Inhoud: Op welke wijze is het mogelijk een Inhoud: Op welke wijze is het mogelijk een flinken boerenstand te behouden? Proefvelden in Groningen. Landbou wvereeniging Flarkstede—Scharmer. Vraagpunten van het Genootschap van Nijverheid. --- Op welke wijze is het mogelijk een flinken boerenstand te behouden? Inereribtaim Wanneer men als theoreticus in onzen tijd een woordje meespreekt, dan is dat niet meer tot dooven gesproken, vooral is dat het geval wanneer men op passende, voor elk verstaanbare wijze zijne opmerkingen maakt, die niet zonder grond zijn. Dat dacht gewis de directeur der landbouwschool te Hildesheim, toen hij de bovenstaande vraag in eene voordracht behandelde en dat op zoo juiste wijze deed, dat het geheele publiek hem toejuichte, ofschoon hij toch zeer harde waarheden in den zachtsten vorm verkondigde. Ter inleiding wees hij, als pleitende voor verzachtende omstandigheden er op, dat hij sinds jaren met zijn ambt als directeur der school te veel te doen had, om in 't publiek op te treden als spreker, maar het onderwerp, hem Opgegeven, was zoo verlokkend, dat hij het verzoek om dat te behandelen, niet kon afwijzen. Daarop tot zijn thema overgaande, nam hij de vrijheid den boerenstand bij eenen boom te vergelijken, en stelde zich het eerst de vraag : hoe blijft de wortel van een boom gezond? Het antwoord daarop was: ten eerste: als de ondergrond geschikt is voldoende rijk aan voedende bestanddeelen, ten tweede, als de laJom goed, dat is: niet te diep en niet te hoog gepoot is; ten derde, als hij in zijne jeugd goed en flink is aangebonden en ten vierde, als hij ook later goed verpleegd wordt. „Boerenstand", roept de directeur der landbouwschool te Hildesheina uit, „het iis een eerenaam , en geenszins een goed teeken, wanneer aan deze oude, trotsche benaming gerafeld wordt, welke aan velen men vergeve mij het verwijt niet fijn genoeg meer schijnt te zijn ! De naam boer gaat uit de mode; men is thans landbezitter, landbouwer; In sommige streken spreekt men van °econoom, landheer, landeigenaar, maar achter al die woorden, steekt niets bijzonders, wat meer innerlijke waarde bezit dan den eerenaam van „boer". Met trots noeme men zich „boer" en 't is dwaas om dien naam voor allerlei andere woorden plaats te doen maken." Wij voor ons willen daarop geene aanmerking maken, maar de tijdgeest brengt nu eenmaal mede, dat men niet langer zich boer noemt. Het woordverloop in de taal heeft ook in deze eenigernaate plaats en waarvoor zich daartegen te verzetten? De naam „boer" is langzamerhand een naam geworden waaraan eene minder goede beteekenis wordt gehecht dan aan landbouwer of wat ook. De naam boer is daarbij voor de meesten een klank, de namen landbouwer, landbezitter, °econoom daarentegen geven of het juiste begrip aan, of zij geven te kennen dat men meer doet dan zorgeloos het land te bewerken. Wat nu het eerste punt der gegeven stelling be treft : daarmede wil de heer Michelsen, de directeur der genoemde landbouwschool eenvoudig te kennen geven, dat de verdeeling van den grond zoodanig dient te zijn, dat ieder landbouwer genoeg bezit om er voldoende te kunnen leven en zijne kinderen eene goede opvoeding geven; de verdeeling van den grond dient zoowel te groote opeenhooping van vermogen in eene hand als te groote armoede buiten te sluiten. Waar het zoo geregeld is, mag men zeggen, dat de ondergrond, waarop de landbouwstand bij ons is geplant, gezond is. Het komt nu er op aan, dat de boom niet te diep en niet te hoog gezet wordt. In den zoogenaainden goeden ouden tijd, was het eerste het geval, in welken tijd het leven van een hert, ja van een haas hooger geschat werd dan dat van een boer; behoeven echter niet te vreezen, dan in den vele verketterden, maar in inderdaad voor den boerenstand zegenrijke nieuwen tijd hetzelfde kwaad zich weer zal voordoen. _ Maar ook kan de boom te hoog gezet worden, gelijk ik, schertsend met het oog op den landbouwstand zeide. Na goede tijden komen altijd weer Slechte, en de dan te hoog opgedreven weelde moet niet geweld weer onderdrukt worden, opdat men niet ten onder ga. De landbouwer blijve landbouwer in merg en been, maar worcle niet een heerboer, die voor genot alleen in de wereld meent te zijn. De boom moet in zijne jeugd goed en degelijk aangebonden worden. Ook dat kan men zeggen van den boerenstand. Eene eerste plicht van de landbouwers is het om hunne kinderen eene doelmatige en flinke ontwikkeling te doen erlangen. Het „te weinig" is over 't algemeen het geval, maar ook het „te veel" kan zich voordoen, wanneer de kinderen op scholen gaan waar zij heeren en dames van de groote wereld worden en later onbruikbaar zijn voor de maatschappij. Het najagen van genot is niet zelden een groot bederf voor dergelijke jongelui, die in de practijk komend, de handen verkeerd staan en waarbij de zucht naar schijnvermaak hen dag aan dag kwelt. Niet in de tooneelwereld moet een landbouwer te huis wezen, maar in de wereld die hem leert wat en waarom iets nuttig en noodig is voor het land; niet in de muziekwereld moet een boerenmeisje zich thuis gevoelen, maar in de kennis van het huishouden en de voornaamste bestanddeelen van de verschillende vruchten. Letterkunde en muziek veredelen den zin voor 't leven, maar te veel er van genoten bederft het karakter. De boom moet daarbij in zijne jeugd aangebonden, later ook verder verpleegd worden. Op den landbouwstand toegepast, mag men zeggen: de jonge landbouwer moet zich verder zoeken te bekwamen, wat het best geschiedt in landbouwvereenigingen , iets waarmede het in sommige streken nog treurig gesteld is. Zoolang nog één landbouwer, hij moge eigenerfde of huurder zijn, zich niet bij eene landbouwvereeniging heeft aangesloten, zoolang is de toestand nog niet volmaakt. Met vereende krachten moet men een dam vormen waartegen alles afstuit. Uit het vereenigingsleven ontspruiten vele goede dingen: het oprichten van suikerfabrieken, boterfabrieken, verzekeringen enz. enz. • De landbouwer, die zelf het werk moet aanvatten met zijne handen, waar dit noodig is, moet toch de uitkomsten der wetenschap op zijn gebied kennen, en een goed boek moet hem even dierbaar zijn als een goed kleed. Hij dient zijnen stand hoog te houden, maar zich niet aan domheid en eenzijdigheid overgeven, gelijk nog al te veel het geval is. Als elke stand zijn plicht doet, kan het geheel, dat is het vaderland, niet anders dan goed gaan, maar voornamelijk is dit op den boerenstand toepasselijk, den grondslag, waarop de geheele maatschappij rust. De kanker aan den wortel doet den geheelen boom sterven. Laten wij allen er daarom naar streven om onzen plicht te doen, opdat ieder ander ons eert en viert. (Red.) --- Proefvelden in Groningen. Men schrijft aan de N. R. Ct. : Onlangs is te Groningen eene vergadering gehouden door gecommitteerden uit het hoofdbestuur van het Genootschap van Nijverheid met de heeren , die zich voorloopig hadden aangeboden, om elk voor zich een proefveld aan te leggen en te exploiteeren , samen misschien een vijftig personen. Uit de inleiding door den voorzitter stippen wij kort aan, dat door den minister van waterstaat aan de landbouw vereenigingen in Groningen een crediet was toegestaan van f 1000 , vermeerderd met f 666 door de provincie. Op advies van het hoofdbestuur van het G. v. N. was dit crediet door gedeputeerde staten verdeeld in dier voege, dat het G. v. N. zou kunnen beschikken over f 833, de veenkoloniale landbouwbond over f soo en de maatschappij van Nijverheid in het Westerkwartier over f 333. Aangaande den aard der proeven werd medegedeeld, dat bedoeld werden zoogenaarnde champs démonstratifs , geen proeven om de wetenschap vooruit te brengen, maar om de door de wetenschap veroverde kennis bij wijze van aanschouwelijk onderwijs te brengen onder de landbouwers. Daarbij werd, overeenkomstig de sinds jaren door het G. v. N. genomen proeven, voorgesteld voor iedere proef drie veldjes te nemen , zooveel mogelijk over het geheele proefveld verspreid. Hierdoor was het mogelijk de fout van de ongelijkmatige vruchtbaarheid van den bodem te reduceeren tot een minimum. De veldjes raadde men aan, eene grootte te geven van een are, met paden er tusschen van een meter breedte. Wenschte men b.v. te beproeven superphosphaat , opgeloste en onopgeloste guano, dan had men noodig met de onbemeste perceeltjes 4 X 3 = 12 veldjes = 12 are, of met de paden er tusschen en er omheen 1531 Ma. Meerdere niet onbelangrijke wenken werden nog gegeven, die wij kol theidshalve zullen achterwege laten. Aangaande de vergoeding der kosten hadden gecommitteerden, overeenkomstig de bedoeling van den minister, bepaald: r) de grond wordt kosteloos afgestaan; 2) de gewone grondbewerking geschiedt gratis; 3) het gewone wieden, schoffelen, hakken etc. dito; 4) de opbrengst is voor den proefnemer. Vergoeding zal worden gegeven voor: 1) den aankoop der meststoffen (stalmest uitgezonderd); 2) de eventueel hoogere prijzen der zaaizaden dan de gewone; 3) het af bakenen, indeelen , paden scheppen, extra wieden etc. , benevens het schoonhouden der paden; 4) het inhalen, dorschen , meten en wegen; 5) de eventueel meerdere kosten aan de bewerking van den grond besteed. Het hoofdtoezicht zou worden opgedragen aan een specialen deskundige, die steeds vrijen toegang moest hebben tot alle gesubsidieerde proefvelden. De vergoeding, die per proefveld zou kunnen worden toegestaan ad f 30 per I á 1- H.A.. moest daarvoor worden verminderd met pl. in. ad f 3. Van de rest moest nog worden afgetrokken de kosten van het dagelijksch bestuur. Geconamitteerden gaven in overweging, door hen eene dergelijke commissie te doen benoemen van 5 leden en die een vacatiegeld toe te staan van f 3 per persoon en per vergadering. Wat zoo na herhaalden aftrek ; restte, bleef als maximum over voor de gezamen! lijke proefnemers. Voor eenige dagen werd ons medegedeeld, dat waren benoemd als leden van ' het dagelijksch bestuur de heeren S. Huizinga van Middelstum , R. Dojes en J. Tonkes van Meeden , U. Mansholt van den Westpolder, en Westerdijk van Oosterwijtwerd. Ten slotte eene opmerking: In de memorie van worden de onderscheiden , antwoord van de staatsbegrooting voor 180, hoofd] stuk IX , lezen wij: De commissie (landbouw-coal_ bedoeldemissi e po vestigtr e e aandacht op, dat fver d ldene w scheiden van de velden, waarop men Proeven wil nemen tot ontwikkeling en uitbreiding der kennis. Zoodanige proefvelden worden niet "' 1 bedoeld, maar wel de zoodanige , die bestemd zijn n om de reet s verkregen kennis te verspreiden en onder ieders bereik te brengen, e om aanschouwelijk aan te toonen het nut van zek werktuigen, de werking [van meststoffen of zaden, de ere ' uitkomsten van methoden van bearbeiding, de voordeelen van zekere vruchtwisseling enz." en in eene missive van den minister aan gedeputeerde staten van Groningen – „dat bedoeld worden velden, niet waarop men proeven wil nemen tot ontwikkeling en uitbreiding der kennis, maar de zoodanigen, die bestemd zijn om de reeds verkregen kennis te verspreiden en om aanschouwelijk aan te toonen het nut van zekere werktuigen, de werking van meststoffen of zaden, de voordeelen van zekere vrucht wisseling enz. De aanleg van proefvelden, ten einde daarop proeven te nemen tot het verkrijgen van nog onbekende resultaten' in andere woorden, van champs d'expériencs kan derhalve, hoe nuttig en wenschelijk die overigens zijn moge niet uit bedoelden begrootingspost worden bestreden." Deze on-derscheiding in champs d'expériences en démonstratifs is ons niet goed duidelijk. Het heeft er toch al den schijn van, alsof men meent dat de mannen der wetenschap in hun laboratorium of studeercel belangrijke landbouwkundige ontdekkingen doen, die, om welke reden dan ook, bij de boeren niet vlug genoeg toepassing vinden. Worden hiervoor proefvelden aangelegd en kunnen de practici met eigen oogen het grpote voordeel aanschouwen, dan kan het niet anders of alle ontdekkingen komen dadelijk daar, waar ze behooren , in het bedrijf. Dit is inderdaad eene zeer eenvoudige en oppervlakkig beschouwd zeer juiste redeneering, die echter, zooals het meer gaat, in practijk niet opgaat. Dat wat de wetenschap zoo nu en dan voor bruikbaars aan het licht brengt, wordt door de landbouwscholen en vakbladen tamelijk snel verspreid. Zoo hier en daar wonen overal wel landbouwers, die zich met dit nieuwste op de hoogte houden en het trachten toe te passen. Zijn de resultaten gunstig, dan duurt het maar kort of ieder doet het na. Zijn ze ongunstig, zooals nog al eens het geval is , dan kraait er verder geen haan meer naar. Hierbij doet zich alleen maar het bezwaar voor, dat particuliere personen dikwijls wel gaarne vele nieuwigheden zouden willen onderzoeken, als de kosten en vooral moeiten maar niet zoo groot waren. Dit is de reden, waarom dergelijke proeven tot nu toe niet meer werden genomen. En daarom kan het ook niet genoeg worden toegejuicht, dat vanwege de regeering in dezen het particulier initiatief stelselmatig zal worden aangemoedigd. Evenwel schijnt het dat velen, en daaronder de minister niet het minst, eene onjuiste voorstelling hebben van de werkelijkheid. Hoogst zelden toch zal het vooromen dat deze proefvelden zijn wat men heeft genoemd démonstratief. In de rivierkleistreek van Utrecht mag misschien het land zoo vervuild zijn, dat het daar raison kan hebben proefondervindelijk voor de boeren aan te toonen dat het voordeeliger is het land te wieden, de Limburgers zijn misschien met het gebruik van kunstmest en het verbouwen van dikkoptarwe nog zoo onbekend, dat het den boeren door apart daarvoor aangelegde proefvelden duidelijk moet worden gemaakt, dat ze hun tijd ten achteren zijn, dit zijn, dunkt ons, zoo ze al bestaan, zeldzame uitzonderingen. In den regel stellen wij ons voor dat de uitslag der proef vooruit lang niet zoo vast zal staan, en dat Zij dienen niet om te demonstreeren, maar om te onderzoeken, volstrekt niet alleen om verkregen kennis te verspreiden, maar wel degelijk ook en vooral tot ontwikkeling en uitbreiding daarvan, zij het dan ook meer langs empirischen weg. De minister heeft in zijne memorie van antwoord als voorbeeld aangehaald de proefvelden van het genootschap van nijverheid. Maar wat gebeurde dan daar? In 1873 is van wege de Noorderafdeeling van genoemd genootschap een proefveld aangelegd voor het onderzoek naar de werking van verschillende kunstmestsoorten op kleiachtigen zavelgrond onder Middelstum. Later is dit veld overgegaan aan het genootschap zelf, dat daaraan successievelijk nog 6 andere toevoegde. In het eerste verslag dezer zeer interessante proefvelden lezen we: „Wat de inrichting aangaat, waarin de proeven genomen worden, acht de commissie het bij de bemestingsproeven in het algemeen minder wenschelijk te onderzoeken, welke elementen in de meststoffen kunnen ontbreken, zonder de opbrengst te verminderen; maar stelt zij zich voor, met het oog op de verarming der oude gronden aan phosphorzuur en stikstof, de werking van phosphorzuurhoudende (oplosbare en onoplosbare) en van stikstof houdende meststoffen, en op veengronden op het voorbeeld van Rimpau ook de uitwerking van kalirneststoffen na te 'gaan." In deze toelichting wordt niet gesproken van demonstreeren , maar van onderzoeken. En dit is, dunkt ons, de juiste opvatting. Datgene wat ons door de wetenschap geleeraard wordt, moet eerst op het vrije veld onderzocht worden, voor en aleer de boer er zijne sanctie aan geeft, en terecht. Duizend vragen op het gebied van den landbouw kunnen zeer wetenschappelijk beredeneerd worden, maar de omstandigheden der practijk zijn z6o velerlei, de grondsoorten komen in z6ovele nuances v6or, , tal van factoren werken zoo verschillend op elkaar in, dat in den regel pas eene vele jaren achter elkaar voortgezette proef een bevredigend antwoord kan geven. Hierbij is het op verre na niet voldoende alleen aanschouwelijk te werk te gaan. Het en °ci is in deze zaken zulk een slechte maatstaf, dat endig (hoe omslachtig het ook zij), gewicht n maat moeten worden te hulp geroepen. De proeven vanwege het genootschap van nijverheid hebben dit ten overvloede nog weer overtuigend bewezen. Dergelijke proeven kan men nu juist geene wetenschappelijke noemen, hoewel eene behoorlijke kennis van wetenschap en practijk wel altijd zeer wenschelijk zal blijken voor het beoordeelen van den invloed der verschillende omstandigheden en de resultaten. Maar dit doet ook minder ter zake, waar de minister heeft gezegd dat „de aanleg van proefvelden, ten einde daarop proeven te nemen tot het verkrijgen van nog onbekende resultaten, niet uit bedoelden begrootingspost kon worden bestreden." En juist om deze onbekende resultaten gewaar te worden is het ons te doen. Wie zou zich ook alleen ter wille zijner buurlieden de vele moeite willen getroosten, die er verbonden is aan dergelijke proeven in lang niet geringe mate, als er niet tevens iets nieuws werd aan het licht gebracht voor den proefnemer zelf? Waren de resultaten vooruit zoo zeker als de minister veronderstelt, dan waarlijk waren er geene zoo tijdroovende en vervelende proeven meer noodig. --- Landb.-vereeniging Harkstede-Scharmer. Vergadering d.d. 30 Aug. Aanwezig 34 leden en 3 geintroduceetden. De voorzitter opent de vergadertng , waarna de notulen der laatste beide vergaderingen worden gelezen en onveranderd goedgekeurd. Ingekomen waren: a) Prospectus van de te Veendam op te richten hypotheekbank. Voor kennisgeving aangenomen. b) Prijscourant van Amsterárnsche compost. Voor kennisgeving aangenomen. c) Gebruiksaanwijzing van hulpmeststoffen op veenkolonialen grond van den heer A. ten Cate Jzn. te Groningen. In 't archief gedeponeerd om bij de behandeling van de hulpmeststoffen er over te spreken. d) Afdruk van een adres van de afd. Stadskanaal aangaahde eene beleediging deze afdeeling aangedaan door den voorzitter van den Veenkolonialen landbouwbond. De heer van Slogteren stelde hierbij de volgende motie: „De landbouwvereeniging Harkstede-Scharmer, , niet kunnende beoordeelen of en in hoeverre de voorzitter in dezen schuldig is, geeft haar innig leedwezen te kennen, dat er iets voorgevallen is , dat reden gaf tot dit schrijven en spreekt de hoop uit dat zoo iets nooit weer moge voorvallen." Na zeer korte discussie werd deze motie zonder hoofdelijke stemming aangenomen. e) Missive van den secretaris der proefveldencommissie in de Veenkolonien met de vraag of de afd., indien zij een proefveld bezit, dit wil behouden zoo zij er geen bezit er een wil hebben. Een afschrift van de voorwaarden aan de door het rijk gesubsidieerde proefvelden verbonden, was tevens er bijgevoegd. Deze missive lokte nog al eenige discussie uit, naar aanleiding van het bedanken als proefveldhouder van den heer Bakker, waarbij de heeren Alting, van Slogteren en de voorzitter er op aandrongen, dat de heer Bakker wederom zich zou disponibel stellen om het proefveld te houden. Deze echter vond er in de eerste plaats bezwaar in om slechts een proefveld als zoodanig van 1-1- Ha. te bezitten, terwijl zijn tegenwoordig proefveld ongeveer Ha. groot is. Hij deelt mede, dat hij zijn proefveld als zoodanig wil houden, maar wil het niet tot een door het rijk gesubsidieerd proefveld houden. Hij ziet in deze laatste al zeer weinig heil voor den landbouw, omdat de contróle gelijk nul is. De heer Velthuis antwoordt hierop, dat als alle afdeelingen een proefveld willen bezitten, deze niet grooter kunnen zijn dan 1-1- Ha., maar zijn er, die geen proefveld willen hebben, dan zal het proefveld van den heer Bakker denkelijk wel in zijn geheel kunnen blijven bestaan. Wat de contróle betreft, die was er dit jaar niet, zeker een gevolg hiervan, dat het hoofdbestuur zich buiten deze zaak hield, iets waartoe spr. niet heeft medegewerkt. In de laatste vergadering van 't hoofdbestuur is echter besloten om zelf het toezicht er op te houden, waarvoor er eene commissie van 5 personen is benoemd. In 't volgend jaar zal men alles zooveel mogelijk controleeren , terwijl binnen kort eene vergadering zal worden belegd van de proefnemers met de 5 commissieleden, om eene regeling te treffen. De voorzitter wijst er op, dat de regeering en de provincie belang toonen te stellen in proefvelden, maar als de particulieren zich niet de moeite willen getroosten om een proefveld aan te leggen, zullen regeering en provincie zich zoo spoedig mogelijk terug trekken. De heer Bakker wijst er nog op, dat de vergoeding van het rijk zoo weinig bedraagt, dat, als er ook nog paden om ieder proefveldje moeten gelegd worden, de proefnemer er eerder schade dan voordeel van heeft, terwijl men dan de geheele administratie nog om niet doet. Ook keurt spr. het af, dat de gecommitteerden aan 't hoofd staan, waarbij de Veenkoloniale Bond geheel is buitengesloten. De heer Velthuis antwoordt, dat het hoofdbestuur dit eveneens afkeurde en in de eerste vergadering der 5 commissieleden zal daarover gesproken worden en waarschijnlijk een adres gericht worden aan de regering, om hierin verandering te brengen. Na nog eenige discussie nam de heer Bakker het voorlooPig weder aan, terwijl het van de voorwaarden zal afhangen of hij al of niet het proefveld door het rijk gesubsideerd wil behouden. f) Missive van den secretaris van den Veenkolonialen Bond aangaande den coöperatieven aankoop van slakkenmeel en superphosphaat. Geen der leden deed – eene bestelling, omdat men deze hulpmeststoffen hier minder noodig acht. g-) Program van de iijkslandbouwschool. In 't archief geplaatst. Aan de orde kwamen daarop achtereenvolgens de volgende punten: 1) Het scheepvaartkanaal. De hiervoor benoemde commissie bracht bij monde van den heer P. Mulder een uitgebreid verslag uit. Een enkele, wiens hulp men noodig heeft, wil niet medewerken en in dit geval is er geen kans van slagen. De commissie werd, nadat de voorzitter haar een woord van dank had gebracht, diligent verklaard. 2) Verslag van de commissie aangaande het waterschap Duarswold. Bij monde van den heer Bakker bracht de commissie het volgend verslag uit, dat wij belangrijk genoeg achten om het in zijn geheel hier te plaatsen. Het luidt als volgt: M. H. I _ De commissie in uwe vergadering van 26 Juli jl. benoemd, om een onderzoek in te stellen, naar de oorzaken van het langzaam afstroomen van het overtollige boezemwater in het waterschap Duurswold, heeft de eer u van hun op 28 Juli ingesteld onderzoek, het volgende te rapporteeren. Uwe commissie heeft in oogenschouw genomen, het afwateringskanaal loopende uit het Schildmeer naar Farmsum. De over die kanalen gelegen bruggen, alsmede de sluis te Farmsum zijn nauwkeurig opgenomen. Ook heeft zij de geul, buiten de afwateringssluis, bezien. Ze heeft evenwel gemeend, geen onderzoek behoeven in te stellen, maar de overige 1-.3.nalen en objecten, in onderhoud of gebruik bij het waterschap, als doende minder ter zake. Daarentegen heeft zij nauwkeurig opgenomen de breedte en diepte van het hoofdkanaal en de doorvaartsbreedte van de bruggen gelegen over dat kanaal, en of zich daarin of daarvoor ook iets bevond, wat hinderlijk aan den waterafvoer kon zijn. Het water was op 28 Juli te Schaaphok 59 c.M. boven peil. In het afwateringskanaal, tusschen Steendam en Farmsum, staat onder de bruggen bij peil en midden in het kanaal pl.m. twee meter water. De vier bruggen, gelegen over het afwateringskanaal te Steendam, Tjugchem en Meedhuizen zijn op den waterspiegel ongeveer 18 meter breed. Uwe commissie bevond, dat de afwateringssluis te Farmsum, dien middag te 2 uur open was, en dat het water op Duurswolderpeil afstroomde. Zij kon dus in het water een val van pl.m. 6o c.M. constateeren. De geul waarlangs het water buiten de sluis naar zee loopt, verbindt zich met de geul van de sluis van het Eernskanaal. Volgens zeggen van den sluiswachter is het stroomen met de Eemssluis wel eenigszins hinderlijk voor het stroomen met de Duurswolder sluis. In het afwateringskanaal, loopende uit het Schildmeer naar Farmsum, zijn vele bochten, het ergst te Meedhuizen. Deze kronkelingen maken den waterweg naar zee niet alleen lang, maar zijn ook bepaald nadeelig voor het afstroomen. Overigens noemt uwe commissie dit kanaal, wat diepte en breedte betreft, eene flinke afwatering. Zij heeft dat kanaal in uitstekenden, schouwbaren staat bevonden. Te Steendain werd het soms door aalfuiken afgezet. Overigens heeft zij niets gezien dat maar het geringste oponthoud in het afstroomen kon veroorzaken. Zij heeft de overtuiging verkregen, dat het hoofdbestuur van het waterschap Duurswold, den dank der ingelanden verdient, in plaats van dat dit bestuur grieven worden gemaakt over het afstroomen van het overtollige water. Dat het water van af r Mei tot i September 30 c.M. boven peil mag blijven staan, is gereglementeerd (zie provinciaal blad no. 39, dd. 22 April 1884). Art. 6 van 't reglement, 3e zinsnede, is daarbij gewijzigd, en wel aldus: „De afstroorning kan door het hoofdbestuur, van den ren Mei tot den ren September, tot op 1.60 meter beneden Winschoterpeil worden beperkt." De bewering van een der leden, in de vorige vergadering, dat dat peil maar provisioneel was aangenomen, vervalt dus geheel. Dat eenige flinke regenbuien het water onder Duurswold extra spoedig schrikbarend hoog doen worden, en dat het overtollige water uiterst langzaam afstroomt, is volgens uwe commissie daaraan gelegen, dat de afwateringskanalen oorspronkelijk verkeerd zijn aangelegd, en in ligging van het waterschap zelf. De kanalen zijn niet de kortste wegen naar zee. De bergplaatsen voor water, het laagste gedeelte, alsmede de grootste oppervlakte Duurswold, liggen ver van de sluis. Daarbij komt dat sommige deelen van het waterschap wegens hoogere ligging, ten allen tijden onder alle omstandigheden, geregeld en zeer spoedig hun overtollig water ontlasten naar het lagere gedeelte. Daardoor wordt het lagere gedeelte soms als 't ware geinundeerd. Nu is de vraag: wat kan er gedaan worden, om om aan dien onhoudbaren toestand een einde te maken, hoe kan men het overtollige water spoediger naar zee krijgen? Uwe commissie antwoordt: Door het wegnemen van de bochten in het afwateringskanaal en het verleggen van de geul buiten de afwateringssluis, wordt de toestand iets, door het aanleggen van een nieuw kanaal uit het Schildmeer naar Farmsurn wordt de toestand veel beter. Zal het waterschap Duurswold evenwel met betrekkelijk weinig geldelijke opofferingen tot een model waterschap gemaakt gemaakt worden, dan moet er een stoomgemaal gebouwd worden. Het te bouwen stoomgemaal moet staan of aan het Slochterdiep of te Wortersum of te de Groeve. Dat het wegnemen der kronkelingen van het afwateringskanaal en het verleggen van een buiten de sluis gelegen geul, betrekkelijk veel geld kost, en nog geen voldoende verbetering zou aanbrengen, ligt voor de hand. Dat het aan- , leggen van een nieuw kanaal van uit het Schildmeer naar Fartnsurn , zeer bezwaarlijk zou gaan, zal men moeten toestemmen. Dat het bouwen van een groot stoomgemaal voor het waterschap Duurswold, dat betrekkelijk weinig schulden heeft, geen onoverkomelijk bezwaar is, meent uwe commissie te mohen aannemen. Ook meent zij te mogen hopen, dat de provincie niet weigerachtig zou zijn, dat het waterschap, het overtollige water mocht loozen in het Eernskanaal. Ook meent zij, dat wanneer deze vereeniging met een dusdanig verzoek bij 't hoofdbestuur van 't waterschap Duurswold komt het in ernstige overweging zal worden genomen; Wanneer zij zich niet vergist, is hetzelfde plan reeds vroeger in de vergaderingen van 't bestuur besproken. Op bovengenoemde gronden adviseert zij, dat deze vereeniging besluite, om zich per adres tot het hoofdbestuur van het waterschap Duurswold te wenden, met verzoek , om zulke verandenngen in het waterschap te bewerkstelligen, dat het afstroomen van het overtollige water, spoediger en geregelder dan tot dusverre moge geschieden en dat volgens ) hun oordeel volledige verbetering alleen is aan te brengen door het bouwen van een groot stoomgemaal op een van bovengenoemde plaatsen." Nadat de voorzitter de commissie en vooral den rapporteur een woord woord van dank had gebracht voor haar uitmuntend rapport, volgde eene zeer lange discussie. De beer Kuiper van Over 'c Schild (geïntroduceerde) sloot zich bijna geheel bij dat rapport aan, maar vond toch een kanaal van de Groeve naar de sluis te Farmsum wenschelijker, , omdat dit kanaal het goedkoopst zoude zijn. De voorzitter merkt op, dat de commissie niet er op aandrong om peilverlaging van het water te krijgen. De heer van der Laan sloot zich bij 't gezegde van den heer Kuiper aan. De heer Schutter te Over 't Schild (geïntroduceerde) geloofde eveneens, dat peilverlaging een der wenschelijkste middelen was om verbetering te krijgen. De heeren Kuiper, Beerta , van der Laan en de voorzitter weten de treurige toestanden grootendeels aan het bestuur. De heer Bakker repliceerde, waarbij hij nogmaals aantoonde , dat de treurige toestanden geheel te wijten zijn aan de ligging en den aanleg van het waterschap en verdedigde het bestuur tegen de aanvallen van de vorige sprekers. Eene lange discussie volgde hierop nog, waaraan de heer Velthuis een einde maakte door voor te stellen om de conclusie van het rapport in stemming te brengen. De heer van der Laan deed daarop het voorstel om aan te dringen op het graven van een vaarwater van het Schildmeer naar de Sluis. De heer Schutter deed het voorstel om aan te dringen OP Peilverlaging. De heer Bakker antwoordde, dat de beide laatste voorstellen in de conclusie begrepen waren, maar nadat de voorzitter nog aangedrongen had om speciaal ook bij ged. staten aan te dringen op peilverlaging, nam -de heer Bakker dit in de conclusie op, waarop het aldus geamendeerd voorstel zonder hoofdelijke stemming werd aangenomen. Hiermede was bijna de geheele avond verstreken, en ofschoon reeds te laat om het nog bij tijds te behandelen, stelde de voorzitter daar het in deze vergadering behandeld moest worden, aan de orde: 3. Stierenkeuring. Zonder hoofdelijke stemming werd besloten om dezen herfst weer eene keuring te houden, terwijl aan de commissie wordt overgelaten waarin deze bestaan zal. Met meerderheid van stemmen werd da besloten om f 25 nrvoor uit de kas toe te staan. Als commissieleden, belast met de keuring werden bij meerderheid van stemmen benoemd de heeren H. Kooi Ganzeveld T Meijer, P. Mulder en Kuipers, die zich allen de benoeming lieten welgevallen behalve de heer T I n zijdi ee d plaatse werd benoemd de heer A. KloosterhuisMeieir. benoeming aannam. Hierna werd de vergadering gesloten. (Red.) ---