht”. 22.20 Radio Philharmonisch orkest, groot koor en solisten. 23.00 Nieuws. 23.15 Orgelspel. 23.45-24.00 Gram. Hilversum 11, 298 m. NCRV: 7.00 Nieuws. 7.10 Gram. 7.15 Ochtendgymnastiek. 7.30 Gram. 7.45 Een woord voor de dag. 8.00 Nieuws en weerberichten. 8.10 Sportuitslagen. 8.20 Gram. 8.23 Gewüde muziek. 8.45 Gram. 9.00 Voor de zieken. 9.30 Voor de vrouw. 9.35 Gram. 10.15 Idem. 10.30 Morgendienst. 11.00 Alt en piano. 11.30 Gram. 11.45 Idem. 12.25 Voor boer en tuinder 12.30 Land- en tuinbouw. 12.33 Orgelconcert. 12.59 Klokgelui. 13.00 Nieuws. 13.15 Lichte muziek. 13.45 Gram. 14.00 Voor de kinderen. 14.30 Gram. 14.45 Voor de vrouw. 15.15 Gram. 15.25 Pianokwintet. 16.00 Bübellezing. 16.30 Instrumentaal trio en soliste. 17.00 Voor de kleuters. 17.15 Gram. 17.30 Voor de jeugd. 17.45 Regeringsuitzending: mr. H. L. de Vries: „1953, jaar van beslissingen”. 18.00 Harmonie-orkest. 18.20 Sport. 18.30 Zigeunerkwintet. 18.45 Engelse les. 19.00 Nieuws en weerberichten. 19.10 Harpensemble. 19.30 „Volk en staat", causerie. 19.45 Lichte muziek. 20.00 Radiokrant. 20.20 Lichte muziek. 20.50 „Kruistocht om het_ eiland”, hoorspel. 21.50 Gram. 22.05 „Rijkdom onder de grond”, causerie. 22.15 Koor en blokfiuitkwartet. 22.45 Avondoverdenk'? g. 23.00 Nieuws en SOS-berichten. 23.15 „Man en yrouw”, causerie. 23.30-24.00 Gram. --- Orkest-uitwisseling tussen Den Haag en Parijs ’s-GRAVENHAGE. Op 18 Februari komt de Orchestre National de la Radio Diffusion Frangaise uit Parijs onder directie van Henri Tomasi een concert in Den Haag geven. Dit uit 90 musici bestaande orkest komt dan voor het eerst naar Nederland. Dit concert wordt gegeven in uitwisseling met dat, wat het Residentieorkest op 16 April onder leiding van Willem van Otterloo inde Théatre des Champs Elysées zal uitvoeren en dat per radio zal worden uitgezonden. Dit concert zal een onderdeel vormen van de feestelijkheden ter gelegenheid van de herdenking van het 50-jarig bestaan van de Nederlandse Kamer van Koophandel te Parijs. --- Dublin inviteert de Nederlandse Opera AMSTERDAM. De Nederlandse Opera heeft een uitnodiging ontvangen en in welwillende overweging genomen tot het geven vaneen reeks voorstellingen in Dublin gedurende een periode van drie weken in ’t voorjaar 1954. --- Ko Arnoldi zeventig jaar ROTTERDAM. 7- Op Nieuwjaarsdag heeft Ko Arnoldi, aeteur-regisseur en directeur van „Rotterdams toneel”, zijn zeventigste verjaardag gevierd. Het bestuur van „Rotterdams toneel” had hem inde Rotterdamse schouwburg voor of na de Nieuwjaarspremière (ditmaal „Het Hemelbed” van Jan de Hartog) openlijk willen huldigen, maarde jarige liet zich niet zien. Niettemin is door de schouwburgbezoekers unaniem besloten gelden bijeen te zamelen om een portret van de heer Arnoldi te laten schilderen en dit een plaatsje inde schouwburg te geven. --- Bittere strijd in de Italiaanse Kamer ROME. Inde Italiaanse Tweede Kamer is een verbitterde strijd gevoerd overeen door de regering ingediend wetsontwerp, dat voorziet ineen hervorming in het bestaande kiesstelsel in die zin, dat de partijen, die bij de voor Mei a.s. uitgeschreven algemene verkiezingen tenminste de helft van het aantal uitgebrachte stemmen op zich verenigen, twee derde gedeelte van het aantal zetels toegewezen krijgen. Toen de vergadering geschorst werd, was er pas één motie aangenomen. De wet zelf komt de eerste zittingen nog niet ter sprake. De afgevaardigden der uiterst rechtse en linkse Italiaanse partijen verzetten zich hevig tegen dit ontwerp. Zo heftig, dat op een gegeven ogenblik de communistische afgevaardigde Amendola van zijn stoel opsprong en zijn collega Lombardo, een gewezen volgeling der z.g. (zeer linkse) Nenni- socialisten, dié thans deel uitmaakt van de rechtervleugel der Italiaanse socialistische partij, een klap in het gezicht gaf. --- Taft fractieleider van de republikeinen WASHINGTON. De republikeinse senatoren hebben éénstemmig senator Robert Taft gekozen tot hun fractieleider. Democratische leden van de Senaat hebben senator Lyndon Johnson uit Texas gekozen tot president van de democratische fractie. --- Reeds 48 doden bij de ontploffing in Valparaiso SANTIAGO. —r Het aantal personen, dat tengevolge van de ontploffingsramp te Valparaiso om het leven is gekomen, bedraagt thans 48. Enige ernstige gewonden, die nóg niet tot bewustzijn zijn gekomen, zijn nog niet geïdentificeerd. De Chileense president Del Campo heeft drie dagen van nationale rouw afgekondigd. --- NIEUWE UITGAVEN V^.foeK naar bed, door Anne Piper. illno, 'ng Kees van der Steen en met Jennvaties Van Arthur Goldsteen. Rond meisje ven aardig maar wispelturig haar liet Jfegen zich vele figuren, die makelijke maken, hetgeen tot ver-Het boek ver* ?tles aanleiding geeft, uitgever W. Breughel, CiaJefdLennart.IoSea% Novellen, door .? t,x'B.P» f arss’. vuld met nieuw wurk. Deze novellfnbundel verscheen bij de uitgever A A M. Stols te Den Haag. De kinderen van -Jubel, Lenard Kaufman. Vertaling gall. Het is een familieroman, aarm men kennis neemt van het lief en leed van enige jonge volwassenen en hun bejaarde vader. Deze Amerikaanse roman verscheen bij de Uitgeverij Oisterw(jk te Den Haag. Frans lezen on spreken. Leerboek voor de hoogste Ulo-klassen, door ride Lange. Geïllustreerd door M. Bosch van Drakenstein. Uitgave J. B. wol* ters, Groningen. Staatford Adventure, by Agnes Furlong. A strange holiday in the Shakespeare country, adapted and annoted by drs Joh. Janssen. Uitgave J. B. Wolters Ultg. Mij. te Groningen. --- Wedstrijden Zaterdagcompetitie KNVB afgelast In verband met de gesteldheid van de terreinen zijn alle voor Zaterdag 3 Januari voor de Zaterdagcompetitie van de KNVB vastgestelde wedstrijden afgelast. --- NWB organiseert vierdaagse in Apeldoorn UTRECHT. Het bestuur van de Nederlandse wandelsport bond heeft het besluit genomen als plaats van de vierdaagse wandeltochten van de NWB de gemeente Apeldoorn te kiezen. De NWB vierdaagse wandeltochten zullen worden gehouden in dezelfde week als die van de NB VLO te Nijmegen (21 tot en met 24 Juli). --- Broekman op 5000 meter sneller dan Aas Vrijdagavond werden de schaatswedstrijden in het Bisletstadion te Oslo voortgezet. De omstandigheden waren wat gunstiger dan op Nieuwjaarsdag. Op de 1500 meter werd Roald Aas eerste in 2 min. 21.7 sec. en Kees Broekman bezette de tweede plaats met 2 min. 22.8 sec. Op de 5000 meter kwamen beide rijders tegen elkaar. Na een fraaie strijd sloeg onze landgenoot de Noor met ruim Vs seconde inde tijd van 8 min. 33.7 sec., een, in aanmerking genomen het feit, dat het seizoen pas begonnen is, heel goede tijd. In het algemeen klassement over de vier afstanden werd Roald Aas eerste met Kees Broekman op de tweede plaats. --- MARKTBERICHTEN VEEMARKT ZWOLLE Op de Zwolse veemarkt werden aangevoerd 864 runderen, 108 graskalveren, 598 nuchtere kalveren, 75 schapen en lammeren, 25 vette varkens, 17 geiten. De prijzen waren voor: neurende- en versgekalfde koeien f 700-f 1040: dito schokken en vaarzen 650-885; guste koeien 510-720; guste vaarzen 510-700; voorjaarskalvende koeien 700- 900; pinkstieren 500-71X1: pinken 360- 550; fokkalveren 180-330; nuchtere kalveren 36-54; vette schapen 80-125; lammeren 60-90; alles per stuk. Per kg: vette koeien en ossen f 2,20- f 2,75; vette stieren 2,20-2,65; vette kalveren 1,80-2.65: vette varkens 1,66-1,75. --- DE JAREN 1900 EN 2000 „WAARAAN DENKT U dan ?" vroeg N.I.P.O. Onlangs heeft het Nederlands instituut voor de publieke opinie aan vele mannen over het gehele land verspreid en uit alle lagen van de bevolking de vraag gesteld: „Als u aan het jaar 1900 denkt, waaraan denkt u dan het eerst?” Dit zijnde belangrijkste antwoorden: goede oude tijd, mooie tijd, betere tijd dan thans 10 pet., slechte sociale toestanden, slechte tijd voor de arbeiders, ondragelijke werktijden 9 pet., toen was ik jong, jeugdherinneringen e.d. 9 pet., vooruitgang van de techniek, de eerste fietsen, toen nog paardentram, gaslicht 7 pet. Het aantal mannen, dat over de goede oude tijd spreekt, is dus ongeveer even groot als het aantal mannen, dat aan de slechte sociale toestanden van toen denkt. Andere dingen, die het publiek te binnen schieten, zijn ouderwetsè begrippen, badpakken met lange pijpen, politieke gebeurtenissen, boerenoorlog, spoorwegstaking, opkomst socialisme e.d. De tweede vraag luidde: „En als u aan het jaar 2000 denkt?” Veruit het belangrijkste antwoord op deze vraag is: vooruitgang techniek en wetenschap, interplanetair luchtverkeer, technische omwentelingen, alles gemechaniseerd, per raket naar de maan, afstanden bestaan niet meer, e.d. 28 pet. Daarop volgt: zal het zelf niet meemaken, leef dan niet meer 12 pet., en als derde antwoord: dan is de aarde vernietigd, de beschaving ten onder, heeft de atoombom alles vernietigd 10 pet. Slechts weinigen dexiken bij het jaar 2000 aan een verandering van maatschappelijke en sociale toestanden. Hier volgen de antwoorden, die op dit facet slaan: denkt aan: betere tijden, vooruitgang op geestelijk gebied 6 pet., verwezenlijking der Bellamy-gedachte 3 pet-, maatschappij wordt veranderd, economische omwenteling, einde van alle crises 2 pet. 23 pet. blijft op deze vraag over het jaar 2000 het antwoord schuldig. Maar op de vraag waaraan men denkt bij het jaar 1900 geeft ,30 pet. geen anttvooi-d. --- RIKKI rv& Rikki aan de Rivièra 1. De politieagent, die te middernacht op de boulevard van Juan les Pins stond, had een goed plekje uitgekozen. Een frisse bries, juist krachtig genoeg om de palmbladeren te doen wuiven, bracht verkoeling uit de Middellandse Zee. Inde verte gaven de verlichte boulevards van Cannes de illusie van een feestverlichting. Het was stil op de boulevard. Behalve de agent en een enkel paartje was er niemand te zien. Af en toe drong een vleug muziek door van één der vele nachtclubs. „Een mooie nacht,” dacht de agent, terwijl hij de klimmende maan gadesloeg, die uit zee verrees. „Maar er mankeert nog één ding aan......” En hoe wonderlijk het ook moge schijnen, ook daarin zou woi'den voorzien. Zoiets komt een enkele maal voor dan worden alle wensen meteen verhoord! En later heeft men spijt, dat men er niet tegelijk de honderdduizend bij gewenst heeft. Zo ging het ook met deze agent. Hij had waarschijnlijk overeen auto staan piekeren want daar kwam er al één langs de verlaten boulevard geraasd om met gillende banden vlak voor hem tot stilstand te komen. Bovendien zat er een kpap meisje in, een heel knap meisje, zoals de agent meteen met een kennersblik vaststelde. Maar een angstige en verschrikte stem bracht hem dadelijk weer op de begane grond terug. „Een agent”, riep ze uit „Oh eindelijk!” --- De Doopvont van 'n milde Bordewijk F. Bordewijk: De Doopvont, roman. Uitgave Nijgh <£ Van Ditmar N.V. Rotterdam—-’s-Gravenhage. ; ToCH DE DOEM-SFEER H en „mislukte Bordewijk is toch nog altijd veel belangwekkender en boeiender dan ganse reeksen „geslaagde” romans, die hun af zet op de boekenmarkt vinden omdat ze zo natuurlijk zijn, levensecht, sterk, of welke vriendelijke kwalificatie men maar weer wil. We stellen dit, niet omdat we Bordewijks nieuwste roman, De Doopvont, een mislukking achten, maar omdat dit boek, dadelijk na zijn verschijning, vrijwel de gehele Nederlandse critiek heeft kunnen mobiliseren, hetgeen reeds een weinig voorkomend verschijnsel is, en omdat de oordeelvellingen zéér ver uiteenliepen, doch zelfs daar, waar zij vaneen mislukking gewaagden, geblazen werd, neemt niet weg dat zij van leem zijn”. Men kan zeggen, dat Bordewijk op mens en ding zijn fantasie gelijkelijk liet werken en ze daarbij dichter tot elkaar heeft gebracht, maar aan zijn mensen heeft zich zodoende toch de koelheid der dingen meegedeeld, iets wat hij ook wel bedoeld kan hebben. Want in zijn laatste roman constateert hij dat, naarmate de mens zijn technische robots schept, zijn eigen leven daarin overvloeit. Intussen begint Bordewijk op jaren te komen: hij nadert nu geboren in 1884 de zeventig. En het is denkbaar dat hij gepoogd heeft, zijn literaire verworvenheden samen te stuwen inde bedding vaneen „gewone” roman, met „normale” mensen. Een roman die dan toch tegelijkertijd de getuigenis vaneen levensbeschouwing zou moeten zijn. Dit is denkbaar, maar ook dan moest deze roman toch een „Bordewijk" worden, zich door zijn aard onderscheidende van andere romans. En dat is dan ook alvast het geval. Een roman welks titel, nog slechts terloops en ten dele, in het voorlaatste hoofdstuk verklaard wordt en welke figuren aan elkaar verbonden blijken te zijn door metafysische contacten waarvan ze zich niet eens altijd bewust zijn, zodat sommigen paren vormen zonder inde verste verte te vermoeden dat zij iets met elkaar te maken hebben, kan men bezwaarlijk tot de „gewone” romans rekenen. Bovendien zoals bijna steeds bij Bordewijk, kan iedereen voor zichzelf uit dit boek wat anders halen dan een ander, en dat is toch ook al niet zo gewoon. Wat wij er voor ons o.a. uit gehaald hebben is, dat in De Doopvont het autobiografische element sterker aanwezig is dan bij Bordewijk, de „ijskoude” analyticus, het geval placht te zijn. De hoofdpersoon, Amos de Bleeck, verkondigt meer rechtstreeks Bordewijks gevoelens dan een figuur ineen zijner vorige romans, en de katharsis aan het slot doet aan als de waarschuwing vaneen oud man om voorzichtig te zijn op het pad dat hij zoveel jaren lang betreden heeft. Zo ze al niet de erkenning is dat dit pad gefaald heeft. ]J~% e Doopvont verhaalt van Amos de Bleeck, een bejaard zakenman, van adel, vroeger directeur vaneen vuurwerkfabriek, commissaris van allerlei ondernemingen en van zijn omgeving, zijn halfzusters en hun echtgenoten, zijn eft hun relaties en kennissen, doch vooral ook van hun huizen, hun woonplaatsen (Den Haag, Voorburg en Delft.) en van de betrekkingen tussen deze allen, zowel tussen de mensen onderling als tussen de mensen en de „dingen”. En hoewel zijn personen hun Golem-karakter nog nTet kwijt zijn, iets „menselijker” zijn ze toch wel geworden. De roman is verdeeld xn drie stukken: „Voetstuk”, „Zuil” en „Bekken” en dit blijkt dan geschied te zijn naar aanleiding vaneen preek door Amos de Bleeck tegen het slot van het boek inde Grote Kerk van Den Haag gehoord, waarin de prediker de doopvont een samenstel van symbolen noemde: het voetstuk de man, de zuil de vrouw, het bekken het huv/elijk, door voetstuk en zuil geschraagd En dit symbool van eenheid der onverbrekelijke onderdelen werd compleet indien het de opdruk zou dragen van het beginsel dat in rondlopend schrift op een antieke Griekse doopvont voorkwam en waarvan de vertalii.g luidt: „Was de zonde, niet enkel ’t gelaat”. Deze preek welke was aangevangen met de woorden „de mens is paar”, maakte diepe indruk op Amos en voerde hem tot de hierboven genoemde katharsis, waardoor het boek uitluidt met de zin: „Alles ging zijn gewone gang en zo was het goed”. Maarde lezer heeft veel moeten mee-beleven voor hij in deze berusting kan delen. Geen mee-beleven van uiterlijk avontuur is hiermee bedoeld, doch van innerlijke gebeurtenissen. Er hangt boven dit boek van Bordewijk Wederom die sfeer van ondergang, van „doem” zou men bijna willen zeggen, welke vele van zijn werken kenmerkt. Doch terwijl in zijn andere romans steeds een of meer figuren zich tegen die doem verzetten (tevergeefs, doch heroïsch) eindigt De Doopvont met een accoord van berusting. De „doem-sfeer” is er al op blz. 11, waar verhaald wordt vaneen wrakke, armoedige motorboot welke De Bleeck op zijn ochtendwandeling ontmoet, en op welker voorplecht vijf mensen mannen en vrouwen staan, die hem met honende blikken zwijgend aanstaren. Op een „onbepaalde manier” leek hem dat een slecht voorteke». Tot vier keer toe herhaalt zich de manifestatie van dit „spookschip” in het boek: het thema verdwijnt echter ruim 100 bladzijden voor het einde plotseling, wanneer blijkt dat de vijf intussen tot zeven aangegroeid zijn opgepakt wegens inbraak inde fabriek van De Bleeck’s zwager. Het motief is typisch Bordewijks, het loslaten ervan verrast echter. Doch al voortlezend ontwaart men, dat de schrijver herhaaldelijk zulk een „doemmotief” in dit boek oproept om het later te laten schieten. Daar is bijv. de oplichtster, mevrouw Ulius, die De Bleecks zuster Sara chanteert, daarbij uitsluitend afgaande op haar mensenkennis. Sara heeft niets op haar geweten, doch door te doen alsof zij iets van Sava’s (niet bestaand) „verleden” afweet, ziet zij kans, dit vrouwtje aanzienlijke geldsommen af te persen. Hier, zoals in andere gevallen, voert Bordewijk het element vaneen „cosmische” angst ir, welke inderdaad tegenwoordig wel over de wereld schijnt te hangen. Doch ook deze bedreiging verdwijnt, nadat Sara’s flinkere Zuster Lea heeft ingegrepen. TQordewijk heeft in zijn laatste robman ontzaglijk veel verwerkt, in gesprekken, in overpeinzingen, in observaties en commentaren. Er is heel veel „raaks” in dat alles en al doet het soms wat gewrongen en ook wel verbrokkeld aan, doordat de gesprekken soms in dialoogvorm als voor het toneel zijn geschreven – er loopt toch wel iets als een draad door het verhaal. Het „voetstuk” handelt voornamelijk over de mannen, (doch ook hun gevoelens en visies ten aanzien van de vrouw) de „zuil” over de vrouwen en in het „bekken” wordt tenslotte eerlijk gepoogd, van de mislukte huwelijken waaruit het verhaal schijnt te zijn opgebouwd, nog iets terecht brengen. De „doem" wijkt bij dit alles echter niet: men gaat haar ervaren als het noodlot ener eertijds „heersende klasse” die ondergaat ineen zich steeds meer vulgariserende wereld (en en passant betrekt Bordewijk ons gehele land, ontluisterd en beroofd uit de oorlog gekomen, in die doem). Maar hoe voelt een oud man zich, die gaandeweg zich heeft zien verwezenlijken wat hij altijd heeft „voelen aankomen”? (En Bordewijks oeuvre is immers vol van dat „voelen aankomen”). Het laatste hoofdstuk van het boek geeft er antwoord op. De Bleeck ontdoet zich hierin zo goed hij kan van alle vraagstukken welke hem gedurende zijn leven bezig hielden, vooral ook van die betreffende de bovennatuurlijke betrekkingen tussen de mensen en tussen de mensen en de dingen. Het thema van de vijf inde motorboot duikt nog even op, maar dan slechts om ervan te getuigen, dat er van hen wellicht geen boze invloed kon zijn uitgegaan, dat ook zij slechts werktuigen zijn geweest om invloeden of „seinen” door te geven. Van waar? Men kan het niet weten. „De grens van ons weten is per slot de grens van onze vatbaarheid om te weten. Het is niet ondenkbaar en zelfs waarschijnlijk dat wij, mensen van deze tijd, die grens snel naderen ” Er wordt in dit hoofdstuk op gezinspeeld, dat de antwoorden op de prijsgegeven vragen liggen op de terreinen van intuïte omdat zij animaal zijn en het menselijke, de rede, er halt voor houdt. Men kan op zijn beurt vragen, of Bordewijk toch niet zijn hele leven die terreinen heeft trachten te exploreren en of hij thans te kennen wil geven, die arbeid met deze roman af te sluiten .... W. E. ---