No 128. No 128. Tweede Blad --- Land- en Tuinbouw, Veeteelt enz. Bestrijding der Aardappelziekte. — Bordeauxsche pap, bereid van kopervitriool en ongebluschte kalk, is al sedert jaren tegen de aardappelzichte toegepast. % olgens den heer 1'. v. Hoek heeft men voor de besproeiing van één hectare 1500 L. bouillie noodig. De kosten komen dan per hectare op f 12.50 ongeveer, n.1.: 22.5 K-G. kopervitriool & f 0.25, 7.5 K.G. kalk a ct., 1 man 3 dagen & f 1.25 per dag en f2.50 gerekend voor slijtage aan de machine. De bereiding is als volgt: 1.5 K.G. kopervitriool lost men in 50 L. water op. Dit gaat het best, wanneer men het vitriool in een netje boven 't water liangt. Wil men snel werken, dan kan men ook ongeveer 8 L. kokend water nemen en wanneer alles opgelost is, daarbij nog 42 I j . koud water voege.n. Het oplossen moet in houten emmers of vaten plaats hebben. Verder neemt men ruim 0.5 K.G. ongebluschte kalk, bluscht die en voegt er zooveel water bij, dat op het K.G. kalk 50 L. water komen. Door een fijne zeef giet men nu de kalkmelk onder voortdurend omroeren bij de kopervitriool-oplossing. Men verkrijgt aldus de bouillie, welke steeds vóór het gebruik moet geroerd worden. Voor de bereiding in 't groot gebruikte de heer Van Hoek drie halve en een heel petroleumvat, dat goed was uitgebrand. In een van de halve vaten bereidde hij de vitriooloplossing — 15 K.G. op 100 L. •water — in het tweede de kalkmelk, 5 K.G. kalk op 100 L. water. Bij den aanvang van 't werk nam de arbeider 20 L. uit het le vat en goot die met nog 80 L. in het groote vat. In het 3e vat werden daarna 20 L. kalkmelk en 80 L. water goed dooreengeroerd. Vervolgens werden de 100 L. kalkmelk onder voortdurend omroeren gegoten bij de 100 L. vitriooloplossing. In 5 malen verkreeg hij dus 5 maal 200 L. is 1000 L. Bouillie, juist de hoeveelheid, welke één man in één dag kan versproeten. Wordt dan's avonds weer 15 K.G. kopervitriool in 1U0 I water ter oplossing gezet en 6 K ' kalk met water overgoten, dan is den volge den morgen na 't ziften der kalk weder alles voor 't bereiden der bouillie gereed. Deze handelwijze, zeet de heer Van Hoek, komt ons beter voor dan het bereiden van een groote hoeveell eil op eens, daar de bereide pap van lieverlede in kracht afneemt. Tegenwoordig gebruikt men ook een poeder bestaande uit kopervitriool en watervrije soda (sodex). Dit mengsel is gemakkelijker in 't gebruik dan de pap, met kalk bereid. , , . Het poeder komt gereed in den handel en de oplossing is gemakkelijker te bereiden. Aankoop onder controle is noodig om te voorkomen dat men minderwaardige poeders koopt. De kosten hangen af van het aantal malen, dat men sproeit: in ïsoord-IIoiland. sproeit men, na half Juni, ^2 maal, in droge jaren slechts éénmaal; in Friesland doet men het wel 3—5 malen. Men gebruikt in Noord-Holland per Hectare 700 Liter water, dat is per 100 roeden 100 L. Den len keer neemt men pap met 2 pCt. kopervitriool, den 2en keer met 3 pCt. Voor de le besproeiing heeft men dus per 100 roeden 2 Kilo, voor de 2e besproeiing 3 Kilo poeder noodig, samen 5 Kilo. Het pappoeder kost per 100 K.G. f27.25, per enkel K.G. f0.30. Voor 2-maal spuiten zijn de kosten dus per Hectare f 10.50. 't Spreekt van zelf, dat men bij droog weer moet sproeien. C. B. Chilisalpeter, een. middel tegen insectenseha en onkruid. — Men schrijft ons: De landbouwer heeft aanhoudend strijd te voeren tegen verschillende vijanden, die hem de vruchten van zijn arbeid willen ontnemen. Hoe vaak gebeurt het, dat, wanneer hij met de noodige zorg heeft gezaaid, de jonge plantjes, als zij pas uitkomen, door insecten of andere kleine diertjes worden beschadigd en zoo in hun groei belemmerd of zelfs vernietigd worden. Hoe dikwijls ziet hij zijn landbouwgewassen door vcrschillende ziekten aangetast (aardappelziekte, korenbrand enz.) Hoo moet de landbouwer elk jaar strijden tegen de talrijke onkruiden, die de plaats op den akker betwisten aan de pas uitkomende cultuurplanten. Iloe vaak gebeurt het, dat koude en vorst of ook wel langdurige droogte of overvloedige regens den groei van den oogst belemmeren. In 't algemeen kan de landbouwer dezen strijd op twee manieren voeren. Ten eerste kan hij trachten de schadelijke invloeden rechtstreeks tegen te gaan, bv. het vernietigen van schadelijke insecten en andere dieren. Teu andere kan hij trachten de landbouwgewassen, die hij zaait, krachtiger en sterker te maken, zoodat deze beter beBtand zijn tegen schadelijke invloeden, als insecten-soha, ziekten, b vriezen, verdrogen enz., of zoo dat deze in't geheel niet van die invloeden te lijden hebben. Het is immers bewezen, dat juist de ziekelijke en zwakke planten het eer&t door al deze vijanden worden aangetast, dat de zwakste' planten het eerst bevriezen, het eerst ziek worden, bet spoedig in den strijd met het onkruid opgeven. Behalve de middelen, waardoor de boer rechtstreeks de schadelijke invloeden kan tegengaan (vernietiging van insecten, aanhoudend en zorgvuldig wieden) is er dus een ander, dat is: de planten sterk en gezond te" voorschijn doen komen, ze in hare jeugd snel en krachtig te doen groeien. De planten hebben daartoe noodig een krachtig bemesten bodem, die goed bewerkt is, zoodat voedsel en lucht in voldoende mate kunnen toetreden. Zij hebben daartoe noodig licht, wat men het best kan verkrijgen door het zaaien op rijen. De bodem moet krachtig bemest zijn, zeg ik. Dat beteekent: alle noodige voedingsstoffen moeten in voldoende hoeveelheid in den grond aanwezig zijn. Doch, al schijnt deze laatste eisch alles omtrent de bemesting in te houden, inderdaad is er toch nop één ding, dat kan ontbreken. Gesteld, dat stikstof, kali en fosïorzuur in voldoende hoeveelheid er is, is die aanwezige voedingsstof direct opneembaar? En dat is toch, althans voor een deel der meststof, volstrekt noodzakelijk om de planten reeds in haar eerste periode de noodige groeikracht te geven. De stikstof moet dus in den vorm vau salpeter in den grond aanwezig zijn, d.w.z.inden eenigen vorm, waarin deze, opgelost in het bodemwater, direct opneembaar is. Dat er in het voorjaar nog voldoende salpeter in den grond aanwezig is, kan kwalijk verwacht worden. Kn om die reden is het noodzakelijk in het voorjaar een bemesting met chilisalpeter te geven. Het chilisalpeter is dan een der krachtigste bestrijdingsmiddelen tegen insecten, ziekten, onkruiden en schadelijke invloeden van het weer. Andijvie. — Deze groente houdt van een goed bewerkten en flink met verteerden koe- en j aardenmest bemesten grond. Evenwel kan men ze ook uitstekend verbouwen niet kunstmeststoffen. Per vierkanten Meter strooie men uit: 1 ons patentkali, 1 ons superfosfaat (van 14 %) en 1 /o—1 ons chilisalpeter. De eerste twee meststoffen worden ondergespit of terdege ondergenarkt, liet chilisalpeter kan men licht onderwerken of ook boven op don grond laten liggen, óf in opgelosten toestand (een handvol op 10 Liter water) aanwenden. Het chili geve men gedeeltelijk bij het zaaien, later in één of meer keeren do rest; echter nooit als do bladeren nat zijn van regen of dauw. Waar stalmest is aangewend, maar in onvoldoende inate, kan men het tekort door bovengenoemde meststoffen aanvullen. Chilisalpeter kan in den rogel als overbemesting nog goede diensten bewijzen. De zaaiing van zomer-andijvie, waartoe men breedbiad-volhart gebruikt, kan geschieden van af midden April; men heeft dan echter licht last van doorschieten en moet daarom telkens, om de 2 & 3 weken, een weinig zaaien. Velen wachten dan ook liever tot half Juni, de dan gezaaide zomerandijvie is toch nog eer voor 't gebruik geschikt dan die, welke omstreeks Sint-Jan (24 Juni) voor den inmaak en winterprovisie gezaaid wordt. Om het schieten zooveel mogelijk te voorkomen, neme men volkomen rijp zaad, dat op een droge, koele plaats is bewaard; voorts verplante men slechts plantjes met een flink wortelgestel, dat men verkrijgt door de zeer jonge planten in een bak of in een warm hoekje te verspenen; bij het verplanten houde men een flinken kluit om de wortels ; eindelijk moet men bij felle droogte ijverig gieten. Andijvie moet dun gezaaid worden, anders worden de planten te spichtig; met een lood zaad kan men een vrij groot stuk bezaaien. Men dunt de plantjes uit, tot de overblijvende ongeveer 40 c.M. van elkaar staan; die men verplant, zet men op gelijken afstand. Deze kort men eerst in tot op een handbreedte boven den wortel en plante ze dan vooral niet dieper, dan ze gestaan hebben. De bedden moeten met-slechts vrij van onkruid worden gehouden, maar een geregeld loshouden van den grond en, bij droogte, goed nat houden is noodzakelijk. Hebben de planten zich tot flinke struiken ontwikkeld, dan worden ze opgebonden met eeu biesje, teen of touwtje, om zo van binnen geel te doen worden. Waar men licht hinder heeft van rotting, laat men dit na en plaatst dan de planten dichter by elkaar; op die wijze bleeken ze even mooi. Z.g. krop-andijvie behoeft niet opgebonden te worden. Zijn de kropjes in den herfst, als ze spoedig wegens de vorst moeten worden geoogst, nog to klein om te worden opgebondon, dan legge men er een koolblad, bezwaard met wat aarde, over heen; ze zijn dan binnen enkele dagen goudgeel. Voor salade is de krul-andijvie, na opgebonden te zijn, zeer geschikt. C. B. Over asperges. — De heer C. Vreedenburgh Jr. schrijft in „Buiten": Tal van fijne groenten worden op onzen vruchtbaren Hollandschen bodem geteeld en onder die neemt de asperge een eerste en eigenaardige plaats in. Ken eerste plaats omdat de asperge zich hóóghoudt, d.w.z. ze daalt niet tot do lage prijzen waartoe bijna allo groente met het vorderen van het seizoen zakt; ze blijft prijzig en vooral de Westlandsche asperge is een product, dat niet gauw op een burgermanstafel verschijnt. Haar voorkomen maakt haar bovendien die eerste plaats waardig; op zichzelf een mooie vrucht (of juister: stengel) van zacht blank wit, is ook haar wijze van verschijning in het publiek keurig door de strakke mooi-gevulda bossen. En een eigenaardige plaats neemt zij in door haar cultuur. Waar toch bijna alle groenten tegenwoordig worden geforceerd d.w.z. geteeld in kassen, teneinde een zoo vroeg èn zoo ryk mogelijke productie te hebben, leent de asperge zich daartoe minder. Wel worden op het rijksproefveld voortdurend cultuur-proefnemingen gedaan met verschillende variëteiten en bemestingen, Voor de asperge-teelt, zooals die b.v. in het Westland gebeurt, ieent zich het best een los-zandige bodem. Na uitgezaaid te zijn, wordt de asperge eerst na één of twee jaar overgeplant in dezen bodem, in ondiepe greppeltjes en na een paar jaar gegroeid te zijn opgehoogd, naarmate de dikke vleezige spruiten van den wortelstok (de aspergeplant) langer worden. Die ophoogingen noemt men „bedden", waarvan het dool is asperges van voldoende lengte en gebleekt te cultiveeren. Tegen oogsttijd worden de bedden vlakglad gestreken met éen plankje. En 's morgens heel in de vroegte als 't ochtendlicht nog aarzelend over de landen hangt, gaat de tuinder de bedden na, en zoekt of hier en daar de gladde oppervlakte gebarsten is. Want dat wijst hem op een asperge, die op 't punt staat om door te breken, een asperge, die rijp is. Voorzichtig wordt ze met de hand uitgegraven tot op de moer en afgebroken of afgestoken. Dan vult hij het gat en gaat hij na geoogst te hebben voorzichtig over de bedden met een „strijkblokje", om 't geheel weer glad te strijken. Het boven den grond komen der asperges moet hij trachten te voorkomen, omdat de blanke kleur in het licht wordt tot een blauwe. Het publiek wil die kleur niet, die blauwe kopjes, en ofschoon de smaak dezelfde is, zijn de witte toch wel 25% meer waard. Voordat men met de opbrengst van den dag ten veiling gaat, worden de asperges „geschroeid" d.w.z. de vuilbruine schillen worden afgenomen en helder-wit wordt ze „opgebost", wat bij den verkoop van deze groente de meeste zekerheid geeft van gelijkwaardige hoeveelheden. Een uitgehold blokje van bepaalde inhoud en afmeting bepaalt de grootte der bossen. Wel 200000 bos worden in 't Westland | por jaar geoogst, waarvan circa de helft ter veiling komt en meestal opgekocht wordt door de conserven-fabrieken. Het eigenaardig verkoopsysteem dier veilingen der vereeniging „Westland" (zelfs door het buitenland bestudeerd) kwam o.a. vóór een paar jaar bij den z.g. aspergeoorlog in z'n volle kracht naar voren. Ondanks de overeenkomst der koapers om niet meer dan een bepaalden prijs to besteden, weigerden allo tuinders daaraan te voldoen en vatton met energie zelf den verkoop naar buiten aan, waardoor men een monopolieprijs van de fabrieken ontging. De snijtyd is maar kort: van begin Mei tot 18 Juni, den traditioneelen dag voor den tuinder, die z'n planten sterk houden wil. Want op die manier blijven zij een tiental of vijftiental jaren en soms langer rendabel. Vijanden in ooftboomen en vruchtheesters. Wat men in Mei te doen hoeft. — De rupsen leven in ean spinsel of nest, dat voortdurend nitgebreid wordt door telkens meer bladeren in het neBt to spinnen. De nesten met een schaar uitknippen en daarna verbanden. Tegen epaurupsen van den wintervliuder, die knoppen, bloemen en bladeren doorboren en uitvreten en tegen bastaardrupsen in bessen. Zoo spoedig mogelijk na den bloei bespoeien met oen oplossing van 1 gram Parijsch groen en 5 gram kalk op 1 liter water. Tegen bastaardrnpsen op aalbessen en kruisbessen. Bestuiven met rupsenpoeder. Tegen bladluizen en allerlei planten (boomen, heesters en vruchtheesters). Hesproeien met 1 pet. tabaksextract. Ook kan men de planten geregeld met koud water besproeien. Tegen schurft in ooftboomen, kenbaar aan zwarte vlekjes op de vruchten en barsten daarin. Besproeien met Bourgondische pap of ?lappe Bordeausche pap. Bourgondische pap bereidt men van het bekende pappoeder, een mengsel van kopervitriool en sodex. Voor het bereiden van slappe Bourgondische pap neemt men li/ 5 K.G. pappoeder en 100 liter water. In slappe Bordeausche pap komt niet meer voor dan 10 gram koper-vitriool en 5 gram kalk op 1 liter water voor. Bebladerde boomen en heesters mag men gerust met deze middelen besproeien. Alleen bebladerde perzikboomen verdragen het middel niet. Tot het verdelgen van rupsen kunnen deze sproeimiddelen, zooals we opgemerkt hebben, geen dienst doen. Onder boomen, die met Parijsch groen bespoten zijn, mag men geen vee laten weiden. In den fruittuin. — Appelbloesemkever. Een gedeelte onzer appelboomen zijn door den bloei. Bij eene nauwkeurige beschouwing der bloemtrossen zult u waarschijnlijk bemerken, dat er bloemknoppen bij zyn, die in het geheel niet openen, een bruine, roestachtige kleur krijgen en later ineen krimpen. Neem u eens voorzichtig dien bloemknop van den bloembodem af en u zult op den bloembodem bemerken een klein larfje, geelachtig wit met 'n zwarten kop en een kleino centimeter lang; dit larfje wordt na eenige dagen (14) een pop, die eveneens lichtgeel met een zeegroen tintje gekleurd is, om na 8 dagen als kevertje te voorschijn to komen. Dit kevertje is de beruchte Anthonomus pomorum of appelbloesemkevertje, waartegen men al zoo vaak heeft gewaarschuwd. Zijn uwe bloempjes klein, pyramido, snoeren leiboomen enz., dan is 't maar een kleinigheid om uwe> boomen na te zien, alle niet geopende knoppen af te plukken. Men pakt dan de knop tusschen duim en vinger tot stevig op den bloembodem vast en is men gewoonlijk verzekerd daartusschen to vinden het larfje of de pop. Op dezo wijze kunnen er al heel wat vernietigd worden. 't Is thans wel eens zaak op dit insect de aandacht te vestigen, omdat men thans met nieer zekerheid de groote schade, die 't aanricht, kan bepalen. Iets over grasrupssn. — Van grasrupsen komen in hoofdzaak 3 soorten voor. Alle grasrupsen zijn afkomstig van vlinders, dio met den naam van uil aangeduid worden. 't Zijn donsachtige vlinders, in het dagelijksch leven voldoende bekend. De grasrupsen leven niet onder den grond. Ze vreten het onderste deel van de grassprieten, bladeren of halmen, waardoor het bovenste deel vanzelf sterft. In Mei en Juni beginnen de grasrupsen met hare verwoesting. Deze rupsen zijn in volwassen toestand 50 tot 52 m.M. lang; behoorlijk groote rupsen dus. Ze zijn thans onverzadelijk en vreten buitengewoon veel. Deze rupsen zijn mooi geteekend: bronskleurig met drie overlangsche strepen op den rug. De grasuilen vliegen in den regel bjj nacht. Heel dikwijls ziet men deze vlinders dus overdag niet. In sommige jaren komen de grasrupsen zoo menigvuldig voor, dat ze een ware verwoesting aanrichten in weiden, hooilanden en korenvelden. In korten tijd kan een geheel veld vernield zijn en dan verbuist het rupsenleger naar een nabijliggend perceel. Er zijn gelukkig tal vim natuurlijke vijanden, die een groote opruiming houden onder de grasrupsen. Tot dio natuurlijke vijanden behooren kraaien, kieviten, kippen, eenden, mollen, spitsmuizen en verder vele insectenetende vogels, jooals spreeuwen, ringmusschen, grasmusscheu. Alleen in buitengewone gevallen gelukt het de grasrupsen, zich zoo sterk te vermenigvuldigen, dat ze een geheele streek kunnen verwoesten. --- Feuilleton. De graven van Croenenbe(u)rg. Na 't bezoek van de pels, 't onverwachte, 't uit den hemel gevallen bezoek, was de hoop op eindelijk erkenning, erkenning van deugdelijke, heilige rechten, zooals verstooten kinderen die bij ontaarde ouders zouden efschen, zóo versterkt, dat graaf Jan en graaf Noldns, toon de pels en de goedige dikzak Olivier, die bier kon liijschen ieder uur van den dag, maar desalniettemin 'n hart van louter-goud in zich omdroeg en die om hunnentwil de pels in 't atelier geloodst had, de deur Achter zich toegetrokken hadden — zóó versterkt, herhaal ik, dat beide graven de gravin Sientje schreiend otn den hals vielen: Eindelijk zon er ten minste iets gebeuren, eindelijk zou er eens iemand bij den nieuwen Koning en de nieuwe Koningin persoonlijk eens aankloppen. En hij, de pels, had beloofd, plechtig en goedig — wat 'n in-in-eenvoudig man! — om naar Brussel te gaan ... De pelg en Olivier — om geen verward verhaal van 'n zuivere waarheid hier op te dissclien en omdat 't beter is met de deur in huis te vallen dan allerlei woordenvóórspel, dat den lezer maar van de wijs brengt — de pels en Olivier hadden besloten de graven van Croenenberg mitsgaders de gravin te gaan opzoeken. Ze stonden vóór de deur. De imponeerende pels, niet Pelsjas-vanMoerkerk, geen patserige, bollig-opgeblazene, parvenu-schreeuwerige van criantlicht-bont van kraag en mouwmanchetten, maar 'n imponeerend-deftig donkere, die onmiddellijk verraadt de aristocratische kern van de vrucht der weelderigste mannenweelde, stond met den goedigen dikzak Olivier, den mentor, aan de deur en.... giebelde. Ook Olivier's buik schudde met zachte echokies. Olivier zei: —Zou je'm niet losknoopen — dan ziet Noldus je decoratie, dat zal 'm 't meest vertrouwen geven! — Strakjes, sprak de pels, en 'n schaterlachje kittelde tegen de nog gesloten deur, waarachter de grafelijke familie huisde en werkte — strak as 't spul aan den gang is, dan zal 'k m'n gedecoreerde borst onthullen. Ze hadden heel wat gescharreld met dat ding. De dikke vingers van Olivier waren wel gewoon bierglazen op te tillen, maar niet als 'n naaistershandje met strikjes en kwikjes om te gaan en ook de pels was geen meester van de naald- en draadknutselarij. Maar 't lintje was overigens prachtig, 't roode lintje van 't merk Cora, de beste 3 cents-sigaar van de firma Van Drabbel, 'n fabrikantje dat zwoegde op 't plaatsje, waar deze tragedie leefde, leeft en nog voortleven zal. De worstvingers van Olivier hadden 't gespeld, de pels-zelf 't met benijdenswaardig geduld in elkaar geflanst. — Willen we? — vroeg Olivier. — Vooruit maar! sprak de pels. En dadelijk verstarden hun beider gezichten tot 'n masker van louter ernst. — Nou, riep Noldus, die, toen de deur knarste, 't nieuwsgierig gelaat van z'n werk hief naar den kier, daar doe u wel aan, meneer Baal, dat u nog is komt. Jan en ik dachten al dat u dood en begraven was. En ge hebt meneer Zondag nog in de kerk gezien, sprak 'n zacht geluid dat uit een der vele schaduwen van 'trommelvertrek kwam. Noldus glimlachte: — Ze beeft u al gehoord, ze spreekt dikwijls over u — en als ze niet boven de jaren was, dan gaf dat nog wat tussclien u beidjes. Meneer, neem me toch nie kwalijk dat ik 'r wat mee grol, maar sedert u hier is geweest spreekt ze aanhoudend over u. Uit de hoek-schaduw drong 'n kluchtigdreigend : — Nol, Nol! — Dag, meneer Baal, basde heesch 'n zwaar mannengeluid. — Ha, daar heb je Jan ook, riep Olivier Baal. Wel boe gaat 't? — Beroerd, bromde Jan. — 't Schiet maar niet op. — Och, meende Noldus, je kan 'n ding nie dwingen. — Wat zegt unon? — en die lamme jongen dwarsboomt er ons nog bij ook. — Weet u waar-ie zit? zei Jan. — Nee, schudde Olivier. — Op Corsica! riepen beide broeders te gelijk. Op Corsica, meneer, Aja — aja — — Ajaccio? — Precies zei Noldus, is per bekend? — Nee, antwoord Olivier. — Nou daar is-ie, sprak Jan in z'ndiepsten bastoon. — En do lammeling hééft de papieren — üs we die hadden, üs we die maar hadden .... De pels scheen niet dien indrnk te maken, dien-ie zelf van zijn verschijning had verwacht. Noch Jan, noch Noldus moeiden hem. En 't blinde Sientje ziig hem niet en daar hij zweeg wist ze niet eens dat-ie er was. De oogen van de pels persten door de bruin-zwarte schaduw van Sientjes hoek en ze zagen iets schemeren, dat op 'n hobbezakkerig menschelijk wezen leek, iets dat onbewegelijk zat. Noldus' op-wat-haarsprietjes-na-kale schedel glom onder 'n olielamp, 't eenige licht dat lo bestralen moest 't kunstenaarswerk, 'n everzwijn in embryo, waaraan Noldus bezig was; 't maar schaarsche licht dat 2o. te beschijnen had de potjes, de blikjes, de doosjes, boenwas, vetkaarsen, spijkers, spelden, stukken zeep, kistje sigaren: 'n hollandsche toko der armen, die ordeloos achter de ouderwetsche ruitjesraam lag uitgestald; allerlei gerief en snorrepijperij, die moesten aantrekken nog late koopers, die door 't zijstraatje kwamen tippelen. Hoewel Noldus artist was, hoewel-ie heelemaal uit-z'n-kop beeldjes van klei in elkaar kneedde en achter op 't twee meter groote plaatsje tuinbeelden aaneen-klodderde bolle wijven, lange spitsneuzen mddr papwangen, met snuifdoozen in 'r pootige klauwen was z'n specialiteit — ontzag-ie zich niet als er geholpen moest worden, evengoed naar de vetkaarsen, de nachtpitten, de garenklosjes, de boenders, de spelden, de vermicelli, 't schoensmeer te grijpen, of-ie maar, zooals Jan, een heelemaal-niet-poëtisch-aangelegde, door 't-leven-sloflend koopman was. Sientje, 't blinde Sientje, die nu al acht jaar niets meer zag, scharrelde ook wel eens, als ze alleen was, en er werd „vollek" geroepen, naar de toko-ruit. Van haar stoel naar de toonbank was maar 'n paar voetstappen, want winkel, atelier, slaap-, eet- en kookvertrek waren één, werden veelhoekig belijnd door een-en-dezelfden gemeenschappelijken muur, bijna niet te zien, zóó stond en hing alles vol over en op elkaar, kleeren, kopergerei, oud-ijzer en leege groene-zeep-vaatjes, bergwandelstokken en oude hoeden, 'n afgebroken ijzeren ledikant, 'n ziekenstoel zonder zitting, alles bepoederd met 'n grijze laag stof, 't ledikant en de stoel hier en daar verbonden door log hangend spinrag, zwaar van roerloos vuilnis in de plooien. In den linkerhoek stond 'n kanapee, die, beweerde Noldns, groote waarde had, as-ie opgemaakt zou zijn, doch die met 'r drie pooten, in afwachting van die kuur, permanent lamlendig doozen en potjes, pakjes en kleeren, touw en rommel torste en zóó doorvoerde, dat 'r zitting als 'n hangbuik bolde tot op den grond. Achter de kanapee zag de pels 'n scherm waarachter waarschijnlijk 't bed van Sientje en naast dat scherm stak 'n armzalig kookkacheltje z'n pijp de vieze zoldering in, aan wier lage balkjes allerlei vodden hingen en 'n tien, twintig Duitsche pijpen, waarin de handel zeer levendig was. In dat vertrekje prutsten, kookten, aten, snorkten, dutten, zuchtten, verlangden de graaf Jan, de graaf Noldus en de gravin Sientje van Croenenberg. Zuchtten en verlangden nu al veertien jaren, verhtngden met hoop, eerst zwakjes, doch na Oliviers bemoediging feller. En ook andoren, evenmin afkeerig van 't sollen met kostelijke typen, dat, evenals de thee de hollandsche ontbijttafel, de nuchterheid der levens opvroolykend verfrisschen kan — versterkten die hoop, prikkelden dat verhingen. Doch Olivier was de trouwste moedinspreker. Vijftien jaren geledon gebeurde 't, toen Sientje nog goed zag, ja die had het 't éérst gezien. Toen woonden ze in de stad, leefde daar in 'n achterbuurtje de familie van wie Jan de oudste, thans 68, Noldus de jongste, thans 60 jaren was. Een groot stuk beschilderd glas, glinsterend als de morgenzon, had 't licht gebracht, 'n glas uit 'n spinnekop, verzijld geraakt op hun zoldertje, 'n glas waarop in gotliieke letters duidelijk te ontcijferen was: Ludovicn» Van Croenenburg 1438. Dat was 't document, dat onder hun dak lag, dat van vader op zoon overgegaan moest zijn, dat jaren en jaren ongemerkt bij rommel had geleund, 't voor hen onbetwistbaar archiefstuk, dat zy iets meer waren dan de rommelzoo die in hun straatje als 'n rupsennest wriemelde; en daar hun grootvader in 't dichtbij gelegen plaatsje, waarde ruïne stond van't oude kasteel der Croenenburgen, was geboren, waren ze 't jaar daarop verkast, in de hoop ginds nóg deugdelijker bewijzen voor 'r herkomst te vinden, welke herkomst de helaas te vroeg gestorven klerk van den stadsarchivaris, Maarsen, hun met de grootste zekerheid had uitgelegd met stukken waarbij je bijna je verstand verloor, en met stamboomen, door bedoelden klerk netjes gekalkeerd, in welker wondervolle groei de hóógste adel was omvangen. Maar —• maar — dat document, die basis — o dat-ie ook zoo bróós was! — was op 'n keer Jan uit de handen geglipt en tot gruizelementen op straat gevallen, terwijl-ie 't glas aan den klerk en eenige bezoekers toonde. Zij lijmden de stukjes aaneen doch er ontbrak te veel aan, dat gehéél tot fijn gruis op de keien lag. Doch Maarsen liet den moed niet zakken. En op 'n dag kwam-ie met de boodschap dat de broer van hun vader de familiepapieren zéker hebben moest en dat dez# alles zouden uitwijzen. Maar die dekselsche broer was al vier jaar dood, nalatende slechts 'n klein-kind, 'n koppigen kwajongen: Goris. — 't Is maar jammer, meneer Baal, sprak zacht in haar hoek de blinde, dat net zoo'n deugniet de stukken heeft. — En nou beweert de apekeutel, driftigde Jan, dat-ie er... — Ja, zeg 't meneer maar precies, viel Noldus in, waar is-ie... heb je 'm daar... Jan haalde uit z'n vest den smoezigen blief, gladde 'm met z'n mouw en liet aan Olivier de wraakroepende woorden lezen, aan de ooms en de 'tante door dien bengel geschreven: „Ik geef geen weerlicht om de papieren — maar zanik er nou niet meer over, as 'k in Holland kom breng ik den rommel mee". — Dat 's alles wat-ie zegt, schreeuwde Noldus, 'n duw gevend met z'n duim aan 'n poot van 't ruw -geboetseerd zwijn, dat ook nog 'n hond kon worden as 't meeviel. — Ja verder, vervolgde Noldus, nog wat geleuter over Napoleon, daar in Ajaajaccio daar heeft-ie ... — Wat hebben wij daarmee te maken, bromde de basstem van Jan, z'n pijp op do kachel leggend — twee voetstappen rechts — daar staan wij buiten, do Bonapartes raken ons niet. Op dat moment wendde Olivier zich tot de pels: — Deze lieeren, sprak-ie gewichtig, bijna plechtig, zijn nog neven van den koning van België, ze zijn de echte afstammelingen van de graven van Croenenburg, die hier gewoond hebben en van wiens kasteel je de ruïne achter de Mulkstraat nog op dion berg kunt zien staan. Toen keken Jan en Noldus de pels aan, die achteloos z'n jas openstiet en die hen eensklaps verblindde met de bloedroode decoratie. — 'n Vriend van me, sprak Olivier, die zeker uw zaak as-ie ze kent met graagte zal voorstaan en kan voorstaan. — Wat, riep do stem uit den hoek, is bier nog iemand? — Ja, juffer Sientje, antwoorde Olivier •n deze heer is niet de eerste de beste. Jan was vlug naar achter geslopen, kwam met uit 'n kastje gehaalde stukken terug: drie stamboomen, met mooie cirkelvruchten, waarin-ie de namen aanwees, met lijnen die daalden en uitschoten als takken en waarin hun naam langs grillige maar zekere lijnen vast zat aan die dor Saksen-Coburgers. — Heeft je neef je nog niet geantwoord ? vroeg Olivier. Jan zuchtte: — 't Is zonderling zei-ie. Dat valt me tegen van 'm. Maar Sientje hoeft 'n goeden raad, niet waar Sientje? Uit den hoek sprak zacht de stem : — We motten wachten tot de Koningin verjaard. Vrouwen hebben meer zwak voor familiebanden. — Ja, sprak Noldus, dat mot wel zijn, want dat 's nou weer bij Albert! Wat hebben wij niet dikwijls geschreven en zelfs geseind aan Leopold. — Praat mij niet van dien ouwen gok, driftigde in den hoek uit blinde-Sientjes mond. — Ja, heeren, verontschuldigde Jan, wij hebben 't haar wel motten vertellen, hoe-ie leefde en toen begreep ze 't, zei ze. Zulk licht soort menschen hebben met fatsoenlijke lui als wij niet veel op. — Maar van koning Albert had ik anders verwacht, sprak Noldus. Hij heeft op zijn verjaardag toch zeker onze depêche in handeu gekregen. En 'n telegrammetje is toch gauw geschreven. — Ja, we hadden zoo graag, al was 't maar 'n enkel woordje gehad. Eamilie trekt altijd, familie al... — Maar, viel Olivier in de rede, as je papieren hebt, dan ben je sterker, zulke groote lui gaan ook niet over één nacht ijs. — Precies! riep Jan, dat zeg ik ook, maar al ben ik de oudste, ik word liier niet altijd geloofd. Zij willen nou maar dat dadelijk die hoogvereerde edelachtbare koning ons in de armen zal valleu. Als die gemeene bliksem nou ze maar opstuurde, dan konnen we verder zien ... — Eigenlijk, sprak Olivier tot de pels, is 't hard, dat deze menschen hier moeten scharrelen en anderen op 'r titel en 'r goederen zitten. — Ja, en ik zeg je, vulue Noldus aan, z'n kleien zwijn weer nijdig beduwend, dat er van de Mulkstraat tot de Friedelwei meer dan twee honderd bunder liggen, dio van ons afkomstig zijn, natuurlijk al jaren geleden; ja, dan is 't toch hard. 'tls wel geen schande, maar de heeren zien dat we 't niet te breed hebben. En as ik gewild had . . . — Ja, als hij gewild had, herhaalde Jan — als hij gewild had, heeren, dan had hem onze titel 'n millioen opgebracht zoo goed as 'n cent. — Ja maar, zei Noldus, als 't hart 'r bij te pas komt dan denk je 'r anders over of liever je dénkt niet. Ik vóelde dat 'k m'n ongeluk in zou gaan. — 't Was anders jammer, sprak de oudste broer; zoo'n kans krijgen we niet meer en al erként ons neef Albert en nicht Elizabetb, al komen wij aan 't hof, wat hebben wij er nou nog feitelijk aan, Sientje is blind en jij bent in je 00ste en ik ben al 68. De pels vroeg: — Is 't onbescheiden? — Aa kan dat nu nog niet dienen ... — Nee meneer, sprak Noldus, z'n zwijn voor goed verlatend en met z'n broekzoldering tegen 't toonbankje leunend — dat kan niet meer dienen en voor die hadden we geen papieren noodig — die wist 't. Ja, die wist 't, daar ben ik heilig van overtuigd. 't AVas op 'n October-avond, nog bijna zacht zomerweer, dat ik 'n tuinbeeld, 'n ferme melkmeid, op 'n kruiwagen naar het kasteel had gerejen. AVij woonden pas hier, nog geen vier maanden. Maar ziet u onze n;idm — onze naam weet u. De naam Van Croenenberg had dadelijk al indruk gemaakt bij alle menschen hier, want als kinderen hoorden zo al spreken over de geheime rooio kamer van de graven van Croenenburg. Nou scheelt 't wel één letter — doch vroeger, in over-ouden tijd was langzamerhand — dat wisten we van Maarsen, dien archivarisman — de u tot een c weggezakt, iets wat hij natuurlijk wist — die Van Selm, die geraffineerde slimmerd. U mot dan weten, dat hier vlak bij, nog geen drie kwartier loopen, 't kasteel ligt van den graaf Van Selm, den griidf zeg ik, den graaf, ja wel. Ha, ha, ha! hi, hi, hi! Beiden begonnen te lachen, Jan nog harder dan Noldus, ook Sientje grunnikte in haar schaduw zacht mee. — 'tls, meneer, 'n graaf-van-lek -m'n -vestje vervolgde Noldus — een zie je, die den titel zoo wat gekocht heeft niet 't kasteel er aan vast, maar die — en daar zat 'm de sluwe toeleg — 'n échte graaf most hebben in z'n familie, een die met 'n stdmbóóm voor den dag kon komen — zooals wij. — Meneer, zei Van Selm tegen me, dat is 'n mooi beeld. Ik pufte er van en ik antwoordde: — Ja liet is zwaar ook, meneer de graaf. — Het moet, zee-ie, 'n lieele arbeid zijn om zoo'n statue — 't is 'n Bels! — in elkaar te modelleeren. — Ja, zei ik, maar ik dacht: ik wou dat-ie m'n cente maar gaf, want we zaten er krap voor. Opeens zee-ie: kom mee die trap op — dan zal ik je betalen. 'k Liet me dat geen tweemaal zeggen, 'k Voelde geen moeiheid meer, en als je pas zes en veertig bent, dan kun je wat verzetten. Toen ik boven kwam, ging-ie n kamer in en riep daar iets in 'n spreekbuis. Daarna verzocht-ie me op 'n soort kantoor en opende daar 'n koffer, meneer, 'n met ijzer zwaar beslagen koffer, meneer, en ik zag er goud als je erwten en boonen ziet liggen bij 'n grutter. Neem plaats, zei-ie en wees me 'n kanapee. En op dat oogenblik kwam er 'n vrouwspersoon binnen, van zoowat vijf en dertig jaar — aan 'r haren zag ik dat 'n vrouwspersoon was en ook had ze 'n japon aan. — M'n dochter, zei de graaf, m'n dochter Elvire. Elvire ging naast me zitten, zij links en de gouden erwten en boonen, in het nog altijd openstaand koffer, rechts. En toen keek ze me aan, meneer — toen keek ze me aan, 'r oogen werden grooter, gróeiden in 'r hoofd, dat zoo geel was als saffraan. Zg zei niks en ik zei niks. Ik keek schuins naar de glinsterende erwten en boonen en ik bezweek bijna, bijna, vooi de verleiding van den — rechterkant. Jongen, als je zoo 'n boel geld ziet en je weet datje als van adel, van échten, van hoogen adel, zooveel waard z«t en toch maar 'n arme duvel bent, dan jeukt 't je zoo, dan zou je as je wat minder hart had zoo'n perkamenten vel in de ruil erbij willen nemen. Maar ik dacht al gauw: — Nee, vogel, dan heb je den verkeerde voor — m'n hart verkóóp ik niet. — 't Was anders jammer, herhaalde Jan diepbrommend. Noldus zei niets, reageerde er niet op, maar, practischer, vroeg aan de pels. — En kan meneer ons als we de papieren hebben dan zeker helpen ? — Wel zónder, sprak met groote waardigheid, prachtig in z'n rol, de pels. Er zijn toch nog archieven. — Ja, knikkelden Jan en Noldus in volle aandacht. > En Brussel is toch geen onoverkomelijke reis. — Ja maar daar ken ik geen inensch, sprak Noldus. — Maar ik wél, zei de pels met den eenvoud van den waren aristocraat. Jan vóelde de beteekenis in die belofte, greep 't éérst de hand van den warmingebakerden heer, op wiens deftig zwarte borst 't vurig-roode, zooveel zeggende strikje gloeide. Dien avond, n& 't bezoek van dien besten heer Baal en zijn deftigen vriend — ook 'n béste! — moest Sientje met 'n glas water worden bijgebracht. Ze had den hik van 't grienen, 't Geluk zat 'r in de keel. Nou zou ze zéker beleven dat nicht Elisabeth — de ontroerde Jan en do ontroerde Noldus waren onwn I » baar in dat geloof — als dié vew» arlIe zou antwoorden. 11, . , „ iihoewel laat — de eerste En dan was — allw . , . , . hof, titel, fortuin stap gezet naar a l' , s wat deze drie groote kinderen al vijftien jaren 't hoofd bedwelmde. G. V. D. WALD. ---