INGEZONDEN STUKKEN ƒ13000 VERLOREN?...... DE VINDER IN 's-BOSCH WOONACHTIG. Deze gebeurtenis, slechts aan enkele ingewijden bekend, heeft reeds de noodige sensatie gewekt. Een bekende persoonlijkheid in den lande, buiten het eigenlijke zakenleven staande, kreeg voor eenige maanden geleden van een eerste klasse firma opdracht een speciaal artikel, voor een ieder geschikt, op de markt te brengen. Hij doorreisde tot dit doel geheel Nederland en kwam vanzelf met vele menschen in aanraking. Tijdens het vervullen van zijn taak, werden zijne relaties zeer uitgebreid en steeds nam het aantal cliënten toe. Een verstrekt blanco-crediet van meer dan ƒ 12000 was verbruikt en hij vroeg daarop aan zijn opdrachtgevers verder te mogen gaan. Zóó had hü zich de gang van zaken niet voorgesteld Zooals het in eene combinatie van personen meer voorkomt: de één vond het nu welletjes, de ander zag wel gaarne verdere uitbreiding, maar het resultaat was ten slotte, dat met het bereikte, waarvoor een ieder vollen lof had, voorloopig werd volstaan. De bijna ƒ 13000 werden als gezamenlijke kosten in het credit van het kasboek geboekt. Een lid dierzelfde combinatie, een echte Nurks, vond het weggeworpen geld. Het Kvas verloren en.... zou niet meer teruggevonden worden. En nu tenslotte heeft de stad Den Bosch den vondst binnen hare muren. Het is het „Heldendicht van de Roomsche Daad", dat vanaf a.s. Maandag 11 Maart in het Concertgebouw wordt vertoond. Pater Hyacinth Hermans O.P. uit Rotterdam is de vertegenwoordiger geweest, die de besproken opdracht heeft uitgevoerd. Voor iedere beurs is dit werk, dat inderdaad bijna ƒ 13000 aan opnamekosten heeft verbruikt, te genieten. De reis met Pater Hermans is eene verrassing en genieting tegelijk. „Ge komt er beter en rijker vandaan", zoo schrijft de „Maasbode." De eerlijke vinder wordt dus naar behooren beloond. Een ieder naar het Concertgebouw. R. 's-Hertogenbosch, 9 Maart 1929. --- HET AANSTAANDE DERDE EEUWGETIJ DER INNAME VAN 's-HERTOGENBOSCH. Is er ook reden voor ons, Bosschenaren der XXe eeuw, het roemruchtig feit der inname van 's-Heruagenbosch door Frederik Hendrik op 14 September 1629 op het derde eeuwgetij met dankbaarheid te herdenken? Op deze vraag werd reeds een tweevoudig antwoord gegeven. Het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen alhier publiceerde dezer dagen, dat in zijn laatste bestuursvergadering was besloten tot het houden eener tentoonstelling van boeken en plaatwerken, betrekking hebbende op de belegeringen van 's-Hertogenbosch, in de komende maanden Juni en Juli. In dit bericht ligt dus het antwoord, door het huidige bestuur van het Genootschap, dat in onze provincie is aangewezen om bij de herdenking van historische gebeurtenissen den toon aan te geven en liefst de leiding op zich te nemen, op bovenstaande vraag gegeven. Angstvallig vermijdt het bestuur zelfs het noemen van de aanleiding tot het houden der tentoonstelling, die het op touw gaat zetten. Niet over het beleg van 's-Hertogentoosch, tot welks herdenking dit jaar uiteraard opwekt en waarbij alle vorige belegeringen bovendien in belangrijkheid ver achterstaan, zal deze tentoonstelling loopen, neen, dit moest worden weggedoezeld in 'n veelheid van minder gewichtige gebeurtenissen, wier herinnering voor het groote publiek weinig of in het geheel geen beteekenis heeft en waartoe thans zeker niet een behoefte kan bestaan bij een bestuur, dat te schroomvallig is om het allerbelangrijkste dier belegeringen met name te noemen. Dat verder deze tentoonstelling niet in de maand September 1929, maar 'n paar maanden vooraf zal gehctaden worden, zal zonder twijfel aan dienselfden amphibieachtigen geest, waardoor het Genootschap zich in dezen heeft laten leiden, moeten worden toegeschreven. Voor zulk een houding valt weinig bewondering te hebben, Ja, menigeen zal het hierover eens zijn, dat het bestuur van het Provinciaal Genootschap beter gedaan had met volstrekt niets te doen dan een ontegenzeggelijk belangrijk historirr .'-:n datum als 14 September 1629 voor 's-Hertogenbosch en Noord-Brabant is geweest, te vermoffelen op de wijize, die het nu heeft aangekondigd. Het tweede antwoord op bovengestelde vraag is mede gegeven door een lid van genoemd Genootschap, maar in andere kwaliteit en in anderen, laat ik er dadelijk bijvoegen, mij meer sympathieken geest. Het is het antwoord, dat de rectormagnificus der Tilburgeche Handelshoogeschool, Dr. Th. Goossens, 1.1. Donderdag op den eersten Dies dier Hoogeschool In zijn rede heeft uitgesproken. Dr. Goossens heeft in tegenstelling met het Genootschapstoestuur naar de gelegenheid gezocht rondborstig zijn meening te zeggen op de vraag, die aan de orde van den dag komt en hij heeft daaraan zelfs een gel eele rede gewijd. Kloek Klinkt het antwoord reedis bij den aanvang dier redevoering: het feit, waarvan dit jaar de 300ste verjaardag wel kan worden herdacht, maar naar spreker hoopt niet aal worden gevierd. En hij grondt deze verwachting op een uiteenzetting van de drie plagen, die 1629 over „Arm Brabant" is komen brengen, de oorlog, de belastingen en de ambtenaren, Als rector eener Handelshoogeschool weidt hij daarbij vooral uit over den economischsn factor, de belastingen, die naar zijn woorden voor de welvaart van Brabant ook het meest fnuikend zijn geweest. Dankbaar voor de verovering van Den Bosch behoeven wij niet te zijn, zoo besluit Dr. Goossens dan ook zijn rede. „Welvaart noch vrijheid zijn de vruchten dezer verovering geweest, integendeel armoede en verdrukking." Tegenover deze meening wensch ik een andere te stellen en de gronden aan te geven, waarop een antwoord in tegengestelden zin m.i. met meer recht kan worden gegeven. En ik moet dan beginnen met er op te wijzen, dat de inhoud der rede Arm Brabant door dezen hoogleeraar in de geschiedenis aan de Handelshoogeschool te Tilburg gehouden, zeer eenzijdig is gegeven. Dr. Goossens weidt breedvoerig uit over de werkelijk treurige toestanden, waarin 's-Hertogenbosch en Brabant na 1629 kwamen te verkeeren, maar vergeet er bij te vermelden, in welken toestand zij verkeerden vóór dien tijd en vooral ook, wat er voor hen te wachten was geweest zonder deze inname. Vooreerst de toestand er vóór. Wie van de geschiedenis van 's-Hertogenbosch en Brabant ook maar alleen uit de oude kroniekschrijvers en latere historici zijn kermis heeft opgedaan, weet dat deze streek al in de heele zestiende eeuw aan rampspoed en armoede ten prooi is geweest. Meer dan 100 jarên vóór het beleg van Den Bosch lezen we in de bekende kroniek van Cuperinus op het jaar 1511: „Tot desen tide toe heeft die stadt van Den Bosch veel giheluckighe worspoet gehadt ende zij waren seer van allen haren vianden ontsien, maer daernae dat men elff begonste te scriven, sce wast al meest verdriet ende tegenspoed, waer sy voort haer handen aenstaken tot deser tyt toe". Ja, de rampspoed is niet meer van de lucht geweest. Onder de regeering van Karel V waren het de gedurige twisten en oorlogstoestand met Gelre, die Den Bosch als frontierstad volkomen hebben uitgeput en ook Brabant veel nadeel hebben gedaan — onder zijn opvolger Philips II de voortdurende troebelen, waarin al de Nederlanden aanvankelijk verkeerden, maar waarbij in verloop van tijd ook Brabant weer het grensgewest werd, dat het meest, n.1. van twee kanten, had te lijden. Toen 50 jaar vóór de inname van 's-Hertogenbosch daar op 1 Juli 1579 in een straatgevecht tusschen de burgerij onderling beslist werd, dat de stad den Koning trouw zou blijven en in plaats van de daar juist afgekondigde Unie van Utrecht met haar aansluiting aan de Ncord-Nederlandsche gewesten de Pacificatie van Keulen, d.w.z. den door den Koning aangeboden vrede en verzoening, aannam, meende Den Bosch zich daarmee ook economisch gSTed te hebben, maar het kwam geheel faliekant uit. In plaats van de voordeelen. die het had bedongen en die vooral tegen zijn toen belangrijke concurrenten Dordrecht en Lier waren gericht, kwam het toen, zooals het in een nog ongedrukte Memorie van dien tijd heet, le zitten „ais een muijs in de valle ende de schapen omsingelt met wolven". Een oudschepen der stad, die ofschoon goed Katholiek, toch de wijk had genomen naar de toenmalige rijksstad Ravestetn, Everart B er wout, wiens familienaam in Den Bosch nog door niemand is vergeten, schrijft vlak vóór de solemneele publicatie van deze Kfculsche Pacificatie aan de Magistraat der stad, die hem als medeschepen had voorgedragen, hem daarvan te willen excuseeren ,,ln disesen benauden tijt, dat een ieder zijn goet meestendeei bedorven is ende verloren heeft" (losse stukken op het stadsarchief, schrijven van 8 Dec. 1579). Hij zelf werd met den pensionaris W. van Reijt 24 Sept. 1585 als afgevaardigden der stad naar Brussel gezonden om bij den landvoogd Alexander v- Parma verschillende remonstranties te doen omtrent den nood der stad gedurende de laatste 6 jarfen, dat deze de Spaansohe zijde had gekozen, (register A 235 stadsarchief). Zoo gaat het jaar op jaar door. Meermalen heet het in de stukken, dat de stad het niet langer houden kan, gelegen als zij is è, la gueu 1 e de 1'ennemi, in den muil van den vijand. Of zooals een aanteekening van een minder krijgskundig, van een meer vroom gestemd gemoed in een rekening der Illustre Lieve Vrouwe-Broederschap uit die dagen vermeldt: Hoe zit deze stad zoo eenzaam als een weduwe ingesloten door hare vijanden! (Zie J. C. A. Hezenmans, s-Hertogenbosch van 1629 tot 1798, blz 12). Niets, maar dan ook niets kwam er uit van de gelukkige dagen, waarop de Bossche burgerij bij haar partijkiezen voor den Koning, bij haar afscheiding van het Noorden had gehoopt. Men luistere maar eens naar dien uitvoerigen klaagbrief, dien de stad eerst in Jan. 1590 door haren pensionaris, dan een maand later door den schepen Ghijsbrecht van den Steghen met denzelfden pensionaris nogmaals aan den Landvoord laat aanbieden. Na uiteenzetting harer verwachting als belooning voor de offers, die de stad met het leven van burgers en hun goederen had gebracht, heet het: Belas! riens n'appert ny a apparu jusques maintenant, fors qu'au contraire lesdictes charges s'augmentent de mois en mois, voires de sepmaine è, aultre, de sorte et si exorbitantement, que sans la dernière dévastation et 1'extrême dépopulation elles ne s'en pouvront, quoy qu'il en adviengne, plus longuement continuer. Et entant que depuis quelques mois enca plusieurs villaiges en sont esté nécessitez, pour éviter les insupportables exécutions, que k cause de ce è, 1'enthière consumption du cang de leurs entrailles 1'on ententoit contre leurs personnes et misères, & se rendre avecq leurs pouvres femmes et plus misérables emfans fugitifs en habandoninans leurs maisons, manoirs et cultures etc. *) register A 235 op het stadsarchief. Een adres in de landstaal van de ingezetenen der 4 kwartieren van de Meierij aan het stadsbestuur van 's-Hertogenbosch van 28 Maart 1584 (register A 236 fol. 129 stadsarchief) gewaagt van dezelfde ellende, waaronder het arme platteland heeft te lijden, waarbij nog uitdrukkelijk wordt melding gemaakt van de „unverdragelijcke scattinge der contributien ende haer onbehoorlijcke officianten", de belastingen en de ambtenaren, waartegen dr. Goossens 't in 't bijzonder heeft gehad. Hij zal echter moeten bekennen, dat deze verdrukking niet na, nog minder ten gevolge van de inname van Den Bosch een aanvang heeft genomen, maar dat in de 50 voorafgaande jarea, toen de stad vrijwillig de Spaansche zijde had gehouden, het er niet minder erg, niet minder Spaansch was toegegaan. En hoe zou de toestand zijn geworden, was de inname van 1629 niet geschied? Het antwoord is daarop niet raadselachtig. De volksmond van dien tijd verkondigde het in Brabant: Inlantsch oorloch bedervet Landt: De Geusen aen den waterkant Zij benouden ons altsamen. De Spaengiaerts namen ons lij ff en Moet De Geusen roofden onse goet, Niemant mocht t'hooft uutsteken. Siet, doe waren wij soo benout Van VTient end vijandt menichfout. Of zooals Vondel 't in 1633 in zijnen Vredewensch aan Constanten Huigens zoo juist vertolkte: D'olijf behaeght mij boven den laurier: Wat is de krijgh een woest verslindend dier! Dat weet het volck, twelck op de grenzen zucht En eeuwigh kermt in een benaeude lucht. ,Wat heeft het schier een eeuwe niet besuurt! Elck vecht om peis: maer Neerlands oorlogh duurt. Brabant nu was zulk een grensgewest, dat de benauwenis van den krijg had te verduren. En toen in 1648 aan dien oorlogstoestand eindelijk een einde was gemaakt door den Westfaalschen vrede en Den Bosch als gevolg van de inname van 1629 daarbij bleef aan Noord-Nederland, zou het toen te wenschen zijn geweest, dat het evenals Antwerpen bijv. door den Spanjaard heroverd was en daarmee aan het Zuiden was gekomen? De gedachte alleen aan de inzinking van den Nederlandschen stam, die onder verschillen de vreemde heerschers voor de Zuidelijke gewesten is gevolgd, onder wie dat Nederderschap tot op heden zich nog niet heeft kunnen herstellen, moet iedereen, wien zijn eigen volksaard lief is, dankbaar stemmen aan de andere zijde te zijn gekomen. Zeker — de inname van Den Bosch heeft nog langen tijd daarna geen welvaart noch vrijheid aan de stad gebracht en het gewest, welks lot tegelijk daarmee was beschoren. Wij geven het dr. Goossens volmondig toe. Wij willen er zelfs uitdrukkelijk op wijzen, dat zoo we al op grond der feiten moesten ontkennen, dat een en ander een gevolg is geweest van deze inname, dit helaas wel het geval was ten opzichte van de verdrukking van het Katholiek geloof zoowel op het platteland als binnen de veroverde veste. De toegezegde vrijheid van geweten zonder vrijheid van godsdienstuitoefening was een ij dele klank en zelfs deze bovendien nog valsch in de practijk van het leven. Dit was een beneming van grooter goed dan dat aan de slechts door verovering tot de zijde der Noordelijke Nederlanden gedwongen stad met haar Meierij het recht op sessie in de Staten-Generaal nog geruimen tijd onthouden werd. De Stedemaagd, zoolang als bruid door de Noordelijke Nederlanden in hunne Unie begeerd, maar die zich immer stuursch van hen had afgekeerd, kon zeker niet verwachten, dat toen deze Unie haar eindelijk kon *) Vertaling: Helaas, niets blijkt er tot nu toe van of heeft er van gebleken, maar integendeel worden de lasten van maand tot maand, ja van week tot week zwaarder, in zoodanige mate en zoo vreeselijk, dat zonder de algeheele verwoesting en uiterste ontvolking zij, wat er ook van kome, niet langer in dezen toestand kunnen blijven. Zoo ver is het al, dat sedert de laatste maanden verscheiden dorpen genoodzaakt zijn, cm de ondragelijke gerechte lijke executies te ontkomen, die ter wille van boven noemde oorzaken tegen hun persoon en ellende zijn gericht tot op een volkomen uitpersing van het bloed hunner ingewan den, met hun arme vrouwen en nog ongelukkiger kinderen, als vluchtelingen weg te trekken met achterlating van hun woningen, hoeven en akkers. worden opgelegd, de verbintenis voor haar een ideaal zou zijn. "n Bittere tijd volgde op een, die al even ongelukkig was. Maar na dezen droeven tijd is een andere gelukkige gevolgd. De verbintenis met het Noorden is tenslotte een zegen geworden voor de stad en het heele gewest. * Wij, Bosschenaars der XXe eeuw, staan thans anders tegenover de gebeurtenissen dan onze voorzaten. Wij leven onder andere toestanden en zien met een ander oog. Wij zijn thans blijde te leven in de schaduw van den Oranjeboom, waarvan Frederik Hendrik, de Boschbedwinger, een der voortreffelijkste telgen is geweest, jegens wien wij andere gevoelens dragen dan de Bosschenaars der XVIIe eeuw dit als den zoon van Willem van Oranje konden en mochten doen. Vooral verheugen wij ons als Brabanders die immer grootsch gingen op eigen taal en stam, te mogen deel uitmaken van dat volle Nederlanderschap, dat alleen aan het Noorden is bewaard gebleven, waarom het Zuiden nu nog na 3 eeuwen, zij het dan als niet meer tegen Spanjaarden, te worstelen heeft. Zoo, als wij de rekening van de gevolgen der inname van Den Bosch op 14 Sept. 1619 thans opmaken, valt er vast te stellen dat godsdienstige en staatkundige vrijheid, die daarbij tijdelijk vertoren gingen, in gunstiger tijdsomstandigheden zijn herkregen, dat de economische toestand die niet tengevolge daarvan ellendig was, zich mede, dank zij het Noorden, in de 19e eeuw heeft hersteld, maar dat wij als onmiddellijk gevolg van deze inname te danken hebben als Brabanders Nederlanders te zij-n gebleven en nu nog te leven onder de nakomelingen van het huis van Oranje, wiens Frederik Hendrik in onze stad in 't openbaar met geen naam noch teeken wordt herdacht, maar wiens onvergankelijke roem het toch zal blijven 's-Hertogenbosch onder de Nederlandsche steden te hebben gebracht. Is er ook reden — ik herhaal nog eens de vraag — voor ons, thans levende Bosschenaren, daar dankbaar voor te zijn? H. VAN ALFEN. --- BRIEVEN UIT AMERIKA. New-York, 21 Februari 1929. Wanneer ik de radio-programma's in onze vaderlandsdhe kranten doorlees, bekruipt mij een vaag gevoel van heimwee. Al die binnen- en biuitenlandsche stations geven doorloopend zooveel belangwekkends en moois van degelijken aard als wij in Amerika veel te weinig hooren. Wat het aantal uitzendstations in Om Nieuwe Wereld bebreit, zijn zij ruimschoots voorzien, we hebben er vierhonderd en onlangs werden er tweehonderd opgedoekt: alleen in New-York zijn er al zes en twintig! Een paar daarvan beginnen des morgens om zes tuur met het uitzenden van gymnastische oefeningen en gaan met prc-gramma's van halve en heele uren door tot middernacht. Een drietal stations in New-York zijn de allerbesten van het heele land, hetgeen geen wonder is, wanneer men bedenkt dat zij het eigendom zijn van de Radio Corporation of America, de National Broadcasting Company en het reusachtige Bamberger warenhuis. Luisteraars het binnenland in, ja zelfs tot in Califomië, kunnen de programma's van dat drietal heel gemakkelijk volgen door het systeem van netwerken. WEAF van de National Broadcasting Co. is c*p de bepaalde uren aangesloten met een dertig of veertig andere uitaendstations tot in de verste uithoeken van Texas en North Dakota, die het New-Yorksehe program opnieuw uitzenden, dat zood. :nde gemakkelijk door de omwonenden in hun ontvangtoestel wordt verkregen. WJZ van de Radio Corporation en WOR van Bamb'rger volgen hetzelfde systeem. Bij zeer bijzondere gebeurtenissen van nationaal belang, zooals destijds de ontvangst van Col. Lindibergh of een redevoering van President Coolidge, worden WEAF en WJZ samengebracht en komt het gehoonde door middel van wel tachtig onderling verbonden stations bij het luisterend publiek. Dan zijn er nog de kortegolf-uitzenders, waarvan WGY in Söhenectady een groote vermaardheid heeft door het voortdurend in verbinding staan met Europa, Zuid-Afrika, Australië, terwijl het zelfs met onze Oost spreekt. Om ten slotte nog even het reusachtige aantal stations van amateurs niet te vergeten, die af en toe van ajich laten hooren door verbindingen tot stand te brengen, waar de grooten falen. Het was een amateur die het eerst vernam van de goede aankomst der drie Europeesche vliegers in Canada en een ander was steeds in verbinding met de Noordpool-expeditie van Mac Millen. Al heel spoedig, nadat de radio de kinderschoenen ontwassen bleek, zag de Annerikaansche zakenman er een prachtmiddel tot reclame in. Maar hij begreep evenzeer, dat hij niet bereikte met zijn artikel gedurende eenige minuten te laten aanprijzen en de menschen tot koopen aan te sporen. De reclamepil werd dus met een suikerlaag van amusement omgeven en het publiek slikt dien ten huldigen dage nog trouw, uur na uur. Aanvankelijk ging het op bescheiden schaal; het aantal luisteraars was gering omdat de toestellen verre van volmaakt waren en handen vol geld kostten. Aantal en gehalte van artisten, die voor de microphone traden, was haar verhouding; er werd heel veel gewenkt miet gramafones en fcunstspelpiano's en tlhuis bij de mensichen loeiden en knapten de toestellen of zwegen. In een paar Jaar kwam daar gauw verandering in; het publiek schafte zich betere toestellen aan, die hoe langer hoe goedkooper werden en de zakenwereld had zooveel baat gevonden bij het adiverteeren door de lucht dat het gebcdene plotseling van minderwaardig bijzonder goed werd. Het werd een onderlinge wedstrijd tusschen de fabrikanten en zakenlui, wie het aantrekkelijkste radio-uurtje verschafte, want daarmede verzekerden zij zich van het gootste gehoor en dais van de beste gelegenheid hun waar te noemen. Die reclame zette izich ook om in propaganda voor kunsten en wetenschappen en het is de verdienste van onzen landgenoot Dirk Foek, die zeven jaar geleden dirigent was van het City Symphonie -OTkest alhier, dat zijn concerten het eerst over de radio gingen. En het succes was zoo groot, dat men algemeen begreep niet alleen van komische liedjes te kunnen leven, maar ook iets goeds wilde hooren. De bioscoop het Capitol Theater met een groot eigen orkest en solisten, toenmaals nog he grootste theater van Amerika, maar sindsdien afgezakt tot het middelmatige soort-, legde beslag op twee uur Zondag-avonds bij WEAF en heeft geen Zondag overgeslagen. De groote orkesten, orgels, klassieke muziek, de eerste-rangs solisten waren met één slag in de mode naast het komische en amusementsgenre, dat prima moet zijn of het is alles weggegooid geld. Want de stations zijn het uitzenden per minuut gaan iverfcoopen voor prijizen, die niet mis zijn. Terwijl een klein station in het binnenland zestig dollar voor een gebuurd uur vraagt, kost. het bij WEAF of WJZ driehonderd dollar. Voeg daarbij een orkest van vijftig menschen, een vijftal solisten en daarboven het net-systeotn van enkele of eenige tientallen stations, die ieder zooveel per uur voor hun rekening moeten hebben, dan kost zoo'n uurtje reclame in de duizenden. Den voriigen winter kondigde een bekend automerk een nieuwen wagen aan door middel van een nationaal net van ongeveer zeventig stations en een keur van medewerkenden; dat uurtje kostte precies een lapje van duizend per minuut! Het aankondigen van de reclame gaat heel voorzichtig maar even dringend. Het is t Jones koffie-uur. „Dames en heeren", zegt de aankondiger, „het Jones Koffie Jazz Orkest zal u het volgende uur dansmuziek geven. Ge zat waarschijnlijk na tafel met een kopje geurige Jones koffie voor u, ge kunt het in ponds en halve ponds pakken bij uw kruidenier krijgen." Tijdens het programma ziet hü kans nog ettelijke opmerkingen over de koffie in te voegen en tegen het eind deelt hij mede, dat de firma Jones graag van de luisteraars wil hooren of de mu-ziek naar genoegen was en of hun kruidenier wel altijd Jones koffie in voorraad heeft? Wanneer u een gong hoort slaan is het precies negen uur, dat is een hoffelijkheid van de firma Smith, fabrikanten van de bekende Smitih horloges, bong! Dames en heeren, het volgende half uur brengt u het Dentol mannenkwartet. Dentol is de bekende tandpasta uit de lange roode tuben. Het eerste nummer van het Dentol kwartet is „Deep River". En zoo den heelen dag door en inmididels dringen de woorden Jlonee, Smitih, Dentol zich in onze van reclame overvoerde hersenen met dagelijksche en wekeliiksche regelmatigheid op. Met het gevolg, dat we onbewust Dentol vragen bij den apotheker. Trouwe luisteraars, onder wie ik min of meer behoor, hebben zooveel routine gekregen in de vast wederkeerende uren, dat zij zonder zoeken of in de krant snuffelen iets van hun gading vinden. De Hongaren, die Maandag door een reusachtige kruideniersfirma aan het spelen worden gezet, het uur van de General Motors op Dinsdag, de concerten van de Plhilharmonie onder Mengelberg of Toscanini op Zondagmiddag, da.1j alles vormt hoogtepunten, waarnaar, zonder overdrijving gezegd, millioenen luisteren. Zaterdagmorgen geeft de Philharmonie een jeugdconcert en 's avonds een even leerrijk concert voor volwassenen, dat over het nationale net gaat, onder leiding van Walter Damrosoh, die er verklaringen bij geeft. Diep in het binnenland en in de Canadeesche blokhutten, waar Beethoven en Debussy onbekenden waren en zouden blijven, worden brieven geschreven, waarin om een bepaald nummer of componist gevraagd wordt. Met de jaren is het heele peil der uitzending enorm gestegen: de aankondigers zijn mannen van ontwikkeling, die niet meer overhoop liggen met de uitspraak van muzikale termen of vreemde talen. Af en toe slipt er per ongeluk een zangeres zonder stam of een te zenuwachtige violist in de programma's, miaar het is een uitzondering en de afwerking van alle uren klopt als een bus. Technisch is het niet minder dan toovenarij voor een buitenstaander, maar alles is zoo zorgvuldig opgezet en tot op een seconde berekend, dat nooit plaats heeft, wat elk radio-station het meest vreest: stilte. Tenzij het regeeringsstation in Washington een S.O.S. uit zee opvangt, want dan is tien seconden later heel Amerika uitgeschakeld. Een schadepostje, wanneer men een kostbaar uur reclame heeft uit te zenden en het noodsein legt het zwijigen op; daartegen kan men zich echter verzekeren, weer een zijtak van deze uitgebreide industrie. Ik heb eenige malen het genoegen gehad persoonlijk het uitzenden van een der grootste stations bij te wonen. Het is een groote muziefcfabriek, waar het huiselijk en stipt op tijd toegaat. Zaal na zaal,\ebouwd in volkomen geluidsisolatie van elkander, zijn noodig om voor te bereiden en op de seconde aan te vangen, terwijl anderen eindigen. Overal zijn groote ramen, zoodat artisten, aankondigers en technisch personeel elkaar kunnen zien. In de niet gebruikte zalen en wachtkamers is het een zonderling mengelmoes van instrumenten, Jongelui, sigarettenrook, neergegooide bontmantels en eiectriciens. Het eenige groote gebod is: Stilte, en daaraan stoort men zich maar matig, de muren dempen toch wel. Mijn laatste bezoek bracht ik in den aflgeloopen zomer toen we leefden in een moordenden hititegralf en welk een zoete troost was het voor de optredenden te weten, dat het groote publiek hen niet kou zien. Minder dansmuziek, minder grapjasserij, minder onbelangrijke nummers vraagt het groote publiek steeds dringender en ik ben het er mee eens, dat we dat nog te veel hebben. Maar mijn verlangen ook Fransohe, Duitsche of Hollandsche stemmen te hooren zal voorloopig wel tot de vrome wenschen blijven behoonen. WOLKENKRABBER. --- Advertentie ^an allen, die belangstelling toonden ter gelegenheid van de herdenking van mijn 25jarige dienstbetrekking, betuig ik hartelijken dank. J. VAN HOOFT, Stalbaas N.V. ExpeditieOnderneming Van Gend & Loos. 's Hertogenbosch, 9 Maart 1929. ---