Het Kasteel te Deurne. II. Toen den 16en Augustus 1572 het j^iguscinessenklooster Jerusalem te V enray geplunderd werd, vluchtten de nonnen over De Peel naar Deurne en de heer aldaar huisvestte ze op zijn slot. Omstreeks 1660 is er aan 't kasteel gebouwd en verbeterd en op verzoek 0 f bevel van den toenmaligen heer, Baron Rogier van Leefdael, heefi de gemeente toen gezorgd voor steenen, kalk en andere materialen. Een jaar of veertig later was men er weer aan 't werk. Van dien tijd dagteekenen o. a. de fraaie plafonds in de vestibule en in sommige zalen, jn 't midden der achttiende eeuw toog me n nog eens voor goed aan den arbeid. Men brak de spitsen en eenige meters van 't steenwerk der hangtorens weg benevens een gedeelte van jen noórigevel (veruit de fraaiste van het slot, en bouwde er haast vlak tegeil aan den hoogen muur met zijn blinde ramen, die aan de nakomelingschap een proefje zou geven van den kunstsmaak der achttiende eeuw. Die leelijke gevel is thans vardwenen; we hebben nu 'n heel ander gezicht gekregen op 't „Huys van Doerne". Ben geluk bij 'n ongeluk is het, dat men den ouden gotischen gevel slechts gedeeltelijk vernield heeft en men 't niet noodig oordeelde hem geheel te eloopen ; mogelijk heeft men tegen de moeiten en kosten opgezien. Men heeft hem zeker niet voor 'n deel gespaard omdat men hem mooi vond. De achttiende eeuw piëteit voor middeleeuwsche kunst... wia denkt eraan IWaar zij kon, verwoestte, vermelde of verminkte zij alles en gaf er haar eigen ziellooze stukken voor in de plaats. Geen tijd, die met betrekking tot de kunst meer op zijn geweten heeft. Voor zoover mg bekend is, werd het kasteel van Deurne behalve op postprenten in oude werken tweemaal afgebeeld. Een gravure vinden we in 't werk van De Cantillon, getiteld : „Vermakelijkheden van Brabant". Zij geeft ons een blik op den noord- en oostgevel. Een andere afbeelding komt voor in de „Nederlandsche Tafereelen 8 en geeft de Oost- en Zuidzijde te aanschouwen. Op beide gravures prijkt nog de slotpoort, die met het kasteel een fraai geheel vormt, maar die later — men weet niet precies wanneer — is afgebroken; waarschijnlijk echter heeft de sloopingsgeschiedenis tegen 't einde der 18de eeuw plaats gehad. Wie de beide gravures kent, zal het verdwijnen dezer slotpoort zeker bejammeren. ' Ik heb me vergist, er bestaat nog 'n derde afbeelding van 't kasteel. Ze is ontworpen door J. F. Crist en P. Louters en op steen gebracht door C. A. A r ieweg. Ze dagteekent zoowat uit het jaar 1850. Hoe men tot zooiets komt, begrijp ik niet, ' S JF De uitvoering, enfin, die kan er heel goed door, maar wat de teekeMng betreft, die heeft o.a. dit gebrek, dat ze absoluut niet gelijkend is. Onze grootouders lieten zich waarachtig nogal iets in de hand duwen. Van do perspectief deugt zoo goed als niets: alles hangt in elkaar. De lijnen loopen zoo afschuwelijk dat J t °°g zeer van doet, a i s men er lang n a ar kijkt; er zijn ramen afgebracht, die nooit bestaan hebben n er zij n er weggelaten, die wel betft°v •' ^- en 'S ee n zal met enkele aandoeningen zonder genomen schets er een gebouw van zulk 'n eenvou§ e constructie als 't kasteel van urne toen was, uit het hoofd kunEe a weergeven. fant De entourage is treurig, alles is gedien; azee'rd. Van al wat de teekenaar ttnn^ ai) ^ aaric ^ e Leeft aangebracht betond er niets. • Dat prulstuk van teekenkunst wordt nog vergezeld van vijf bladzijden tekst, waarvan ook ongeveer de helft niet deugt 6n die dus in volkomen harmonie is met.het stuk, dat bij begeleidt. Men vindt er gissingen, die op heelemaal niets steunen en feiten waarvan sommige met de waarheid niet overeenkomen en andere heelemaal uit de lucht gegrepen schijnen. Ik kan niet nalaten hier een en ander aan te halen. In die begeleidenden tekst dan wordt vermeld, dat de heer van Deurne grondheer is der heide, terwijl in 1850 toch iedereen wist dat de heide aan de gemeente behoorde. Omtrent het jaar waarin de pandpenningen der heerlijkheid Deurne door de Staten Generaal zijn afgelost vergist de schrijver zich; dit heeft plaats gehad ia .1659 en dsn 19den Januari 1660 is de heerlijkheid met haar ap- en dependenties verkocht aan Baron Rogier van Leefdael. Deze wordt een broeder genoemd van Christoffel van Leefdael een der onderteekenaars van 't Verbond der Edelen. Hoe is 't mogelijk 1 Immers dat Verbond der Edelen werd gesloten in 1566 Den 15den Januari 1511 zijn Geldersche benden uit Venlo en Roermond in Deurne gevallen en hebben er geplunderd en brand gesticht. Nu vind ik ook gemeld, dat zij het kasteel verbrandden. Waar zou de schrijver dit vernomen hebben ? In van Oudenhoven staat enkel dit aangeteekend : „Den 5 January brandden zij Baket en de een deel Dorne" Over den beroemden schrijver J. F. Marhinet (ged. te Deurne 17 Juni 1729) wordt ook nog gerept; de schrijver vertelt, dat hij op het oude Huis, ook wel Slot van Peelland genaamd, ter wereld kwam. Als zoon van den predikant werd Martinet geboren in de toenmalige pastorie der gereformeerde gemeente. H. N. OUWERLING. Wordt vervolgd. --- Feuilleton. De Wildstrooper. M^! rs * ens schurk zette een gezicht het CU Y. er kèlijke rechter — hebt gij op huk i' cc * der Dakota-Indianen een "omoi t UW( * en landerijen in bezit gedifrl i 1 ' . n tw eede wordt gij beschulsluinJ °PP er hoofd dezer wilden door hebho °°t C ' oin het leven gebracht te Óaknt"' Cn ^rde heb gij den vriend aer ^nde 8 'WnS hn - Blac f smith genaamd aansla ' vermoord, en een moordken J gep leegd op een anderen blankere- 'i end van ' ien > Leonhard Gretzenttii sd ' , 1Kena amd Rooae Oog, allemaal j-j et |' waarop de doodstraf staat, dit" a11 lur k> je weet toch het best, dat niet waar is." dat nip l | Ur1 -'^' ni ^ n dierbare vriend en ne.üjkp , al j een > ik heb ook deze bemïnaano-p, lnd 'anen uw verborgen beverhol u hierheen gevoerd." logen p hent, dan heb je hen begaan hebt » l3es ^huldigd van wat je zelf wat ben je scherpzinnig," lach"Kijk te H e I at ben je scherpzinnig," lach° os wicht, „natuurlijk heb ik dat gedaan en er nog wat bijgemaakt ook." „God in den Hemel," riep Hies vol ont zetting en afgrijzen, „wat een duivel." „Nu den moed niet laten zinken," hernam Grétzenberg, op den huichelachtigen toon van een weldoener, „het kan nog goed afiooDen. als ge miin zin doet." „En wat moet ik dan doen," vroeg Hies met duisteren blik. „Antwoorden op de vraag, waar het geld gebleven is, dat mijn kameraad in den zal had." „En wat zult gij doen als ik het zeg? „Dan maak ik deze goede heeren wijs, dat gij onschuldig zijt en daarmee basta!' „En als dit niet baat?" „Dan snijd ik u in den nacht los en wij vluchten." Hies richtte zich op, zooveel zijn knellende banden hem toelieten en niet iets indrukwekkends in zijn stem sprak hij: „Ik ben een arme zondaar, onschuldig bloed kleeft aan mijn handen en ik moet voor de misdaad, die mij uit mijn vaderland verdreef, nu de gerechte straf ondergaan. En dit doe ik gaarna, want ik bedenk, dat als God zulk een duivel als gij zijt, op aarde laat rondloopen,Hij ook genadig zal zijn. Doe dus wat gij wilt. Het geld heb ik den doode uit den zak genomen en verborgen. Waar het ligt zult gij van mij niet te weten komen. En nu ge.en woord meer." Met een gruwelijke vloek stortte zich Gretzenberg op den gevangene, om hem met de vuisten te bewerken, maar de hoofdman hield hem terug. Deze stelde daarop eenige vragen aan den woedenden booswicht en deze antwoordde met éen gloedvolle welbespraaktheid. Hies kan wel ternauwernood een enkel woord van hun heftig gesprek verstaan, maar uit de immer donkerder blikken en de steeds dreigender gebaren der Indianen begreep hij, dat zijn zaak hopeloos was, omdat Gretzenberg met voor hem noodlottig gevolg de Indianen tot allerlei gruw zaamheid tegen hem opstookte. Het doffe gebrul, dat op de woorden van den schurk ontstond, groeide, hoe verder hij sprak, des te meer aan tot een gehuil van duivelachtige woede. Te midden van het tumult weerklonken nu plotseling kreten, die Hies zich niet kon verklaren. Het waren Engelsche woorden die klonken als „zwartrok" „zwartrok", maar de uitwerking dier kreten begreep hij niet. Het tumult bedaarde en ieder wendde met gespannen verwachting den blik In de richting, waar. de kreten vandaan kwamen. Daar verscheen te midden der bende een hooge gestalte, gekleed in een zwarte toog. De roodhuiden ontvingen den aangekomene met alle teekenen van eerbied, alleen de blanke beschouwde hem met boosaardige blikken en verwijderde zich haastig. Hies echter stiet een vreugdekreet uit. „Een priester, een priester, God zij dank! Nu kan,ik rustig sterven." De priester wendde zich bij deze Duitsche woorden tot den gevangene en sprak in dezelfde taal: „Ja, ik ben een priester, een missionaris. Verlangt gij Iets van mij?" „Zijt gij een katholiek priester," vroeg Hies hierop. „Ja, mijn zoon." „Dan smeek ik u mijne biecht te hooren, alvorens deze wilden mij dooden." „Uw wensch zal vervuld worden, en nog meer als ik er toe in staan ben." IV. DE BIECHT, Hies werd 1 weer in de Gut gesleept, die hem tot gevangenis diende. Na eenigen tijd kwam een Indiaan maakte zijn banden los en beduidde - hem mee te gaan. Hies stond oj5, doc h kon zich nauwelijks op de been houden, zoozeer had heï langdurig liggen in de vast aangetrokken riemen hem de leden verstijfd. De roodhuid nam hem bij de hand en voerdq hem in een ruime tent, waar hij den mis-i sionaris vond . De geestelijke ontving Kem met eeij ernstig gelaat. ; „■Gij hebt ons een slechten dienst bc-< wezen," begon hij; „naar ik hoor hebt gif „Tien Ossen", het opperste hoofd der Da-< kota's, den vriend der missionarissen, die reeds tot het Christendom neigde, gedood." „Tien Ossen? Dat is 'de man, r dien ils gered heb; gedood heb ik hem niet." Hies beschreef het tooneel dat zich' det| vorigen dag £ian de beek afgespeeld had, De priester herademde? „God zij dank, als het waar ïs, wat gij zegt, want op dit opperhoofd heb ik al mijn hoop gesteld, zoodat zijn verlies mij zeer veel leed zou gedaan hebben." „Zeker leeft hij nog, hij zei, dat hij binnen eenige dagen zou terugkomen om mij te bedanken, maar dan zal het wel tej laat zijn." : ""' mmmm Mt vemi^ m •'■li' --- De Pauselijke vredesbemid= deling in 1917. Langzamerhand zijn nu alle documenten openbaar geworden, die verband' houden met de poging tot vredesbemiddeling, in Augustus 1917 door het Vatieaan ondernomen. Met was, zooals men ■vzich 'herinneren zal, de sensationeele • 'rede van Erzberger, in de zitting der Nationale vergadering van 25 Juli j.1., welke tot die publicatie den grooten stoot gaf. Bekend geworden is de tekst van de boodschap, door minister IBalfour, mede namens de Fransche regeering, op 1 Augustus 1917, in antwoord op het Pauselijk vredesaanbod van 1 Augustus, aan graai de Salis ter overhandiging op het Vaticaan, gericht. In die boodschap die zooals men weet, de eigenlijke kern van den „pace feeier" uitmaakt, werd opgemerkt, dat er geen mogelijkheid bestond om over de oorlogsdoeleinden te confereeren zoolang de centralen hun doeleinden niet hadden aangegeven en speciaal hun houding ten opzichte van de Belgische kwestie niet duidelijk hadden vastgesteld. Bekend géworden is de tekst van liet schrijven, waarmede de nuntius Pacelli op 30 Augustus de autoriteiten te Berlijk in kennis stelde van deze boodschap en op de beteekenis ervan wees. Ook het antwoord, dat de toenmalige Duitsche regeering op 24 -September aan den nuntius deed toekomen, is openbaar gemaakt. Men weet, dat de Duitsche regeering daarin een ontwijkende houding aannam en de zwakke vredes-brug welke de boodschap van Balfour had kunnen vormen, vernietigde, voor zoover deze niet vernietigd was door de ontactische manier, waarop men intusschen van Berlijn uit, via een diplomaat te Madrid, een „onderzoek" had laten instellen, omdat men in het schrijven vervan den nuntius geen voldoende trouwen stelde. In een op het einde van de vorige week verschenen Engelsch Witboek, worden de voornaamste van deze documenten — het vredesaanbod van den Paus vooraan, — nog eens in extenso weergegeven. Wij zouden in deze publicatie intusschen geen aanleiding gevonden hebben, nader nog eens op het historisch tusschenspel in het oorlogs-drama terug te komen, wanneer niet het Engelsch Witboek een aanvullend document gebracht had, dat op het tusschenbedrijf een nieuw ilcht werpt. In de Engelsche pers is aan dat document opmerkelijk-weinig aandacht geschonken, en daardoor zou de kans kunnen bestaan, dat het vrijwel onopgemerkt zou blijven, en onbekend in de. archieven zou verdwijnen. Het bedoelde document is een memorandum, door den Franschen zaakgelastigde te Londen op 26 Augustus 1917 aan de Engelsche regeering' overhandigd. Het is van den volgenden inhoud: „Mijn regeering (het kabinet Ribot) had zich vercenigd met de mededeeling, door den heer de Salis' bij het Vaticaan te doen naar aanleiding van de Pauselijke nota, omdat zij mondeling moest geschieden en zij kans had een meer uitvoerig antwoord overbodig te maken. De gedane stap heeft echter de overhandiging medegebracht aan kardinaal Gasparri van'n geschreven document en heeft een discussie ingeleid over 't lot van België. Dat echter willen wij niet en het is te vreezen, dat wij veel verder weggevoerd zullen worden dan wij willen. „Ribot verzoekt mij u in kennis te stellen van zijn zorgen en u te zeggen, dat hij,zich niet op den weg zou willen laten brengen waarop het Vaticaan hem schijnt te willen medevoeren. „Hij hoopt, dat de Britsche regeering zijn gevoelens deelt en aan den heer de Salis instructies geven zal om elke verdere poging van den kardinaal-staatssecretaris strevende naar een officieuse tusschenkomst tusschen de oorlogvoerenden te ontmoedigen." Tot zoover het bedoelde document. Wat valt er uit te concludeeren? Dat zelfs de Fransche regeering van meening was, dat de boodschap van Balfour inderdaad, als een „peace feeler" viel te beschouwen en dat het Vaticaan derhalve een buitgewoon juist inzicht in de beteekenis van dat document had door 't met een begeleidend schrijven van den nuntius aan de autoriteiten te Berlijn voor te leggen. Dat voorts niet alleen Duitschland een negatieve- houding tegenover de vredespoging van het Vaticaan aan den dag heeft gelegd, maar dat ook Frankrijk, of liever het toenmalige Fransche kabinet, zich scherp gekant heeft tegen het bemiddelend streven van den H. Stoel. De meest tragische omstandigheid daarbij is deze, dat zoowel iy Frankrijk als in Duitschland de leidende mannen bij hun afwijzende houding rechtstreeks ingingen tegen den wil van de meerderheid van het volk. • In Duitschland immers liad de meerderheid van den rijksdag zich in haar bekende resolutie uitgesproken voor een politiek van toenadering, die in groote lijnen paralel liep met het-streven-naar bemiddeling, die van het Vaticaan uitging. Terwijl in Frankrijk ten slotte het kabinet-Ribot ten val gebracht werd, omdat het verdacht werd, in strijd'met de inzichten van de Fransche Kamer-mcerderheid, te streven naar annexionistische oorlogsdoeleinden door een inlijving van het links-Rijnsche gebied, of het vormen {'an een zelfstandigen blokstaat uit dat gebied. Welk een geweldige verantwoordelijkheid hebben die leidende mannen dus op zich geladen door de bemiddelende hand te negeeren, die van het Vaticaan werd uitgestoken! Van Duitsche zijde had men de definitieve inzinking misschien kunnen voorkomen, terwijl voor Frankrijk de bloedige offers, die meer dan een jaar lang nu nog gebracht moesten worden, niet opwegen tegen de grootere voordeelcn, die men ten slotte heeft be haald, voordeeleri, welke overigens een zoo scherpen schaduwkant vertoonen. Welk een ernstige les tevens bevat het historische tusschenspel in het oorlogsjaar 1917 voor hen, die blind blijven voor den invloed van het Vaticaan en geen oog willen hebben voor de groote en verheven rol, welke de Paus tot welzijn van de wereld, krachtens zijn hooge roeping, spelen kan. Mbd. --- De Handel met Duitschland in de toekomst Hoe zullen in de naaste toekomst de Nedcrlandsch-Duitsche handelsbetrekkingen zijn? Dit is een vraag, welke tal van zakennicnscheu in ons land in hooge mate belang inboezemt. Duitschland moet weer geheel van voren af beginnen zich een plaats op de wereldmarkt te veroveren; de kans, om daarin op geheel bevredigende wijze te slagen, schijnt gering. In hoeverre de oude betrachtingen tusschen ons en onze Oostelijke buren hersteld kunnen worden, is een vraag van beteekenis. Maar vast staat wel, dat met hetgeen voor den oorlog was, thans moeilijk valt te rekenen. Voor den oorlog ging 45 pCt., dus de kleinste helft, van onzen geheelen uitvoer naar Duitschland, en van hetgeen hier werd ingevoerd, kwam ruim 25 pCt., dus meer dan een kwart, uit Duitschland. Hoe zal die verhouding straks zijn? De Belgische Correspondent van 't „Hbld," heeft het oordeel gevraagd van een Nederlandsch handelsman te Berlijn. Deze Beriijnsche Nederlander ziet de toekomst voor Duitschland donker in en zijn overtuiging was, dat: Nederland er de schaduw van za! ondervinden. Welke waren zijn gronden voor zijn pessimisme? Duitschland heeft veel afzetgebied verloren, b.v. in het verre Oosten door de concurrentie van Japan. De Amerikaansche export heeft zich reusachtig ontwikkeld, ook naar streken, waar die vroeger onbekend was. Die concurrentie is niet te verslaan. De halve wereld heeft het vijf jaar lang gedaan zonder Duitsche artikelen, een groot deel, zal er ook in de toekomst geen behoefte aan hebben. Met het stramme Pruisische regime is bij het Duitsche volk ook de arbeidslust verdwenen. Zal die bij 'een verbeterde voeding terugkeeren? 't Is mogelijk. Maar die betere voedingstoestand zal eerst langzaam kunnen komen. Want waarmee zal men betalen? Het Duitsche papiergeld is bijna waardeloos, deze uitdrukking is niet te sterk. Goud is er niet, dus zal de betaling moeten geschieden met exportartikelen, maar waarvoor de vooruitzichten eveneens weinig gunstig zijn, ook omdat de grondstoffen voor een aanzienlijk deel van 'buiten moést kómen. Alles te zamen genomen, is het niet overdreven, verklaart de Beriijnsche Nederlander te zeggen: dat Duitschland feitelijk bankroet is. 'Het is onmogelijk de mafkwaarde zelfs tot de helft van den vredeskoers omhoog te brengen. In Holland meende men, dat bij opheffing der blokkade het land leeggehaald zou worden. Dit was een misrekening; er is geen gevaar voor. De geringe koopkracht van het Duitsche volk is oorzaak. {Jat de afzet naar Duitschland niet grooter kan zijn. De vooruitzichten van ' den NederlandschDuitschen handel zijn dus verre van gunstig. De Nederlanders zuilen met hun •groenten, tuinbouw- en zuivelproducten ongetwijfeld steeds een markt in Duitschland blijven vinden, maar het is voor de Hollandsche zakenmenschen een gebiedende eisch zich niet dood te turen op wat vroeger was. Zij zullen hun blik ook moeten richten naar de nieuwe staten, die uit den oorlog zijn voortgekomen, en waar nog nieuwe relaties zijn aan te knoopen. Deze kunnen althans gedeeltelijk de verminderde zaken met Duitschland goed maken. C. B. --- Gemengd Nieuws. DE SCHULD AAN DEN OORLOG. dat het dc seinde zou moeten vergoeden, veroorzaak door het in den grond boren van de Lusitania. Wlison gaf als zijn opvatting te kennen, dat de positie vati de V. ist. overal in de wereld sterker zal zijn, indien zij er zich van onthouden zou mee te deelen in den buit der overwinnaars. Senator Lodge bepJöf.ttc den eistfi, dat sommige eilanden, di