Inhoud Het veeverzekeringswezen in Duitsch Inhoud: Het veeverzekeringswezen in Duitschland. — Ensilage of groenvoeder-stelsel. — De landbouw-vereeniging Harkstede—Scharmer. — — Punten van behandeling voor de afdeelingen. — Genootschap van Nijverheid in de prov. Groningen. — Onze vakbladen. — Mededeelingen en berichten. --- Het veeverzekeringswezen in Duitschland. Hebben we in 't vorig jaar een en ander meegedeeld over veeverzekeringsfondsen in ons land en op hun groot nut gewezen, niet ondienstig is het zeker om eens een kijkje in Duitschtand te nemen, om te zien hoe men daar over dergelijke fondsen denkt, vooral omdat ze ten onzent over 't algemeen nog onbekend zijn, terwijl binnen kort door de afdeelingen van 't Gen. v. N. over eene desbetreffende vraag zal gerapporteerd worden. Vroeger vermeldden we ook, dat alle voorzitters van verschillende in ons land gevestigde veefondsen ons verklaarden dat «het fonds uitstekend werkt.» In onze provincie is voor zoover ons bekend eigenlijk slechts een veefonds, n.l. te Meeden en de heer D. R. Mansholt, mede-oprichter van dat fonds en vroeger voorzitter dier vereeniging is een sterk voorstander van dergelijke fondsen, gelijk uit een artikel van zijne hand, verleden Jaar in de Kroniek geplaatst, blijkt. Naast hem staan vele anderen, die .gewis even gunstig er over oordeelen, hetgeen sterk pleit voor vee-verzekeringen. Het hoofdbestuur van genoemd genootschap erkende het recht van bestaan door de onzen lezers bekende vraag in de algerneene vergadering te brengen en daarna naar de afdeelingen te verzenden, terwijl thans de heeren Stheeman en Pathuis te Meeden openlijk als het ware hunne ingenomenheid met veefondsen te kennen geven door een overzicht van de financiëele uitkomsten van de daar ter plaatse werkende vereeniging publiek te maken. (Zie het vorig nummer der Kroniek.) Even ingenomen is men in Duitschland er mee, gelijk uit het volgende blijkt. Dr. W. LObe geeft in de Januari aflevering van Filhling's landw. Ztg. zijn tweede artikel over landbouwvereenigingen en genootschappen, waarin hij o. a. schrijft: «Veeverzekeringsfondsen toonen ontegenzeggelijk aan een dringend noodzakelijke behoefte te zijn, voor welks tot stand brengen nog zeer veel te doen overblijft, als men bedenkt dat in Duitschland de veestand een waarde van meer dan 600 millioen gulden vertegenwoordigt en van deze reusachtige som tot dusve ter nauwernood 60 millioen, voor een groot deel bij vereenigingen verzekerd waren, welke bij groote schade niet in staat waren de vergoeding uit te betalen, gelijk de ervaring maar al te goed bewezen heeft. Slechts ééne van de grootere veeverzekeringsfondsen, n.l. de Saksiwche, heeft zich niet alleen staande gehouden, maar zelfs goede zaken gedaan. Op het eind van 'lBB4 was er ongeveer 50 inillioen marl ;in verzekerd. Intussehen komt het er hoofdzakelijk op aan, vereenigingen voor kleinere eigenaars van vee in 't leven te roepen' omdat zit' veel meer belang bij hun vee hebben dan groote j eigenaars, want lijden zij groote verliezen door het sterven van vee dan sukkelen zij er jaren lang aan, nou daargelaten dat zulke kleine veehouders die de hulp van woekeraars geheel uitgezogen worden, waarvan men vooral in Zuid-Duitschland weet mee te praten. Derhalve moeten gelijk in Sleeswijk-Holstein de zoogenaamde veegilden de kleine eigenaars van vee van kleine districten zich vereenigen om een veefonds op te richten, omdat men uit ondervinding weet, dat zulke kleine vereenigingen veel goedkooper te besturen, gemakkelijker en beter te controleeren zijn en dat er minder kwade practij ken bij kunnen plaats vinden dan bij groote verzekeringen het geval is.» Hierop geeft de schrijver het door Rau opgesteld schema van een reglement en zegt aan 't Slot: «Naar dit schema zijn in de laatste jaren, vooral in het groothertogdoin Buien, talrijke plaatselijke veefondsen ontstaan. In 't jaar '1875 bedroeg hun aantal 34 met 4397 leden en 10.092 stuks verzekerd vee, ter waarde van 1.711.01'2 Mark (f 1.026.607.30).» De voorzitter van de Oldenburgsche landbouwvereeniging schrijft een lang artikel over veeverzekering, waaraan we 't volgende ontleenen : «Het verzekeringswezen in 't algemeen is voor particulieren zoowel als voor den nationalen rijkdom van eminente beteekenis. Een groot deel van het geheele vermogen van den landbouwenden stand in het hertogdom is in den veestapel vertegenwoordigd; verliezen ervan kunnen onder omstandigheden de welvaart van iemand in gevaar brengen, ja geheel verwoesten. Zoo speelt bij ons de veeverzekering eene groote rol; dat het nut ervan vrij algemeen erkend wordt, blijkt voldoende uit het groot aantal locale veefondsen, die in het groothertogdom bestaan.» (Wordt vervolgd.) --- Ensilage of groenvoeder-stelsel De landbouwers Gebroeders Hkjmans te Oosterolde, gemeente Doornspijk, hebben mij verzocht In uw veelgelezen blad mee te deelen, dat zij in navolging van den heer W.. G. Boele, Jacobahoeve te Wapenvelde, het bewaren of groen inmaken van gras in een gemetselden of waterdichten kelder 0P hunne boerderij in toepassing gebracht hebben, en dat zij zeer voldaan zijn over de verkregen uitkomsten, die in elk opzicht groote aanbeveling van het ensilagestelsel verdienen. Met genoegen geef ik aan het bovenstaande Publiciteit. De bijzonder gunstige resu!taten die men overal, Waar dit stelsel goed toegepast wordt, verkrijgt, moesten een spoorslag zijn voor eiken veehouderzuivelbereider hier te lande, om het goede voorbeeld sedert de laatste jaren door velen in den vreemde en enkelen in ons land gegeven, algemeen te volgen. Onze boeren zouden dwaas doen ona veel heil en bescherming te wachten van de heffing van graanrechten, maar wel moeten ze trachten zich zelven te beschermen door zich in te spannen en onvermoeide pogingen aan te wenden, om de opbrengsten hunner landerijen door middel van alleszins doelmatige bemesting en goede behandeling aanzienlijk te vermeerderen en voorts om de cogsten op afdoende wijze tegen bederf en verlies te bewaren. Het ensilagestelsel nu is het aangewezen middel om dit doel te bereiken. Verschillende analyses hebben aangetoond, dat de voedende, d. w. z. de vleeschvormende en melkgevende bestanddeelen van goed ingemaakt groenvoeder oneindig veel meer bedragen dan van goed gewonnen hooi, welk laatste tengevolge van de invloeden van het weder bv. wind en zonnehitte veel verliest, wat in groenvoeder opgesloten en bewaard blijft. En als er bij het winnen van goed en gezond hooi reeds zoovele krachtige bestanddeelen door verdamping enz. verloren gaan, hoe onnoemelijk veel meer zal dit verlies bij slecht gewonnen hooi, tengevolge van aanhoudenden regen dan wel bedragen'? Nog niet lang geleden werd op een druk bezocht congres in Noord-Amerika, uitsluitend gewijd aan de belangen van het ensilagestelsel, de volgende conclusie genomen: «Gehoord de verschillende belangrijke verklaringen van vele practische en ondernemende landbouwers, zoo is het congres van oordeel, dat na eene zesjarige ondervinding en toepassing in dit werelddeel, de onomstootelijke bewijzen geleverd zijn, dat het ensilagestelsel groote voordeelen oplevert en als eene weldaad voor den geheelen landbouwstand moet worden aangemerkt.» In Groot-Brittanië en lerland werd mede de verklaring afgelegd, dat het ensilage-stelsel na nauwkeurig onderzoek ingesteld en deugdelijke proeven genomen te hebben als een krachtig hulpmiddel moet worden beschouwd, om den toestand op landbouwgebied te verbeteren. Moge dan het stelsel, dat elders de landbouwwereld in beweging en verrukking gebracht heeft, ook spoedig bij ons het burgerrecht verkrijgen en eene omwenteling te weeg brengen, die onze boeren noodig hebben, willen ze staande blijven. Zeer te wenschen is het dat de Nederlandsche boeren, die vrij algemeen behept zijn met vooroordeelen en niet gelooven in nieuwigheden, hunne vooroordeelen en ongeloovigheid niet tot het uiterste zullen volhouden, en nu eindelijk in grooten getale er toe over zullen gaan het veel geprezen en niet genoeg te waardeeren ensilageof groenvoederstelsel in toepassing te brengen, waardoor ze hunnen veestapel aanzienlijk zullen kunnen uitbreiden en zoodoende de meeste kans zullen hebben der vreemde concurrentie het hoofd te bieden. Kampen. Jules van Hasselt. --- De Landbouw-vereeniging Harkstede— Scharmer. (Vergadering d.d. 16 Januari j.1.) Agenda. 1) Het stemmen over nieuwe leden. 2) Ingekomen stukken. 3) Verslag v. d. penningmeester. 4) Het kiezen van een penningmeester. 5) Stemming over de plaats der vergaderingen. 6) De graanzuiveringsmachine. 7) Het aankoopen van een stier. 8) Het innen der boeten. Aanwezig zijn 27 leden en 4 geïntroduceerden. De voorzitter opent de vergadering. In eene hartelijke toespraak heet hij de leden welkom in 't nieuwe jaar en wenscht hen gezondheid en een voorspoedig jaar toe. Tevens wijst hij er op dat er in 1885 wel geen buitengewone zaken door de vereeniging zijn tot stand gebracht, maar de vergaderingen waren nuttig en aangenaam. Waar dat samengaat moet de vereeniging bloeien, terwijl hij hoopte, dal allen hunne krachten aan de belangen der dorpen Harkstede en Scharmer zullen blijven wijden en dat de vereeniging nog meer moge bloeien. Ten slotte herinnerde de spreker dat drie leden in dit jaar hadden bedankt: één wegens ouderdom, één wegens vertrek en één wegens huiselijke omstandigheden. Daarop worden de notulen gelezen en goedgekeurd , en punt 1 aan de orde gesteld. Drie voorgestelde heeren (n.l. H. Koopmans, W. Bakker en K. R. Velthuis) worden als lid aangenomen, terwijl één gedeballoteerd wordt. De voorzitter doet eenige voorloopige Mededeelingen over de herziening van de belastbare opbrengst der ongebouwde eigendommen in de dorpen Harkstede en Scharmer, , waaruit blijkt dat de belastbare opbrengst zeer verhoogd is. Ingekomen is o.a. eene missive van de landb. ver. Wolfsbarge aangaande het heffen van invoerrechten. Na eenige discussie wordt den heer Velthuis verzocht op de volgende vergadering daarover eene lezing te houden, wat deze aanneemt. Punt 3) Uit de rekening van den penningmeester, nagezien door de heeren Alting en van Slogteren, blijkt dat de ontvangsten f 246.434., de uitgaven f 229.65 bedragen, zoodat er een batig saldo is van f 16.784-. Een paar kleine rekeningen zijn echter nog niet ingekomen. De voorzitter brengt een woord van dank aan den penningmeester voor zijn nauwkeurig beheer. Punt 4) De penningmeester, de heer 0. Nijhof, die aan de beurt van aftreding is, wordt met bijna algemeene stemmen herkozen. Punt 5) Met bijna algemeene stemmen wordt het tegenwoordige vergaderlokaal aangewezen als plaats waar dit Jaar de vergaderingen zullen plaats hebben. Punt 6) De trieur, sorteer- of graanzuiveringsmachine. De heer Velthuis beveelt nogmaals dit werktuig aan en deelt den leden mee wat de Practij k van den landbouw, een zeer goedkoop maandblad, dat hij tevens aanbeveelt, omtrent den trieur zegt. Daarop wordt aan eene commissie, bestaande uit de heeren K. Meijer, H. Kooi en C. Meijer opgedragen om bij de firma Boeke en Huidekoper dit werktuig te bezichtigen en zoo het kan te beproeven, om in eene volgende vergadering daarover verslag uit te brengen. Punt 7) Bij monde van den heer Kooi brengt de commissie verslag uit aangaande het aankoopen van een fokstier. Zij stelt voor om den stier te plaatsen ten huize waar de vergaderingen der vereeniging gehouden worden, het dekgeld op f 1 te bepalen, ééne herdekking vrij te laten en den dektijd te bepalen des morgens van 6-8, des middags van 12-2 en des avonds van 6-8 uur. Na eenige discussie wordt daarop aan de commissie opgedragen om de zaak verder voort te zetten. Punt 8) Dit punt lokte nog al eenige discussie uit betreffende het royeeren of in rechten vervolgen van drie leden die noch de contributie, noch de boeten betaald hadden, noch eenig teeken van zich lieten hooren. Eene commissie werd benoemd om in dezen een rechtskundig advies in te winnen. Hierna werd de zeer geanimeerde vergadering gesloten. (Red.) --- Punten van behandeling voor de afdeelingen Vraagpunt 1. Men spreekt tegenwoordig over de invoering van beschermende rechten. Is zulks voor Nederland wenschelijk of niet? Afdeeling Leens. Zoo is dan voor eenige jaren eene algemeene waarde-vermindering der goederen ingetreden, die tot op dezen tijd voortduurt. Is dit te verwonderen, als men bedenkt, dat de prijzen der artikelen tot ver boven een normaal peil waren opgevoerd? O.i. geenszins. De dingen hebben immers, behalve hunne tijdelijke, eene natuurlijke, eene blijvende waarde, waartoe zij geregeld na elke belangrijke wisseling trachten terug te keeren. En zoude dan de waarde van den grond zich aan dezen algenaeenen regel kunnen onttrekken? Wij gelooven het niet. Wel kan men aannemen, dat de waarde van den grond door de toename der bevolking eene natuurlijke neiging tot rijzing heeft en dat zij, bij terugkeer op dezen weg, telken male verder van haar punt van uitgang zal verwijderd blijven, doch wanneer, gelijk wij voor eenige jaren gezien hebben, de waarde van den grond een geheel bovennatuurlijk peil bereikt heeft, moet ook hier aan de algemeene wet gekoorzaamd worden. En ofschoon deze gang van zaken groote gevaren aankleeft voor hen, die vóór of tijdens den overgang van het eene tot het andere tijdperk zich goederen hebben aangeschaft, toch vervolgt de natuur als 't ware ook hier haren gewonen loop. De middenweg is dus ook in dezen weder de beste en veiligste, en die tijden zijn vaak het meest bevorderlijk voor een rustig bezit, waarin de minste uitersten in het een of ander opzicht vallen aan te wijzen. Thans leven wij op nieuw in een tijd van overgang: het maatschappelijk gebouw., uit zijne grondslagen ontzet, keert tot zijne oude voegen weder, natuurlijk niet zonder min of meer ernstige kwetsuren te berokkenen aan sommige der bewoners. Dit zal echter wel weder terecht komen en het oude gebouw later zooveel te veiliger te bewonen zijn. Of zouden niet al reeds de tegenwoordige prijzen der landerijen voor den landbouwer in het algemeen beter en juister en meer overeenkomende zijn met de natuurlijke opbrengsten dan de buitengewone duurte van voor eenige jaren? Immers waar de daling van de prijzen der opbrengsten 20 á 30 pct. bedraagt, is die van de landerijen misschien niet minder dan 30 á 40 pct. Willen wij voor ons dus pogen in de tegenwoordige toestanden te berusten, niet alzoo anderen. Zij trachten zich op allerlei wijze tegen den natuurlijken loop der dingen te verzetten. Zij willen, om het zoo te noemen, met geweld een toestand scheppen, die met de oude landprijzen rekening houdt. Daartoe pogen zij zelfs de oude juffrouw, die «bescherming» heet, en die men hier te lande sinds lang dood en begraven meende, wederom te doen verrijzen en op haar Zondags te kleeden. Maar in ernst: zou dat opgaan? Zouden dan ook Peel en Cobden tevergeefs hebben geleefd en slechts eene hersenschim hebben nagejaagd'? Wij kunnen het niet gelooven. Wij verwerpen den cirkelgang, maar blijven zoowel in het heden als ' in het verleden den vooruitgang der menschheid zien. Nu zou men ons kunnen tegenwerpen, dat wij dusverre alleen uit een landbouwoogpunt van bescherming gesproken hebben, terwijl het gestelde vraagpunt de zaak in het algemeen raakt, maar waar de vraag uitgaat van een genootschap, dat zich hoofdzakelijk de ontwikkeling van den landbouw ten doel stelt, mag men er zeker wel aan hechten, dat de steller der vraag ook voornamelijk de belangen van dezen tak van bestaan op het oog heeft gehad, en bovendien hetgeen ten aanzien van landbouwproducten waar is, is dit ook opzichtelijk andere producten. Wij zullen dan ook verder bij de bespreking van het vraagpunt de behandeling in dezen zin op den voorgrond blijven stellen. Trachten wij thans de beschermingsquaestie meer van nabij onder de oogen te zien. Wanneer de vermeerdering van productie van een land geen gelijken tred houdt met de toeneming der bevolking en het laatste het eerste voorbij streeft, dan bestaan er, zeggen de staathuishoudkundigen twee hulpmiddelen om de slechte gevolgen daarvan te voorkomen: invoer van voedingsmiddelen uit den vreemde en landverhuizing. Beide kunnen dus een zegen voor het mensehdom genoemd worden. Invoer van vreemde waren kan dan ook nooit anders plaats vinden dan wanneer dit, oeconomisch gesproken, eene nationale weldaad is. Dezen invoer te verbieden of te belemmeren, moet dus al zeer verkeerd zijn. Het eenige geval, waarin volgens Stuart Mill , bloot op grond van staathuishoudkundige beginselen, beschermende rechten te verdedigen zijn, doet zich voor als zij tijdelijk worden geheven in een jeugdigen en opkomenden staat, als b.v. Noord-Amerika, in de hoop, dat men daardoor eene uitheernsche nijverheid inheemsch zal maken. De meerderheid immers van het eene land boven het andere in den een ot anderen tak van productie ontstaat dikwijls alleen hieruit, dat het eene zooveel vroeger daarmede is beginnen, Amerika dat Zijne inlandsche nijverheid door invoerrechten heeft beschermd, is, hoewel het tegenwoordig niet minder lijdt dan Europa, in vroegere jaren ongetwijfeld wel hierbij gevaren. Thans echter, nu liet middel Zijne diensten heeft gedaan, is men er daar evenwel op uit door langzame verlaging tot afschaffing der invoerrechten te geraken. Men verlieze voorts niet uit het oog, dat het gevaarlijk is in dagen van ontevredenheid, woeling len gisting mede te werken tot het kunstmatig verhoogen van den prijs der eerste levensmiddelen, of men moest als wijlen Napoleon 111 in 't begin zijner regeering eene vaste zetting voor het brood willen vaststellen met toekenning eener schadeloosstelling uit de schatkist aan de bakkers in tijden van duurte. Belasting op brood drukt daarbij evenredig veel zwaarder op huisgezinnen met een klein inkomen, dan op meer gegoeden. Het is dus geheel in strijd met den modernen tijdgeest, die het omgekeerde wil. Wij leven in een tijd van algemeene stilstand of slapte van zaken. Moet het nu niet veel meer een zegen dan een vloek zijn, dat er althans overvloed van goed en goedkoop voedsel is. Het is voorts zeer eigenaardig, dat juiste beginselen van staathuishoudkunde in den regel alleen worden toegepast in landen, waar de meest mogelijke persoonlijke en nationale vrijheid bestaat. Despoten hebben gewoonlijk een afschuw van vrijheid, dus ook van handelsvrijheid. Duitschland, waar de wezenlijke volksvrijheid zich nog ontwikkelen moet, tracht een tijdelijken handelsstilstand door invoerrechten te verlevendigen, maar het zal zeer de vraag zijn, of het niet de kwaal verergert. Reeds werd in eene onlangs in de provincie Pommeren (in Pruisen) gehoudene landbouwvergadering o.a. de vraag behandeld: »Wat staat ons te doen nu de ervaring geleerd heeft, dat de invoerrechten op graan onvoldoende zijn gebleken om den landbouw op te heffen»? Engeland en Nederland zijn de beide eenige natiën, die eene wezenlijke vrijzinnige handelspolitiek volgen, het is waar, maar «de volken leeren langzaam» heeft John Bright eenmaal gezegd. De grootste wensch van iedereen, die wat te verkoopen heeft, is wel, dat er juist van zijne waar weinig voorhanden is, maar dit strijdt met het algemeen belang. Ook zal schaarschte nimmer de welvaart verhoogen. Welvaart brengt voorts wel duurte, maar duurte geen welvaart mede. Beschermt men tevens den eenen tak van volksbestaan, dan zal men zulks aan den anderen niet kunnen weigeren. En waar blijft men, als men de deur openzet! Het zou kunnen gebeuren, dat de zeilvaart het tegengaan van den stoom vorderde; dat de vervaardigers van kunstlicht het sluiten der vensters vroegen, om het binnendringen van het zonlicht te beletten, zooals Bastiat het eenmaal recht geestig uitdrukte. Men weet waar men begint, maar niet waar men eindigt. Omtrent de vraag éf en hoeveel het koren in prijs zal rijzen, indien de staat een inkomend recht van het graan gaat heffen, bestaan bij de vóérzoowel als de tegenstanders zeer uiteenloopende voorstellingen. De meesten nemen aan, dat het graan evenveel in prijs zal rijzen als het inkomend recht bedraagt. Sommigen beroepen zich echter op de ervaring, elders opgedaan en beweren dat de Prijs gelijk zal blijven en alleen de schatkist er voordeel van zal trekken, m. a. w. de inkomende rechten op het graan worden verhaald op het buitenland. Weer anderen meenen, dat zoowel de inlandsche producent als de schatkist er voordeel bij zullen hebben, en de consumenten geen schade. Ofschoon het nu wel onmogelijk zal zijn om voor de verhouding tusschen inkomende rechten en prijsstand eene wiskunstige formule te vinden, omdat de invloed , aie inkomend recht op den prijs der granen uitoefent , niet gescheiden kan worden van andere invloeden, zoo komt het de commissie toch voor, dat wanneer men zich de zaak voorstelt geheel op zich zelve staande en ontdaan van alle andere invloeden, de navolgende stelling het naast bij de waarheid komt: De invloed van inkomend recht op den prijs van het graan zal grooter zijn naarmate de binnenlandsche productie verschilt van de behoefte der bevolking, en omgekeerd kleiner naarmate de binnenlandsche productie beter in de behoefte kan voorzien. Nederland b.v. heeft in 1883 verbouwd: 17984,236 hectoliter tarwe ; laat ons aannemen 2 millioen hectoliter; het verschil tusschen in- en uitvoer bedroeg ruim 5 millioen hectoliter, d. w. z. na aftrek van den uitvoer bleef er in ons land 5 millioen hectoliter voor het verbruik. De verhouding tusschen eigen productie en verbruik in ons land staat dus, wat tarwe betreft, als 2 tot 5. Indien men nu aanneemt, dat na de invoering van een inkomend recht op tarwe, van één gld. per hectoliter, de binnenlandsche behoefte en dus ook de vraag dezelfde blijft, en de productie-voorwaarden in het buitenland niet veranderen, wat gebeurt er dan? Moet de buitenlandsche leverancier zooveel van den prijs zijner tarwe laten vallen om met de inlandsche te kunnen concurreeren , m. a. w. zal de farmer in Dakota een gld. per hectoliter minder voor zijne tarwe krijgen, indien Nederland den invoer daarmede betast, of wordt de invoer er zoodanig door beperkt, dat de inlandsche markt er juist een gld. door rijst? Komt de verhoogde prijs aldus ten laste van den consument? Bij 't beantwoorden van deze vraag moet men niet uit het oog verlienn, Nd oa to rNd _eAd emr e: arni kda niet t. ataetg,e nrno vaearr et ee gneennokveelr I aani alle landen, wier produc'tie grooter is dan eigen verbruik. De verhouding van de in Nederland verbouwde tarwe staat tot de in andere landen voor den uitvoer beschikbare tarwe ongeveer als 2 tot 93.5. Indien nu de 3 millioen hectoliter, die Nederland jaarlijks buiten Zijne eigene productie van dezen overvloed noodig heeft, met één gld. per hectoliter in prijs verlaagd wordt, dan zal de wereldhandel zich in de eerste plaats eene andere markt trachten op te zoeken, het aanbod zal verminderen totdat de vraag in Nederland zoo groot en de prijs zoo hoog wordt, dat de buitenlandsche leverancier nog berekening vindt, nadat één gld. inkomend recht per hectoliter betaald is. De theorie der staathuishoudkundigen : dat de prijs der tarwe zich regelt naar de productiekosten van dit gewas op den minst productieven grond, moge waarheid bevatten ' het is ook waar dat zij slechts zeer langzaam werkt. Indien in flirten van voorspoed, zooals wij die mochten beleven van 1870 tot 1877, door den geforceerden aanleg van spoorwegen, het graven van kanalen, groote landverhuizing enz. de graanproductie een grooteren omvang heeft aangenomen dan met den natuurlijken loop der zaak bestaanbaar is, dan zal bij het intreden der malaise deze overproductie niet dadelijk tot de normale terugkeeren. Land, dat eenmaal gekocht, ontgonnen, met gebouwen voorzien en bebouwd is, wordt zeer zelden verlaten om in zijn vroegeren toestand terug te keeren. Met de uiterste inspanning produceert men door, en al kan men op verre na niet den zelf kostenden prijs voor zijne producten bedingen, de hoop op eene betere toekomst doet den landbouwer volhouden. Men kan o. i. dus aannemen, dat met de heffing van een ink. recht op tarwe in Nederland, de prijs rijst en daarbuiten daalt, het hoeveel hangt van vele bijomstandigheden af, in de eerste plaats van de hoegrootheid der behoefte in vergelijking met de eigen productie. Men moet hierbij niet uit het oog verliezen, dat de prijsverlaging buiten Nederland over den heelen , voor den uitvoer bestemden voorraad (93/ millioen hectoliter) verdeeld moet worden, terwijl de prijsverhooging in Nederland op 't geen in Nederland gebruikt wordt (5 millioen heet.) drukt, alzoo veel grooter is dan de prijsverlaging buiten Nederland. Gedurende dit proces heeft voorts de tarwebouw in Nederland zich uitgebreid, want aangenomen, dAt de productiekosten van alle landbouwgewassen dezelfde gebleven zijn, dan ligt het voor de hand, dat door den verhoogden prijs de tarwebouw de beste resultaten geeft. Het inlandsche aanbod vermeerdert dus ten koste van de andere gewassen. Ook is het een natuurlijk gevolg van den relatief verhoogden tarweprijs, dat het verbruik der bevolking vermindert door het meerdere gebruik van tarwe-surrogaten, als rogge, maïs, aardappels enz., tengevolge waarvan de vraag naar tarwe vermindert. Er zijn dus twee faktoren, die werkzaam zijn om den door het invoerrecht verhoogden prijs der tarwe naar beneden te drukken. Waar nu de grens ligt, is slechts in zeer algemeene termen aan te geven. Het komt ons het meest waarschijnlijk voor, dat bij de tegenwoordige verhouding tussehen eigen productie en behoefte de prijs der tarwe aanvankelijk ongeveer twee derde deel van het bedrag der inkomende rechten zal rijzen, om daarna echter terug te gaan tot de helft en één derde. Deze hypothese wordt tot op zekere hoogte bevestigd door de ervaring elders opgedaan. In Duitschland b. v., waar men drie Mark inkomend recht heft van de 100 kilo tarwe is de prijs per hektoliter thans ongeveer 50 á 60 ets. hoog,er dan hier. Wanneer wij zeggen aanvankelijk, dan bedoelen wij natuurlijk het tijdstip waarop de door het uitzicht op hooge prijzen verveelvuldigde invoer verkeerd zal zijn en eigen productie zich nog niet uitgebreid heeft. Met deze beschouwing nopens de berekening der prijsherhooging van de tarwe bij de eventueele heffing van een invoerrecht, kon zich echter één lid uwer commissie niet vereenigen. Dit lid blijft overhellen tot de zienswijze der staathuishoudkundigen, die algemeen vooropstellen, dat het graan wel degelijk rijzen zal in juiste evenredigheid met het bedrag van het invoerrecht, al zijn er dan ook invloeden denkbaar, die deze uitkomst zouden kunnen wijzigen. Het is nl. een in de staathuishoudkunde vast staande regel, dat de prijs der landbouwvoortbrengselen zich regelt naar den prijs, die moet worden bedongen voor het product, verkregen van den grond op welken de productie op de bezwarendste wijs tot stand komt. Hieruit volgt, dat als een deel van het graan, omdat het van elders moet komen en met een invoerrecht bezwaard is, meer aan productiekosten verslindt en dus hooger marktprijs moet beloopen dan het in eigen land verbouwde, ook het eigen graan in prijs zal stijgen en wel tot dezelfde hoogte als het ingevoerde. De marktprijs hangt immers af van vraag en aanb-,d in verhouding tot elkaar. Als dus het graan wordt aangeboden tegen verhoogden prijs voor zoover het van buiten komt, zullen ook de binnenlandsehe producenten den prijs verhoogen, wetende dat graan een artikel is, waarnaar de vraag niet kan worden ingekrompen en zeker zijnde, dat zij blijven binnen de grenzen van het aanbod van buiten. Er moge evenwel ook al bij uwe commissie verschil van meening heerschen nopens de juiste uitwerking van het invoerrecht op den prijs van het graan, niet echter hierover, dat prijsverhooging zal uitblijven. Wanneer men nu nagaat welk gedeelte der natie in de eerste plaats de voordeelen hiervan zal trekken, dan komt men spoedig tot de overtuiging, dat het niet aangaat, om daarvoor een algemeen als billijk en rechtvaardig erkend beginsel te laten varen. Ons land telt, zooals men weet, thans ruim 4 millioen inwoners, waaronder 150,084 landbouwers. Van deze zijn slechts 90,281 eigenaars en alleen deze immers komen in aanmerking. De huurders toch zouden bij eene stijging der graanprijzen alleen winnen zoolang hun pachttijd loopt, terwijl bij een nieuw contract de pachtprijs tengevolge de -verhoogde opbrengsten evenredig zoutte stijgen. Dan kan men voorts aftrekken de veehouders, ten getale van 13,866; blij ven dus over 77,415. Hiervan mag men nog veilig aftrekken die landbouwers, welke niet meer dan van 1-5 hectaren land bezitten, omdat deze bedrijven meestal zoodanig ingericht zijn, dat de eigen productie in het bedrijf vervoederd en verteerd wordt. Dit aantal is groot 40,530. Er blijven dus 36,885. Hier zou nog afgetrokken kunnen worden het groote aantal landbouwers, dat gemengd gebruik heeft en slechts een klein gedeelte van den oogst aan de markt brengt. Maar wij kunnen het hier veilig bij laten om te doen uitkomen, dat de Nederlandsche landbouw in het algemeen niet gered is met inkomende graanrechten en welk klein getal belanghebbende grondbezitters tegen het groot getal nietbezitters overstaat. Men zegt wel, dat als het de landbouwers goed gaat ook de geheele maatschappij welvaart, maar zouden de betrekkelijk weinige grondbezitters, die bij bescherming zullen winnen, wel in staat zijn zulks aan de overige maatschappij te vergoeden. Landbouw is daarbij niet de eenige bron van welvaart en rijkdom. Doch de voordeelen der schatkist dan? Zou het 1 niet mogelijk zijn, dat andere drukkende belastingen, bv. de aceijnsen op eerste levensbehoeften, ' voor de inkomende graanreehten afgeschaft werden? Hoezeer ons dit denkbeeld toelacht, wij durven dezen maatregel bij onze tegenwoordige regeering ' niet aanraden. Zij is veel te geneigd tot het doen van nuttelooze uitgaven, dan dat wij tot nieuwe be- 1 lastingen zouden durven adviseeren, onzeker als I wij zijn, dat daarvoor andere zullen afgeschaft worden. Wij zijn het in dit opzicht geheel eens met mr. S. van Houten, die den raad geeft om volstrekt niet meer gelden toe te staan dan strikt noodzakelijk is, dewijl de regeering, verkwist naar mate zij meer beschikbaar heeft. Daarenboven deze nieuwe belasting drukt, zooals reeds gezegd is, zoo ongelijk mogelijk. De grondeigenaars, en nog niet allen, een gering gedeelte der natie, worden er door bevoordeeld, en hetgeen de rijke in deze belasting betaalt, staat buiten elke verhouding tot hetgeen de arme hierin moet opbrengen, niet relatief maar absoluut, omdat de arme, dewijl hij geen vleesch kan koopen oneindig meer brood verbruikt dan de rijke. De verhoogde graanprijzen zouden dus voor het grootste deel door den werkenden stand betaald worden en wie wil tot deze grove onrechtvaardigheid medewerken, gesteld dat men er eenig voordeel bij had? Wanneer wij dan ten slotte concludeeren en een antwoord geven op de vraag, of de invoering van beschermende rechten voor Nederland wenschelijk zijn, dan luidt zulks zeer beslist: neen! De Commissie: D. R. MANSHOLT. R. J. DIJKHUIS. J. VAN JULSINCHA , rapp. N.B. Onze afdeeling keurde in hare vergadering, gehouden den 23 Dec. 1885, dit rapport met 20 tegen 15 stemmen goed. • C. DOORNBOS, secretaris, afd. Leens. Afdeeling Loppersum. Ziehier, M. H.! het eerste nornmer der vraag? punten , waaromtrent het hoofdbestuur van het t genootschap van nijverheid in onze provincie gaarne van de verschillende afdeelingen meer licht zou , ontvangen. Ook de afdeeling Loppersum hoopt zich van die taak te kwijten. Beschermende rechten schering en inslag ; in den tegenwoordigen tijd! De een zegt: weg • er mee! een ander: voert ze in hoe eer hoe liever! een derde : andere rijken geven in dezen een voorbeeld, volge ons koninkrijk dat voorbeeld na! Wat zal uwe commissie tot deze dingen zeggen'? Schoon het vraagpunt, naar de letter opgevat, van een algemeene strekking is, uwe commissie heeft dit niet voorbijgezien zal het daarop te geven antwoord zich niet uitstrekken tot den handel en de industrie, maar zich enkel tot den landbouw bepalen, 't moge dan waar zijn dat het dientengevolge aan onvolledigheid blijkt te laboreeren. «Ondervinding is de beste leermeesteres.» Van de waarheid dier spreuk zullen wij ook bij de behandeling dezer stof weer overtuigd worden. Gaan wij daartoe eens voor een oogenblik terug tot het tijdperk van [835-1845, toen er hier te lande zoowel als in sommige andere rijken schaalrechten geheven werden. De naam schaalrecht geeft reeds aan, dat wij hier met een rijzend en dalend recht te doen hebben. Een middelmatig invoerrecht werd er geheven van tiet uit den vreemde ingevoerd wordende graan, wanneer Nederland zelf zooveel opleverde, dat er niet meer dan een bepaalden, vastgestelden prijs voor behoefde te worden besteed; dat invoerrecht werd verhoogd, wanneer een overvloedige oogst den prijs van 't binnenlandsche graan dreigde te doen dalen terwijl het verlaagd werd indien door misgewas of om andere redenen de korenprijs boven het vastgestelde bedrag zou stijgen. Door samenvoeging van den oorspronkelijken prijs van 't buitenlandsche graan, de vervoerkosten en het invoerrecht, moest de verkoopsprijs daarvan hier te lande onvermijdelijk zoo hoog gesteld worden, dat de ingezetenen in staat waren met hunne producten ertegen te kunnen concurreeren. Nuttig hebben de schaalrechten destijds volgens getuigenis van ouderen van dagen gewerkt, de kwijnende, bijna aan den grond liggende landbouw, was er door tot nieuw leven gewekt. En hoe is de maatschappelijke toestand heden ten dage'? Klachten hier en klachten daar; de werkman klaagt over gebrek aan werk, de ambachtsman over slappe tijpen , de landman over goedkoopte in zijne producten. De een moge ook dikwerf den ander aansteken, het moge waar zijn, dat men in vele gevallen ook het spreekwoord kan toepassen: «klagers hebben geen nood ,» waar is het ook, het feit valt niet weg te cijferen: de landman heeft rekening te houden met den lagen prijs zijner producten en zoo werk- als ambachtsman bespeuren, een zekeren terugslag. Stijging der graanprijzen, die een gevolg zal worden van het heffen van invoerrecht, 't zij een vast recht, 't zij schaalrecht, werkt bepaald gunstig op de positie van werk- en ambachtsman beide, de verhoogde welvaart des landmans zal dan de brug zijn die van den eenen tot den anderen oever reikt. Waarschijnlijk zal dan de ambtenaarswereld klagen over den hoogeren prijs, dien zij voor sommige dagelijksche levensbehoeften zal moeten betalen, maar zullen die klachten reden van beslaan hebben? Om onder meer een voorbeeld te nemen, genieten professoren aan de academiën , officieren bij de legermacht thans eene bezoldiging, voor eenige jaren in evenredigheid gebracht met de toenmalige duurte van vele levensmiddelen; een soort bescherming is derhalve ook hun deel geworden; reden tot beklag van die zijde vervalt dus. Mogelijk zal de handelswereld ach en wee roepen over hinderpalen haar in den weg gelegd wordende door heffing van invoerrechten; dat zij dan bedenke , hoe ook zij bescherming geniet in den vorm van spoorwegaanleg en exploitatie, verbetering der waterwegen naar zee, uitvoering van openbare werken. Ligt hierin niet een machtig wapen tegen de van deze zijde inkomende klacht? Den onderwijzersstand, die in deze dagen op geene rooskleurige vooruitzichten kan bogen, zou men bestrijding kunnen toegeven, indien hier niet louter de eeuwige verhouding van vraag en aanbod in 't spel was. Verbetering der positie zoo van werk- als ambachtsman alzoo een eerste motief voor de wenschelijkheid der heffing van invoerrechten; laat ons zien wat er meer van dit onderwerp te zeggen valt. Vrije invoer inNederland tegenover belaste invoer in vele andere rijken heeft ten gevolge, dat Nederland tegelijk met de weinige staten, waar eveneens nog de invoer vrij is, steeds grooter aandeel ontvangt in het tijdelijk bergen der van elders komende producten. Deze worden hier op de markt geworpen 't zij met de bedoeling hier aan den man te worden gebracht, 't zij om naar gelang van de aanvraag verder te worden verzonden. In allen gevalle moet echter de tijdelijke overvloed van 't een of ander product, die daaruit zal voortvloeien, wel ongunstig op den prijs daarvan werken en het zal zeer te betwijfelen staan of het in het belang is van die landen, waar nog het vrijhandelstelsel heerscht, om dien bovenmatigen aanvoer uit den vreemde maar goedsmoeds aan te nemen en eigen gemaakte er meé te bederven. Nederland te behoeden voor de schade die voor de deur staat, wanneer het bijna alleen optreedt als Europa's depa voor de vreemde producten, ziedaar, M. H.! een -tweede motief. Aarzelt nogtans uwe commissie naar aanleiding van de beide behandelde motieven tot de wenschelijkheid der invoering van beschermende rechten te concludeeren, daar zij niet vergeet eene lichtzijde verbonden aan het feit dat Nederland in meerdere mate stapelplaats van Europa wordt, welke lichtzijde daarin bestaat dat handel en nijverheid niet anders dan wel zullen varen bij de grootere afmetingen die het transito vervoer dan aanneemt, een derde motief waarop zij dan ook het zwaartepunt meent te moeten leggen, neemt hare aarzeling weg. Het voorbeeld nl., 't welk andere rijken Nederland in dit opzicht geven, dwingt het tot navolging. Frankrijk belastte voor eenige jaren het uit Nederland ingevoerd wordende aardappelmeel met een tamelijk hoog invoerrecht; sinds is er tusschen beide rijken een tractaat gesloten, waarbij nogtans Nederland, daar het niets als tegenwicht ' in de schaal had te leggen, wel de toegeeflijkste partij moest zijn. Duitschland onderwerpt een , tal van landbouwvoortbrengselen aan invoerrecht. Amerika belast den invoer o.a. van manufacturen. Zie, M. H.! al deze feiten zijn Nederland ten prikkel zich naar het gegeven voorbeeld te gedragen; voor 't °ogenblik is de strijd te onevenredig en kan de Nederlandsche landbouw de concurrentie niet volgen; dat de staat dan door het heffen van invoerrecht, zij het ook al niet in den vorm van schaalrecht, dan toch in den vorm van een vast recht , die concurrentie verlichte! 't Boven behandelde leidt uwe commissie er toe als conclusie aan te nemen de wenschelijkheid voor den Nederlandschen landbouw der heffing van invoerrechten, altijd als een tijdelijken maatregel. Nog iets ligt uwe commissie op het hart. Zij blijft een oogenblik staan bij de inkleeding der vraag. Gewaagden zij in den aanhef van haar antwoord van de algemeene strekking, die er, naar de letter opgevat, in het vraagpunt ligt besloten, zij komt nog eens terug op die opvatting in letterlijken zin en vraagt dan: kan beschermen niet even goed op eene andere wijze worden verstaan? Zijn verlaging der grondbelasting, afschaffing der registratie en hypotheekrechten niet zoovele tegemoetkomingen voor Néerlands landbouwers? Uwe commissie stelt de duidelijkheid der bedoeling van 't vraagpunt buiten twijfel; toch gaf de inkleeding der vraag haar tot de gedane opmerking aanleiding en om daarvan geene melding te maken daartoe achtte zij de behandelde stof van te groot gewicht. Te eerder komt zij tot het in overweging geven van 't bovenstaande, als zij bedenken dat, waar de staat grondbelasting, hypotheek- en registratierechten zou derven, hij geheel of ten deele schadeloos gesteld zou worden door de te heffene invoerrechten. De conclusie van dit rapport bij acclamatie goedgekeurd in de vergadering d.d. 24 December 1885. De secretaris: (get.) H. HARSVELD. ---