BINNENLAND.
GRONINGEN, 21 April. Generaal Booth zal Dinsdagmiddag 12.40 (spoortijd) hier aankomen. Hij zal bij den hoogleeraar prof. mr. Pet logeeren. De N. R. Cl. meldt: Het plan bestaat achter het Groningsch museum een tuin in 18de-eeuwschen stijl met beelden en tuinvazen aan te leggen. De directie der Groningsche Crediet en Handelsbank zal over het eerste boekjaar 1901 voorstellen een dividend uit te keeren van 41/2 %of f 45 per aandeel van flOOO, af te schrijven op de oprichtingskosten f7OOO en f 1148.48 op nieuwe rekening over te brengen. Door de Exploitatie-Maatschappij zijn de alhier gestationeerde ambtenaren de heeren van der Weijden, De Vries, Leenaerts en Woestelink overgeplaatst, respectievelijk naar Leeuwarden, Zwolle en Bokstil, terwijl door den heer Rijskamp, mede alhier, eervol ontslag uit den dienst der Maatschappij is aangevraagd. Nog is van Valkenswaard naar hier overgeplaatst, den heer Oors opzichter van weg en werken. In den 2en biljartwedstrljd in 't Café Hekkema zijn tot nu toe gespeeld 810 partijen. De hoogste tot nu toe 'gemaakte series zijn 141, 136, 132, 124, 1101 109 103 en 9S,
De wedstrijd duurt voort tot er 1500 partijen gespeeld zijn. De heer Vleugels heeft Zaterdagavond in de Harmonie een klein, maar, over 't geheel genomen, goed gezelschap doen optreden. De voorstelling had dus tegen elf uur geëindigd kunnen zijn, als de heer Vleugels niet had goed gevonden, ook een 7-tal orkestnummers op het programma te zetten. Met allen eerbied voor de heeren musici dat is wat te veel van het goede. Het publiek gaat niet naar zoo'n voorstelling, om orkestmuziek te hooren. Wij mogen deze opmerking des te eerder maken omdat zonder die orkestnummers het publiek niet minder voldaan zou zijn geweest, dan het nu was. Want Gretchen en Gustav Féhér waren veel aardiger dan Duitsche duettisten in den regel zijn en de Hollandsche duettisten Paulus hadden, zooals gewoonlijk, in hunne creatie dat chique en excentrique, dat met name aan Fransche artiesten eigen is. Bovendien • was er Nico de Haas met een paar zeer toegejuichte nieuwe voordrachten, er was een muzikale clown, zich noemende Charlton, heel muzikaal en vermakelijk bovendien, en er waren twee groepen uitstekende acrobaten. Ook was er een Hollandsche humorist, van wiens humor het publiek niet gediend was. Het gaf daarvan blijk ook. Zelfs waren er enkelen, die dat deden op een manier, die niet behoorlijk is in beschaafde kringen.
r Voor een vrij talrijk publiek trad Zaterdagavond ' in de vergadering van Conamu r, gehouden in de bovenzaal der Harmonie m r. dr. I. B. Cohen uit den Haag op en besprak Gem eenscha ppelij k grondbezit en de theorieën van dr. Frans Oppenheimer. Spreker betoogde in de eerste plaats dat degenen, die tot het inzicht zijn gekomen dat de kapitalistische maatschappij en het ,menschelijk geluk onvereenigbaar zijn, die het kapitalisme willen bestrijden door kolonisatie, collectivistische coëperatie, door organisaties waarin de leden gemeenschappelijk voortbrengen zonder voorrechten, gewoonlijk utopisten worden genoemd. Desondanks neemt het aantal dier personen toe. Reeds is er een vereeniging, „Gemeenschappelijk Grondbezit," gevormd, die tracht te bevorderen het oprichten van coëperaties in haar geest, na oprichting deze met raad en daad te steunen en zich op de hoogte te houden met de beweging in het buitenland. Onder haar aanhangers zijn er, die buiten de sfeer van het kapitalisme rechtvaardig in hun onderhoud willen voorzien. Dit streven mag alleen beschouwd worden uit een ethisch oogpunt, niet van een economisch standpunt, zooals bijv. het streven van dr. Oppenheimer, wiens theorieën spr. in grove lijnen wenschte uiteen te zetten. Dr. Oppenheimer is vast overtuigd dat onze huidige maatschappij moet veranderen in een andere, waarin grondbezit, kapitaalrente en profijt niet voorkomen, en wel dat deze maatschappij niet het resultaat zal zijn van denkers en leiders, maar dat zij organisch zal ontstaan. Evenals Marx is hij van meening dat de economische oorzaken de grootste rol spelen in de geschiedenis, maar hij gelooft niet met Marx in een communistische maatschappij, die hem onmogelijk schijnt. Z. i. zijn de groote wetten die de maatschappij der toekomst zullen beheerschen niet ontdekt door Marx maar door Adam Smith, die echter een fout beging door te meenen, dat het voor den toestand van harmonie aller belangen voldoende was, dat alle voorrechten werden afgeschaft en grondbezit buiten spel liet. Vele personen hebben in lateren tijd dezelfde fout gemaakt, omdat zij door de industrie kien landbouw vergaten. _
Uppenheimer beschouwt verder de maatschappij als een organisch wezen, dat ziek is. De beide hoofdsymptomen van de ziekte, de industrieele crisissen en den arbeidsnood heeft de socialistische kritiek herleid tot het loonstelsel, en als zetel der ziekte aangewezen het privaat eigendom. De oorzaak der ziekte heeft deze kritiek niet kunnen vinden omdat zij zich alleen bezighield met de misstanden der industrie en deze niet vergeleek met den landbouw. Naar deze oorzaak der ziekte heeft Oppenheimer op verschillende manieren gezocht en ze gevonden. Hij kwam n.l. steeds tot de conclusie dat de ontwikkeling in de laatste eeuwen niets anders is dan een voortdurend worstelen tusschen twee rechtsvormen: het oudere nomadenrecht en de vrije ruilgemeenschap, thans is de laatste de meerdere, werd het groot grondbezit weggenomen, dan zouden wij de vrije ruilgemeenschap krijgen. De oorzaak der ziekte is dan ook het groot grondbezit. Spreker ging den ontwikkelingsgang van de volkeren in het algemeen na, om het tot stand komen en de ontwikkeling van het groot grondbezit uit te leggen en schetste daarna in groote trekken hoe Oppenheimer zich de wording van een nieuwe maatschappij heeft gedacht. Hij vond, dat de ellende van onzen tegenwoordigen tijd was ontstaan uit den trek van landarbeiders naar groote steden en andere landen. llet kwaad vond dus zijn oorsprong op het land en op het land moet de nieuwe maatschappij zonder grootgrondbezit worden geboren. In een dergelijke maatschappij ontbreekt een klassenverschil, een loonstelsel volgens hetwelk de arbeider is een bron van meerwaarde, ontbreekt pacht en grondrente.
Oppenheimer's theorieën gaan uit van een grondstelling, lijnrecht staande tegenover de leer van Malthus n.1.: Bij toenemende bevolking stijgt het gemiddelde inkomen, maar hij beschouwt de leer van Malthus dan ook als de kern van alle dwalingen op sociologisch gebied. Oppenheimer is overtuigd dat de maatschappij zal genezen, het middel dat zal leiden tot verbetering is : coëperatie. Niet zooals die tot nu toe is toegepast. Geen verbruikers-coiiperatie, geen crediet-, bouw- of dergelijke vereenigingen, geen productie-coëperatie in de industrie, die ten onder gaat Of aan gebrek aan kapitaal, 6f afzet 6f discipline. Maar productieve landbouw-coëperatie, die meer crediet heeft, waar de afzet gemakkelijk is te vinden, de discipline beter is, omdat men in den landbouw naast en niet onder elkaar moest staan. Spreker gaf daarna een overzicht hoe Oppenheimer zich een dergelijke coëperatie of kolonie heeft voorgesteld: Een aantal personen vereenigen zich, de vereeniging verwerft zich grond en bedrijfskapitaal. De kolonie wordt zoo ingericht dat de voordeelen van het groot bedrijf worden vereenigd met die van het klein bedrijf. Daartoe worde er in een kolonie een centraal bedrijf uitgeoefend door allen. Daar naast is aan ieder zelfstandig producent in de hem overblijvende uren, toegestaan het bebouwen van grond, hem in huur afgestaan en het doen aan veeteelt. De vereeniging koopt machines, fokvee, richt een winkel op voor op-de-kolonie-niet-voortge. • brachte waren, verkoopt de overtollige voortgebrachte goederen. Handwerkers gaan er zich vestigen, er komt een industrie. Landbouw en ' industrie zullen zich, ei in verband met elkaar, ontwikkelen. Er ontstaat een „Siedlungsgenossenschaft" die moet bloeien en wier reusachtige uitbreiding wordt verhinderd door het oprichten van anderen. leder arbeider zal er plaats vinden, en wil daarom niet meer in dienst blijven bij een particuliere grondeigenaar, die ten slotte blij zal zijn, als hij zijn grond aan een Siedlungsgenossenschaft kan verkoopen. Ten plattelande is dan de toestand gezond. In de steden, die wel zullen blijven centra's van handel en verkeer, van kunst en wetenschap zal de verhouding tiisschen patroon en arbeider dezelfde •moeten zijn dan in de kolonie, de meerwaarde zal verdwijnen en achtereenvolgens alle verschijnselen der kapitalistische maatschappij, het vrije ruilverkeer zal worden ingesteld om nooit meer te worden gestoord. De mensch zal sociaal handelen omdat eigen belang en algemeen belang in overeenstemming zijn, misdaad en armoede zullen niet geheel en al ver dwenen zijn, maar slechts voorkomen evenals ziekten, dus meer sporadisch. Mr. Cohen zette daarna uiteen wat hem tot liet Gemeenschappelijk Grondbezit had gebracht. Ook hij is van oordeel dat kapitalistische productiewijze en wezenlijk menschelijk geluk onvereenigbaar zijn. Oppenheimer wees den weg aan, dien de menschheld heeft te bewandelen, daarom is meent spr. de menschheid verplicht de theorieën, scherp ontwikkeld en logisch beredeneerd met een ruimen blik op het geheele arbeidsveld, aan de praktijk te toetsen, de kolonisatie met alle kracht en toewijding te beproeven, temeer daar deze, al wordt zij niet bereikt, wat Oppenheimer denkt, toch goede vruchten zal afwerpen. Spreker betreurt het, dat waar èn de voorstanders van gemeenschappelijk grondbezit en de sociaal-democraten het kapitalisme willen bestrijden, deze beide partijen niet naast, doch dikwijls tegenover elkaar staan. Ten slotte wekte spreker de aanwezigen op de vereeniging Gemeenschappelijk Grondbezit te steunen, omdat deze werk doet, dat verricht moet worden en sprak de hoop uit dat door dat werk mocht worden verwezenlijkt het beeld dier toekomstmaatschappij, zboals het door dr. Oppenhei (ner is ontworpen. Met applaus beloonde de vergadering den spreker voor zijn zakelijk betoog.
' Wij hebben ons schuldig gemaakt aan een onwillekeurig verzuim. Er is aan het Gedempte Zuiderdiep, op den hoek van de Pelsterstraat, de vorige week een nieuwe winkel geopend, en wij hebben er geen notitie van genomen. Toch verdient dit feit onder de aandacht van het publiek te worden gebracht, dat in deze omgeving niet in de eerste plaats mooie winkels zoekt. Maar het begin is er nu en het is het een zeer goed begin. Want de heer J. van der Wonde & Zoon hebben daar een up-to-date magazijn ingericht van die artikelen, welke op hun vak betrekking hebben. Dat wil zeggen, dat men er vindt gaskronen, gasconaforen, gaskachels, baden, geysers, bierpompen, closets, urinoirs en zoo vele , andere artikelen, in de nieuwste genres en stijlen ' en in groote verscheidenheid. Onder meer trof ons een gloeikousje, Goliath-kous geheeten, omdat zij op een Goliath, d‘w.z. zeer grooten brander staat en een Goliathlicht verspreidt. (Reel.) Gedurende de maand Maart 1902 overleden in deze provincie 537 personen, behalve 26 als levenloos geboren aangegeven, en wel in de gemeenten : Adorp 1, Aduard 2, Appingedam 12, Ballo 2, Bedum 5, Beerta 9, Bellingwolde 4, Bierum 4, Delfzijl 10, Eenrum 1, Ezinge I, Finsterwolde 6, Grijpskerk 13, Groningen 132. Grootegast 14, Haren 9, Hoogezand 18, Hoogkerk 2, Kantens 5, Kloosterburen 4, Leek 15, Leens 8, Loppersum 5, Marum 15, Meeden 5, Middelstum 6,Midwoldals,Muntendam 11,Nieuwe Pekela 10, Nieuwe Schans 4, Nieuwolda 3, Noord broek 1, Noorddijk 5, Oldehove 2, Oldekerk 3, Onstwedde 23, Oude Pekela 12, Sappemeer 10, Scheemda 7, Slochteren 20, Stedum 1, Ten Boer 7, Termunten 7, Uithuizen 7, Uithuizermeeden 6, Ulrum 9, Usquert 2, Veendam 24, Vlachtwedde 12, Warffum 3, Wedde 4, Wildervank 20, Winschoten 11, Winsum 3, 't Zandt 5, Zuidbroek 3 en Zuid, horn 5 personen. Onder deze overledenen waren 107 beneden 1 Jlaar, 61 van 1-5 jaren, 32 van 5-14 jaren, 14 van 14-20 jaren, 80 van 20-50 jaren, 62 van 50-65 jaren, 115 van 65-80 jaren en 66 boven de 80 jaren. Van deze overleden aan: Febris typhoïdea, typhus abdominalis 2, Typhus exanthematicus 0, Febris intermittens, Malaria-cachexie 0, Pokken 0, Mazelen 16, Roodvonk 1, Kinkhoest 7, Diphterie 2, Croup 7, Dysenterie 0, Dysenteria epidemica 0, Influenza 33, Aziatische cholera 0, Cholera nostras 0, andere epidemische ziekten 0, Longtuberculose 40, Hersentuberculose 9, andere vormen van tuberculose 12, Kanker en andere maligne ' tumoren 31, Meningitis 12, Apoplexie, Hersenverweeking 24, Organische hartgebreken 13, Acute ( bronchitis 20, Chronische bronchitis 18, Pneumonia 48, ziekten van de maag 1, Gastro-enteritis (bij kinderen beneden 2 jaar) 15, Hernia, darmocclusie 5, Levercirrhose 3, Nephritis en brightsche ' ziekte 14, ziekten van de geslachtsorganen der vrouw 0, Kraamvrouwenkoorts 2, andere ziekten i van zwangerschap en kraambed 3, aangeboren ( zwakte en gebreken 18, ouderdomszwakte 44, 1 gewelddadige dood 10, (waaronder zelfmoord 4), 1 andere ziekten 107, onbekend 20. Zonder geneeskundige behandeling overleden I 27 personen, waaronder niet zijn begrepen zij die overleden zijn aan gewelddadigen dood en zelfmoord. 1 In de gemeente Groningen werden levend geboren 169.
---

Noordelijke Provincien.
BEDUM, 19 April= De gemeenteraad heeft op voorstel van het dagelijksch bestuur besloten, gedurende 15 jaar een jaarlijksch subsidie van fl2OO te verleenen voor de aan te leggen stoomtramlijn Groningen—Uithuizen.
HEERENVEEN 18 April. De persoon, die Zondagmiddag j.l. een tienjarig meisje te Oranjewoud aanrandde, zekere 8. K., notarisklerk te Augustinusga, is te Buitenpost gearresteerd en dadelijk in verhoor genomen. De dader heeft een volledige bekentenis afgelegd. Hij werd daarop gevankelijk naar het huis van bewaring alhier overgebracht. Hij is dezelfde, die reeds Zondag j.l. in handen der justitie is geweest, maar toen wegens gebrek aan voldoende aanwijzing weder op vrije voeten werd gesteld, (Leeuw, Ct.)
EMMEN, 19 April. De eehtlieden H. K. die heden met een galanteriekraam op de jaarmarkt stonden, overkwam een treurig ongeluk. Hun tweejarig zoontje, dat aan de hoede van zijn veertienjarig zusje op een schip te Westenesch was achtergelaten, viel in een onbewaakt oogenblik in het Oranjekanaal. Een oogenblik later werd het kind levenloos uit het water gehaald. (Ass. Ct.)
---

Zuidelijke Provinciën.
De ziekte van H. M. de Koningin. Het bulletin Zaterdagmiddag 2 uur op Het Loo uitgegeven luidt: Gedurende den dag deden zich bij H. M. de Koningin geen bijzonderheden in het verloop der ziekte voor. Hare Majesteit geniet bij tusschenpoozen slaap. Het bewustzijn blijft steeds ongestoord. Dr. Roessingh, L. Pot. Uit Het Loo wordt nog van Zaterdag gemeld: „De berichten van heden omtrent den toestand der Koningin hebben de ongerustheid een weinig weggenomen. Toch moet men daarop nog niet te groote geruststelling bouwen. Zoolang de negende dag niet zonder complicatie voorbij is, verkeert men altijd tusschen hoop en vrees. Dat Hare Majesteit, ondanks de typheuse koortsen, volkomen bij kennis bleef, daarvan moet de lijderes een treffend bewijs hebben geleverd toen Zij eenige beschikkingen nam en bevelen gaf met het oog op den verjaardag van den Prins. Ook gedurende den dag van heden is de normale loop der ziekte niet gestoord en evenals gisteren, was hedenavond de toestand niet onbevredigend te noemen. Hare Majesteit gebruikt tot dusver uitteraard vloeibaar voedsel, zooals bouillon. Ook heden kwamen de Koningin-Moeder en de Prins niet buiten het Paleis.
Na elk bezoek aan de hooge patiente deelt dr. Roessingh zijne bevinding onmiddellijk aan Hare Majesteit de Koningin-Moeder en aan Zijne Koninklijke Hoogheid den Prins mede, gezwegen nog van de afzonderlijke gevallen, waarin moeder en gemaal met den lijfarts over den staat van zaken spreken. De Fransche minister van buitenlandsche zaken Delcassé zond zijn kabinetschef naar den Nederlandschen gezant om inlichtingen in te winnen over de gezondheid der Koningin. De President der Republiek droeg den heer De Moubel, gezant van Frankrijk te 's -Graven hage, op om inlichtingen in te winnen. De Nederlandsche gezant beloofde dagelijks aan de Fransche regeering het gezondheidsbulletin mee te deelen. Uit Leiden is naar het Loo vertrokken Zuster Deyll van het Hapital Wallon aldaar ter verpleging bij H. M. de Koningin. De Gazdois schrijft o. a. naar aanleiding van het ziekbed der Koningin: „Maar wat doodangsten voor deze arme Koningin-Weduwe, wier moederliefde zoo zwaar wordt beproefd! En wat een angst ook voor den Prins-Gemaal, die wat men ook gezegd heeft, zijne vrouw met de teederste liefdezorgen omringt! Wij uiten onze vurigste wenschen voor de genezing van het Koninginnetje, naar wie zooveel symphatieën uitgaan en zooveel Fransche sympathieën.
– De ernstige ziekte van koningin Wilhelmina wekt in Duitschland allerwegen de hartelijkste deelneming. De Berliner Neueste Nachriehten is de tolk van die allen, als zij schrijft: „De Duitsche natie koestert met het Nederlandsche volk de hoop dat de jonge Koningin de ernstige crisis te boven zal komen en dat de blijde verwachtingen die aan haar bloeiend leven voor de toekomst van de dynastie en het geluk van Nederland geknoopt worden, ten volle vervuld worden. Met welk een liefdevolle belangstelling de Nederlanders de ontwikkeling van de Koningin hebben gevolgd van haar vroegste jeugd af aan, hoe innig zij gehecht zijn aan deze laatste telg uit het huis van Oranje, is ver over de grenzen van het koninkrijk bekend. Moge de Voorzieningheid het leven van de Koningin behoeden en haar in onverzwakte gezondheid voor haar volk behouden." Bij alle godsdienstoefeningen is gistermorgen gebeden met het oog op den ziektetoestand van Hare Majesteit de Koningin. De verjaardag van Prins Hendrik. Overeenkomstig liet verlangen van den Prins is de verjaardag van Z. K. H. op Het Loo onopgemerkt voorbij gegaan. Vlaggen zag men niet. Alleen werd men er aan herinnerd, doordien velen hun naam in het daarvoor ten paleize aanwezige boek kwamen inschrijven.
Beto-on van belangstelling kwam uit alle oorden des lands door middel van telegrammen, die Z. K. 11. doet beantwoorden. Buitenlandsche vorsten en regeeringen gingen voort met vragen naar berichten omtrent den toestand der Koningin. Ook in de residentie werd met het oog op de ziekte van onze geliefde Koningin, de verjaardag van den Prins op geenerlei wijze gevierd. Slechts hier en daar waaide een vlag, en van de levendigheid, die anders in de hofstad een dergelijken dag kenmerkt, viel niets te bespeuren. Alleen van de nbk der ministeries, de huizen van vreemde gezanten en enkele particulieren wapperde het dundoek. In de registers van gelukwenschen nedergelegd in de paleizen van H. M. de Koningin en H. M. de Koningin-Moeder, werd druk geteekend door regeeriugspersonen, leden van het corps diplomatique, autoriteiten en hooggeplaatste ingezetenen. • Prins Hendrik ontving als geschenk van de Koningin-Moeder een staand wapenrek, gemaakt van teakhout met koper ingelegd en gemonteerd en versierd met beeldhouwwerk van gestyleerde wapens en gedekt door een fries van beeldhouwwerk.
Mr. J. E. Bane k. Vrij onverwacht ia te Wiesbaden overleden de heer mr. J. E. Banck, een bekend Haagsch philantroop. Geruimer] tijd was hij eigenaar van het eiland Schiermonnikoog en was hij voor de eilanders, die nog altijd met erkentelijkheid en hoogachting van „mijnheer Banck" spreken, een landheer, zooals er nog te • weinig zijn. O.a. door het krachtig bevorderen van den dijkaanleg aan de zuidzijde van het eiland heeft hij daar blijvend nut gesticht. De werkstaking te Enschede. De internationale commissie inzake i arbeidsgeschillen van den Internationalen Christ. Textielarbeidersbond, Zaterdag te Enschede vergaderd, betreurt den langen duur van het geschil tussehen de firma Van Heek en haar arbeiders. Na een nauwkeurig onderzoek van den huidigen toestand echter heeft de commissie geen aanleiding gevonden om vooralsnog wijzigingen te brengen in het strildplan der organisatie,
De firma Van Heek & Co. vraagt thans in alle plaatselijke bladen geoefende en ongeoefende arbeiders voor haar spinnerij Krernersmaten. Zij die willen werken moeten zich aan de fabriek aanmelden.
---