NEDERLANDSCH-INDIE Boven-Digoel Leven en mentaliteit der geïnterneerden OVER HET PAARD GETILDE SLACHTOFFERS VAN LEERSTELLINGEN Men zal zich wellicht herinneren, dat wij eenigen tijd geleden diverse mededeelingen hebben gedaan, omtrent het leven en de omstandigheden van de in Digoel geïnterneerden n.a.v. de over deze vestiging uitgebrachte rapporten. In De Maasbode komt een correspondentie voor van den gouv.-arts. L. J. A. Schoonheyt, die ter plaatse heeft gewerkt en nu eenige nadere bijzonderheden geeft. Dat de gezondheidstoestand over 't algemeen bevredigend is, wisten wij; als ook, dat tie kans op ontvluchten met succes, niet zoo heel groot is. De schrijver heeft h'et dan over de Verzorging der geïnterneerden De conclusie, die door lederen bezoeker van het Boven-Digoel-gebied getrokken wordt is, dat de geïnterneerden het te Tanah Merah zeer goed hebben. De werkwilligen kunnen dadelijk te werk worden gesteld tegen een loon, dat voldoende is om zich in de dageiijksche behoeften te voorzien. Aan de eigenwerkzoekenden, zooals visschers, groentenkweekers, waronghouders, enz. wordt iedere maand rijst verstrekt, terwijl aan de derde categorie onder de geïnterneerden, de z.g. naturalisten (onverzoenlijken), die ieder werk weigeren te verrichten, uitsluitend voedsel en andere benoodigdheden worden uitgedeeld. Reeds eerder is gememoreerd, welk een fraai groot ziekenhuis voor de geïnterneerden gebouwd is. Aan iederen banneling kan ook zelfs voor h'et kleinste ongeval of voor de meest onbelangrijke ziekte onmiddellijk door een gediplomeerd mantri-verpleger medische hulp worden verleend, terwijl de meer belangrijke patiënten door den medicus in eigen persoon behandeld worden. Verder is er uit zink een gebouw voor hen opgetrokken, waarin zij allerlei feestvoorstellingen kunnen geven en alwaar zij eenmaal in de 14 dagen tegen betaling van slechts 7 1/2 cent voor mannen en 2 1/2 cent voor vrouwen en kinderen in staat worden gesteld een filmvoorstelling bij te wonen. Vlak bij het kamp liggen 2 voetbalterreinen, waarop de sportlievenden zich geregeld kunnen oefenen. Het beste bewijs van de goede behandeling, die de geïnterneerden te Boven Digoel genieten, is wel het feit, dat er meermalen door bannelingen, wier interneeringsbesluit opgeheven is geworden, het verzoek gedaan wordt nog eenigen tijd te mogen blijven werken, om zoodoende nog wat extra-geld voor den tijd na hunne r'epatrieering te kunnen verdienen. Indien de bann'elingen b.v. eens een maandje in Fransch Guyana of op het beruchte Duivelseiland zouden kunnen vertoeven, zouden zij zeker wel van het groote verschil in deportatie-methode overtuigd zijn en hierdoor een toontje lager zingen. De geïnterneerden en hun ontwikkeling De indruk, dien het gros van de bannelingen op de nieuwsgierige onderzoekers maakt, is die van een primitieve en aan zelfoverschatting lijdende menschengröep. Slechts een kleine kern van beter onderlegde personen, die men dadelijk leert onderschelden van de groote massa en die inderdaad een behoorlijken graad van civilisatie hebben bereikt, treft men onder hen aan. Laatstgenoemden h'ebben zich vrijwel zonder eenige uitzondering van de meer belangrijke betrekkingen ter plaatse meester gemaakt. In het oog van de onontwikkelde massa, die naijverig is op de praestaties van deze kleine groep, daar zij deze toch niet zoude kunnen navolgen en dientengevolge hiervoor ook totaal niet in aanmerking komen, staan bovengenoemde personen als z.g. onderkruipers te boek. De geciviliseerde kern, die in de toekomst hoe langer hoe kleiner zal worden, daar de daartoe behoorende personen natuurlijk eerder voor terugzending in aanmerking komen dan de anderen, vertegenwoordigen een groep van zich volkomen correct gedragende, veelal hard werkende geïnterneerden, die voornamelijk bij den Bestuurs- of medischen dienst ter plaatse ingedeeld zijn. De groote massa der gedeporteerden heeft geen noemenswaardige schoolopleiding genoten en is vrijwel van ieder intellect ontbloot. Toch schermen deze lieden gaarne met een schijngeleerdheid, o.a. bijv. over het communistische regeeringsstelsel, waarvan zij de portée zelfs totaal niet kunnen begrijpen en die in hunne oogen vaak hierop neerkomt, dat zij in een communistlschen heilstaat als groote heeren zouden kunnen leven, die dan geen belasting zouden behoeven te betalen. Eveneens hoort men van enkelen, die bijv. mechanica, hoogere wiskunde, hoogere physica, enz. studeeren, terwijl bij hen het fundament van de hiervoor noodzakelijke vooropleiding totaal ontbre'ekt, maar het staat natuurlijk zeer geleerd tegenover hunne mede-geïnterneerden. Nog vermakelijker is de verwoedheid, waarmede vele geïnterneerden bijv. Engelsch leeren, bij welke pogingen deze eenvoudigen van geest dan minstens denken een middelbare opleiding te genieten en kinderlijk verheugd over hunne „groote praestatie" probeeren zij dan in het openbaar hun Engelsche kennis te luchten. Een troep groote kinderen Men kan hen het best vergelijken met 'een troep groote kinderen, die een oordeel wil vellen over bepaalde toestanden, welke verre boven hun begrip reiken en waarbij zij geheel onkundig zijn van de groote flat'ers, .welke zij hierbij begaan. Wat den graad van s.lgesnj&fcEv, aatwijfikialitig van den doorsneegeïnterneerde betreft, kan deze zich nog niet eens meten met een schoolkind van 13 jaren en zij zijn dan ook als over het paard getilde slachtoffers van bepaalde leerstellingen te beschouwen. De meeste bannelingen staan er zich op voor goed Hollandsch te spreken, doch doen dit zeer onvolledig en stamelen slechts een paar termen, die geen onderling verband houden. Nog fraaier zijn vaak de brieven, welke zij in h'et Hollandsch naar hunne aanverwanten en kennissen schrijven en die uit allerlei, als droog zand aan elkaar hangende frasen bestaan. De schrijftrant van een dezer epistels is als volgt: Teerbeminde zuster, Uit stof ben ik geboren en hiertoe zal ik wederkeeren. Maar mijn vleesch is zwak! But I don 't mention! Ni'etzsche heeft immers gezegd: enz. Wat denk ik aan uw lieve gestalte en uw goede hart. Een beroemd schrijver Goethe heeft immers gezegd: enz. En nu voel ik mijn pijnlijke botten en denk altijd aan u. Maar de verlosser zal ook over ons komen. Ik denk do it now en daarom schrijf ik u deze teedere woorden. Enz. Het einde van zoo'n schijven, waaruit een duidelijke martelaarstoon spreekt, is dan meestal teen zeer nuchter verzoek om.... geld. Het oordeel van het gros der geïnterneerden is over alles en nog wat afbrekend; tot eenigen nuttigen opbouw zijn zij met hunn'e primitieve geestesgesteldheid ook niet in staat. Zij eischten destijds of eischen het alsnog, dat het Gouvernement een hyperethisch standpunt tegenover hen behoort in te nemen; zelf bezit het meerendeel onder hen niet h'et minste ethisch gevoel, hetgeen uit hunne onderlinge verhoudingen, doch vooral uit hunne houding tegenover de Papoea's afdoende blijkt. Tenslotte wordt nog iets medegedeeld over de, in Tanah, Merah verblijf houdende, z.g. onverzoenlijken. Een kl'eine 70 in getal. Hun aantal was vroeger dubbel zoo groot, doch.. niets is bestendig van duur. Ook niet onverzoenlijkheid. Alleen te Tanah Tinggi zij reeds vier verschillende partijen. De mentaliteit en ontwikkeling van de bannelingen is vrijwel geheel dezelfde als boven van het gros hunner lotgenooten tte Tanah Merah geschetst is, al voelen zij zich ver boven de gedeporteerden te Tanah Merah verheven, hetgeen zij niet onder stoelen of banken steken. De naïveteit van deze lieden is inderdaad ten top gevoerd en zij wanen zich dan ook de „martelaren" in den wartn zin des woords. Zij willen z.g. niets met andersdenkenden te maken hebben, doch schromen er niet voor, geregeld hun voedsel in ontvangst te nemen en om met allerlei verzoeken te komen opdraven of den arts lastig te vallen met de kleinste futiliteiten. Tot zoover de schrijver. Men ziet dus wel, dat de „hel op aarde" nog niet zoo geweldig afschuwelijk is als sommigen het zoo gaarne voorstellen. De inhoud van h'et betoog, geleverd door dr. Schoonheyt, bevestigt geheel, wat wij ter zake vroeger hebben medegedeeld. --- NIET LANGER VIA AMERIKA BATAVIA, 8 Augustus (Aneta). — De „Java-Bode" verneemt, dat verzoeken van ambtenaren, die via Amerika met verlof willen gaan als regel niet langer zullen worden ingewilligd. Dit besluit wordt toegeschreven aan de wenschelijkheid om het belang der scheepvaart-maatschappijen, die met de Regeering een contract hebben, te beschermen. --- Ontbinding Duitsche hulppolitie OP 15 AUG. A.S. Volgens een bericht uit Berlijn heeft minister Göring medegedeeld, dat met ingang van 15 Aug. a.s. het instituut der hulppolitie zal worden ontbonden. De Berlijnsche radio Bijna alle leden van het vroegere bestuur der Berlijnsche radio, waaronder ook de ontslagen omroeper Braun, zijn in hechtenis genomen en naar het concentratiekamp Oranienburg overgebracht. Zooals reeds gemeld, worden zij er van beschuldigd groote sommen te hebben verduisterd. Tot dusver werd de voormalige voorzitter, Bredach, ongemoeid gelaten. Hij heeft echter verzocht het lot zijner voormalige medewerkers te mogen deelen, aangezien hij er prijs op stelt met deze ijverige en hoogstaande mannen op één lijn te worden gesteld. --- Engelschen door Duitschers gered SCHIP IN NOOD De bemanning van een Duitsche stoomboot heeft, volgens een bericht uit Helstngfors, de uit dertien koppen bestaande bemanning van het in zinkenden toestand verkeerende Engelsche schip „Athllls" gered. De „Athills" gaf noodseinen bulten de territoriale grenzen in de nabijheid van Vaga. De geredde equipage werd naar Vaga overgebracht. . Het Duitsche schip schijnt een alcoholsmokkelaar te zijn. --- MIJNBOUW-OPSPORINGSDIENST BUITENZORG, 8 Aug. (Aneta). Verleend eervol ontslag met Ingang van 31 October 1933, aan het hoofd van den Mijnbouw-opsporingsdienst, ir. A. C. de Jongh, onder dankbetuiging voor de den Lande bewezen diensten. --- IN VIER DAGEN NAAR INDIË De Pander-postjager Vermoedelijk wordt in October gestart Max. snelheid 370 K.M. per uur 3 MOTOREN VAN 420 P.K. ELK In ons geheele transportwezen is de renta biliteit een zeer teer punt. Het vervoer te water floreert niet, de spoorwegen klagen steen en been en in de luchtvaart is net al niet beter. Misschien zelfs nog erger, want op een enkele uitzondering na, bestaat er ter wereld geen luchtvaartmaatschappij, welke zlchzelve kan bedruipen; alle zijn aangewezen op subsidie van den Staat om, het hoofd boven water te kunnen houden. Zooals de toestand derhalve op het oogen blik is, is de luchtvaart uit economisch oogpunt bekeken min of meer een onding. En het ligt voor de hand, nu we eenmaal zoover zijn, dat de technici het luchtruim veroverd hebben, deze — al of niet in samen werking met economen — hun alleruiterste best doen om deze onaangename eigenschap van de luchtvaart weg te nemen. In den loop der laatste jaren zijn al verschillende experimenten daartoe genomen, welke echter nog maar betrekkelijk geringe successen hebben opgeleverd. Men heeft het gezocht in vermindering van den schadelijken weerstand, in het gewicht en de kracht der motoren en in zuiniger brandstofverbruik --- 60-JARIG BESTAAN GENERALE STAF BANDOENG, 8 Augustus (Aneta). — Het 60-jarigbestaan van den Generalen Staf zal op 16 Augustus a.s. worden gevierd met een receptie in den vooravond in de Sociëteit Concordia, gevolgd door een gemeenschappelijken maaltijd van staf-officieren en ex-stafofficieren. --- DE INTERPELLATIE-THAMRIN BATAVIA, 8 Aug. (Aneta). Over de door den heer Thamrin naar aanleiding van d'e verklaring van den heer mr. Vonk aangevraagde interpellatie, zal de Volksraad op 9 Augustus a.s. beslissen. --- INHOUD DER INTERPELLATIE BATAVIA, 8 Augustus (Aneta). — De door den heer Thamrin aangevraagde interpellatie houdt de volgende vragen in: lo. welke concrete bewijzen heeft de Regeering voor het feit, dat de P. I., P. N. I., P.S. I. I.. en P. M. I. „onmiskenbare beïnvloeding van de massa ten kwade" hebben uitgeoefend? 2o. zoo ja, waaruit is dan gebleken, dat die beïnvloeding ten kwade gevolgen heeft gehad voor de openbare rust en orde? 3o. is de Regeering met den interpellant niet van oordeel, dat ontbinding van genoemde vereenigingen langs processueelen weg een meer aangewezen oplossing ware geweest? 4o. indien niet, welke zijn dan de motieven der Regeering? 5o. wat zijn de motieven der Regeering, welke hebben geleid tot beperking van het vergaderrecht? 6o. welke passages uit het boek van den heer Ir. Soekarno „Mentjapai Indonesia merdika" zijn bij artikel 153bis van het Wetboek van Strafrecht strafbaar gesteld? 7o. waarom werd het delict geconstateerd op 31 Juli 1933, terwijl de brochureSoekarno reeds in Maart was uitgegeven en in Mei verspreid? 8o. waarom vond de arrestatie van den heer Ir. Soekarno te middernacht plaats, terwijl de kans op herhaling van het misdrijf miniem en de kans op ontsnapping van den delinquent uitgesloten was. Waarom ging het arrestatiebevel uit van den hoofdcommissaris van politie te Bandoeng? 9o. is de Regeering y.et den interpellant niet van oordeel, dat een gerechtelijk proces de voorkeur verdiende boven internéerlng? lOo. is de Regeering met den interpellant niet van oordeel, dat toepassing van het interneeringsrecht na een gerechtelijke ten laste legging als een dubbele straf voor een eenmaal gepleegd delict kan worden aangemerkt? llo. is het bericht in de pers Juist, dat tegen den heer Soekarno geen strafproces zal worden afgewacht en dat rechtstreeksche interneering zal worden toegepast, en zoo ja, waarom? 12o. is de Regeering bereid, Indien tot interneering wordt overgegaan den Volksraad gelegenheid te geven zich uit te spreken over de overwegingen, welke tot dezen maatregel hebben geleid, zoo niet, waarom? 13o. is de Regeering bereid de berechting" van den heer Ir. Soekarno zoowel als van alle andere vervolgden op grond van artikel 153 bis en ter en 161bis te doen opdragen aan rechtbanken in plaats van aan Landraden, wijl de rechtbanken een betere j rechtsbedoeling waarborgen. | men ging daarmede inderdaad vooruit, doch tot het zoo begeerde resultaat kwam men niet. Ook in ons land heeft het vraagstuk de aandacht getrokken en ook hier heeft men vanzelfsprekend gezocht naar een goede oplossing. Fokker, wiens prachtige machines het luchtruim boven alle deelen der aarde doorkruisen, heeft geëxperimenteerd en doet zulks nog, maar daarnaast is ook gekomen de firma Pander, die zich tot voor kort beperkte tot het bouwen van uitmuntende sporttoestellen. De constructeur van de Pander-machines, ls de heer T. E. Slot, een man met groote ervaring in de vliegerij. Ook hij wierp zich op 't rentabiliteitsvraagstuk en kwam tot de conclusie, dat naast overwinnen van schadelijken weerstand, motoren en brandstofverbruik, de snelheid een domineerende factor is. Er werd gerekend, gepraat en gecorrespondeerd met binnen- en buitenlandsche deskundigen en het resultaat was het ontwerp voor een zeer snelle driemotorige machine. Plannen van Asjes In die dagen deed zich een merkwaardige coïncidentie voor. Terwijl Slot rekende, bep in Soesterberg de jeugdige vlieger Asjes rond met het snoode plan, dat hij eens wat verder moest gaan kijken, dan boven de vaderland - sche heide. En deze ambitieuze Jongeman, die zich inmiddels ontwikkeld heeft tot een onzer allerbeste jachtvliegers, begon het voornemen te koesteren om met een speciale machine een sportieve prestatie te verrichten, die zou klinken als een klok. En wat sprak meer tot het Nederlandsöhe volk dan 'n Indië-vluoht? Vandaar dat hij belangstelling (vooral financieele) trachtte te trekken voor een recordvlucht naar onze Koloniën, zoo mogelijk in 2i dag, 's nachts doorvliegend. Slot hoorde van dit plan, klampte Asjes aan, sprak met hem en het resultaat was, dat in principe overeengekomen werd, dat de jonge piloot, in gezelschap van een anderen ervaren vlieger en marconist met de eventueel te bouwen snelle Pandermachine de vlucht zou maken als de gelden bijeen zouden komen Sedert die dagen en heden ls er veel gebeurd. Talrijke hindernissen zijn genomen moeten worden, veel misverstand moest worden opgehelderd. Dat alles is gebeurd en we zullen dat laten rusten. Het voornaamste is, dat ln een goed jaar tijd een comité is gevormd door vooraanstaande financieel krachtige Nederlanders, dat de firma Pander, die het groote risico van den bouw op zich nam, wenschte te steunen omdat het, na studie, in deze nieuwe machine een vliegtuig zag, dat werkelijk rendabel uitsluitend met post naar Indië en terug zou kunnen vliegen. En de K. L. M. zegde haar belangrijke medewerking toe door een van haar meest ervaren piloten, Geyssendorfer, af te staan. Nu 7.ijn we dan zoover, dat binnen enkele maanden, (vermoedelijk October) indien alles naar wensoh blijft gaan, de vlucht inderdaad gemaakt zal worden, mede dank zij de medewerking der Posterijen. Wel niet in 2i dag, zooals Asjes dacht, maar toch wel in ca. 50 vlieguren, verdeeld over 4 dagen, omdat s nachts niet gevlogen zal worden, zooals aanvankelijk in de bedoeling lag. --- Geraamten gevonden ONDER DE DANK VAN ENGELAND Tijdens uitgravingen in Threadn .-Street, onder de Bank of Engeland, zijn talrijke menschelijke geraamten en overblijfselen van doodkisten gevonden, alsmede een buitengewoon groote looden doodkist van ruim 2 meter lengte, zoodat de doode wel iemand van bijzonder groote afmetingen geweest moet zijn. Naar het naamplaatje te oordeelen, moet de kist het lijk bevat hebben van een bankbediende, die in 1750 op 31-jarigen leeftijd is gestorven. Alle gevonden overblijfselen zullen opnieuw begraven worden . --- INDISCHE TELEGRAMMEN (Ontleend aan de „Avondpost") De Volksraad GOUVERNEMENTSBEDRIJVEN BATAVIA, 8 Augustus (Aneta). — Tijdens de behandeling door den Volksraad van de Afdeellng Gouvernementsbedrijven van de begrooting voor het dienstjaar 1934 besprak de heer Van Baaien de N.I.R.O-M.-concessie. Spreker merkte op, dat, terwijl overal ter wereld de radio-uitzendingen vrij kunnen worden beluisterd, hier iedere Inlander en iedere schooljongen f 40 zal moeten betalen. Spreker constateerde op heftige wijze, dat de Volksraad door de Regeering was misleid. Ten aanzien van de K.N.I.L.M. stelde spreker bij amendement voor de post van f 500.000 met f 100.000 te verminderen. 3 amendementen en 2 moties Drie amendementen en twee moties werden ingediend, resp. tot bezuiniging op de bibliotheek, afvloeiing van het hoofd van den dienst van het Spoorwegtoezicht, sluiting van de zoutfabriek te Krampong, instelling van een commissie van bijstand voor het Banka-tlnbedrljf en onderbrenging van de zoutregie bij Mijnbouw. Een amendement, ingediend door den heer Soeroso tot schrapping van de subsidie aan de K.N.I.L.M. en het amendement-Van Baaien werden aanleiding tot geanimeerde debatten. Bovendien diende de heer Mr. Fruin nog een motie in om nieuwe subsidies niet voor drie, doch slechts voor een jaar te verleenen opdat telkenjare de situatie kan worden overzien. Het amendement-Soeroso werd verworpen met 41 tegen 9 stemmen. Bij het amendement-Van Baaien staakten de stemmen, 25 tegen 25. Morgen heeft de herstemming plaate, waarna ook de motieFruin zal worden behandeld en in ste mm ing gebracht. --- POLITIEOVERVAL IN CLUBHUIS MEDAN, 8 Augustus (Aneta). — De politie heeft een inval gedaan in het clubhuis van de Partai Indonesia te Pangkalanbrandan. Bij dezen inval, welke op 7 Augustus plaats vond, werden vier exemplaren van de brochure van Ir. Soekarno in beslag genomen. --- DE MACHINE De nieuwe Pander is op het oogenblik nog niet klaar, maar nadert haar voltooiing. Reeds enkele malen zijn we naar den snel vorderenden aanbouw gaan kijken en thans meenen we, dat het oogenblik gekomen is om er iets van te vertellen. De Pander-post jager is niet groot — dat is ook niet noodig, omdat uitsluitend postvervoer wordt beoogd — maar dat neemt niet weg, dat zij toch een prachtigen indruk maakt: snel, elegant en rank door haar licht oploopende vleugels, die een totale lengte van 16.40 M. en een dragend oppervlak van 45 M2. hebben. De totale lengte van de machine bedraagt 11 M. Het toestel is voorzien van 3 ster-vormige Wright Whirlwind-motoren van 420 P.K. elk, van hetzelfde type als werden gebruikt bij de Oceaanvluchten van Lindbergh, Chamberlin en Post, alsmede door Byrd. Twee van deze machtige krachtbronnen zijn aan ce voorzijde van den vleugel gemonteerd en de derde bevindt zich gewoon in den neus. De motoren zijn overmanteld met een buitengewoon licht, doch sterk metaal, electron, dat moeilijk bewerkbaar ls — om te lasschcn moest een speciaal apparaat worden aangeschaft, — maar dat zeer groote voordeelen biedt. De vorm van de mantels is zoodanig, dat de schadelijke weerstand tot een minimum wordt gereduceerd. De vleugel is voorzien van remklappen. Deze verhoogen het draagvermogen en hebben het voordeel, dat zij, bij juiste afstelling, de snelheid van de machine kunnen verminderen, waardoor 'n kortere landing gemaakt kan worden. Omgekeerd kan hiermede ook de start verkort worden. In den vleugel bevinden zich 6 benzinetanks, die een gezamenlijken inhoud van 2100 Liter hebben. Deze benzinevoorraad geeft de machine een actie-radius van 2^00 —2900 K.M. Bovendien is in den vleugel ondergebracht het intrekbaar landingsgestel van een zeer bijzondere en mooie contractie. Het geheele metalen gestel plus de wielen worden na den start in den vleugel opgetrokken en komen dan in een gestroomlijnd huis van electron. De vleugel, die van onderen niet hol, maar licht bolvormig is, heeft nog iets bijzonders. In normale gevallen ontstaat achter den vleugelrand, bij den romp, een wervel .ng, welke nadeelig werkt op de snelheid. Door het z.g.n. opvullen met volgens berekening gebogen platen electron, wordt nu de vleugel als het ware één geheel met den romp en zoo wordt de groote schadelijke weerstand gosddeels opgeheven. De lucht wordt op deze wijze in de gewenschte rchting gedirigeerd en daardoor ligt ook de staart volkomen rustig. De vleugel is zeer practisch gemonteerd, aan 8 bouten, en is gemakkelijk te demonteeren. De cabine en romp zijn in den vleugel ingelaten. Zij biedt plaats aan twee personen in de cockpit, een marconist in de radioafdeeling en heeft voorts een bagageruim van 2 M3., dat 500 K.G. post kan bevatten. De instrumenten Het Instrumentarium ln de cockpit is een prachtig stuk werk. Op het dashbord bevinden zich de benzinemeters, 3 compressiemeters, oliemeters, meters om den temperatuur der cylinders per motor te controleeren. Sperrygyroscopen voor de navigatie, snelheidsmeters, toerentellers, hoogtemeters, een klok voor den vliegtijd en een stijgsnelheidsmeter. Vooral de gyroscopen zijn van buitengewoon veel beteekenis voor het houden van den juisten koers; Balbo maakte van deze instrumenten op zijn escadervlucht een hoogst nuttig gebruik. In de cockpit bevinden zich voorts twee draaibare en verstelbare stoelen, een op kogellagers loopende stuurinrichting, die gemakkelijk kan worden overgegeven van den eenen bestuurder aan den anderen (uit duraluminium vervaardigd bij Avlolanda), de hoofdkranen voor de benzinetanks, dubbel voetenstuur, een compas, brandkranen en gasmanettes. De bovenkant van de cockpit bestaat uit ruiten van onsplinterbaar glas op een stalen frame gemonteerd, waardoor men een goed uitzicht heeft op de motoren en op de omgeving. De cabine en de romp zijn vervaardigd uit een zeer sterke houtconstructie; de wanden zijn dubbel, en daartusschen komt zoogenaamd glaswol (bekend als engelenhaar bij kerstboomen), dat een uitmuntende warmteIsoleerende stof ls en bovendien sterk geluiddempend. Dit glaswol, te Schiedam bij van Deventer vervaardigd, wordt voor de eerste maal als zoodanig in Europa gebruikt. In den wand van de cabine zit behalve de deur nog een veillgheidsraam; dit is zoodanig gemonteerd, dat het bij een ongeval automatisch naar buiten openspringt, zoodat men door de ontstane opening eventueel de cabine kan verlaten. Ook dit is een nleuwigheidje. Bij een harde landing springt het raam niet open, omdat daarbij de hout-constructie niet onzet wordt. De machine wordt spiegelglad ter verhooging van de snelheid. Zelfs zijn alle koppen van bouten en moeren in het hout van romp of vleugel ingelaten. De ontstane openingen v/orden weer dichtgeplakt zoodat alles elfen is. Vleugel en romp worden met aluminiumverf bespoten, zoodat de machine zilverkleurig wordt. Onder deze laag bevindt zich nog een roode verflaag, welke de ultra-violette stralen uit het zonlicht aabsorbeert. De machine is een pronkstuk voor de Nederlandsche vliegtuigindustrie en terecht zijn de verwachtingen hoog gespannen. Afgaande op de berekeningen wordt verwacht, dat de maximum snelheid zal liggen ln de buurt van 370 K.M. en dat de kruissnelheid ruim 300 K.M. per uur zal bedragen. Zoodra het vliegtuig gereed is, wordt het gedemonteerd en overgebracht naar Schiphol, waar na montage de proefvluchten zullen beginnen. ---