Abbé Daens. † De dood van den Belgischen priester, wiens naam hierboven geschreven staat, wekt droeve herinneringen. Ea de meest droeve daarvan is wel, dat de man. de vriend des volks, de christendemocraat, wiens optreden in den aanvang zooveel goeds beloofde en tot zooveel goeds ook den stoot gegeven heeft, ertoe komen kon, om den plicht te verzaken, welken hij als priester in de allereerste plaats te vervullen had: den plicht van onderwerping aan zijn geestelijke overheid. Door in dien plicht te kort te schieten, bedierf abbé Daens zijn eigen werk, compromitteerde hij de beweging, waarvan hij zich aan 't hoofd had gesteld, viel hij in de strikken, hem door do vijanden van zijn persoon en van zijn beginsel gespannen. De christen-democratie, door hem gepredikt, ontaardde in Daensisme; men betitelde haar, en niet geheel ten onrechte helaas, met schismocratie, en men zag de volgelingen van den abbé, die dikwijls verder zijn gegaan, dan hij bedoelde, gemeene zaak maken met de revolutionnairen; men zag hen zelfs in ons land optreden, om een socialistische candidatuur te verdedigen tegen een katholieke. Dit alles is diep betreurenswaardig. Te betreurenswaardiger, omdat „paster Daens", indien hij zich had willen houden binnen de perken, hem door zijn plichten als katholiek en priester gesteld, ontzaglijk veel voor de ware christelijke democratie en de katholieke zaak in 't algemeen had kunnen doen. Want hij was een man, wien het niet aan gaven ontbrak, die gaarne onder de kleinen en nederigen verkeerde, die werken wilde en werken kon in 't belang des volks. Hij was een man van actie, een man van strijd, maar hij miste helaas, de zelfcritiek en het zelfbedwang, waaraan een christen-democraat onder de omstandigheden en in den tijd van zijn optreden zulk een groote behoefte had. Van de felheid, waarmede twintig jaren geleden, speciaal in België, de scrijd tegen de christelijke democratie gestreden werd, kan men zich thans nauwelijks meer een voorstelling maken. Er behoorde moed toe — ook buiten België trouwens! — om in die dagen zich te belijden als democraat. Maar er behoorde ook toe, en in nog meerdere mate misschien, zelfbeheersching. Zelfbeheereehing opdat men niet in den élan van het jonge en het nieuwe te ver zou gaan; zelfbeheersching vooral, opdat men bestand zou blijven en het hoofd koel, zijn pad recht zou weten te houden, tegenover de heftige bestrijding niet alleen, maar ook tegen de deloyale verdachtmaking en tergende verkettering, waaraan men bloot stond. Da Belgische conservatieven in het bizonder, bejegenden de opkomende democratie met esn zeldzame hardheid. Men weet, hoe zij zelfs een kerkvoogd, als wijlen mgr. Doutreloux, hun tegenwerking niet spaarden; hoe zij halsstarrig weigerden de organisaties der christen democraten te erkennen en met hen samen te werken ; hoe zij prof. Pottier en zoovelen anderen het leven verzuurden, en sommigen van ben zelfs openlijk geen kamp gaven ook nadat aan de bedoelingen van Rome niet meer te twijfelen viel. Voor Daens ware het heilzaam geweest, wanneer hij buiten de Kamer wa3 gebleven, wanneer hij zicü beperkt had tot zuiver-socialen arbeid. Ongetwijfeld heeft zijn vurig woord invloed gehad, heeft hij de oogen geopend voor ergelijke misstanden, en in den eersten tijd aan de democratische beweging, waarin mannen als Oarton de Wiart, Ren kin en zoovele anderen spoedig op den voorgrond traden, een flinken stoot gegeven. Ook mocht hij zich toen verheugen in de sympathie en de steun van B9lgië's voortreffelijken staatsman Beernaert. Maar hij hield geen maat. De tegenkanting, welke hij ondervond, de gevaren der politiek, de lokstem der socialisten werden hem te machtig. Hij verloor uit het oog, dat de katholieken, welken voornaam zij ook mogen voeren, ten slotte toch één familie en één partij vormen; hij ging verder, dan zqne wettige overheid kon toelaten; en het noodlottig gevolg was, dat hij met die overheid in openlijke botsing kwam. Men heeft van conservatieve en ook van socialistische zijde meermalen be weerd, dat in Daens de democratie veroordeeld was. Niets is minder juist. Wat veroordeeld werd zijn de excessen, de buitensporigheden, waartoe de abbé zich jammer genoeg, verleiden liet. En wat vooral in hem veroordeeld werd, was de ongehoorzaamheid aan het kerkelijk gezag, waaraan hij verplicht was zich zonder morren of mokken te onderwerpen. Abbé Daens had zich de echt priesterlijke houding moeten her inneren, welke Lacordaire aannam toen de Avenir door Rome's uitspraak getroffen werd. Thans werd hij gelukkig wel geen Lamennaie, maar eenmaal op de helling der ongehoorzaamheid gekomen gleed hij al verder af en werd zijn arbeid, die een zegen had kunnen zijn, een ergernis voor velen. God neef t hem de genade geschonken van een ziekbed, dat hem tot inkeer deed komen. In onderwerping aan zijn geestelijke overheid is „paster Daens" gestorven. En nu, bij zijn pas gedolven graf, willen wij althans voor een oogen blik, zijn zwakheden en fouten vergeten, om te gedenken, dat hij in vroeger jaren, tosn het veld der cbriatelijk-sociale be weging nog braak lag, een der eersten was, die met moed en liefde daarop arbeidden en den zwaren bodem met het zweet hunner inspanning besproeiden. Moge God hem daarvoor hebben gezagend en mogen de „Daensisten" het voorbeeld volgen van onderwerping, dat hun leider op het ziekbed gaf! Gentr. --- FEUILLETON. De Loteling. Tafereelen uit het Brabantsche dorpsleven. 13) Den volgenden morgen stond Brinkpoel voor de tweede maal alleen op het raadhuis en vruchteloos liep hij do volgende dagen bet dorp af; nergens vond hij iemand, die zich met de zaak wilde bemoeien. Iedereen wist thans welk belang mijnheer Veldenus had in de goedkeuring van Hild Horbaak; iedereen was overtuigd, dat de wraakzuchtige burgemeester het nooit zoude vergeten of vergeven, indien iemand het ge waagd had hem in ztfne belangen te benadeelen. — Gij ziet, dat alle verdere moeite nutteloos wordt, sprak de weduwe Horbaak; Hild heeft zyu besluit genomen, de jongen zal voor zyn lot optrekken.... wat my aan gaat... — Neen, dat gaat zoo niet, onderbrak de oude Brinkpoel; men heeft mij wel ooit verweten dat ik eigenzinnig en koppig b«n, nu, ja, in dit geval ben ik het, en den moed opgeven doe ik niet, al mocht het dan ook mijn half bezit kosten.... recht is recht 1 — Bestaat er dan nog een middel? vroeg de weduwe, hem in de oogen ziende. — Moet Hild morgen niet op de keuring verschijnen ? — Ja, morgen, zuchtte de moeder. — Brinkpoel gaat met hem mede en gij A-H ook, moeder Horbaak; morgen span ik de kar in; wij rijden te zamen naar de stad. VI. Op den militieraad. Reeds vroeg in den morgen was Brinkpoel met zijne beschermelingen in de arrondissementsplaats, waar dien dag de militieraad zitting hield. Om negen uur klonk de bel op den steiger van het stadhuis; de lotelingen werden binnengelaten. — Volg m|j, moeder, sprak Brinkpoel en wees niet bevreesd. Zij klommen een hoogen, breeden trap op en kwamen in eene groote zaal, waar de lotelingen van het dorp reeds waren vergaderd. Drie gendarmen, gelast met de orde te handhaven, wezen hun in het achterste der zaal de plaats aan, waar zy konden blyven staan, totdat elk bij zyn naam zoude worden opgeroepen. Aan het hoofdeinde der zaal stond eene lange, met groen laken bedekte tafel. — In het midden zat de voorzitter van den militie raad, aan deszolfs rechterhand een majoor der infanterie; links van den voorzitter een der leden van den raad. Tegenover deze drie heeren met den rug naar de lotelingen gekeerd zaten twee klerken, bijna onzichtbaar geworden achter al die onmeetbare registers, welke op stoelen nevens en achter hen waren opgestapeld. — Wie is die heer, welke daar aan den linkerkant der tafel zit ? vroeg de weduwe, Brinkpoel tegen den arm stootend. — De arrondissements-commissaris, zoo als ik daar heb gehoord, was het antwoordt; doch wie is het, die daar recht o?er hem, .LI aan den overkant der tafel plaats neemt ? — Kent gij dien niet? — M\jn gezicht wordt zoo zwak. — Het is mijnheer Veldenus, de burge meester. Er wordt gebeld ; de voorzitter roept met luide stem, dat hij de zitting geopend ver klaart. De twee aanwezig zijnde geneesheeren worden verzocht den gevorderden eed af te leggen. De twee dokters lazen beurtelings, by eene plechtige stilte der aanwezende hoeren, het formuul van den eed af en staken, bij het eindigen, de vingeren in de hoogte, om God tot getnige in te roepen, dat zij de hnn opgelegde taak gewetensvol zouden volbrengen. — Trekt allen de schoenen uit! gebood de voorzitter, een blik op de lotelingen werpend. — Schoenen uit! herhaalde een der gen darmen op den toon van een kolonel, die voor het front van zijn regiment staat. — Waartoe dient het, dat iedereen zijne schoenen moet uitdoen ? vroeg de weduwe. — Elk loteling moet heden voor de tweede maal tegen de maat, antwoordde Brinkpoel; voor de juiste maat te hebben, moet hij blootvoets wezen. Na ongeveer een half uur wachtens, kwam het aan de benrt van Hild. — Hildebrandus Horbaak 1 riep een der klerken, onderstand zijner moeder! Hild trad vooruit tot aan de tafel. — Gij vraagt uwe vrijstelling, dewijl gij de stenn zijt uwer moeder. — Ja, heer voorzitter. — Hebt gy een bewijsschrift ? — Neen. — Gij weet dat dergelijke vrijstelling niet kan worden verleend, dan met een bewijsschrift, netwelk door de gemeentelijke overheid op de verklaring van drie geloofbare getuigen is afgeleverd. Hij wendde zich tot mijnheer Veldenus, den burgemeester én vroeg inlichtingen nopens de gegrondheid der ingediende reclame. Veldenus schokschouderde en glimlachte op eene beduidende wijze. — Heeft Horbaak zich op het gemeente huis aangeboden en de aanvraag gedaan van het, door de wet gevorderde getuigschrift ? — Tweemaal verscheen de weduwe op het raadhuis, doch telkens slechts met een enkel getuige; de voorzitter zal wel beseffen, dat in dergelijke omstandigheden het bewijsschrift niet kon worden afgegeven. — Kent gij de hulpmiddelen van bestaan der weduwe Horbaak? — De weduwe verdient een zeker dagloon met kantwerken, waarmede zij tot hiertoe altijd haar klein hnishouden op eene eervolle wijze in stand hield, antwoordde de burgemeester, doch hij sprak zoo stil dat men aan den overkant der zaal zijne woorden bijna niet kon hooren. — Haar zoon Hildebrand, eindigde over eenige maanden zijne latijnsche studiën, voegde hg nog stiller sprekend gr bij. — Dat kan geen arm raensch heeten, meende de voorzitter. — Overigens zijn hare bestaanmiddelen mij teenemale onbekend, hernam de burgemeester, den voorzitter een snnifje overreikend. Deze fluisterde de leden van den militieraad toe, dat volgens zyn inzien de reclame van Hildebrand Horbaak moest verworpen worden. — Indien de lotelingen zalven hier tegenwoordig konden verhoord worden ? merkte de arrondisementscommissaris aan. — Dat al wie eenige inlichtingen weet te geven aangaande de reclame van Hildebrand Horbaak, vooruitkome! riep de voorzitter. Geen enkel der lotelingen verliet zijne plaats, niemand antwoordde, allen hadden het oog op mijnbeer Veldenus, die in het dorp als een duivel gevreesd werd. — Is het my toegelaten een woord te spreken? heer voorzitter, sprak Brinkpoel, met den vinger op zijn borst wijzend. — Voorzeker, kom nader by. Brinkpoel trad nader; hij had de moeder van Hild aan de hand. — Mijnheer de voorzitter, sprak hij; ik ben geen bloedverwant van Horbaak; hy is niet in mijne dienst; ook ik ben indezyne niet, ik heb slechts eene dochter en geene zonen, niemand in myn hnis moet dus aan de nationale loting deel nemen; Bavo Brink poel, zoo is myn naam, moet bijgevolg als een onpartijdig getuige beschouwd worden. ( Wordt vervolgd). --- Door een eerste klas banketbakker werd Door een eerste klas banketbakker werd mij opgedragen de verkoop van een zéér fijne kwaliteit bitterkoekjes & 12 Cta. per ons en 56 Cts. per pond Deze bitterkoekjes (niet te verwarren met fabriekswerk) bestaan uit beslist zuivere grondstoffan. Tevens voorradig verschillende soorten biscuits, ijswafels en peperkoek. Beleefd aanbevelend, Ja Ju EBBEN. --- Brieven uit Liessel. Ik heb vier weken lang zooveel geschreven over de kermis en miseries van ons paradijs, dat ik me vandaag bepaal tot een kortere) brief. De verkiezingen gaan naderen en dit noopt mij, om de pen alweer even op te nemen. Er zijn menschen - ik geloof trouwens woinigen — die mijn gehekel over onze gemeenteexploitatie overdreven achten, dewijl toch altijd eenigen van onze honderden arbeiders daardoor werk vinden en ook omdat de zwarte turf en het turfstrooisel toch immer geld opleveren ten bate der gemeentekas. Ik zal hierover vandaag niet verder uitweiden en ik acht het overbodig,om voor den zooveelsten maal te releveeren, dat, als wij rente op rents van het kapitaal der grondstofïen rekenen, — zooals wel degelijk behoorde gedaan te worden — dat we dan jaarlijks aan onze heele exploitatie enorm, verliezen. Ik wil evenmin beweren dat, als de peel verkocht was geweest, zonder verder te vragen onder welke onndities, wij dan in veilige haven zonden sijn. Niettemin kan niemand tes»euspreken, dat de manier van exploitaeren, zooals dat nu «ebeurt, op den langen weg niets dan het tegenbelang en den ondergang der gemeente moet en tal in de hand werken. Welke vraag ik vandaag wel stellen wil, is deze: Welk voordeel hebben de inwoners gehad van den peel, vooral gedurende de jaien nadat wij het aanbod van een uiillioen gulden voor ons vaal moer afsloegen ? Immers het niet aannamea van dat bod van een millioen. werd hoofdzakelijk aldus gemotiveerd, als zijnde in het belang der gemeentenaren. Hetzelfde argument (het algemeen belang) werd ook later nog aangevoerd ; dit is nog gebleken twee jaar geleden bij de laatste verkiezing, toen Bismark als -een hol lend paard de kiezers afliep met de volgende waarschuwing: „stemt toch in Godsnaam niet op van Oers, hoe braaf die man anders ook zijn mag, want als die in den Baad komt, dan gaat hij dadelijk den peel aan 't verkoopen (sic.) en dan zijn we aliemaalgesjochten!" Ergo: de inwoners moeten door het niet verkoopen gebaat zijn geweest, hun algemeen belang scheen althans in deze zaak het hoofddoel van ons gemeentebestuur te zijn. Permitteer me nu de volgende gevolgtrekking. Over 't algemeen hebben de boeren het meeste belang bij den peel en dit belang bestaat in het verkrijgen van een goed perceel om turf te steken, zoogenaamd een peelveldje, daar zij hoofdzakelijk zoo niet uitsluitend turf stoken. Edoch, als er één boer is, die zeggen kan, dat hij er profijt bij gehad heeft, dat de peel niet verkocht is geweest, die krijgt van mij een rijksdaalder. Wanneer er ooit dure peel veldjes verkocht zijn, dan is hat op dit oogenblik I En waarom ? Is onze onmetelijke peel haast uitgeveend? Of jagen de inwoners uit meelijden voor onze gemeentekas, elkaar vrijwillig het geld uit den zak'? Neen! Volstrekt nie's van dat alles! Doch als bij toeval zich de gelegenheid eens voordoet dat er peelveldjes verpacht worden, dan is het aantal der te pachten perceeltjes waarop de inwoners kans krijgen, zoo gering dat het gegadigden bijna onmogelijk is, om zich, tegen welken prijs ook, een peelveld te verschaffen om turf voor eigen provisie te steken, want zoodra op zoo'n verpachting een perceeltje geveild is, en 't publiek voigt niet onmiddelijk met geld bieden, als of het om een goudmijn ging, de eene tegen den andere, dan is ons Bestuur al spoedig genegen om te zeggen „kom, we zuilen maar .uitscheiden met ver pachten, er schijnen geen groote liefhebbers meer te zijn." En zij, die het groote geld schroomden en niet mede Opboden als gekken hebben de kans op een turfveld weer voor een jaar verkeken. Over dit onderwerp kom ik binnen kort terug; laat me nu nog zeggen, dat die ge deeitelijk uitgeveende veldjes vol kuilen en gaten, die geheel waardeloos zijn voor de exploitatie, door de eigen bevolking, per bunder gerekend, duurder betaald moeten worden dan de beste peel voor de exploitatie opleve ren kan. Wie die handelwijze billijk vindt, wil ik wel een3 hooren? Ziedaar het heil (?). dat de inwoners van den peel hebben, omdat ze aandeelhouders zijn van de brandkas van 't millioenenparadij", Is nu zooiets niet onbegrijpelijk en blijkt het niet onmogelijk in een schatrijke gemeente waar de gemeenteraad op een vierde ns uit boe ren bestaat? Want ligt het niet op den weg en is het niet de plicht van de raadsleden oki in zoo'n millioenenparadijs op de eerste plaats te zorgen, dat de inwoners zoo goedkoop mogelijk van brandstoffen voorzien worden te meer daar dit de gemeente geen cent kost en terwijl er honderden en honderden bunders al eeuwen lang rusteloos, onaangeroerd blijven liggen. Is ons gemeentebestuur, ondanks al den rijkdom dan zoo inhalig? O neen! want luister maar wat me voor ongeveer een jaar ge leden een wethouder vertelde: „We zijn van hoogerhand verplicht om de hei te verfSachten, maar hoe beterkoop de menschen