Iets over oude klokken. Klokken en uurwerken vormen een zaak van zoo groote beteekenis en komen zoo dikwijls onder onze oogen, dat wij de ontwikkeling er van van de vroegere tijden eens willen nagaan. De verdeeling van den tijd in jaren kwam overeen met de beweging van de zon langs andere hemellichamen, die in maanden, met de omwentelingen van de maan om de aarde, die in dagen, met de afwisselende daling en rijzing der zon. De Grieken en Romeinen hadden twee wijzen, om den tijd te bepalen : de een (Clepsydrae) geschiedde met waterglazen en de andere (Solariae) door zonnewijzers. Vitrnvius, een schrijver der oudheid, gewaagt van een zelfregelend mechanisme, bewogen door den invloed van water, zooals hij aan Aesebius te Alexandrine schrijft. Onder vele andere methoden had men ook nog kommen of vazen, welke een klein gat in den bodem bezaten. Het afvloeiende water was de maatstaf voor het gevorderd uur. Verder had men de uurglazen. Hierin bekleedde zand de plaats van water. Tot de vorige eeuw nog waren deze algemeen in Engeland in gebruik. De clepsydrae of wateruurwerken komen in de 17e eeuw nog voor; zij zijn een interessant iets in menig museum. Zij bestaan uit een langwerpige doos van versierd hout, met een wonderlijk gevormde opening, waarin een metalen trommel was aangebracht, die het water bevatte. Het systeem is echter te gecompliceerd om nader uit te leggen. Onzeker is het, wanneer klokken, welke door middel van gewichten en raderen bewogen worden, zijn uitgevonden. Vele kloosters hadden reeds een klok in de 14e eew, hoewel men geen zekerheid heeft, of deze voor astronomische doeleinden dan wel voor uur-rekening dienden. In de 16e eeuw treft men klokken aan, die gewoonlijk van ijzer en staal geconstrueerd waren. Wapensmeden waren daarvan meestal de vervaardigers. Aan een ingenieuzen monnik, die in de 14e eeuw leefde, schrijft men het maken van een klok, dis thans nog in het museum te Kensington te zien is, toe. De behandeling hiervan is zeer bijzonder : de uurcijfers heeft men op een anderen cirkel aangebraeht dan die, waarop de minuten zijn aangegeven. Ook andere klokken worden aan dezen vervaardiger toegeschreven. Alle zijn het hangklokken. Verplaatsbare tafelklokken komen 't eerst voor in Duitschland en zijn meest nietig van afmeting; zij zijn doorgaans rond of achthoekig en zeer fijn afgewerkt, van koper of ijzer, met kostbare metalen gedamasseerd. In de 16e eeuw komen zeer fraaie vormen voor, en het zou goed zijn, als onze tegenwoordige klokken-fabrikanten zich eens van deze vormen op de hoogte stelden. Augsburg was het voornaamste centrum der klokkenfabricage. Ook Neurenberg en Ulm brachten veel exemplaren ter markt. Deze klokken bekleeden als werken van kunst een booge plaats, maar een onzer oude schrijvers zegt, dat zij als uurwerken niet deugden. --- Dit nummer bestaat uit Dit nummer bestaat uit TWEE BLADEN. Stratums Muziekcorps. MUZIEKUITVOERING, Zondag 27 October 1901, aanvang 6 uur. --- Leo-Vereeniging, EINDHOVEN. Algemeene Vergadering op 3 November a. s. IN DE ZAAL VAN EINDHOVENS MANNENKOOR, des namiddags ten zes ure. Punten van behandeling: lo. Verkiezing van een Bestuurslid ter vervanging van den Heer A. VAN HAPERT. (Alleen leden uit JVoensel zijn kiesgerechtigd). 2o. Mededeelingen van het Hoofdbestuur. 3o. Lezing van den Heer FERD. WIERDELS, Redacteur van De Tijd. Onderwerp : Verantwoordelijkheid van den Christen ten opzichte van de Sociale Qoaestie. Het Hoofdbestuur der Leo-Vereeniging, Mr. A. BARON VAN WIJNBERGEN, Voorz. JOHAN DE VLAM, Sec. Zij die Lid der Vereeniging wenschen te worden, gelieven zich bij een der Bestuursleden aan te melden. --- In October buiten. Toen we van morgen opstonden, droegen de struiken en het gras merkbare sporen van een nachtvorst. De grachten en slooten schenen te rooken, zoo dreef de nevel ia dichte wolken over de oppervlakte van het water. Doch de zon rees hooger en na korten tijd was ook de nevel verdweaen. De hemel is helder, de lucht zuiver. Van struik tot struik, van grasspriet tot grasspriet zijn fijne, witte draden gespannen, die glinsteren in het zonnelicht. Herfstdraden !... Hier en daar wiegt een mug zich in den zonneschijn. Een enkele kapel fladdert nog rond. Een dwalend bijtje zoekt in een aster of laat roosje wat henigdropjes voor den langen winter, die aanstaande is. * * * Nu we zoo buiten staan en alles om ons heen aanschouwen, valt het op, dat er een eigenaardige rust in de natuur is — een rust, die ons zegt, dat de zomer voorbij is, en dat de herfst zijn scepter zwaait. We kunnen den lust niet weerstaan nu een wandeling in de vrije natuur te doen, om de herfstlucht met volle teugen te ademen. Wij zullen nog eens volop genieten van de afgematte natuur, die zich tot den winterslaap voorbereidt. * * * Het loopt tegen den middag. 't Windje is gaan liggen, zoodat het Water der rivier zich, als een spiegel, aan ons oog voordoet. We zijn nu in 't bosch . .. De grond is bedekt met afgevallen bladeren, die ritselen vóór onze voeten. Op het mos ligt hier en daar een opengesprongen beukenvruoht of eene wilde kastanje. De kruinen der boomen zijn al zeer gedund, zoodat de naakte takken door het verwelkend loof beginnen heen te schijnen. Gedurig laten blaadjes los en vallen'dwarrelend op den grend. Ginds vliegt een ekster uit de takken op den grond en zoekt, of er tusschen en onder het afgevallen loover voor haar iets te vinden is. We wandelen verder ... Een vonder brengt ons aan de overzijde van de sloot. Daar springt een haas uit~ het gras op en is met enkele sprongen in het kreupelhout verdwenen. Bloemen vinden we op onze wandeling weinig. Straks tegen het vallen van den avond volgen we een smal pad, dat ons regelrecht naar gindsche hoogte voert. We kunnen dan het geheele landschap overzien : de dennen en de loofboomen, de akkers, de weiden, een enkele boerenwoning en in 't verschiet een landelijk kerkje met dito pastorie. Dat alles, tot een geheel vereenigd, vormt een verrukkend gezicht. • * * De zon nadert de westerkim. Haar straks nog zoo helder licht heeft een goudkleurigen glans gekregen en werpt een rossen gloed over 't vóór ons uitgestrekt liggend panorama. De zon daalt verder en staat als een grooten, eenigszins platgedrukten bol op de kim. Een lijnvormig wolkje snijdt haai middendoor in tweeën. Nog een oogenblikje, en ze is ondergegaan. De westelijke horizont schijnt te branden. De vuurgloed gaat naar boven over in goud, oranje en geel, dat in 't lichtblauw van 't hemelgewelf versmelt. De weerschijn van dien gloed strekt zich naar het zuiden en oosten uit. De avond valt! Over het landschap valt een dunne nevellaag, die steeds in dikte toeneemt. Gindsche runderen staan er tot aan de knieën in. Het vlakke weiland is dra in een zee herschapen — zoo lijkt het althans. Nu verdwijnen de tinten meer en meer. Het liohtblauw van den hemel wordt donkerder en reeds begint de planeet Mars met haar roodachtig lioht zichtbaar te worden. * * * De dag is voorbij! Een schoone, heerlijke dag ! Dankbaar richten we den blik naar boven, als zocht ons oog iets in de oneindige ruimte, van waar de nu zichtbaar wordende sterren ons toestralen en spreken vaa de wonderen in Gods heelal. Het is, of het leven ons dierbaarder of het schooner is geworden, en we steeds meer en meer hechten aan de natuur met haar veelvuldige afwisseling en verandering, vaak zoo boeiend en zoo treffend schoon ! --- Feuilleton. HEREENIGD. Naar het Duitsch van MARIA LENZEN DI SEBREGONDI. 66) Dit vooroordeel zou hij wellicht hebben laten varen, indien hij vrouwe van der Londhorst niet ontmoet had, welke hem in deze meening nog zeer versterkte. Het optreden dezer dame in de Beikirchener gezelschapskringen bracht tevens nog iets anders te weeg : het opende ook Liua's oogen en ontvreemde Ortwijn Desendorf meer en meer haar hart. Zij erkende toen duidelijk de tot dan toe slechts veronderstelde gebreken des jonkmans en tevens ontging het haar niet, hoezeer hij de lichtvaardige en ijdele barones van der Lendhorst bewonderde en de eenvoudige, eerlijke Lina geringschatte. Een diep gekwetst gevoel verdreef haar uit het ouderlijke huis; toen zij echter in het stille Allnhausen tot bedaardheid was gekomen, ondervond Lina, niettegenstaande zij zich tegen die bekentenis verzette, dat zij te laat gevlucht wa3. Zij had hem lief, oneindig lief, den schoonen lichthartigen jonkman, wien zij het zoo zeer ten kwade duidde, dat hij een schepsel als deze Lendhorst boven haar stelde. Bij de smart, welke zij daarover gevoelde, kwam zich nog voegen een diep medelijden voor den graaf. Zij beminde hem toch zeer innig en, niettegenstaande zijne gebreken, achtte zij hem 6en beter lot waardig dan barones van der Lendhorst hem bieden kon. Lina's vertrek van Beikirc'nen had haar niet alleen, maar ook Desendorf tot een goed begrip van den toestand gebracht. Ook hij werd allerdroevigst getroffen door het bewustzijn, dat Lina hem duidelijk van de hand wees, en dit bracht den jonkman tot een ernstig nadenken over de beide vrouwen, die sinds eenigen tijd den hoofdinhoud zijns levens gevormd hadden. De uitslag daarvan was zeer verrassend. Vrouwe van der Lendhorst beviel hem en wist hem tevens zeer aangenaam bezig te houden, doch Lina Heszborn was Desendorf dierbaar geworden en lag hem zeer nauw aan het hart; haar helder verstand, hare rijke gaven en de warmte van haar gevoel hadden hem eene ongewone achting ingeboezemd. En thans, nu hij de ware natuur zijner gewaarwordingen begon te begrijpen, scheen zij reddeloos voor hem verloren te zijn. Na eene langdurige scheiding had thans een eigenaardige samenloop van omstandigheden deze twee personen weder bij elkander gebracht. Beiden waren zeer veranderd ; ontwikkeld waren zij en gerijpt door den tijd, naar geest en hart gesterkt en gelouterd door een langdurigen strijd, en smarten van ongewonen aard. De eene echter zoowel als de andere had de herinnering aan de eerste reine liefde der jeugd trouw bewaard; eene andere had niet in de plaats kunnen treden en de gedachtenis daaraan was voor beiden in alle beproevingen een rustpunt geweest, dat steeds, althans eene schaduw van vrede en troost wist te bieden. Lina was de gelukkigste van beide; niet, daar het ongeluk haar minder wreed vervolgd had, doch daar zij de bezielende overtuiging in het harte droeg, dat zij in 't volle bezit zijner warme liefde was. De onsamenhangende woorden en uitdrukkingen, de plotseling afgebroken zinnen, welke hij iu zijne ziekte uitte, en die voor hare moeder en de vorstersvrouw als zoovele uitingen schenen van zijnen zieken geest, waren voor haar zeer duidelijk. Zij wist zijne sombere woorden, zijne jammervolle klachten uit te leggen, en hoe smartelijk ook zijn lijden haar steeds ontroerde, in al haren kommer ondervond zij toch een heimelijk geluk bij de gedachte, dat zij nog ooit in staat zou gesteld worden zijn leed in vreugde te doen veranderen. Thans zag zij hem aan hare zijde, genezen, weder in het volle bezit zijner krachten, schooner en beminnelijker dan ooit. De ernst, waardoor zijn persoon zich steeds onderscheidde, gaf hem dit uiterlijk van mannelijke waardigheid, die de rijk begaafde vrouw in den man verlangt, dien zij hare liefde schenken wil. De zorgvuldige terughouding, waarmede hij zich bewoog tusschen de palen, die hem door den stand werden geboden, waarin hij thaus verkeerde, verhoogde nog de achting welke zij voor hem koesterde. Bovendien bemerkte zij' ook met een eigenaardige bekoorlijkheid, dat niettegenstaande al de moeite welke hij zich gaf om den afstand in 't oog te houden, die hem van haar gescheiden hield, bij zich toch onwillekeurig als een fijn opgevoed man vertoonde. Ook Ortwijn had gedurende dezen gedenkwaardigen rit oogenblikken van geluk, wier aangename begoocheling hem al het doorgestane leed deed vergeten. Hij kwam niet slechts tot de overtuiging dat de barones hem kende, doch meer en meer drong zich zelfs bij hem de meening op, dat ook zijn innerlijk gevoel voor het lieve meisje haar niet onbekend was. En toch bleef zij zich volkomen gelijk in hare opgewekte goedheid en warme deelneming. Zou het dan mogelijk zijn, dat die schitterende vrouw, in 't bezit van de rijkste eigendommen, hem, den door 't wreede ongeluk zoo hardnekkig vervolgden jonkman, den rug niet zou toekeeren, waarbij hij Ortwijn onderbrak haastig dezen gedachtengang, welke hij als een uitvloeisel beschouwde eener waanzinnige verbeeldingskracht, terwijl bij zich tevens zijn toestand en dien der barones voor oogen riep. Maar onder den invloed harer opgewekte vroolijkheid, kwam hij telkens op zijne vroegere gedachte terug. Toen hij te Allnhausen, na Lina bij 't afstijgen behulpzaam te zijn geweest, afscheid wilde nemen, gaf zij als haar verlangen te kennen, dat hij haar naar binnen zou begeleiden om tevens deel te nemen aan het diner. //Anders krijgt gij niets te gebruiken," sprak zij schertsend. //Bij den vorster heeft men reeds twee uren gegeten en Sophie kan niet in de meening verkeeren, dat ik een herstellende met hongerige maag van hier zou laten vertrekken." //Maar, genadige vrouwe...." i/O, uwe kleeding verontrust u ?.... Ach, gij kent zeer slecht mijne goede mama, indien gij denkt dat zij aan dergelijke vormen eenig gewicht hecht. Frits zal u helpen, indien gij meent nog iets aan uw toilet te moeten doen.... Ja, indien gij wist," voegde zij er dan nog op sehalkschen toon bij, //welk een eenvoudig wezen ik steeds geweest ben, dan zoudt gij het niet noodig achten zooveel omstand te maken." Vrouwe van Heszborn en haar zwager gedroegen zich tegenover «heer Binder" alsof hij een cavalier was, die zich beminnelijk genoeg getoond had om aan de kleine een ridderdienst te bewijzen. Lina straalde van opgewekte vroolijkheid, hare moeder toonde zich nu en dan ook zeer opgewekt, en oom Koenraad nam de eer des huizes waar met zulke opmerkzaamheid en zorg, alsof de vorstersbediende een zeer voornaam persoon was. Desendorf was haast niet bestand tegenover hetgeen er gebeurde. Hij had al zijne wilskracht noodig, al zijne beproefde vastberadenheid om, aan zijne plannen getrouw, zich niet te verraden, maar zich op het standpunt te handhaven, dat hij naar zijne meening in geen geval mocht verlaten. DERSTIGSTE HOOFDSTUK. Op de grillige lente was een heerlijke zomer gevolgd. De rijk gevulde korenhalmen werden onder den kus der warme zonnestralen door eene zachte bries heen en weer bewogen ; in een lichten geurigen sluier gehuld, zonk dan een milde avond op de aarde neer, en al bracht de korte nacht ook geen malsche regenbuien mede, een verkwikkende dauw, die als rijke paarlen bloemen en planten versierde, was daarvoor wel eene gunstige tegemoetkoming. De wouden romdom Allnhausen vertoonden zich in schitterende pracht. De oude Wieskamp verzekerde, dat hij nog nooit zulk vruchtbaar jaar beleefd had. De jonge barones had een gevoel, als hadden de prachtige eiken en beuken nooit zulken heerlijken tooi gedragen dan in dezen schoonsten zomer haars levens. Zij bracht dan ook den meesten tijd in de vrije natuur door, vroolijk haar moedig ros bestierend, nu over de breede en goed gebaande wegen, dan met meer moeilijkheid haren weg zoekend langs smalle paden, die zoo verlokkelijk naar geheimzinnige plaatsen voerden, om, in zoete droomerijen verzonken, daar eene aangename rust te genieten. (Wordt vervolgd.) ---