Helmondsche brieven over den Tiendaagschen Veldtocht. ty'e veronderstellen, dat de meeste onzer l ezer s van het weinigje, dat ze uit de lessen V3H de Vaderlandsche geschiedenis die ze oP school onthouden hebben, ook nog wel nige herinnering hebben bewaard aan de .„stand van België in 1830 en de „Tien* foagsche Veldtocht" in 1831. Wij zijn dan oq Y niet van plan daarop vandaag uitvoerig in te gaan. Ons doel is enkele brieven te geven, die levendige herinnering aan die voor jsJoord^Brabant zoo veel bewogen dagen oproepen. Wij vonden deze brieven indertijd onder j^el veel andere papieren in het archief van jjet kasteel van Croy en namen toen de vrij» jjeid deze te copieeren. Tot beter verstand van die brieven is het poodig een en ander over den tijd van de correspondentie en over den correspondent niee te deelen, alsmede over enkele der daarin genoemde personen. Door de snel opeenvolgende gebeurtenis» gen in België was in de jaren 1830 en begin ]831 een zeer krijgshaftige stemming ge» wekt, tegelijk met een hevigen haat tegen (Je „Belgische muiters" en een sterk verlan» gen om de nationale eer te wreken. De daad van van Speyk, die op 5 Febr. 1831 de lont in het kruit stak en met vriend en vijand in de lucht vloog, werd als een enorm heldenfeit geroemd. Zij deed de geestdrift niet weinig stijgen, vooral bij de troepen, 90.000 man sterk, die reeds ge» ruimen tijd aan de zuidergrenzen van Noord» Brabant het teeken tot opmarsoh afwacht» -ten. Na de troonsbestijging van Leopold van Saksen»Coburg als koning van België werd dit teeken gegeven. Op 2 Augustus 1831 begon Kroonprins Willem als opperbevel» hebber met 36.000 man den roemrijken tiendaagschen veldtocht van 2 tot 12 Aug. Het Belgische leger was gesplitst in een Maasleger onder Daine, en een Scheldeleger onder Ticken de Terhoven samen 31.000 krijgers tellende. Onze bekwame kroonprins was voornemens door de vijandelijke linieën heen te breken om daarna de beide legers afzonderlijk aan te grijpen. Het eerste deel van dit stoute plan werd op 5 Augustus vol» voerd en enkele dagen later leed het Maas» leger bij Hasselt en het Scheldeleger, thans door Leopold zelf aangevoerd, bij Leuven de nederlaag. De weg naar Brussel lag nu open, en zeker zou deze stad zijn veroverd, •ls niet een Fransche krijgsmacht van 50.000 man België was binnengerukt. De Engelschen bewerkten een wapenstilstand en na Leuven een dag te hebben bezet ge» houden, trok ons leger naar het vaderland terug. Over de gebeurtenissen, de laatste dagen geschetst, en vooral over den terugtocht van het leger in Noord»Brabant handelen de volgende brieven. Zij zijn geschreven door Mr. Carel Fre» derdk Wesselman, districtscommissaris en heer van Helmond sedert 1815, en waren gericht aan Mevrouw Margaretha Gertru» da Falck, de weduwe van Johan Karei Gideon van der Brugghen, heer van Croy, die met haar dochter Constans, de later welbekende Roomsch geworden freule van Croy, op het kasteel woonde. De heer van Helmond was gehuwd met Elizabeth Maria Spoor de dochter van wij» Jen Lodewijk Joost Spoor, in leven drost yan Eindhoven. De „zwager Spoor" waarover in den •ersten brief sprake is, was Adriaan Gillis Spoor, president van de rechtbank te Eindhoven tot 1831. De „zwager uit Den Bosch" was waarschijnlijk Adriaan Pieter Spoor, militie»commissaris in het 18e district. De zuster van den briefschrijver hier be» idoeld was wellicht Daniella Wesselman, die Behuwd was met Jhr. Mr. Adriaan van Riemsdijk van Gemert. De zoon van de Vrouwe van Croy, die den tiendaagschen veldtocht meemaakte was de Luitenant»KoIonel Jhr. George van der Brugghen van Croy. In den tweeden brief wordt een schrij» ven aangehaald van Bagelaar aan zijn vrouw. Dit was eveneens een aangetrouwd familielid van Wesselman, nl. de latere ge» ueraal»majoor Otto Daniël Bagelaar, die in *ijn kwaliteit van brigade»commandant den veldtocht meemaakte. Hij was gehuwd met Margaretha Petronella Mari Spoor, een oudere zuster van Wesselmans vrouw. Na deze korte aanduidingen zullen de volgende brieven voor de belangstellende lezers een aardige illustratie vormen van het krijgs» bedrijf, dat wij hierboven in enkele woor» den schetsten, waarom we ze hier in haar geheel laten volgen. Mevrouw, Dezen nacht ontving ik een expresse van mijn zwager Spoor uit Eindhoven, dat hij gisterenavond om negen uur gesproken had de Graaf van Pestel, die van het slagveld bij Hasselt kwam en zich in . allerijl naar den Haag begevende met de tijding dat gisterenmorgen een complete overwinning op Daine was behaald, die bijna al zijn ge» schut en meer dan 900 gevangenen verloren had, en dat men bezig was den vijand te vervolgen. Toen mijn vrouw en zuster de» zen ochtend door UEG verzocht wierden, wilden zij zich het genoegen niet ontzeg» gen van UEG deze tijding mondeling mede te deelen, die UEG te aangenamer moest wezen, wijl een brief dezen morgen van mijn zwager uit den Bosch ontvangen, ons de verzekering geeft, dat Uw zoon volko» men welvarend is. Zooeven ontving ik een expresse van den Burgemeester van Asten, die mij meldt dat er gisterenavond een groot aantal Belgen te Weert zijn aangekomen en hun voorne» men hebben te kennen gegeven om heden» morgen over Maarheeze en Leende naar Eindhoven te trekken; hij begroot het getal op wel 3000. Ik kan mij wel verbeelden dat Daine om een divisie te maken, eene mobile colonne heeft afgezonden om onze armee in den rug te verontrusten, doch wanneer de eerste hierboven gemelde tijding waar is, dan zal zoodanige collonne wel contraorder gekregen hebben. Hoe het ook zij, ik heb het voorzigtig geoordeeld, mijn knecht te paard naar Leende te zenden, om nauwkeurig te infor» meren of er al of niet eenige beweging plaats heeft. Hoezeer ik aan het berigt wei» nig geloof sla, neemt het toch niet weg, dat het de dames en vooral mijne zuster zeer onthutst heeft, die nu weinig lust hebben om zich van huis te begeven, zoolang de knecht niet terug is met goede tijding, wel» ke niet voor in den avond hier kan wezen. Zij hebben mij verzocht UEG te melden, dat als alles rustig blijft, hun bezoek op een anderen dag zullen hervatten. Mocht ik iets verontrustends vernemen, dan kan UEG zich verzekerd houden, dat ik er UEG ken» nis van geven zal. Indien UEG dezen avond om 7 of 8 uren iemand wilde zenden, dan zoude ik het bericht van den knecht, zoo» wel als hetgeen ik intusschen nog vernemen mogt, aan UEG kunnen mededeelen. Na hertelijke groeten van de dames verzocht te hebben, noem ik mij met' de meeste hoogachting UEG DW. pienaar Wesselman Mevrouw, Ik heb zoovele brieven en couranten ont» vangen, dat ik ze nog weinig gelezen heb. Het belangrijkste is een brief van Bagelaar aan zijn vrouw van den volgenden inhoud. Voor Leuven 12 Aug. 1831. „Gisteren, lieve vrouw, zijn wij, of liever de 2e divisie met twee regimenten cavalerie en twee batterijen artillerie van Tirlemont gemarcheerd om Leuven te omsingelen, heden morgen om 9H uren waren wij in positie en de stad wierd van drie zijden tegelijk aangevallen, en zonder eene order tot staken van het vuur, welke wij tot onzen razende spijt ontvingen, hadden wij gewis Yeuven met storm genomen; nu is er een wapenstilstand gesloten, dat wij mor» gen tot twaalf uren de stad bezetten. En wat er nu verder gebeuren zal is mij onbe» wust, ik ben wel en schrijf u nader". Mijn zwager Gilles schrijft, dat de postil» Ion van de veldpost hem gezegd had, dat enze troepen Leuven bezet hadden en dat hij de brieven aan het hoofdkwartier van de Pruizen had afgehaald, <^at er zeer wei» nige aan onze zijde in het gevecht daags te voren gebleven waren. Hij had gezien, dat er Fransche officie» ren generaals bij de Pruizen in eene herberg te Leuven waren geweest die groote strijkasies maakten. Een adjudant des konings door Eindho» ven gisteren komende, heeft gezegd, dat nu de Franschen in Belgien waren ingerukt er niet meerder zoude gevochten worden. t. a. v. Wesselman. Mevrouw, Gisteren heb .ik den geheelen dag niets' goeds en ook niets kwaads van Weert ver» nomen. Ik mag wel lijden dat het zoo blijft. De ondermeester, die les aan mijn zoontje geeft, kwam gisteren van Maashees, alwaar zijn oom pastoor is; hij vertelde mii, dat de Belgen, meest garde civique. Woensdag te Vierlingsbeek gekomen. Donderdag ver» trokken. Vrijdag teruggekomen en Zater» dag weder vertrokken zijn. Er was een de» tachement van 200 man uit Grave gekomen, men had te Sambeek bij Boxmeer lang tegen eikanderen gevuurd, een Belg was er gekwetst, een curassier was gevangen geno» mpn, en gisteren toen de meester uit Maas» hees. zijnde, ons uiterste dorp naar de zijde van Venlo, vertrok, was weder alles stil. Een brief van mijn zwager Gilles zegt: onze armee is reeds op haren terugtocht herwaarts. Zoodra de onzem Leuven ver» laten hebben zijn er de Franschen ingetrok» ken. De Prins van O. heeft aan de troepen gezegd, g ij hebt een goede vrede bevochten. Een brief van mijn zwager uit den Bosch vertelt veel van den slag bij Leuven, die zonder de tusschenkomst van den Engel» schen ambassadeur bloedig en luisterrijk zoude geweest zijn; en meldt verder ten slotte dat onze armeé terugtrekt naar de oude grenzen De Breda» sche buitengewone Courant zal UEH over het gevecht inlichting geven. t. a. v. t Wesselman. Mevrouw, Mijne vrouw is van Eindhoven terüg, alles trekt naar de oude cantonnementen, de doortocht is aanhoudend, heden werden er de P. van Oranje en prins Fredrik ver» wacht. Bagelaar, die vooruit gekomen was, ging dezen morgen zijne brigade te gemoet, die dezen avond te Valkenswaard en om» leggende dorpen moet komen en morgen denkelijk naar Oirschot marcheeren. Mijne vrouw heeft dezen morgen veel met groen versierde veroverde kanonnen door Eindhoven zien komen,'met de drie batterijen van majoor Raraaer. Cort Heiligers en de generaals Knotzer zijn beide te Sotneren, • laatstgemelde heeft mij laten zéggen, dat de Prins v. O, heden denkelijk de order zal géven van met een paar battaillons naar Helmond te komen,' en dat Cortz Heiligers dan wel mede zoude komen, doch d^t hij het liever zelfs wilde doen; voor dat éjf nader order komt mogen zij Someren niet'verlaten. :: i t. a. v. % Wesselman. •• • ". v . 't ■ Mevrouw, Gisteren r.amid^af zijn drie battaillons van de divisie Ccrt Heiligers over Lierop naar Vlierden eri Deurae getrokken. Dezen morgen om 6 uür te Asten komende, vond ik er het battaillon friesche schutters onder van Wagéniingen, welk zich mede naar Deurne begaf. Te Lierop ontmoette ik de kwartiermakers van het bataillon Amsterd. schutters van Kerkhoven. Dit bataillon heeft 4 doden en 35 a 36 gekwetsten, geen der officieren is gesneuveld of gewond. Tegen 4 of 5 uren wierd er een bataillon te Somen, een te Asten, en een te Heeze ver» wacht, waaronder dat van uw zoon waar» schijnlijk zijn zal. Cort Heiligers heeft zijn hoofdkwartier te Lierop bij den pastoor, hij moest er om 10 uren gekomen zijn, doch toen ik er om 12 uur vertrok, was hij er nog niet, waarschijnlijk wegens de geweldige regen, die de marsch der troepen verhin» derd heeft. Van den Broek is gisteren ofo 2 uren van Meyel naar Wert vertrokken én dezen morgen van daar naar Ruremonde en Mazeik. Voor een uur kwam de knecht van mijn zwager zeggen, dat Bagelaar te Eindhoven was gekomen, doch niet langer :lan heden kon blijven. Zijne en mijne vrouw, benevens de kinderen, zijn derwaarts gereden. Zij komen morgenavond terug. Denkelijk krijg !k morgen'Cort Heiligers bij mij, hij moet : een grand seigneur zijn, koks, 16 paarden langspan, etc., zoodat ik er bang voor ben. De geheele reserve zal de dorpen hier in de omstreken bezetten; de 3e divisie Eind# hoven tot Bladel, de 2e van Bladel tot BaerlesNassau en de eerste van daar naar Bergen op Zoom. zoodat wij in vier of vijf dagen 70 a 80 duizend man in de Provincie krijgen. Prins Fredrik komt overmorgen te 'Eindhoyen. , t. a. v. Wesselman. Adres; Mevrouw van der Brugghen, _ ten kasteele van Croy. JACQ. HEEREN. --- FEUILLETON NUMMER ZEVEN. Uit het Engelsch van WILSON BARCLAY. Geautoriseerde vertaling. Nadruk verboden. „U wenscht, dat ik een boodschap overbreng, meneer? Zeker meneer, ik ben gereed.... Ik zal mij vanavond niet bij U voegen — ik wensch, dat gij allen op Maddon Hall blijft tot nader bericht — er is op de een of andere wijze iets uitgelekt — ik kom morgenochtend bij jullie — en als ik kom zal ik weten wie Uwer mij verraden heeft — Ja, meneer, zij hebben het allen gehoord heel goed, meneer, goe» den avond." Gedurende langen tijd zei niemand een woord. Zelfs Munro trok aan zijn snor en sloeg zijne gasten scherp gade. Violet Dane veinsde onbewogen te zijn en glim» lachte kwijnend. Wainwright streek langs zijn hoekige kin. Billy zichtbaar geschrokken over dit onrustbarende nieuws, verloor de macht over zijn monocle. Lena Mansfield speelde met haar halssnoer en verried haar opwinding door de zenuwachtige bewegingen van hare vingers. Arthur Riimbold leunde achterover en sloeg iedereen strijdlustig gade. Alleen Dubassy bleef geheel natuurlijk. Het was Billy, die het zwijgen verbrak. „O zeg, maar dat is een beetje erg, vind ik." Onmiddellijk werden wantrouwende blikken op hem gevestigd. „Wat?", vroeg Wainwright. „Wel, die.... weet je wel verdraaid," stamelde Billy. „Dat heeft mijn eetlust bedorven. Ik kan geen hapje meer eten — niet het kleinste hapje. Het is ver» wenscht gevoelloos van hem, ons hiermee te verschrik» ken terwijl ik met de asperges worsteL Hoe kan iemand asperges baas, wanneer hij opgewonden is?! Wat mij betreft is de lekkerste schotel bedorven-.•. Wat? O, best, best! Ik zal mijn teleurstelling wel in stilte dragen!" Weer volgde een lange, pijnlijke pauze. „Dus iemand heeft geklikt", zei- Lena Mansfield lang» zaam. „Ja," antwoordde Rumbold met nadruk, terwijl hij de tafel rond keek. „Zeker heeft iemand geklikt. Een van oris." 4 „Geen pleizierige gedachte", zei Wainwright grimmig. Zij keken elkaar tersluiks aan. „Nu weten we, waarom de laatste drie zaakjes op het laatste oogenblik niet zijn doorgegaan", merkte Violet Dane op. „Dat is waar ook", zei Billy Weston. „Dat verklaart alles!" Rumbold gromde. „En hier zitten wij aan een gezellig dineetje — we zitten allemaal elkaar te verdenken!" „Wel. we zitten allemaal in hetzelfde schuitje", ant» woordde Bolly. „Je hebt geen bizondere reden tot klagen." „We worden allen verdacht", zei Edèn Munro kalm. „Een van ons is een vervloekte huichelaar", barstte Rumbold woedend uit. „Je vergeet, Rumbold, dat jij net zoo goed de huiche», laar kunt zijn", zei Munro. Dubassy nam zijn vork op. „Laten we verder eten", ried hij aan. „Waartoe pra» ten, waarvoor redetwisten? Het zal ons niets verder brengen. Een onzer is een verrader — eh bien — wat doet het er voor het oogenblik toe? Morgenochtend zal Nummer Zeven komen en zeggen, wie het is. Laten we het dezen avond vergeten en goede vrienden zijn." „Zoo denk ik er ook over, zei Billy. „Niettemin zou ik graag weten, wie het is," mompel» de Rumbold, „Geduld, oude jongen", zei Billy, zijn glas vullend. „We zullen het vroeg genoeg weten — wanneer Num» mer Zeven verschijnt.'' Desondanks had het nieuws een deprimeerende uit» werking op allen, behalve op Billy Weston en den on» verstoorbaren Dubassy; ondanks den onafgebroken stroom van amusanten onzin van Billy heerschte er gedurende de rest van dén maaltijd een geest van ongerustheid. Eden Munro scheen in gedachten verloren. Hij uitte nauwelijks een woord, maar keek de tafel rond, en Zijn Oogen dwaalden zenuwachtig van den eenen gast naar den anderen, tertyijl\zij spraken. Het scheen, dat de boodschap van Nummer Zeven Munro sterk ge» schokt had en dat hij zweeg om zijn angst te verbergen. De blonde snor .hing nog droeviger dan anders en de zwakke blauwe oogen hadden een bijna angstige uit» drukking. Zijn geheele manier van doen was die van een 'verschrikt en bevreesd man. Het was een schitterend staaltje van tooneelspelers» kunst. Achter de besluitelooze trekken verborg zich het scherpe vernuft van den misdadiger, waakzaam en oplettend, wachtend op eenig teeken,, eenig onge» woon bedrag, dat den man of de vrouw, die den aan» voerder had bedrogen, zou verraden. Dat het een der aanwezigen moest zijn, stond vast. In den laatsten tijd had niemand buiten deze acht menschen — behalve Noakes en Ella, die boven verdenking verheven waren — iets van zijn plannen geweten. Eén hunner was dus aansprakelijk voor het uitlekken van de inlichtingen, die geleid hadden tot het geheimzinnig dwarsboomen van de drie laatste ondernemingen. Naar men stellig aannam, zóu Nummer Zeven hen den volgenden morgen met zijne tegenwoordigheid vereeren; in dien tusschentijd kon er veel gebeuren in de tegenwoordigheid van Eden Munro, die er op reken» de, dat de spanning van den toestand den schuldige tot een onvoorzichtigheid zou verleiden. Hoe zorgvuldig deze zijne sporen ook had uitgewischt, door de tele» fonische boodschap moest hij of zij wel geschokt zijn. Nummer Zeven was onfeilbaar en meedoogenloos. Morgen zouden — voor één der aanwezigen — ontdek» king en snelle wraak volgen. Met merkbare verlichting stond ieder ten slotte van tafel op. Men ging naar de rookkamer om koffie en likeur te gebruiken. Daar verbeterde de stemming; de aanstekelijke vroolijkheid van Billy Weston en Dubassy droeg er veel toe bij, de angstige voorgevoelens der anderen te verdrijven. Dubassy behandelde de geheele zaak met kwasi»ernstige luchthartigheid en maakte gis» singen, hoe Nummer Zeven er. uit zou zien en over de wijze waarop hij zou verschijnen. „Jullie maakt me misselijk", snauwde Rumbold nij» dig. „Snateren als een stel ganzen en de zaak als een bagatel beschouwen! Het is heelemaal niet om te lachen, integendeel." „Mais, mon cher, waarom zouden we er niet om lachen? .Waarom weenen als het kalf verdronken is? Waarom onszelf ongelukkig maken?" 7 Maar Rumbold's protest veroorzaakte toch eenige oogenblikken stilte, welke verbroken werd door Wain» wright's diepe stem, die een spelletje biljard voorstel» de. Rumbold nam het aanbod terstond aan. Violet Dane ontdekte dat ze niets liever deed dan hen gadeslaan bij het spel en het slot was, dat het geheele gezelschap naar de biljardkamer ging. Zij schenen bang te zijn, elkander uit het oog te verliezen. Er werd weinig gesproken. Nu en dan maakte een der toeschouwers eene opmerking over het spel en hij over wien het ging, knikte of glimlachte, terwijl hij zijn queue kalkte. Het spel werd een oogenbjik onderbroken, toen Noa» kes met ververschingen binnenkwam. „Op ons welzijn", zei Wainwright, toen de glazen gevuld waren. CWordt vervolgd --- Gemengd Nieuws VERLAGING DER MIJNWERKERS-PENSIOENEN? Met bijna honderd gulden. GERUCHTEN IN OMLOOP. Naar in mijnwerkerskringen verluidt zou met ingang van 1 Jan. a.s. het pensioen der mijnwerkers in plaats van verhoogd te wor» den, worden verlaagd. Het pensioen dat tot dusver ƒ 187 per jaar bedraagt zijnde ƒ102 als grondslag en ƒ 85 toelage zou worden teruggebracht tot ƒ 92, waardoor de toelage zou vervallen en de grondslag met ƒ 10 ver» minderd. Mochten deze geruchten, die ook tot de leiders der vakbonden zijn doorgedrongen, inderdaad juist zijn dan is het te verwachten, dat er nog zeer veel agitatie zal worden gevoerd. De wachttijd, die tot nu toe drie jaar is, zou op vijf jaren worden gesteld. Mijnwerkerspensioenfonds. HEERLEN. 30 Oct.: In de gisterenavond gehouden bestüursconferentie van de Prot. Christ. Mijnwérkersbond te Heerlen zijn mededeelingen gedaan over de nieuwe pen» sioenregeling voor de mijnwerkers. Volgens deze regeling zal een arbeider, die 25 jaar in mijnarbeid werkzaam is een pensioen verkrijgen van circa ƒ 620.— mits hij miiH» en wetsinvalide is en nog 5 kin» deren beneden 16 jaar heeft. In de conferen» tie werd geruimen tijd van gedachten ge» wisseld en de ontevredenheid over de re» geling was zeer groot. Op 21 Nov. a.s. zal de R. K. Mijnwerkersbond over deze zaak vergaderen en ook de moderne mijnwer» kersbond zal stelling in deze zaak nemen. FELLE BRAND TE ROTTERDAM. In een rijwielwerkplaats. ROTTERDAM, 30 Nov. Vanmiddag om» streeks drie uur is in de IJcksterboschstr. 14 te Rotterdam brand uitgebroken in de een» trale werkplaatsen voor het herstellen van rijwielen van de firma Ordonnas. De brand is ontstaan in de groom»afdeeling, die gele» gen is aan de achterzijde in het nieuw ge» bouwde pand. Aan den rechterkant ligt een tweetal oude woonhuizen, die uitkomen op ten hofje en welke woningen tot werkplaat» sen zijn ingericht. Deze bergplaatsen zijn totaal uitgebrand. In den beginne nam de brand dadelijk een grooten omvang aan en de vlammen laaiden hoog op. In de uitge» brande werkplaatsen is veel schade aange» richt. SLACHTOFFERS VAN HET WATER. Toen de plaatselijke geneesheer te Rijn» saterwoude Vrijdagmorgen op weg was naar een doodschouwing zag hij iemand voorover in een sloot liggen. Met behulp yan omwonenden had men den drenkeling spoedig op het droge. Het was de 76»jarige G. Hoogenboom. De geneesheer kon slechts den dood con» stateeren. Vermoedelijk is de man, toen hij een emmer water uit de sloot wilde schep» pen, voorover in het water gevallen. I PARAMARIBO IN STAAT VAN BELEG. Een betooger gedood en drie gewond. ZES-EN-DERTIG PERSONEN GEARRESTEERD. *s GRAVENHAGE, 30 Oct.: Het Depar» tement van Koloniën bericht, dat van den Gouverneur van Suriname het volgende tele» gram is ontvangen, dagteekenend 29 dezer: „De aanleiding tot relletjes heeft zijn oor» zaak naast de toenemende werkloosheid in een opruiend pamflet en een werkloozen» vergadering, waarin verschillende sprekers opruiend hebben gesproken. Na de vergadering trokken zij met vele andere de straat op, waarbij het voornemen tot het houden van een demonstratie reeds vooraf bestond. De politie evenwel belette den optocht, waarna zich de menigte in verschillende groepen verspreidde, ondeer bet plegen van baldadigheden. Zij begaven zich naar de gasfabriek en omgeving. Vooral straatlantaarns en ruiten moesten het ont» gelden. De politie voerde herhaaldelijk charges uit in de Saramaccastraat en elders met den gummistok en den blanken sabel, waarbij een viertal agenten en een aantal betoogers licht werden gewond, echter niet van ern» stigen aard aangezien zich niemand voor opname in het hospitaal meldde. De nacht verliep rustig. Hedenmorgen poogden slechts enkele kleine groepen een herhaling van 's avonds uit te lokken. Hiertegen werd zeer krachtdadig opgetreden. Het gevolg was, dat een betooger werd gedood en drie anderen in het hospitaal moesten worden opgenomen. Tot dusver zijn 36 betoogers gearresteerd. Het karakter van de betooging is in hoofd» zaak baldadigheid en vernielzucht. Daar» naast werden pogingen gedaan om de werk» willigen tot stopzetting van het werk te bewegen. De aanleg van den electriciteits» kabel werd hierdoor gestaakt. Ook werd getracht brood en levensmiddelen te bemachtigen. . De politie werd versterkt met militaire troepen. Eenige vaste punten in de stad Zijn bezet. Ook wordt er intensiever door de stad gepatrouilleerd. De Procureur»Generaal heeft bekend ge» maakt, dat samenscholingen van meer dan drie personen verboden is en tevens alle vergaderihgen verboden. Aan de bevolking heeft hij laten weten, dat zij zoo min mogelijk zich op straat moeten begeven van des 's avonds zeven tot des morgens vijf uur, wegens bloot» stelling aan gevaar. DE DAGELIJKSCHE VERKEERSONGELUKKEN. Door een tram overreden en gedood. HEEREN VEEN. 30 Oct.: Te Marumscho kruisweg is hedenmorgen tegen half 10 de 95»jarige heer, Siersma, die de trambaan wilde oversteken door een stoomtram ge» grepen. De locomotief en een wagen gingen ever den ongelukkige heen. De oude man, dié doof was en de tram niet hoorde aankomen, was op slag dood. Meisje aangereden en gedood. — Twee gewonden. De zeventienjarige Neeltje Slotemaker, uit Koedijk is Dinsdagavond op den Helder» schenweg nabij Koedijk in de gemeente Bergen (N.»H). het slachtoffer geworden van een snelrijdende auto, die uit Alkmaar kwam. Het meisje werd door de auto aan» gereden en tegen den grond gesmakt. Zij was onmiddellijk dood. De auto kwam daarna in botsing met een tegenligger, een vrachtauto van de heer Vis, uit Bergen, met het gevolg dat de personenauto werd verbrijzeld en de bestuurder in bewuste» loozen toestand naar het Centraal ziekenhuis te Alkmaar moest worden vervoerd. De heer Vis bekwam inwendige kneuzingen doch kon naar zijn woning te Bergen wor» den gebracht. Nieuwe ontslagen te Oss. Bij de firma Hartogs te Oss, is deze week aan 60 arbeiders en aan een 30 meisjes ont» slag aangezegd. DE KASGELDPOSITIE DER GEMEENTEN. O Onderhoud met den directeur van de Ver. van Ned. Gemeenten. o Binnen enkele dagen jregeeringsmaatregelen te verwachten. Naar aanleiding van de moeilijkheden, welke verschillende gemeenten op het oogenblik ondervinden bij het aangaan en consolideeren van kasgeldleeningen, heeft het Ned. Correspondentiebureau zich met een verzoek om inlichtingen gewend tot den directeur van de Vereeniging van Ne» derlandsche Gemeenten te 's»Gravenhage, Mr. A. Jonker. De heer Jonker was gaarne bereid, eenige gegevens te verschaffen, doch wenschte zich daarbij op het standpunt te plaatsen, dat zijn mededeelingen en be» schouwingen betrekking hebben op de Ne» derlandsche gemeenten en niet slechts op enkele daarvan. „Het heeft mij eigenlijk verbaasd, dat het zoolang rustig is gebleven", aldus Mr. Jonker, „want in de laatste weken hebben elle gemeenten met de grootste moeilijkhe» den in hun kaspositie te worstelen. Ik maak daarbij dadelijk een groot onderscheid tus» echen kaspositie en begrootingspositie. De laatste wensch ik onbesproken te laten. De moeilijkheden voor de kaspositie gelden £chter niet alleen voor de groote gemeen» ten, doch in even sterke mate voor de kleinere en zeker niet minder voor de aller» kleinste gemeenten in ons land. In normale tijden plegen in de gemeente» Jijke huishouding de inkomsten trager te loeien dan de benoodigde uitgaven ver» jeischen. Elke. gemeente heeft dus behoefte pan kasgeld. In die volkomen, normale en Regelmatige behoefte wordt in den regel Voorzien door kasgeldleeningen of credieten |#tjOr' langeren of korteren tijd. Op een be» jf&ald oogenblik worden dan die kasgeld» iéSningen geconsolideerd. En met die con» Êtflidatie is men thans vastgeloopén. De esling van het Engelsche pond en de bewe» g van de geldmarkt hebben de banken een positie gebracht, dat zij zich zoo f®im mogelijk van vlottende middelen wil» lêft voorzien. -De banken mobiliseeren zich, verstrek» jfcen geen kasgeldleeningen meer en zetten de continueering van loopende credieten 8top, Dit geldt ook voor banken, die ruim In hun middelen zitten, maar op eventueele gebeurtenissen wenschen voorbereid te zijn. Hier en daar kwamen nog wel gevallen (voor, dat een kasgeldleening gecontinueerd werd, wanneer een gemeente kon aantoonen dat het geld dringend noodig wasvoor uit» jbetaling van salarissen en andere noodza» kelijke uitgaven, maar in de meeste geval» Jen werden de leeningen en credieten door de banken opgezegd. Ging de gemeente naar een andere bank om een leening te sluiten en vernam deze, dat het geld diende om een kasgeldleening af te lossen, dan kreeg jnen veelal een weigerend antwoord, omdat in deze omstandigheden een bank er niet gemakkelijk toe zal overgaan, ten koste van eigen middelen de liquide positie van een andere financieele instelling te versterken. ,Toen kwamen de gemeenten bij de Bank voor Nederlandsche Gemeenten. Maar van die zijde was ook weinig of geen hulp te [verwachten, daar de liquiditeit van deze in» ptelling natuurlijk ook geleden had door het Opzeggen van deposito's en andere omstan» Higheden. Eenige dagen geleden is dan ook een cir» teulaire van de bank uitgegaan naar de ge» meenten, die met haar in rekening»courant fctonden en waarin werd medegedeeld, dat över de credieten niet in dezelfde mate be» schikt zou kunnen worden als vroeger het 'geval was. i Het Rük en de verschillende fondsen. Nog een andere bron voor gemeentelijke kasgeldleeningen was gesloten. De verschil» lende fondsen, als het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds zijn grootendeels uitgeput, doordat het Rijk over de gelden beschikt heeft. Zoo zijn alle bronnen voor de gemeen» ten afgesloten en daardoor zijn er in de laatste dagen verschillende verzoeken tot onze vereeniging en tot de bank gericht om hulp. De gemeenten moesten dan op reer korten termijn, eenige tonnen gouds aflossen, welke zij natuurlijk niet in kas hadden. Deze acute moeilijkheden hebben geleid tot vele conferenties met de minis» ters van BinnenL Zaken en Landbouw en Van Financiën, met de Generale Thesaurie en met de directie van de Nederlandsche Bank. Hoewel ik niet op de gebeurtenissen Vooruit wil loopen, weet ik toch dat de re» eering de oogen niet sluit voor de moeilijk» eden der gemeenten en ik meen te weten, dat er binnen enkele dagen maatregelen te verwachten zijn ter voorziening in deze impasse. Wat de algemeene politiek der banken be» treft, meen ik, dat het geenszins uitgesloten is, dat de geldwereld sommige gemeenten gemakkelijker helpen zal dan andere. Vast staat echter, dat de moeilijkheden gelden ook voor die gemeenten, welke in finan» cieel gunstige omstandigheden verkeeren. De Nederlandsche Bank. Een belangrijk moment in de ontwikke» ling der moeilijkheden is voorts de politiek der Nederlandsche Bank. De Ned. Bank stelt zich op het standpunt, dat promessen tot een bedrag van 10 % der gewone ge» meentelijke inkomsten op de goedgekeurde begrooting discontabel zijn. Natuurlijk kan de bank de promessen niet ongelimiteerd discontabel verklaren. Tien procent is echter een heel gering bedrag en in deze omstan» digheden wreekt zich het starre systeem wel heel scherp, ook op gemeenten, die on» afhankelijk van hun toedoen in moeilijk» heden verkeeren. Eenige verruiming zou hier weliswaar geen oplossing brengen, maar de toestand zou er toch minder scherp door zijn." Vervolgens kwam het gesprek op de ver» schillende oorzaken, welke de gemeenten in de tegenwoordige moeilijkheden hadden ge» bracht. „Een belangrijk feit is hierbij", aldus mr. Jonker, „dat de gemeenten belangrijke be» dragen vóór zijn wat betreft de rijksbij» dragen voor de werkloosheidssteun. Aan de gemeenten is in uitzicht gesteld, een zeker percentage van het Rijk terug te zullen krijgen, maar ben ik juist ingelicht, dan hebber* verschillende gemeenten, sinds het betreffende rondschrijven van het Rijk nog verschillende bedragen te goed. Natuurlijk staan hier vaste termijnen voor, maar juist daardoor verkeeren de gemeenten in moei» lijkheden. Zoo is er een kleine gemeente in ons land, welke slechts de beschikking heeft over ongeveer ƒ 20.000 kasgeld, maar reeds ƒ 170.000 heeft uitbetaald aan loonen voor werkverschaffing. En zoo zijn er vele ge» meenten. Nu zijn er gelukkig ook wel geval» len, dat van rijkswege gemeenten in de laatste dagen geholpen zijn door het ver» schaffen van bedragen welke eerst over eenigen tijd betaald moesten worden. Zoo zijn enkele gemeenten welke in de grootste moeilijkheden verkeerden, nog eenigen tijd gered." NOBELPRIJS VOOR MEDICIJNEN. o — Toegekend aan Prof. Otto Warburg. De Nobelprijs voor Geneeskunde voor het jaar 1931 is toegekend aan den Berlijn» schen professor Dr. OttOb Warburg. Deze onderscheiding is den Duitschen geleerde verleend in verband met zijn ont» dekking inzake ademfermenten, hun aard en werkwijze. Prof. Warburg, die werk» zaam is aan het Kaiser Wilhelminstituut is reeds vroeger bekend geworden wegens zijn baanbrekend onderzoek inzake het oxydatieproces van levende cellen. In ver» band met den val van de Zweedsche kroon bedraagt de Nobelprijs ditmaal ongeveer ongeveer honderd duizend gulden. INTERN. EUCH. CONGRES TE DUBLIN. O 1200 Amerikanen naar Zuid-Ierland. Bijzonderheden zijn thans bekend omtrent de arrangementen betreffende het stoom» schip „Republic" van de U. S. Lines, dat gecharterd is geworden door de Paters van de Maynooth Missie voor China, behooren» de tot at. Columban's Nebraska. Drie Aarts» diocesen en zeven diocesen zenden hun officieele pelgrims met dit schip. Onder leiding van den Aartsbisschop Beckmann van Dubuque, zullen de pelgrims op 13 Juni 1932 van New York vertrekken. De volgende aartsdiocesen en diocesen zullen vertegenwoordigd zijn: Dubuque, Mil» waukee. Orleans, Buffalo, Davenport, Erie, Fort Wane, Harrisburg, Indianopolis en Omaha. De pelgrims zuilen per extratrein gebracht worden van de midden»westelijke staten naar Chicago en vandaar naar Was» hington, waar de godsdienstige opening van de bedevaart (pelgrimstocht) zal plaats vin» den op Zondagmorgen 12 Juni. Aartsbis» schop Beekman zal een pontificale Hoogmis opdragen in de Nat. kerk van de Onbe» vlekte Ontvangenis. De geheele scheeps» ruimte, voor 1200 personen is afgehuurd voor de Congres»bezoekers en het schip zal gebruikt worden als hotel. Na het Congres zal een reis onder leiding ondernomen worden naar Zuid Ierland. Het gezelschap zal van Dublin naar Cork ver» trekken des morgens. Killarney zal des Woensdags, Donderdags en Vrijdags be» zocht worden. Zaterdag en Zondag worden doorgebracht in Glengariff. De bezoekers zullen naar Cork terugkeeren op Maandag en zich des Zondags op de „Republic" voor de terugreis in schepen. EDISON'S NALATENSCHAP. 7 a 10 millioen. Het juiste bedrag van de nalatenschap van Edison valt moeilijk te schatten, omdat de meeste waarden ervan in industrieele ondernemingen steken. Niettemin berekent men een waarde van zijn nalatenschap van 7 a 10 millioen dollar. De voornaamste erfgenamen zijn Edison's jongste zoons Charles en Theodoor zijn andere vier kin» deren worden in het testament niet ge» noemd en legaten aan bepaalde vereenigin» gen van philantropischen of religieuzen aard worden niet gegeven. Overigens is door Edison's zes kinderen, en Henri Ford reeds een maatschappij gesticht om Edison's laat» ete uitvinding: het vervaardigen van synthetische rubber te exploiteeren. Roofoverval. Een bejaard echtpaar is in zijn huis aan den landweg tusschen Werder en Groos» Kreuz het slachtoffer geworden van een roofoverval. Een onbekend man drong het afgelegen huis binnen en sloeg met een ijzeren staaf op de oude menschen los, zoo» dat beiden zeer rnstige verwondingen be» kwamen. Toen hij de beiden werloos had gemaakt, roofde de bandiet uit een schuif» lade 400 Mark aan contanten en vluchtte. ---