ZO WERKT HOOGEZAND-SAPPEMEER Industriële bedrijvigheid bezorgde wereldreputatie Wie zich op de betekenis van Hoogezand-Sappemeer als industriële geineente oriënteert aangenomen dat hij vrijwel onbekend is met hetgeen hier wordt gepresteerd komt in een minimum van tijd tot de ontdekking dat er sprake is van een bedrijvigheid welke voor een gemeente van deze omvang waarlijk verbazingwekkend mag Worden genoemd. De buitenstaander zal ongetwijfeld geweten hebben dat de scheepsbouw hier van formaat is en ook dat er fabrieken welke met het agrarische leven een gebondenheid vormen. eerst bij een meer dan oppervlakkige kennismaking met "e'ogezand—Sappemeer beseft men de waarde van een industriële ontwikkeling die de gemeente in dit opzicht tot de tweede van de gehele provincie heeft gemaakt en ook voor de nationale economie Pah de grootste betekenis geworden is. t,}3il het 325-jarig bestaan van .-loogezarid-Sappemeer, in 1053, e,en boekwerk uitgegeven dat, —als de burgemeester het in een inleidend woord terecht uitkt, een encvclopaedie" van ,het bedrijfsleven is. Het blijft lezenswaard om de schat van gegevens welke hierin is vererkt. Doch men zal er goed aan "`"pell de grote hoeveelheid hier-I,•n vermelde wetenswaardigheden toetsen aan de practijk; aan d: toetsen levende werkelijkheid, een el)enbaring van hetgeen partieldler initiatief, werkkracht en stimulerende overheid met '',„eoruikmaking van de gunstige stancligheden welke hier ligvermogen te presteren. het hierboven genoemde jru,leurnboek geeft de heer B. A. kentge een overzicht van de int • s riele manifestatie in Hooge-7.nd-Sappemeer. Hij bespreekt de crlerscheidene sectoren en stelt ib•g,atbij de k-grarische gebonden'elrl voorop, hetgeen des te gerePakkelijker is. gezien het feit dat de vertegenwoordigers van e sector spectaculaire onderir4-2rtlingen zijn, die het beeld van e gemeente een speciaal aanzien e'' De De aardappelverwerken,lndustrie met het aardappel-Cel 'waaruit weer een derivastr "verwerking is ontstaan, de o erwerkende industrie, de k ,g rt],onverwerkende nijverheid, ciedeeltelijk een chemisch beejerijf.) en een melkverwerken,z„ Industrie zijn wel de voorste representanten WA . Seholtenfabrieken. de ' t,lornaamste van alle aardappelluneken in ons land, verwerkten 411 1950 12%2 % van de totale fa-Jcieksaardappelaogst. Ep de optaiengst bedroeg 25% van de to- Nederlandse hoeveelheid avr'LLanpeltneel Ongeveer een jerde van de gehele export van tit oduet neemt 't W.A. Schol%oneer/1 voor zijn rekening, zir,l2e strocarton-industrie heeft de. voornamelijk op de export : e gesteld, hetgeen dus irnpliellt dat er een conjunctuurrl•sjeo °engheid is die niet geringe , g s met zich brengt. Nochs • ze"s'• gedijt en kan voor een kcle in de totale productie van 7d„elderland voorzien. In deze bell'elifstak vinden plm. 650 werkers een bestaan. Met deze inrj – annex is de Noordelijke lustrie voor Vezelverwerking b.._ en de kantoorboekenfabriek Atlanta met haar plm. 250 man personeel, ook met een nevenbedrijf in Djakarta waar ongeveer 300 arbeidskrachten werkzaam zijn. Om nog enkele voorbeelden te noemen van bedrijven in de agrarische sector: de N.V. Chemische fabriek „Flebo" gebruikt karwijzaad als basisgrondstof voor haar fabricage van karwijzaadolie. Van deze aetherische olie vervaardigt dit bedrijf jaarlijks ruim 50% van de weveldproductie Dan de meelfabriek N.V. v./h. Wed. J. G. Benes en het plaatselijk bedrijf van de N.V. Lijempf die zoals bekend is in vele plaatsen grote zuivelfabrieken bezit. Een metalen lied Bijna elke week wordt van één der scheepswerven te Hoogezand-SaPnemeer een vaartuig te water gelaten. Bijna elke week dus een feestelijk gebeuren op een van die ondernemingen welke de faam der Groninger scheepsbouwers over de wereld verspreiden. In Hoogezand-Sappemeer zijn zestien scheepswerven. waar het metalen lied van de arbeid klinkt. Hier vindt men een der belangrijkste bestaansbronnen voor deze gemeente, ook door de nevenibedrijven welke aan de scheepsbouw hun bestaansrecht ontlenen: de ijzergieterijen. de constructiewerkplaatsen, de machinefabrieken, de fabrieken voor scheepsuitrustingen, de reparatiewerkplaatsen, betimmeringsbedriiven. de electrotechnische industrie. enz. En nog zijn we niet aan het eind met de opsommin,g van de in Hoogezand-Sappemeer gevestigde industrieën. Men vindt er een carrosseriefabriek, ceramieken aardewerkfabrieken, er worden rubbergarens vervaardigd en i er is een granitobedrijf, de textielindustrie zo ,goed als een aantal op de consumptie gerichte takken van bedrijvigheid completeren de lange reeks van ondernemingen met duizenden werknemers, die samen mei de directies werken aan het verhogen van de reputatie die Hoogezand-Sappemeer zich met reden heeft verworven. Op deze pagina wijden wij onze aandacht aan de gemeente Hoogezand—Sappemeer. Het dunkt ons goed, op deze wijze nu en, in de toekomst de aandacht te vestigen op hetgeen in de Groninger gemeenten op velerlei gebied wordt gepresteerd. opdat de betekenis van deze activiteiten op ruimere schaal zal worden gekend en gewaardeerd. Ook het behoud en de bevordering van het natuurschoon zijn zaken waaraan in Hoogezand-Sappemeer de nodige aandacht wordt besteed. Hier een onverwacht contrast met de rusteloosheid van het dagelijkse leven rondom. --- Burgemeester H. Roelfsema: „Grootste problemen: de woningbouw en de lozing van het vuile water" 11,111)0GEZAND-SAPPEMEER grge ho meester H. Roelfsema is Woe kart het anders buitenge-Can tevreden over wat met een sti:rge,rne uitdrukking het „indu- Le klimaat" in de gemeente ezand-Sappemeer wordt ge- En geen wonder: wie kenhedteetnt van hetgeen op het gein deze gemeente wordt gede.ze gemeente wordt ge'steerd, zal onmiddellijk heves-17,”11 dat gunstige voorwaarden alle takken van ambacht en 134 verheid hier aanwezig zijn. De htrillking heeft zich aan de indukah-'1 ontwikkeling voortreffelijk 13.--,gepast, er is veel geschoold 112"neel, de opleidingsmogelijkhren zijn velerlei en, gelegen aan wae,de verbindingen te land en te %ril.; heeft Hoogeza,nd-Sappemeer bo •%til/1 dit opzicht een gunstige c. Ich2eral in de na-oorlogse jaren ter de bedrijven van dit alles bevestiging gegeven, niet op tleh.s'eatste plaats een aantal onderge-7,ingen dat hier niet zo lang Iletfl-'4.en gesticht werd en kans gezien tot een verbluffende te komen. Nieuwe plannen tZrl., ook nu nog wordt gebruik kellsakt van de gelegenheden te-I;',e 1-loogezand-Sappemeer heeft geb,."..teden. In het uitbreidingsplan, langs het nieuwe kanaal, I\i.7-'ll.,,fabriek in aanbouw van de kb, • elanawood, die zich zal be-11,Z houden met het maken van ell:olaten uit houtafval. Voorts s-1,..er1, machinefabriek van Beirger .I,.te,rleine, het tweede bedrijf van bijna gereed gekomen. llitb'irina Gebr. Coops zal in het ticOic•lingsplan een nieuwe werf Cerl,ven, ter vervanging van de tett,rerdige die door haar liggen etii47ll de huizen een minder gun-I)°sitie heeft en geen expan(l%-c).gelijkheden aldaar kan vinde Gebr. Bodewes krijgt D,re,lenheid een tweede scheepshet.' te stichten op de plaats waar tez„..°llde en het nieuwe kanaal len komen. I.7ahcleh ook op andere gebieden %-‘,. het bedrijfsleven is een gunsituatie verkregen. De burgemeester wees ons in een onderhoud dat we dezer dagen met hem mochten hebben, op de bloeiende Middenstands Actie Groep, gevorm door middenstanders-leden van de Handelsvereniging, meermalen weet te ontwikkelen Vermelden we bovendien nog dat deze gemeente zich verheugen mag in een aantal onderwijsinstellingen • op vrijwel elk gebied en dan is 'het duidelijk dat er vele redenen zijn voor de burgerij en haar gemeente-bestuur om tevreden te zijn over de gang van zaken. Drie vraagstukken Men mene echter niet dat er geen problemen liggen. Om met een technisch en tegelijk sociaal vraagstuk te beginnen: de afvoer van het vuile water der industrieën Dit is een aangelegenheid waarover in alle industriële gebieden van ons land gesproken wordt als over een zeer acute zaak, die een dringende oplossing vraagt. In de plaatsen langs het Winschoterdiep'weet men hiervan mee te praten. Niet in het minst de bewoners dezer gemeente vragen . zich met zorg af wanneer er een einde zal komen aan de narigheid van kwabron van ergernis lijk riekend water dat daar roerloos voor de huizen ligt, in de letterlijke zin van het woord een Doch de gemeentelijke overheden werken naarstig aan een verbetering van deze situatie. Zo komt hedenavond in de raadsvergadering van Hoogezand-Sappemeer een voorstel aan de orde tot het beschikbaar stellen van een crediet van 2 vent per inwoner, als bijdrage voor de commissie welke in dit deel der provincie is gevormd om, in nauwere samenwerking met de industrie, te trachten tot een oplossing van het vuilwaterprobleem te komen. Hopenlijk zal in de eerste plaats het Rijksinstituut voor zuivering van afvalwater, de gelegenheid krijgen te onderzoeken of er in de fabrieken zelf middelen kunnen worden gevonden om het water minder vuil af te leveren. Doch ook al zou in dit opzicht worden gedaan wat mogelijk is, dan zou er nog altijd zoveel vuil water moeten worden geloosd dat een afvoerleiding naar de Eems noodzakelijk zou blijken Een ander punt dat het gemeentebestuur met zorg vervult en ook hierin staat het niet alleen! is de woningnood. :',ver de driejarige periode die tot 1954 liep, kreeg Hoogezánd-Sappemeer 'n woningcontingent van 140 toegewezen. Voor de jaren 1954, 1955, 1956 is het aantal 311, dat dus veel lijkt maar bedroevend weinig is indien men dit vergelijkt met de woningbehoefte die zonder overdrijving op 1500 stuks kan worden gesteld.... Het staat o.m, vast, dat de industrie nog 300 geschoolde arbeiders meer kan opnemen dan thans reeds het geval is, doch dat het woningtekort hiervoor de belemmerende factor is. Hoezeer de sociale en economische belangen met dit vraagstuk samenhangen, wordt hieruit dus wel duidelijk. En ten derde: ofschoon er in de tegenwoordige ontwikkeling geen reden tot pessimisme is, kan niet worden ontkend, dat belangrijke /ondernemingen der plaatselijke industrie zeer conjunctuurgevoelig zijn Daarom hoopt het gemeentebestuur dat naast de voortreffelijke bedrijven die voor de bloei van Hoogezand-Sappemeer beslissend zijn geweest, zich nog verscheidene industrieën zullen. vestigen die een spreiding in de veelzijdigheid betekenen. --- Het Winschoterdiep doorsnijdt Het Winschoterdiep doorsnijdt de gemeente. Roerloos water langs een gebied waar de bedrijvigheid zich op velerlei terreinen manifesteert. --- Middenstand Hoogzand-Sappemeer heeft 'n grote middenstand; té groot, zeggen sommige ,zakenlieden en men is geneigd hen niet helemaal ongelijk te geven, gezien het aantal van -plm. 400 detailzaken in deze gemeente van 22.000 zielen. Hoe het ook zij, 't is buiten kijf dat men er ernstig naar streeft, en met succes, de cliëntele een goede service te bieden en hen op deze wijze aan de zaken te binden. Ter bevordering van de onderlinge verstandhouding en voor het gezamenlijk voeren van acties bestaat een Middenstands Actie Groep, gevormd uit de Handels'vereniging die haar bemoeiïngen uitstrekt over de belangen van de plaatselijke handel in het algemeen. Met de groei der gemeente heeft de detailhandel wat aantal zaken en de kwaliteit der artikelen betreft, gelijke tred gehouden. En men zal er naar streven. stellig wat die kwaliteit betreft waar nodig in opwaart-, se lijn te blijven gaan! --- Martenshoek: Radiodorp Nieuwe steunzender is voltooiing nabij MARTENSHOEK. De Blauwe Engel tussen Groningen en Nieuwe Schans stopt slechts enkele malen per dag in Martenshoek. Het is geen pompeus station, maar, 'n uiterst bescheiden verzameling van twee of drie houten gebouwtjes, alsof de Spoorwegen destijds van plan waren 'n echt station te boUwen maar zich op het laatste moment bedachten, alles weer inpakten en slechts de werkketen lieten staan. Vanuit de trein vertoont het dorp zich als alle dorpen in deze omgeving; 'n langgerekte strook huizen temidden van akkers en weilanden. Toch is er iets waardoor Martenshoek zich duidelijk onderscheidt en dat is de ijle mast achter de huizen, die de indruk wekt loodrecht omhoog te zullen schieten zodra iemand de tuien heeft losgemaakt. Straks ook nog r.M.- De plannen voor de steunzender bestonden al voor de oorlog. Men had tod/1 reeds vastgesteld, dat de energie van de beide Hilversums in de schaduw van de Hondsrug honderd en vijftig maal zwakker was dan in de directe omgeving van de zenders. Dat wil niet zeggen dat de ontvangers in deze gebieden een honderdvijftig maal zwakker geluid zouden produceren, maar wel dat storingen van allerlei aard, die in het centrum van het land door de krachtige zenderstraling worden weggespoeld, zich in Oost-Groningen en Drente veel heviger doen gelden. lets dergelijks constateerde men in Zuid-Limburg en hoewel in mindere mate —in de Achterhoek. In Zuid-Limburg bijvoorbeeld was de situatie zó, dat meer luisteraars op de Belgische stations afstemden dan op Hilversum. Wilde men aan deze ongewenste toestand een einde maken, dan was er maar één oplossing, mogelijk: het plaatsen van steunzenders, die de Nederlandse programma's in deze noodgebieden zouden relayeren. Daartoe was reeds besloten, toen de oorlog kwam en door alle plannen een forse streep haalde. Overigens was de belangstelling voor hel „Nederlandse" programma tijdens de oorlogsjaren ook in de uithoeken van Nederland geringer dan ooit, zodat het gemis van een storingsvrije ontvangst niet schrijnend gevoeld werd. Noodzender Toen de bevrijding aanstaande leek, begon de Nederlandse regering in Londen ernstig rekening te houden met de mogelijkheid, dat de Duitsers voor hun aftecht het zenderpark zouden vernielen. Dat zou weinig minder dan een ramp betekenen, want wilde men in het naoorlogse Nederland zo spoedig mogelijk tot meer normale toestanden geraken, dan diende men in de eerste plaats te beschikken over 'n goed functionnerend voorlichtingsapparaat, waarbij een omroepzender onontbeerlijk zoitp zijn. Daarom werden in Engeland drie of vier mobiele zenders aangekocht, die de taak van de beide Hilversums eventueel voor langere of kortere tijd zouden moeten overnemen. Het kwam anders uit dan verwacht werd, maar deze ,maatregel bleek toch van groot nut te zijn geweest, want hoewel de Nederlandse zenders tegen alle verwachtingen in niet werden opgeblazen, waren ze door de onvoorziene 'ontwikkeling in,' het. krijgsgebeuren toch nog; steeds in handen van de Duitsers, toen het grootste gedeelte van het land al lang bevrijd was. De noodzenders bewezen toen uitstekende diensten. Onuitroeibaar misverstand Eén ervan was achter de oprukkende troepen langzaam opgeschoven naar het Noorden en heeft onder andere nog een tijdlang in Steenwijk gedraaid, waar het toenmalige Militair Gezag er een dankbaar gebruik van maakte. In die tijd capituleerde de „Vesting Holland" en vielen de Hilversumse zenders de geallieerden vrijwel onbeschadigd in handen. De mobiele noddzenders kwamen beschikbaar voor andere doeleinden en toen zag de voortvarende PTT de kans om de door de oorlog opgeschorte plannen te verwezenlijken: de zender git Steenwijk zou naar Hoogezand worden overgebracht om vandaar uit het gebied achter de Telondsrug van de officiële programma's te voorzien. En daar is toen door een grillige samenloop van omstandigheden' de kiem gelegd voor het misverstand, dat in latere jaren protestacties, wrijvingen en processen tot gevolg zou hebben en ondanks alles tot op de dag van vandaag nog steeds niet uit de weg is geruimd. Geen „regionale" omroep De onschuldige oorzaak van dit alles was- de RON., in de dagen direct na de bevrijding ontstaan in de stad Groningen, waar een groep enthousiaste leken bij ontstentenis van een Hilversums programma middels het nog bestaande Radio-distributienet en een oude gramofoon eigen uitzendingen ging verzorgen. Militair Gezag had er geen bezwaar tegen; de mensen h4dden vertier en M. G. de mogelijkheid -om op snelle manier berichten te verspreiden. De moeilijkheden begonnen, toen de R.O.N. van M.G. en PTT toestemming kreeg om van de noodzender in Hoogezand gebruik te maken. De naam ,Regionale Omroep Noord" kwam in de aether en nog voor iemand de gevolgen daarvan kon overzien, had overal in het Noorden de merilitg post gevat, als zou de steunzender bedoeld zijn voor de drie Noordelijke provincies. Die fatale gedachte bleek onuitroeibaar; de steunzender Hoogezand, vanaf het begin uitsluitend en alleen daar neergezet ten behoeve van de voor Hilversum . moeilijk bereikbare gebieden achter de Hondsrug, werd door de bevolking een Regionale functie toegedacht die ze met haar geringe energie nooit zou kunnen verwerkelijken. Het hielp niet dat de PTT het slernpel „Regionale Omroepzender Hoogezand" ijlings liet vervangen door „Hulp Omroepzender Hoogezand"; de teleurgestelde luisteraars in Friesland en Zuid-Drenl e die door zich zelf en door een complex van misleidende factoren bedrogen waren, begonnen protest-acties en weigerden htm luisterbijdrage te voldoen. Straks F.M. De huidige zender is nog steeds ondergebracht in een tweetal groen-grijs geschilderde wagens, welke sta.an opgesteld op een terrein direa achter de van Raoyenlaan Daarnaast is inmiddels een riant zendergebouw verrezen, waarin straks nog voor de komende herfst de nieuwe zender zal worden opgesteld. Ook deze nieuwe zender zal .de huidige moeilijkheden niet oplossen, want de beschikbare energie blijft dezelfde: 3 Kw. Wil men de actieradius van de zender vergroten, dan zal de antenne verhoogd moe – ten worden van GO tot 200 meter en dat is onmoljk. mdat Hoogezand precies in de luchtcorridor Scandinavië-Schiphol gelegen is. waarbinnen zich geen obstakels mogen bevinden, hoger dan"6o- meter. Er is echter nog hoop; eveneens voor de herfst denkt men de eerste E.1V1.-zender in gebruik te stellen en hoewel dit systeem onder de huidige omstandigheden beslist geen perfecte ontvangst in de meer verwijderde gebieden kan garanderen, bestaat er toch reden tot een gematigd optimisme, gezien de resultaten die men in Duitsland met de P.M. bereikt heeft. Ideaal zou pas zijn een F.M.- zender in de buurt van Marum of Leek, waarvandaan inderdaad de drie Noordelijke pilovincies bestreken kunnen worden, ook al, omdat daar de antennehoogte aan geen limiet gebonden is. Maar daar is vooralsnog geen kijk op; de positie van Martenshoek als „Radio-dorp" lijk; voorlopig verzekerd. In elk geval voelt het personeel van de zender weinig voor een verhuizing; de verhouding tot de bevolking is uitstekend en van het gemeentebestuur werd nooit anders dan de grootst mogelijke medewerking ondervonden. Eén der velen ..... ... Als straks dit schip de werf verlaat, wordt 't verder klaargemaakt voor lange reizen. --- Land- en tuinbouw De relatie van Hoogezand-Sappemeer met de land- en tuinbouw is altijd zeer innig geweest. En ze is dat nu nog. In deze gemeente zijn ruim 280 landbouwbedrijven groter dan 3 h.a. De gemiddelde grootte is 18,7 h.a. Niet minder dan 80% van de totale oppervlakte der gemeente, d.w.z. 5700 van de 7100 h.a., is bij de land- en tuinbouw in gebruik. Toen in de laatste decennia der vorige eeuw de teelt van tuinbouwproducten voor de conservenindustrie ter hand genomen werd, bleek de gunstige ligging ten opzichte van Duitsland, met goede spoorverbinding, van grote waarde te zijn. In de loop der jaren ontwikkelde de export zich steeds meer, naar Duitsland zowel als naar Engeland en de Scandinavische landen. In 1911 werd de veilingvereniging opgericht en in het daaropvolgend jaar kwam het gebouw dezer vereniging tot stand. In dit centrum van de tuinbouw heeft men de internationale economsiche voeren tegenspoeden aan den lijve ondervonden. Maar altijd bleef „Hoogezand—Sappemeer" als exportveiliing een begrip voor een zeer wijde omgeving. Sprekend is het omzetcijfer der veiling: in 1953 pl.m. f 1.990.000.—. Thans worden plannen ontworpen ,voor het totstandkomen van een nieuw veilinggebouw. --- Advertentie (Advertentie) BLOEMENHUIS LUYCKX v.h. WILTJER Hoogezand Voor APART en ORIGINEEL bloemwerk --- Land in zicht! Op advies van de N.E.T.O. de Noordelijke Economische-T:echnologische Organisatie, is door het gemeentebestuur van. Hooge' zand-Sappemeer. de veiling, het bedrijfsleven en organisaties, een commissie in het leven geroepen met 'n groot doel: te trachten gronden beschikbaar te krijgen voor tuinders die door stadsuitbreiding elders in het land, geen mogelijkheden meer hebben voor het uitoefenen van het bedrijf in eigen omgeving. Dezer dagen is de oprichtingsacte gepasseerd. In deze gemeente heeft men wat dat betreft een primeur voor onze provincie. Men hoopt door het verkrijgen van credieten.. van de gemeente en andere partners die in deze samenwerken- over de financiën te .ktinnen beschikken welke nodig zijn voor serieuze candidaten om land aan te kopen, eventueel voor wederverkoop of verpachting. Voor eigenaars van bedrijven zonder 'n opvolger bijvoorbeeld liet Her • een aantrekkelijke kans om zich terug te trekken in de zekerheid dat anderen die snakten naar een bestaansmogelijkheid. nu een goede toekomst tegemoet kunnen gaan. --- Advertentie (Advertentie) Dit is de overall die bij elk werk voldoet! PAST BETER KOST MINDER Alléén verkrijgbaar bij: VAKKLEDINGHUIS Derk Blaak N.V. TEL. 246 HOOGEZAND ---