WAT LANDBOUWER EN TUINLIEFHEBBER INTERESSEERT Regionaal Grondonderzoek. Beschouwingen betreffende den „zuurgraad". Den laatsten tijd treedt het regionale, het streeksgewijze grondonderzoek hoe langer hoe meer op den voorgrond. De belangstelling voor dit onderzoek beweegt zich in steeds stijgende lijn en wel in die richting, dat grondonderzoek min of meer een onderdeel van de bedrijfs-contröle gaat worden. De inrichting, alwaar dit onderzoek plaats vindt, is het Bedrijfslaboratorium voor Grondonderzoek te Groningen. Vooral het onderzoek op den zuurgraad van den grond, of, zooals het meer wetenschappelijk heet, het pH-onderzoek, vindt daar op groote schaal toepassing: Van 1 Mei 1934 tot en met 30 April 1935 werden daar niet minder dan 50000 monsters op zuurgraad onderzocht; in het daarop volgende jaar bedroeg het aantal te onderzoeken grondmonsters niet minder dan 65000. Het is den lezers hopenlijk bekend, dat er enkele ziekten onder bepaalde gewassen worden aangetroffen, waarvan de oorzaak in den grond moet worden gezocht, vandaar dat men spreekt van bodemziekten. Twee der bodemziekten, n.1. de Veenkoloniale haverziekte of basische ziekte en de Hooghalensche ziekte of zure ziekte staan ten nauwste in verband met den zuurgraad van den bodem. Een derde bodemziekte, n.1. de ontginningsziekte zullen we in dit verband onbesproken laten, daar deze ziekte enkel te wijten is aan koper-gebrek, en niet afhankelijk is van den zuurgraad. Doch laten we eerst het begrip zuurgraad" eens trachten te verduidelijken. Zuiver water is niet zuur, ook niet, wat het tegenovergestelde van zuur is, basisch. Water is neutraal. Wanneer we in zuiver water wat van een zuur doen, b.v. azijn, een paar druppeltjes zoutzuur, o.d. dan krijgen we een zure vloeistof, die naarmate men er meer zuur bij doet, de zure eigenschappen in steeds grootere mate vertoont. Wanneer we echter in het water wat poederkalk doen of er wat soda in oplossen krijgen we een basische vloeistof. Zoo iets dergelijks vindt er ook in deh grond plaats. Door overmatige kalk-bemestingen kan de grond basisch worden; door onttrekken van kalk aan den bodem, wat inderdaad op verschillende maftieren geschiedt, en door enkele zuren, die zich in den bodem bevinden, bijv. koolzuur, humuszuren en kleizuren, kan de grond zuur zijn. Op het laboratorium nu kent men bepaalde en zeer betrouwbare methodes om van een grondmonster den juisten zuurgraad te bepalen. Zooals gezegd in plaats van zuurgraad spreekt men ook van de pH. Een neutrale toestand, zooals dus in zuiver water, duidt men aan met; pH is 6,5 & 7; is de pH 6, of 5,5 of nog minder, dan is de grond zuur, en wel, naarmate het getalletje kleiner is, is de grond zuurder. Vindt men bij een grondmonster een pH van 7 of hooger, dan is de grond dus basisch. En nu komt.feitelijk de hoofdzaak! Door jarenlange onderzoekingen is men er achter gekomen, dat de verschillende gewassen ook verschillende eischen stellen aan den grond wat de zuurgraad, de pH betreft. Wanneer de pH, het zuurgraadcijfer zou men ook kunnen zeggen lager is dan 5, dan is de toestand in den bodem voor geen enkele van onze landbouwgewassen goed te noemen. Dan zal op z0 9~ danig zure gronden geen enkel gewas de hoogst mogelijke opbrengst kunnen opleveren. ALs de landbouwers eens goed wilden begrijpen, wat dat zeggen wil! Bij goede bemesting, goede bewerking, goed zaaizaad of pootgoed enz., dus als alles prima in orde is om een flinke opbrengst te verwachten, dan zal, indien de zuurgraad niet deugt, nooit de maximale oogst verkregen worden. Of laten we het eens met een voorbeeld trachten te verduidelijken. Van twee op 't oog gelijkwaardige perceelen, welke goed bewerkt en bemest zijn en waar nagenoeg gelijke zorgen aan zijn besteed, oogst men respectievelijk per H.A. berekend 2500 en 3000 K.G. rogge Beide heel normale oogsten. Menige boer legt zich daar gewoonweg bij neer. terwijl toch die meer-opbrengst van 500 K.G. vandaag aan den dag feitelijk toch maar niet zonder meer over 't hoofd mag worden gezien. Juist thans, nu we vaak met enkele honderden kilo's per H.A. meer of minder boven of onder de grens van het onkostencijfer komen, maakt een dergelijk verschil zeer veel uit! Nu willen we niet beweren dat een lagere opbrengst per H.A. altijd aan een verkeerde zuurgraad te wijten is, maar wel durven we volmondig verklaren, dat in vele gevallen een verkeerde zuurgraad de oorzaak kan zijn. We merkten reeds op, dat gronden met een zuurgraadcijfer van 5 of lager voor geen enkel landbouwgewas deugen. Voor den verbouw van aardappelen en rogge most de pH liggen tusschen 5,0 en 5,5. voor tarwe en haver ligt de gewenschte zuurgraad 5.5, gerst van 5,5 tot 6.0, bieten eveneens. Voor vlinderbloemige gewassen als klaver, erwten, boonen, serradella, lucerne is de toestand gunstig als het cijfer ligt tusschen 6,0 en 6 5, hetgeen ook gewenscht is voor grasland. Uitdrukkelijk zij er hier op gewezen, dat het hier vermelde alleen van toepassing is op zand- en z.g.n. dalgronden. De kleigronden moeten voor alle gewassen beslist basisch zijn, met uitzondering van zeer humusrijke, veenachtige kleigronden. De zuurgraad voor onze voornaamste landbouwgewassen op de zand- en veengronden moet afwisselen van 5,0 tot bijna neutraal, 6.5. Wijkt de toestand hiervan in belangrijke mate af, dan kan dat een zeer nadeeligen invloed hebben op de opbrengsten, Wélke van de verschillende gewassen kunnen verkregen 'worden. Nu stelt men zich mogelijk de volgende vraag: Wanneer ik nu een perceel grond heb, dat, betreffende den zuurgraad, niet voldoet aan de eischen, die voor het te verbouwen gewas worden gesteld, wat staat me dan te doen? Want men begrijpt natuurlijk, dat men zoo maar niet willekeurig ieder oogenblik den zuurgraad kan hebben, zooals voor een bepaald gewas het meest gewenscht is. Naar aanleiding van deze veronderstelde vraag het volgende: Bij een te lage pH., dus een zuurgraadcijfer van beneden 5, zal het gebruik van de een of andere kalkmeststof noodzakelijk blijken te zijn. Mocht daarentegen de grond te basisch zijn, dan zal aanwending van gemiddeld 50 K.G. mangaansulfaat per H.A. noodig zijn, om de basische ziekte te voorkomen. Ligt, blijkens onderzoek de zuurgraad tusschen 5,0 en 6,5, dan is over 't algemeen aanwending van kalkmeststoffen niet aanbevelenswaardig. Veronderstel dat we te maken hebben met een perceel, hetwelk een zuurgraadcijfer heeft van 5,6, dus tusschen 5,5 en 6,0. Blijkens hetgeen we hierboven reeds schreven is dit juist de gewenschte pH voor gerst en bieten, ook voor haver en tarwe is zoo'n zuurgraad buitengewoon geschikt. Rogge en vooral aardappelen verlangen een zuurderen grond, vlinderbloemigen en grasland iets minder zuur. In een volgend artikel zullen we zien, dat we dan in de keuze der meststoffen belangrijke hulpmiddelen hebben, om toch de voor bepaalde gewassen gewenschte zuurgraad te benaderen. USO. --- Een bezoek aan een Duitsche kalimijn. Na een lange autorit kwamen we te Merkers aan, op de Kalimijn Kaiserodan. Heel vriendelijk werden we door de heeren ontvangen, kregen allen den witten doktersjas aan en het witte mutsje op en konden na een duidelijken uitleg ons tochtje naar de mijn beginnen, 420 Meter de diepte ir.. Heel gewoon, zonder vrees, stapten we de lift in en gingen, na de waarschuwing „slikken, als je iets in je ooren voelt", ti? diepte in met een snelheid van 8 Meter per seconde. Dit laatste ten believe van ons omdat anders de snelheid 10—12 M. per'seconde is. Om eens te probeeren. slikten we natuurlijk niet, voor een drukking op de trommelvliezen ons waarschuwde, dat 't tijd was. Na dezen snellen tocht waren we in ae kalimijn en onmiddellijk gingen we door de dubbele deuren naar een zijgan°\ Steeds worden de gangen paarseewü'ze aangelegd voor de luchtverversching Naar gelang de gangen langer worden, zijn de oude verbindingen toegemetseld en nieuwe gemaakt, zooaat altijd de lucht den grootsten weg moet maken. Komt er nu op een plaats een kortere verbinding dan heeft men kortsluiting in den luchtstroom. Toen we door de dubbele deuren kwamen, kwam zoo'n kortsluiting tot stand, zoodat een stormpje ons dwong met vier, vijf man de deur vast te houden, tot allen er door waren. Nu de mijn. Eiken keer als men iets ongeziens gaat bewonderen, vormt men zich er een idee van, maar zelden is een voorstelling zoo verschillend geweest van de werkelijkheid als bij deze kalimijn. Geen druppel water, alles kurkdroog. Dat meet, want boort men een water ader aan, dan kan men de mijn wel sluiten, omdat het zout oplost, daar zoo'n ander niet te stoppen is. Door de waterhoudende laag van 40— 50 Meter diepte wordt de schacht waterdicht aangelegd, maar komt men in de rots of in het steenzout, dan heeft men van water absoluut geen last meer. In heel de mijn is geen enkele stut, omdat de kalihoudende laag alleen ontgonnen wordt. Boven laat men het steenzout zitten. Het is van de kalilaag gescheiden door een zwarte streep, die heel de mijn door te bespeuren is. Onder de' kalihoudende laag vindt men weer een ander stee.Hzout, beide lagen hard als een rots. Dus tusschen deze twee lagen in wordt de delfstof uitgehaald, en de rest blijft als een rots hangen. De mijngangen waren 10—12 Meter breed, en gaven dus ruimte voor een dubbele lij-n me