TWEEDE BLAD. De nood ïn Hongarije. Zooals reeds is medegedeeld hebben de heeren Graat Wolff Metternich en Jan van de Mortel in opdracht van het R. K. Huisvestings-comite te • s -Hertogenbosch een bezoek gebracht aan Boedapest, in verband met de ook aan die stad te verleenen hulp. Minister-President Karl Huszar noodigde de beide heeren uit tot een tocht door de stad. Daarbij sloten zich, vólgens de ..Pester Lloyd."' aan de volgende vertegenwoordigers der buitenlandsche missies in Boedapest: de gemalin van den Nederlandsche consul-generaal Fledderus. de Britsche oppergevolgemachtigde T. B. Hohler, de Italiaansche gevolmachtigde Ca-valiere Cerruti en Voorts. a ls vertegenwoordigers der buitenlandsche militaire missie: Graaf Troismout. Vorst Pignatelli en Majoor Foster. Verder namen aan elfn tocht deel: Oraaf Ladislaus Szé'chényi, de voorzitter van den bond voor kinderbescherming, Ministerialrat Stefan von Barczy en secretaris Dr. Morton Jellinek, alsmede de opperstadscommandant von Mattyasovszky, de chef van de xletectieven Karl.Nagv en een aantal journaliste*». De tocht die ten doel had de verschillende wijken groote stadsellende op te zoeken, ging eerst naar het Westerstation, waar even buiten de Ferdinandsbrug een wagon stad is ontstaan. Zij herbergt vluchtelingen der verschillende door vijanden bezette gebieden. Het zijn meest spoorwegbeambten, mijnwerkers maar er zijn ook eenige familiën uit den middenstand onder. Ongeveer duizend gezinnen vinden hier een minder dan armoedig onderdak. En daar het wagongebrek zelf in dit opzicht beperkend werkt, moeten dikwijls in één enkelen goederenwagen twee, drie families onder gebracht worden. Zoo bevonden zich b. v. in één wagon, in een ruimte van ongeveer acht tot tien M. in 't vierkant, niet minder dan 13 personen. Het waren personen, die hier reeds sinds Mei, toen zij voor de Roemenen uit Zilah moesten vluchten, huisden. Het is een lied. dat in evenveel strofen gezongen zou kunnen worden als er wagons achter de Ferdinandsbrug staan. Naakt en bevroren 'kwam hier de jeugd heenjjevlucht. waaruit de generatie van den wederoobouw moet opgroeien .... Van het Wester-station ging, het naar liet zoogenaamde Lepsik. Er staan daar drie. vier, bijna totaal vervallen huizen in de Dagalv-ucta. Den naam (rivier) getrouw stond bij den hoogen stand van de Don au bijna de geheele omgeving onder wa ter. Ongeveer 1500 menschen, meest kinderen, be wonen deze bouwvallige, kwalijk-riekende, vervuilde krotten. t Een ervan werd tijdens de proletariërs-dictatuur met den grond gelijk gemaakt. Bij een ander gelukte dit vernietigingswerk maar half. Twee ka mers bleven nog behouden en zijn dadelijk weer door de bewoners betrokken; een jonge moeder met haar zuigeling, die een paar dagen geleden stierf, terwijl de moeder zwaar ziekas, en een onde daglooner. In een ander ran deze holen woont een arbeidster, die 's-morgens vroeg naar haar werk gaat. Haar kinderen kunnen het huis niet verlaten want ze hebben geen schoenen en geeri kleederen. Blauw-bevroren vertoonen zij zich aan de gasten Ontsteld roept Graaf Wolff Metternich ttit: ..Hier moet men toch aan de menschheid twij felen! En dit Hongarije wil men nog verbrokkelen, in plaats van het in zijn ellende niet a"^ kracht bij te staan. Wij Hollanders, zullen althans doen wat wij kunnen N'adat nog meer van dergelijke woningen waren bezocht, eindigde de tocht in het Stefanie-kinderhospitaal. waar vooral de zaal voor zuigelingen diepen indruk maakt. Hier zien we meest pasgeboren kinderen uit den middenstand, dif tengevolge van de ondervoeding der ouders als skeletten. met misvormd beenderengestel ter wereld rijn gekomen. De vreemde heeren vragen en de dokter antwoordt: „Dat is de oorlog! Deze kleine schepseltjes zijn de slachtoffers van de nerveusiteit en den voedselnood der oorlogstijden" E11 uit deze arme wurmen moet het verjongde Hongarije zich weder opbouwen! De vreemde gasten toonen diepe ontroering en innige deelneming. r>e Hollandsche heeren beloven snelle hulp. Mevrouw Fledderus is een engel van goedheid, die reeds alle ..ellende-nesten'' kent. De kinderen die haar reeds zooveel te danken hebben jubelen haar tegen, waar zij verschijnt. Ook de heeren. Hohler e| i Cerruti alsmede de vertegenwoordigers der vreemde militaire missies, zeggen hulp toe. De heer A an de Mortel deelde ons mede. dat nien item in de hospitalen — zoowel in Weenen Boedapest — vooral vroeg om levertraan te zenden waaraan groote behoefte is. In Boedapest vroeg men vooral ook om katoenen kleertjes en liospitaan-kinderbedjes. ..Pester-Lloyd" publiceerde in haar nummer van 2i Januari een uitvoerige uiteenzetting over 5 werkzaamheden van het Ned. R. K. Huisvesln gs-comite. in het bijzonder over hetgeen dit comité reeds voor Weenen deed. Enkele weken geleden richtte de Hongaarsche minister-presient Karl Huszar het verzoek tot M 4 gr. Nolens om de werkzaamheden van het Comité ook op de "Merellende te Boedapest te willen vestigen en ? s ? ev °lg daarvan had het hierboven beschreven be *°ek plaats. Graaf Wolff Metternich stond, in gezelschap van en heer \ an de Mortel, aan een berichtgever van n°emd blad een interview toe. . Wij bevinden ons pas sedert gisteren in BoeU^ est > z eide hij. en toch heeft ons de voortreffej e bestuursorganisatie, die wij hier tot onze blij e verrassing aantreffen, in dezen korten tijd reeds P e K en heid geboden een goed overzicht van den oe^tand in Roedapest te krijgen. Dat overzicht is d. maar helaas, vreesèlijk bedroevend. Wij to ;;» en de Weensche sociale ellende en moeten da !( >t de conclussie koftien, dat het hier in Boe h e f C | St no ^ er ger is. Wij hebben ons overtuigd, dat ^ hier niet gaat om de gewone groote stads-ellen ( )e . T! a . ar r ' at x ' c h h' er aan het lijden der armste Va ^ king&klassen ook nog de gruwelijke pijn der _^ n hun haardsteden verdreven vluchtelingen en dat dit alles nog overtroffen wordt door , o 1 reeselijke ellende van den middenstand. Een heeft op mij gemaakt de l hijzonderen indruk ki ,r ' g C wijze, waarop de Hongaarsche .bevol'"j ' are el'ende draagt. Dit klageloos dulden, deIn t/ 015 ' ze 'ft»ewustzijn dwingen eerbied af. lijde^ smart ' mij de aanblik van dit onmetelijke trui" Veroorzaa kte, heeft mij de waarneming tot dez St S estrekt ' dat de Boedapester kinderen in al toch n0R hunn . e vriendelijkheid, hun en weten te | n '' ust ' hun sympathieke eigenschapp fvuitena aren. a, nt Van de Mortel merkte hier op: — Reeds het feit. dat in Hongarije in deze ellende nog zoovele kinderen geboren worden, is vertroostend en verheugend. Ik zie daarin, een tee ken, dat in dit ras een wil tot leven, e en,,Lebensbejahung" woont, die de moeite tot ondersteuning loonen zal. — Ja, sprak toen de Graaf Wolff Metternich verder, — daarin ligt het verschil tusschen Weenen en Boedapest. Hier vinden wij trots, in Weenen inzinking. Hier vinden wij eene voorbeeldige organisatie, in Weenen een algemeen verval. Hier vinden wij het begin van een wederopbouw, daar het laatste stadium van een ondergang. Ofschoon de ellende hier misschien nog grooter is, put men uit de hier gedane waarnemingen meer begeestering voor het schoone werk. De berichtgever vroeg nu den Graaf, waarin de voorgenomen hulpactie bestaan zou en wat Roe dapest van de Nederlanders te hopen heeft. Het antwoord luidde: — In Nederland zal ik rapport uitbrengen over mijne waarnemingen. Ook zal ik ervoor zorgen, dat mijn rapport aan het publiek bekend wordt. Het Katholieke volk van Nederland moet over .het lijden der Hongaarsche Katholieken worden ingelicht. Ons volk is weldadig en offervaardig. Het heeft reeds in den oorlog veel geofferd. Het heeft zich offers voor Weenen getroost. Ik koester de vaste hoop, dat het Nederlandsche volk, wanneer liet de ellende, het lijden der Hongaarsche geloofs genooten verneemt, ook hier gaarne hulp zal willen verleenen. De hulp, die wij verleenen kunnen, is tweevoudig. Wij kunnen levensmiddelen en kleedingstukken naar Boedapest «jenden en wel zeer spoedig. En wij kunnen Hongaarsche kinderen naar Nederland brengen. Ongeveer 20.000 plaatsen staan ons nog ter beschikking en er kunnen wekelijks 600 kinderen gezonden worden. Ieder kind kan drie maanden in Hollandsche verpleging en verzorging blijven. Alleen de Duitsche taal moeten de kinderen machtig zijn.... De beslissing ligt natuurlijk niet bij mij, doch -bij het Nederlandsche volk. Maar ik ken dit volk en ik hoop spoedig met goede berichten terug te keeren. En het blad besloot het verslag van het onderhoud met deze woorden: Wij gelooven vast aan de hulp, die zij ons in uitzicht stelden en ook de trots en het zelfbewustzijn van ons ras kunnen gerust zijn*, een ^ave uit zulke handen kan niet vernederend zijn --- Buitenland. Een brief van Kardinaal Mercier. Aan de „Standaard" ontleenen wij eenige der voornaamste passages uit den brief, welken kardinaal Mercièt; over zijn reis naar Amerika geschreven heeft. Hij zegt daarin o.m.: Het gulste onthaal viel ons te beurt vanwege de katholieke bisschoppen, vanwege de volksmenigte en al de maatschappelijke standen van de groote Amerikaansche republiek en van het Canadeesch Dominion. Trouwens wij vertegenwoordigden onder hun België, ons vaderland, welks verheven voorbeeld van zedelijke grootheid een zoo diep gevoelden indruk op die rechtgeaarde bevolking gemaakt had. De Amerikaan hecht immers niet aan bespiegelende verhandelingen: hij wil zien, hij wil gevoelen. In de louter onbaatzuchtige- handelwijs van het Belgisch volk, dat met zulk eendrachtige en voorbeeldige geestdrift, zonder eenige berekening, ponder zich den tijd te gunnen de mogelijk rampzalige gevolgen van zijn besluit te bedenken, — dat, zeg ik, zich -zelf opofferde om aan zijn plicht getrouw te blijven, om de woede van den overweldiger te stuiten, om aanzien en macht van het recht te handhaven, zijne innige duurzame zedelijke kracht zelve en voornamelijk onder den hiel van den dwingeland; — in de grootmoedige eenvoudigheid van zijn koning, in de dapperheid zijner moedige soldaten, in de onberispelijke trouw zijner geestelijken; — en dat alles te zamen beschouwden de Amerikanen als levend, als voelbaar hetgene hunne harten boven alles verheffen, namelijk het ideaal der menschelijke waardigheid, den eeredienst der menschheid. Misschien is dat wel tegelijkertijd de sterke en de zwakke kant van dit edelmoedige volk. Nergens in Europa zag ik, zooals in de Vereenigde Staten, in het openbaar getuigeni"s van godsdienstigheid afleggen met zulke kalme eenvoudigheid, zonder praterij noch vreesachtigheid. Het gebeurde mij aan tafel te zitten met twaalfhonderd, met zestienhonderd uitgenoodigden, kooplieden, industrieelen, financiers, magistraten, politieke personen: nooit echt§r begon het diner, of de voorzitter van het inrichtingscomiteit verzocht mij eerst de tafel te zegenen. Onder de zegening van den bisschop, maakten de katholieken het teeken van het H. Kruis, en de niet-katholieken, rechtstaande, bogen het hoofd me tstillen eerbied. • In alle de hoogescholen, die mij de eer deden me op eene zitting te verzoeken, heb ik diezelfde 011winipelde betuiging van godsdienstigheid kunnen waarnemen. In de hoogeschool van Princeton, op het oogenblik, dat ik binnentrad, hieven vijf duizend studenten den lofzang „Veni Creator'" aan. Overal, vooraleer de academische zitting te sluiten, verzocht de kanselier me de vergadering plechtig te zegenen. T11 de spoorweghallen, op de openbare plaatsen heb ik Rozenkransen en medaljes gewijd; ik heb dichte tallooze menigten menschen gezegend; nooit, las ik in de nieuwsbladen eenig oneerbiedig woord met betrekking tot den godsdienst. In de hoofdkerken van New-York, van Baltimore, van Philadelphia, van Boston, >van Chicago, van St. Louis, van Cincinnati en in nog menig andere, waren wij getuigen van godsdienstige plechtigheden, wier grootheid voor geene andere behoeven onder te doen. In het jaar 1870 waren in de Vereenigde Staten geen drie duizend priesters; er bestonden ietwat minder dan twee duizend vijfhonderd kerken met eerie katholieke bevolking van drie millioen geloovigen. N11 telt de Kerk der Vereenigde Staten twintig duizend priester, twintig duizend parochiën, en eene katholieke bevolking van zeventien millioen zielen. De roepingen tot het Priesterschap zijn er zoo talrijk, dat zij bijna overal volstaan, om in de behoeften der bisdommen te voorzien, zoo zelfs, dat de bisschoppen, op dit oogenblik, een seminarie stichten-voor de missiën in vreemde landen. Die cijfers en de feiten, welke ik nu even neerschrijf, troosten ons eenigszins hij de tijdelijke verslapping van het katholiek leven in ons dierbaar vaderland. Knoeier»* on. De „Belgradsku Dnevnik" brengt onthullingen over veelvuldige misbruiken van verschillende leidende persoonlijkheden der radicale partij. De le" l ; v deif der regeering-hebben van de Entente-mogendheden voor voeding en kleeding van het leger veel grootere sommen verlangd dan werkelijk noodig waren. Op deze manier verwierven Protic, Jevanovick, Gjuricic, Nincic, Jankovic en Marijikovick zich een vermogen. Het blad doet een beroep op Lapoevic, den eenigen fatsoenlijken mensch, om de aan hem bekende nadere bijzonderheden over de verduisteringen bij bovengenoemde personen openbaar te maken. --- UIT DE KOLONIEN. De Garoet-zaak. Aneta seint uit Weltevreden d.d. 3 dezer: Heden had de voortzetting plaats van de ( roetaf faire. Getuige Hadji Radri verklaart, dat d ! e gewone Sarekat Islam ook geheime zaken had, namelijk teekens door middel van gekleurde papiertjes. Wit beteekent alle witmensehen vermoorden; geel de Chineezen vetmoorden: zwart alle inlanders die tegen de Sarekat Islam zijn. --- Binnenland. Presentiegelden Raden van Arbeid. Bij Kon. Besl. van / 28 Jan. 1920 is bepaald, dat de leden van een Raad van Arbeid, van het bestuur van een Raad van Arbeid en van een dooi een R. v. A. ingestelde commissie voor iedere cjooi hen bijgewoonde vergadering een vergoeding vooi tijds'verzuim van ƒ 5 ontvangen. De vergoeding waarop eenzelfde persoon aanspraak kan maken, mag- per kalendermaand niei hooger zijn dan ƒ 30. Duurtewet. Het Verbond van Nederl. Fabrikantenvereeni-* gingen heeft aan de leden der Tweede Kamer een adres gezonden, waarin gewezen wordt op een request door het verbond op 12 December aan de Kamer verzonden, met het verzoek het ontwerpDuurtewet niet aan te nemen. Inmiddels i's het voorloopig verslag op dit ontwerp verschenen, en adressant heeft daarin met groote wldoening gezien. dat vele leden zich met de zeer diep ingrijpende voorstellen der regeering niet kunnen vereenigen. De memorie van antwoord der regeerinf kon adressant geenszins bevredigen, en de gedachte, dat de volharding van dfe regeeftng op haar z.i. gevaarlijk standpunt er toe zou kunnen leiden, dat het onderhavige ontwerp wet werd, vervult het verbond met groote zorg. Adressant heeft Jia zijn vroeger uitgegeven brochure: Tegen de duurte of tegen den woeker, opnieuw gegevens verzameld, voornamelijk betrekking op de analoge wetgeving in het buitenland, en biedt deze. verwerkt in een nota den Kamerleden thans #an, daarbij den wensch uitsprekend, dat de Kamer de overtuiging moge vinden, dat, in het waarachtige'belang van het volk, het aanhangige wetsontwerp dient te worden verworpen. De nota (bevat naast een inleiding een uiteenzetting van de profiteeringwet 'in Engeland, waaruit, naar de meening van de stellers, blijkt, dat een onjuist gebruik van de Duurtewet wel haast onvermijdelijk is, hetgeen ook moet blijken uit een bijgevoegd perscommentaar, en \ an het Fransche stelsel, dat, naar adressant gelooft. de voorkeur verdient boven het Engelsche. Spoken zien. De „Msb. -redacteur te Brussel seint: Een grensbewoner, schrijft aan de „Nation Beige , dat vele Nederlanders naar de Belgische grensplaatsen komen om er voor hun guldens allerlei artikelen te koopen. De Nederlandsche autoriteiten doen al het mogelijke om dezen handel te bevorderen, maar zij bezorgen den Belgen, die naar Nederland wenschen te gaan, de grootste moeilijkheden, terwijl de Belgische grensau'toriteiten zeer coulant, zelfs te -coulant zijn ten opzichte van de Nederlanders, wier papieren dikwijls niet in orde zijn. Men heeft Nederlandsche officieren aan de grens geplaatst, die bekend staan om hun geringe sympathie voor de Belgen en hun Duitschgezindheid. In Limburg is zelfs een officier, die te veel sympathie betoonde tegenover Belgen, vervangen door een reserve-officier, die tijdens den oorlogeen Duitsche hielp om voor het Duitsche leger caoutchouc te smokkelen. De inzender dringt aan op represailles^ 1 Melk voor Duitsehland. Met den Fed. Nederl. Zuivelbond en den V. V. Z. worden, zoo meldt het N. v. d. D. ondeihandelingen gevoerd, om gedurende twee jaa t melk te leveren aan het Rijnseh-Westfaalsche industriegebied. In den zomer zullen dagelijks 50.000 en in den winter 30.000 L. geleverd worden. De I 1 '. N. Z. is bereid, dit plan uit te voeren en heeft de ooöp. boterfabrieken in de grensplaatsen aangezocht, haar medewerking te verleenen. --- Provinciaal Nieuws. Zenuwlijdersgesticht. Men meldt uit Heeze: Met zekerheid kan gemeld worden dat alhier grond is aangekocht voor het bouwen van een Zenuwlijders- (geen krankzinnigen) Gtsticht, waarin de Broeders van den H. Jozef uit Heerlen hun arbeid zullen verrichten voor die zieken. Door den heer P. Vullinghs werd 55 H.A. heide aangekocht van de N.V. Heerli ; kheid Sterksel die nu ontgonnen worden teneinde daarop het Gesticht te doen bouwen. ' Ontslag perconeel Asten Cremi©ries te Asten. Door het Hoofdbestuur van den R.K. Zuivelen Margarinebewerkersbond is aan de Directie der fabriek een uitnoodiging gericht tot deelneming aan een bespreking, teneinde een voor beide partijen bevredigende oplos-sinr te verkrr