IN EN OM DE HOOFDSTAD. LUCHT-RECLAME. — GEMEENTEAMBTENAREN EN -WERKLIEDEN. — ONZE STUDENTEN. De eerzame Amsterdamsche winkelier, die drie eeuwen geleden aan den gevel van zijn winkelhuis door middel van een of ander kleurig uithangbord zijn warme bollen, zijn kousen en fraaie wambuizen, of wat dan ook. onder de aandacht bracht van hen, die zijn straat bezochten; die zelfs de gewoonte van waren-aanprijzen in een nieuwsblad niet kende, zou zeker stomverbaasd hebben gestaan, wanneer iemand tot hem de stoute voorspelling zou hebben durven doen, dat er een tijd zou komen, waarin uithangborden overbodig zouden zijn en men dagelijks hoog in de lucht de aandacht op zijn artikel zou kunnen vestigen. Vermoedelijk zou hij zoo iemand hebben beschouwd als een gevaarlijke zonderling. die zoo spoedig mogelijk in het belang van al zijn stadgenooten behoorde te worden opgeborgen in het dolhuis, aangezien de meer humane benaming krankzinnigengesticht nog niet was ..uitgevonden". Thans is het een feit, dat hetgeen zelfs in den grooten, rijken tijd van het Amsterdam d.gr 17e eeuw op z'n zachtst uitgedrukt een sprookje zou zijn genoemd, werkelijkheid is geworden. De advertentie in het luchtruim is er en wie weet binnen welken korten tijd de aankondiging van komende gebeurtenissen, de aanprijzing van allerlei waren, op die wijze zóó goedkoop zal zijn geworden, dat men des avonds aan den donkeren hemel, ook op klaarlichten dag aan den helderen hemel, allerlei mededeeJingen zal kunnen lezen. De Amsterdammers hebben de laatste 'dagen reeds meer dan eens de advertentie in de lucht kunnen bewonderen; dat deze nieuwste wijze van adverteeren inderdaad 'het aantrekkelijke van het nieuwe had, werd wel bewezen door het feit, dat de menschen overal op straat bleven staan kijken naar de aankondigingen, die een ondernemend fabrikant een paar avonden achtereen in de lucht liet zien. Toen werd door degenen, die het zagen, de meening geuit, dat zooiets héél aardig en héél belangwekkend was, doch „dat een dergelijke wijze van adverteeren on klaarlichten dag ■toch geen succes zou hebben". Die bewering nu is dezer dagen door dienzelfden adverteerder schitterend gelogenstraft. Want het was op een dier heerlijke najaarsdagen, die October ons nog bracht als gen kleine, doch daarom niet minder gewaardeerde, troost na al die ellendige zomerdagen van 1927, dat ik, in deu namiddag gaande door een der breedste Amsterdamsche straten, op eens boven mij op een hoogte, die 4000 meter heette te zijn, zag verschijnen een vliegmachine. Zij leek te zijn een miniatuur vliegtuigje uit een of anderen spelgoedwinkel. dat als een glimmend stuk a[uminium-metaal zich met verbazende snelheid in tallooze wendingen door het luchtruim spoedde. Uit den staart zag men komen een dikke witte rookpluim, waaruit door de bewegingen van het vliegtuig zich gingen ontwikkelen verschillende letters, welke zich — het was nagenoeg bladstil — langzamerhand hoe langer hoe meer vergrootten. Op een gegeven oogenblik werd die rookpluim roseachtig van kleur en steeds grooter werd het woord, betrekking hebbende op hetgeen de ondernemende fabrikant, die op deze wijze de aandacht der Amsterdammers op zijn product vestigde, te lezen wilde geven. Het geheel was. beschenen als het werd door de namiddagzon, werkelijk iets bewonderenswaardigs en het behoefde geen verbazing te wekken, dat de menschen bleven stilstaan, het hoofd achterover wierpen, om naar die advertentie daar hoog boven zich te kijken; fietsers sprongen van hun voertuig om het schouwspel te zien en er hun Amsterdamsche „geintjes" over te uiten; bestuurders van auto's en andere voertuigen hielden hun voertuigen wat in, stopten zelfs ook om te kijken, en in de tramwagens drukten passagiers, opmerkzaam gemaakt op hetgeen zich daar in het luchtruim afspeelde, hun neuzen tegen de ruiten en wezen elkander op het schouwspel daar hoog in de lucht. Ja, de lucht-reclame is werkelijkheid geworden en we willen hopen, dat ze tegen den grooten verkiezingstijd eener Tweede Kamer, binnen het bereik zal vallen van de kassen van al die politieke vereenigingen. welke tot heden de hebbelijkheid — pardon, onhebbelijkheid — hadden, onze straten met hun letters te bezoedelen; als ze die letters bij volgende politieke wedloopen hoog in de lucht zullen kunnen — hoe rrnet ik het noemen, want „afdrukken" past hier niet? laat ons zeggen schrijven in rook, zal het geknoei op straat uit zijn En dubbel groot zal dan wezen het genot voor iedereen, die zich voor politie interesseert als 's avonds ook in rook-schrift de uitslagen, zichtbaar voor geheel Amsterdam. aan het firmament zullen worden gegeven. „Toekomst-muziek"? Zeker, maar wie weet hoe nabij die reeds is, en onze gemeente-werklieden zullen in verkiezingsdagen niet meer zoo op de straatsteenen en het asphalt behoeven te boenen, om het weer rein te krijgen. Van gemeente-werklieden gesproken. Er is juist dezer dagen een verslag verschenen betreffende het ambtenaars-personeel en het werklieden-leger dezer groote stad. Heeft men wel een flauw begrip van hetgeen beide corpsen voor een stad als Amsterdam te beteekenen hebben? Ik denk van niet. Er wordt wel eens beweerd, dat onze gemeente tegenwoordig feitelijk geheel ..ver-ambtenaard" is en dat de gemeentewerklieden eigenlijk degenen zijn, die met de ambtenaren, toch óók werklieden voor 't algem. belang, zij het ook onder anderen naam, in de eerste plaats de aandacht van het gemeentebestuur hebben. Iets wat niet juist genoemd moet worden, al is het nochtans waar, dat de ambtenaren en werklieden in dienst der Amsterdamsche gemeenschap, samen de bevolking zouden kunnen vormen van een kleine Nederlandsche gemeente, en dat zij uit onze belasting-penningen elk jaar een aardige portie verdienen. Want het genoemde verslag leert ons. dat Amsterdam in zijn dienst heeft 10.749 volwassen werklieden, waarvan 1632 vrouwen, die, zoo wordt verder vermeld ..voor het grootste gedeelte zijn schoonmaaksters en waschmeisjes". Het ambtenaars-corps bestaat uit 10.528 personen, waarbij nog gevoegd dienen te worden 1800 mannen en ongeveer eenzelfde aantal vrouwen, die werkzaam zijn bij de verschillende inrichtingen van onderwijs. Behalve al deze personen in vasten dienst, heeft men altijd nog een aantal tijdelijk aangestelde en losse werklieden. De werklieden trokken aan Ioonen — ongerekend hun vacantietoeslagen. enz- — na pensioen-aftrek een jaarlijksch bedrag van ƒ 19.853.000, terwijl aan salarissen van al die ambtenaren esn jaarlijksch kapitaal van ƒ 23.986.000 moest worden besteed — rond dus een som van 42 millioen — rekent men vacantie-gelden, gratificaties, pensioenen er bij dan wordt het nog een paar millioen meer — die onze stad elk jaar heeft neer te tellen voor degenen, die in haar dienst alle bedrijven, enz. enz. gaande hebben te houden. Grooter werkgeefster dan onze gemeente is er in ons land zeker niet. Nu ik toch het jaarverslag der gemeente over 1926 voor mij heb, wil ik ook even aanteekenen het aantal studenten, hetwelk thans aan de Amsterdamsche hoogeschool studeert. De cijfers, die genoemd worden, zijn immers nu van beteekenis, nu wij aan den vooravond staan van de vijftigjarige herdenking van het jaar. toen ons Athenaeum dezelfde rechten verwierf als de Rijksuniversiteiten. Amsterdam heeft in die verloopen halve eeuw ontegenzeggelijk getoond veel voor de wetenschappelijke opleiding der jeugd over te hebben gehad. Zonder ooit van Rijkswege financieelen steun te hebben ontvangen heeft de stad de hoogeschool gemaakt tot een instelling van hooger onderwijs, die niet alleen In on6 land, doch ook over de grenzen een grooten naam heeft gekregen. Millioenen zijn in den loop dier vijftig jaren uitgegeven voor het stichten van laboratoria, ziekenhuizen, enz., ten einde te zorgen, dat de wetenschappelijke opleiding aan de hoogste eischen zou kunnen voldoen en het aantal geleerden van beteekenis. hetwelk aan de Alma Mater verbonden is geweest en nog heden ten dage is, is steeds zeer groot geweest. Het aantal studenten is dan ook elk jaar gestegen en al zullen velen daarover allicht niet zoo erg geestdriftig oordeelen. gezien het feit, dat van het totaal aantal dergenen, hetwelk jaarlijks door de Nederlandsche inrichtingen van onderwijs aan de maatschappij wordt teruggegeven, moeite heeft een behoorlijk bestaan te vinden, toch bewijst de toeloop naar de Amsterdamsche hoogeschool duidelijk genoeg haar groote beteekenis. Einde 1925 bedroeg het aantal studenten in totaal 1857, waarvan 425 vrouwelijke, die over de zes faculteiten verdeeld waren: godgeleerdheid 10 mannen en 2 vrouwen; rechtsgeleerdheid 203 m.. 41 vr.: geneeskunde 612 m., 68 vr.; wis- en natuurkunde 287 m., 194 vr.; letteren en wijsbegeerte 150 m.. 202 vr.; handelswetenschappen 132 m., 8 vr., terwijl 48 studenten verdeeld waren over veieenigde faculteiten — cijfers, die zeker veelzeggend zijn in deze dagen van het naderend gouden feest. In den cursus 1877 —1878 begon de hoogeschool haar taak met 427 studenten. Jammer, dat juist in dezen tijd een onaangename gebeurtenis aanleiding heeft gegeven, dat niet met lof over de studeerende jongelingschap wordt gesproken. Het is niets bijzonders, dat in dezen tijd des jaars als de nieuwelingen zijn aangekomen en de groentijd aangebroken is, wrijving ontstaat tusschen degenen, die zijn toegetreden tot het Amsterdamsch Studentencorps en de anderen, die zich buiten het corps houden en een studentenbond gevormd hebben. Als rtgel bemerkt de buitenwereld niet veel van die oneenigheden of bemoeit er zich althans niet mede. Maar dit jaar is het wel wat al te bar geweest en spreken velen er schande over, dat een aantal corpsleden op een goeden avond een aanval deden op het lokaal van den studentenbond, waar toen een aantal leden, ook vrouwelijke studenten. aanwezig waren. Er ontstond toen een formeel gevecht en er zijn harde klappen gevallen; de vader van een der jongelui, die er bij verwond werd. vertelde mij, dat het te bar was geweest, zoodat de politie er bij te pas is moeten komen om aan het vechten een einde te maken. Zulke voorvallen zijn te betreuren, vooral in een stad als deze, die niet in de eerste plaats universiteitsstad is, zooals Leiden b.v. en waar bij dergelijke voorvallen al spoedig een deel der burgerij gereed is om smalend over de studenten te spreken. Der jeugd kan véél vergeven worden, en zeker aan de studeerende jeugd, maar töch: de eer der hoogeschool moet daar hoog worden gehouden — zeker in een gouden jubeljaar. --- BRIEVEN UIT RUSLAND. DE BUITENLANDSCHE HANDEL VAN DE SOVJET-UNIE. (Nadruk verboden). In de eerste jaren van hun heerschappij waren de bolsjewiki overtuigd van de spoedige ineenstorting van het kapitalistische stelsel in de geheele wereld. Hun taak was dus toen eenvoudig: zij moesten de revolutie steunen en overal de ontevredenheid aanwakkeren. Het bleek echter, dat Lenln zich vergist had en dat het kapitalisme niet alleen niet instortte, maar integendeel zich borstelde en nieuwe machtsposities verwierf. De sovjetregeering moest dus haar gedrag wijzigen. Om zich staande te houden moest zaj nu contact zoeken met de kapitalistische landen, overal handelsbetrekkingen aanknoopen, den uitvoer stlmuleeren enz. Maar tegelijkertijd bleef zij de gevangene van de Comintern (de Communistische Internationale) en bleef de revolutionnaire beweging in alle landen financieel steunen en de avonturen in China en de kolonies van de Comintern bekostigen. Het onvermijdelijke gevolg van deze politiek was, dat de verhouding tusschen de sovjet-regeering en de kapitalistische landen steeds slechter werd en dat sommige landen (vooral Engeland) na de mislukking van alle pogingen om de sovjet-regeering te doen afzien van haar revolutionnaire propaganda in het buitenland, de betrekkingen met Rusland verbraken. De hoop van Engeland, dat de andere groote mogendheden, vooral Frankrijk, zijn voorbeeld zouden volgen, is niet verwezenlijkt. De oorzaak hiervan is begrijpelijk. Rusland kan naar het buitenland goederen uitvoeren (graan, hout, olie), die WestEuropa best kan gebruiken. De sovjetregeering doet van haar kant al het mogelijk» om Frankrijk en andere landen voor zich te winnen door elk land bijzonder gunstige handels voorwaarden aan te bieden en het eene land tegen het andere uit te spelen. Weliswaar is de hoeveelheid goederen, die de sovjet-reegering naar het buitenland kan uitvoeren, betrekkeijk gering, maar desalniettemin kan de Russische export tot op zekere hoogte de prijzen op de WestEuropeesohe markt drukken en de machtspositie van de Angel-Saxische landen afbreuk doen, hetgeen voor de Latijnsohe landen voordeelig kan j.ijn. Een regeling van de handelsbetrekkingen met de Sovjet-Unie wordt echter belemmerd door verschillende omstandigheden. Vóór alles is het voor den buitenlandschen handel noodig de zekerheid te bezitten, dat de transacties niet voor een korten tijd, maar voor een aantal jaren gesloten worden. Er moet dus zekerheid bestaan van de stabiliteit van het regime en van de goede trouw van de tegenpartij, als zij aan hc' bewind blijft, de op zich genomen verplichtingen werkelijk zal naleven. Van bijzonder veel belang is een dergelijke zekerheid bis transacties met goederen als olie (waaraan Frankrijk behoefte heeft graan, hout, e.d., waarvan de productie met vrij veel zekerheid vooraf bepaald kan worden. De West-Europeesche klanten van de Sovjet-Unie hebben echter de zekerheid van de soliditeit van het bewind en van de goede trouw van de sovjet-regeering niet. De politieke crisis in Rusland neemt steeds scherper vormen aan. De onderlinge strijd van de verschillende groepen in de regeerende partij verflauwt niet, maar wordt met den dag feller. Al is een spoedige ineenstorting van het sovjet-regime niet waarschijnlijk. een zakenman, die met de sovjetregeering transacties afsluit, die aangegaan worden voor eenige jaren, moet met dat gevaar rekening houden. Wel is het mogelijk, dat een nieuwe regeering, die na den val van de bolsjewiki aan 't bewind zou komen, de verplichtingen, aangegaan door de sovjet-regeering, zou erkennen en naleven, maar zeker is dit geenszins. Bovendien kan de verdrijving van de bolsjewiki leiden tot een nieuwen burgeroorl' g, waarbij niemand er aan zal kunnen denken, de buitenlandsche verplichtingen van de afgezette regeering na te komen. De sovjet-regeering beroept zich steeds op de stiptheid, waarmede zij tot nu toe al haar verplichtingen was nagekomen urn de West-Europeesche kapitalisten te overtuigen, dat op haar goede trouw valt te rekenen. Tot op zekere hoogte Is de bewering van de bolsjewiki, wat het verleden betreft, waar. In den regel hielden ae bolsjewiki zich tot nu toe min of meer aan de in het buitenland gesloten handelstransacties. Er zijn echter ook uitzonderingen bekend, dus gevallen waarin handelsorganen van de sovjet-regeering weigerden de op zich-genomen verplichtingen in zake de levering van goederen (hoofdzakelijk graan) na te komen. Een voorbeeld. Zekere Chlopljankin, vertegenwoordiger van de rijkscentrale voor den buitenlandschen handel, heeft met Engelsche firma's overeenkomsten gesloten voor de levering van groote hoeveelheden graan. De beloften van dezen Chlopljankin waren zoo nadrukkelijk, dat de Engelschon dachten hun scepsis te mogen opgeven. De sovjet-autoriteiten konden echter de verplichtingen niet nakomen en de overeenkomsten werden geannuleerd. Men moet bovendien niet uit het oog verliezen, dat al de transacties, waarbij de bolsjewiki hun verplichtingen waren nagekomen, betrekking hadden op betrekkelijk kleine partijen. Nu gaat het echter om groote transacties, die bepaalde verplichtingen op de sovjet-regeering leggen, voor de naleving waarvan veel werk en kapitaal noodig zi;n. Of de sovjet-regeering ook onder deze omstandigheden haar goede trouw zal bewaren, is een groote vraag. Haar gedrag is tot nu toe niet van dien aard geweest cm den buitenlandschen kapitalisten vertrouwen in te boezemen. De buitenlandsche zakenmenschen, die met de bolsjewiki zaken willen doen, moeten daarom alle omstandigheden overwegen, alvorens zij besluiten tot het sluiten van transacties over te gaan. Het ligt voor de hand, dat geen enkele ernstige firma met de bolsjewiki transacties kan afsluiten zonder van de tegenpartij garanties te eischen, dat de verplichtingen, die Moskou op zien neemt, werkelijk nagekomen zullen worden Dergelijke garanties eischen veel geld, hetgeen de rentabiliteit van den Russischen buitenlandschen handel, die nu al zeer klein is (Rusland lijdt nu vaak verlies aan zijn uitvoer), nog meer zal verminderen. De buitenlandsche handel wordt op deze wijze niets anders dan een middel, om buitenlandsche valuta te verkrijgen. Hiermede zou het buitenland tenslotte we! genoegen kunnen nemen. Rusland moet per slot van rekening zelf weten, wat het mei zijn uitvoer doet. En als de regeering net goed vindt, verlies bij den uitvoer te lijden om aan buitenlandsche valuta te kernen, dan is dat haar zaak. Men vergete echter niet, dat de sovjet-regeering vóót alles credieten noodig heeft, dat zij niet in staat is de productie op het noodige peil te houden zonder groote kapitalen te besteden aan den opbouw van de geheel geruïneerde industrie. Elk land, dat zaken met Rusland zal willen doen (wij bedoelen daarmede groote zaken), zal voor de noodzakelijkheid geplaatst worden, de sovjetregeering credieten te verleenen. Zooals bekend. moet Frankrijk, wil het iets van het aan Rusland geleende geld terugkrfjgen, beginnen met de bolsjewiki geld te leenen. En dan rijst de vraag, of de credieten, die de bolsjewiki verlangen, niet in een bodemloozen put geworpen worden en of er eenige kans bestaat, die credieten co't terug te krijgen. Crediet-operaties moeten natuurlijk voor een langen tijd gesloten worden en dan is de vraag over de stabiliteit van het tegenwoordige regime nog van meer beiang dan bij het sluiten van gewone handelstransacties. Het is mogelijk, dat een eventueele nieuwe regeering de handelsverplichtingen van de sovjet-regeering (dus het leveren van afgesproken hoeveelheden goederen tegen bedongen prijzen) wel zou willen nakomen (of zij na een omwenteling er ook toe in staat zal zijn, is een anders vraag), maar wij betwijfelen ten zeerste'of een dergelijke regeering bereid zou zijn de credieten, die de bolsjewiki opnemen en die zij voor een groot gedecite (direct of indirect) voor propaganda-doeleinden gebruiken, te betalen. Het verleenen van credieten aan de bolsjewiki wordt dus een zuiver speculatieve operatie, waartoe zich geen enkel land kan leenen. Indien het niet door bepaalde omstandigheden er toe gedwongen wordt. --- BRIEVEN UIT ROME. Nog altijd is de wonderlijke geschiedenis. ..Canella of Bruneri" hier niet van de lucht. We hadden gedacht dat in de zomervacantie licht in deze historie gekomen zou zijn, maar dat gaat maar zoo gauw niet waar twee vrouwen in het spel zijn, die ieder stokstijf volhouden: „Deze man is de mijne en niet van die andere". Het is nu al bijna een jaar geleden dat een individu zoo zonderling rondwaarde op het kerkhof van Turijn, dat de wachters naar hem toe gingen en vroegen wat hij daar uitvoerde; hij antwoordde toen heel verward, sprak over den oorlog, greep naar zijn hoofd, wist zijn naam niet meer en zoo werd de man naar een gesticht van zenuwlijders gebracht en probeerden de dokters wat meer uit hem te krijgen, maar zonder gevolg; het scheen hun dat hij in den oorlog een wond opliep en daarbij zijn geheugen verloor. Wie hij was. kon hij niet zeggen; daarom publiceerde men de geschiedenis in de couranten met het portret van den patiënt. Dadelijk kwam nu mevrouw Canella uit Bologna, wier man. een zeer geacht hoogleeraar aan de universiteit, in den oorlog meetrok en na een gevecht in Macedonië niet meer terug kwam. De studenten lieten toen te zijner nagedachtenis een mooien steen in het gebouw der hoogeschool metselen; mevrouw Canella trok rouwkleeren aan en treurde met haar kinderen om den verloren man en vader. Maar hoe groot was haar vreugde toen zij in het portret den dood gewaanden echtgenoot herkende! Men bracht haar bij den verpleegde die ook zijn cga scheen te herkennen, hare omhelzingen hartelijk beantwoordde en aanstonds verklaarde met haar mee naar huis te willen gaan. Zijn vrouw was overgelukkig hem verder te mogen verplegen. Eenige maanden ging dat zaakje heel goed, maar toen kwam als een donderslag in het huis Canella een anonieme brief, die niets tneer of minder behelsde dan de onthulling, dat deze pseudo-Canella niet de vermaarde professor was, maar een misdadige letterzetter uit Turijn, Bruneri. die voor allerlei boevenstukken al in de gevangenis had gezclen ibor zijn vak had hij ieen oppervlakkige beschaving, hij kende een beetje Iatijn en in zijn rol van een in den oorlog verminkte te zijn, schoot zijn geheugen altijd te kort als het er op aan kwam hem een beetje aan den tand te voelen. De echte Canella. die vroeger een zeer goed musicus was. kende bijvoorbeeld nu geen noot, en zoo al meer. De familie Bruneri kwam naar Bologna. bekeek den man eens goed en allen waren het er over eens, dat de vent, die op het kerkhof met alles behalve onschuldige voornemens ronddoolde, geen andere was dan Mario Bruneri, dien ze maar al te goed kenden! De consternatie en verontwaardiging van mevrouw Canella en haar kinderen was niet gering; de politie werd in de zaak gemengd: zij nam een afdruk van den duim van den professor en haalde uit haar archief een dergelijke van den dief Bruneri, die er als twee druppels water mede overeenstemde. Dit feit was voldoende voot de justitie om den geheugenlooze mee te nemen en in een gesticht op te sluiten. Intusschen was niet alleen mevrouw Canella overtuigd dat men wederrechtelijk haar man weg voerde, maar vele leden van haar familie en vrienden zwoeren bij hoog en laag, dat de man van het kerkhof Canella is en geen ander. Er wordt nu een familielid uit Amerika verwacht, die met den held van de geschiedenis geconfronteerd zal worden. Intusschen loofde mevrouw Canella twintig duizend lires uit voor dengene. die inlichtingen kan geven over het tegenwoordige verblijf van den letterzetter Bruneri. maar niemand meldde zich aan om deze premie te winnen. Ongetwijfeld is de gevierde dramaturg Pirandello bezig een nieuw drama te schrijven, waarvoor dit geval een prachtig stramien levert. Deze sceptische- en cynische filosoof vindt hier een mooi gegeven om weer eens met de stukken te bewijzen, dat er niets in ons gemoedsleven is waarop we met zekerheid bouwen kunnen. Het nieuwe speelseizoen zal waarschijnlijk openen met een sensationeel drama van den beroemden Pirandello, dat heeten kan: „Het dilemma van mevrouw Canella" en de menschen die dit stuk gezien hebben, zullen het even verwarrend vinden als de andere jongste créaties van den beroemden schrijver. Het echtpaar, dat in de vroolijkste stemming gearmd naar den schouwburg toog, keert er in de somberste stemming uit terug. Zij wisselen nauwelijks een woord en vermijden het elkaaT aan te zien. De vrouw herinnert zich, kort gelecfcn iemand ontmoet te hebben, die veel op haar man gtlijkt en zij vraagt zich nu bezorgd af, of ze. bij nadere kennismaking niet ernstig, verliefd op dezen mensch zou kunnen worden! Kent zij eigenlijk wel door-en-door het wezen van haar echtvriend? Was het wel lfefde wat zij altijd voor hem voelde? De man is nog zwaarmoediger geworden. Hij vraagt zich af: als hij eens niet uit den oorlog zou zijn teruggekeerd zou zijn vrouw dan niet even gemakkelijk de dupe van «en oplichter en comediant zijn geworden als mevrouw Canella? Valt er eenige staat te maken op onze eigen gevoelens en van die onzer geliefden? We kennen immers feitelijk noch haar noch ons zelf en als hif inslaapt dien avond droomt hij. dat hij weer als student in de sectie-zaal zit te luisteren naar dc demonstraties van zijn hoogleeraar. Tot zijn verwondering heeft deze het gezicht van Luigi Pirandello, hij houdt een vrouwenhart in de hand en hij verklaart: Ik heb er niets bijzonders in gevonden mijne heeren, het zijn wat spieren anders niet; geloof me. de dichter sprak een wijs woord, die Mefisto de conclusie liet trekken: „Alles was entsteht ist wert dass es zu Grunde geht!" --- BRIEVEN UIT WEENEN. De Hindenburg-hulde. — Ochtenden middagpromenades langs den Ring. Begin October 1927. Op den stralenden Zondagherfstmorgen van den tweeden October verzamelde zich ?en onafzienbare menschenmenigte op den Heldenplatz, om den verjaardag van den 80jarigen Duitschen rijkspresident Hindenburg te vieren. Deze dag was voor de Groszdeutsche (völkische) partijen, d. z. die partijen, welke ijveren voor de aansluiting van Oostenrijk bij Duitschland, tevens een goede gelegenheid, om nogmaals op indrukwekkende wijze voor dit doel te manifesteeren en blijk te geven van hun groote aanhankelijkheid voor het Duitsche rijk. Gelukkig verliep deze demonstratie, waaraan uit den aard der zaak hoofdzakelijk de meer reactionnaire elementen deelnamen, volkomen rustig en was van eenigerlei tegenbeweging van communistische zijde geen sprake. Op den grandiosen Heldenplatz met zijn gigantische afmetingen, omraamd door de grootsche, machtige paleizen, 6tonden de betoogers, hoofd aan hoofd geschaard: het was één glinsterende, kleurige, bewegende vaandel-, vlaggen- en menschenwemeling. Dan plotseling klonk vanuit de tientallen aan alle kanten opgestelde geluidversterker» een sonoor „Achtung", gevolgd door plechtige fanfares en Wagneriaansche klanken, die de vereenigde blazers der Bondstheaters uitstootten vanaf de kanteelen van den Hofburg. Als een orkaan klonk de donderende „Heil"groet uit de duizenden kelen, al6 dankbaarheidsuiting voor de ontroerende muziek» die onder doodsche stilte werd aangehoord. En toen daar de zang van honderden en honderden zangers der tallooze Oostenrijk6che vereenigingen, geschaard tegen de breede trappen van het oud-keizerlijke paleis, opschalden met dreunende resonans en de eindelooze schare stille luisterenden blootshoofds het Duitsche lied „vom treuen deutschen Herzen" aanhoorde, overviel ook den buitenstaander de groote ontroering, die de macht der massa schenken kan. Het was een trotsche parade, een uiting van Duitsch saamhoorigheidsgevoel en van grooten eerbied van het Duitschgezinde gedeelte der Weensche bevolking voor den giooten veldmaarschalk, die in dezen tijd ontelbaren Duitschers het ideaal van zelfopoffering en plichtsvervulling is. De feestredenaars werden steeds door nieuwe, niet eindigende „Heil"-salvo's begroet en hun woorden werden elk oogenblik door uitbarstingen van ongebreideld enthousiasme, zooals men zich dat slechts in landen van groote he'.denvereering voorsic'len kan, onderbroken. Na ailoop formeerden de duizenden ver» eenigingen zich tot een optocht, welks voorbijtrekken op den Ring anderhalf uur duurde. In parademarsoh zagen wij de leden van turn- en gymnastiekverenigingen, met hun vaandels en muziekcorpsen, verschillende niet socialistische arbeiderscorporaties, honderden studenten in hun prachtig gekleurde costuums met bepluimde barettin, glimmende kaplaarzen, sjerpen en degens, de gezichten door verschillende duels bloederig gekerfd. Indrukwekkend zagen zij er uit in hun paars-rood of wit met goud bestikte fluweelen buizen, waarover sierlijk gedrapeerd een wapperende mantel. En menige blozende Weensche schoone keek met oprechte bewondering naar deze aan vroeger jaren herinnerende studentenmaskerade. Hierop volgden eenige honderden stoere breedgeschouderde „Frontkampfer", de oorlogsveteranen, beladen onder ridderorden en eereteekenen. De juichkreten en het „Heil"geroep van de in vier of vijf rijen langs den weg geschaarde toeschouwers waren bij hun komst niet van de lucht. Al het ingesluimerde oorlogs-enthousiasme scheen plotseling weer op te flikkeren. Schorre vreugdekreten klonken uit den mond van .menig oud-gediende, honderden wapperende zakdoeken begroetten de krachtige krijgers, die een tien jaar geleden in den heftigsten strijd stonden. Dankbaar beantwoordden zij de toejuichingen door het salueeren tegen de groene en zwarte slappe kappen, met kwiek opstaande eikenblaadjes versierd. Uit de meeste Oostenrijksche provincies waren boeren en boerinnen in diep ouderwetsche kleederdrachten toegestroomd: uit Zuid-Tyrol en Kartnen, mannen in paarse pakken, pofbroek, zwarte kousen en schoenen met gouden gespen, breedgerande zwarte hoofddeksels en fladderende linten, de vrouwen met geweldige gouden hoedgevaarten in de meest wonderlijke en vreemdsoortige modellen. Verrukt hosten zij arm in arm achter hun schetterend muziekcorps, de oogen uitkijkend, nu zij eens in het anders schier onbereikbare Weenen waren. Tot slot kwam een eindelooZe troep padvinders Ook met eigen muziekcorps en een vrachtwagen, waarin plechtig het witte, bloemomkransde en bevlagde borstbeeld van Hindenburg was geplaatst. Wel zelden zag het Oostenrijksche Weenen zulk een grootsche sympathiebetooging voor het stamverwante zusterland! * • * Het was tusschen twaalf en twee, dat deze optocht trok langs den Ring en de groote hotels, juist het uur, waarop iederen Zondagmorgen de Weansche straat-élite, modieus gekleed en in wolken parfums gehuld, heen en weer flaneert, kopjes zwarte koffie en ochtendbladen verslindt. Dit slenteren op bepaalde uren van den dag, vooral ook door de week des middags tusschen vijf en zeven, dit groeten en teruggroeten, het ,.Küss die Hand" ?n „Habe die Ehre" prevelen, is wel een specifiek Weensche gewoonte. Het zijn steeds weer dezelfde paaT duizend, die hun regelmatig terugkeerenden „Korso" plicht vervullen. Des Zondags vóór eJf uur is er op den Ring en in de Kartnerstrasse nog geen enkele mondaine dame te zien: iets later verrijzen zij als paddenstoel sn uit den grond. Het schijnt wel, alsof deze pantoffelparade aan zekere wetten gebonden is: de tijd is zorgvuldig bepaald, de route Ring—Kartnerstrasse—Graben en Kohlmarkt nauwkeuirg vastgelegd. Op deze uren verzamelt zich het grootste deel van het vrouwelijk schoon dat Weenen opbrengt en dat zich door de voornaamste Weensche modesalons, bij Griinbaum, Maison Spitzer op den Kartnerring (waar vroeger de aartshertoginnen voorreden) Zwieback of Gerngross in de kostelijkste gewaden laat hullen. Men ziet er nog bekende vertegenwoordigers van den vroegeren hoogen adel, zoo aartshertog Franz Salvator, schoonzoon van keizer Franz Josef, de graven Wilcsek, de Hohenlohe's, Schwarzenberg's en Rothschild's grond- en renstalbezittens, die zich» ondanks den „Umsturz" nog best een ongemeen luxe leven kunnen veroorloven. Verder beroemde operazangers, acteurs, actrices, componisten, die men hier allen van aanzien kent en bewonderend aanstaart. Ook verschillende revue- en operette-sterren verhoogen op deze morgen- of namiddagpromenade hun populariteit. Reclame is hier voor den kunstenaar de helft van zijn succes! Het aantal afgevaardigden uit „de wereld waarin men zich verveelt" is op deze uren rijkelijk vertegenwoordigd. Het spreekt vanzelf, dat men niet zoo lang drentelen, groeten en conserveeren kan, zonder hongerig of dorstig te worden. Naast de ontelbare café's zijn er dan ook eenige verleidelijke „Konditoreien", waar het levendig toegaat. De namiddag „jours" der Weensche dames worden gehouden in de beroemde taartjeswinkels van „Gerstner"en „Dehmel", de voornaamste in smaakvolste theesalons, waar iedereen elkander kent en kwebbelt over sensatie-nieuwtjes uit het Weensche leven, japonnen becritiseert en ondertusschen de meest uiteenloopende verfijnde patlS6erie's en ijssoorten verorbert. Het is bepaald de moeite waard hier eens rond te neuzen en de hoeveelheid aardige gezichtjes te bekijken, die zich aan slagroom en confiture te goed doen. Op straat staan in lange rij de particuliere auto's, wachtend op de onder pakjes beladen mevrouwen, .wier einddoel, na haar inkoopenjacht, het zoete Gerstner paradijs in de Kartnerstrasse is. Men zit hier op kleine, ronde en roode sofatjes, aan de muren hangen oud-Weensche gravuren in gouden lijsten. De aanblik van het taartjesbuffet, waar rond de verheugde dames zich schikken, is van onvergelijkelijke pTacht; de marrons glacés verzinken in een roze bloemenbouquet. Er komen hier iederen dag dezelïde, langzamerhand overbekende typen, o.a. twee gebruinde, gesluierde Oostersche princessen in lange, witte gewaden, met gouden, rinkelende armbanden, van wie niemand 't rechte weet, over wie fantastische verhalen gefluisterd worden, en die steeds opnieuw een kapitaal aan thee, ijs en zoetigheden verteren. Heeren worden in de twee genoemde ijs-paleizen bijkans niet gezien: bij vergissing bespreekt er hier wellicht een z'n rendez-vous, een trouw echtgenoot komt er even vrouw en dochter afhalen, overigens regeert over 't algemeen het vrouwelijk geslacht. Er zijn natuurlijk ook genoeg dames, die den eenen dag hier haar gewicht vermeerderen en het den volgenden middag weer In een van de vele dancings trachten kwijt te raken. Ondanks dezen tijd van de werkende vrouw zijn er toch nog steeds heal wat schoonen, die niets te doen hebben en zich op aangename wijze wenschen bezig te houden. Dit doen zij dan ook tijdens de thédansant in 't Grand Hotel, Bristol of Tabarin, waar de z.g. „Eintanzer", de beroepsdansers vooral op weekdagen druk werk hebben, daar op 't middaguur de meeste heeren echtgenooten of vrienden op 't bureau nog moeizaam hun geld verdienen. Tegen zeven uur stroomt dan iedereen naar buiten en de volte bereikt haar hoogtepunt. Dit is dan ook het oogenblik waarop men zich in de „Rue de la Paix" te Parijs kan wanen en waarop de leden der Weensche „society" de meeste kans hebben elkaar te ontmoeten. De eene helft komt van het dansen, de andere gaat naar comédle of concert en het is bijna onmogelijk om door de groepjes druk pratende, gesticuleerende of handen schuddende Weeners heen te komenDezelfde volte van altijd voor een praatje klaar staande Weeners herhaalt zich dan weer tegen halfelf, wanneer de opera en de theaters uitloopen en men op weg is naar een der ontelbare meer of minder eenvoudige restaurants om het avondsouper te gebruiken. Want de Weener kan, zonder dat hij vlak voor het naar bed gaan niet een flinke dosis eten verorbert, den slaap der vergetelheid onmogelijk vinden. De ondergrondsohe „Keilers" zitten dan ook op dit uur boordevol en als Nederlander verwondert men zich over de kolossale porties vleesch en meelspijzen, die op dit late uur naar binnen worden gewerkt. In geen andere wereldstad als te Weenen zal men zulke gemoedelijke, haast dorpsche morgen-, middag- en avondwandelaars vinden. Dit is de stad, waar men voor een elkander philosophisch beschouwen ruimschoots den tijd schijnt te hebben. Dinkt niet, dat het den paar duizend, die er lederen dag weer aan mee doen, ooit vervelen gaat. De charme, die er van deze vierstratenwandeling uitgaat, schijnt bijzonder te zijn. Steeds worden nieuwe bekenden gemaakt, vreemde gezichten besproken, tot men ook aan deze weer gewend is. Men krijgt er nooit genoeg van, te kijken naar het aan- of uitgaan van de opera, naar het „va et vicnt" der vreemdelingen voor het Bristol- of Grand Hotel, te luisteren naar de scheldende chauffeurs of het zoet gelispel der Weensche schoonen, te staren naar de uit- en aanflappende veelkleurige Lichtreclames. Het .meerendeel der Weeners weet zijn kalmte, ondanks den tegenwoordigen jachtigen tijd, te bewaren, laat zich niet van zijn stuk brengen, beschouwt en philosofeert, hetzij hij zich bevindt in de romantische, landelijke, ouderwetsche „HeuTiger" of op den modieusen, wereldschen en drukken Ring. ---