2e BLAD van Dinsdag 23 Januari 1923. Officieel Verslag van de OPENBARE VERGADERING van den RAAD der Gemeente ENSCHEDE, op Woensdag 27 December 1922. (Vervolg.) XV. Voorstel van Burgemeester en Wethouders tot het zenden van een adres aan de Tweede Kamer der Staten Generaal betreffende de voorgenomen wijziging van de Huurcommissiewet en 4a Huuropzeggingswet. De VOORZITTER stelt aan de orde het voorstel van Burgemeester en Wethouders d,d, 7/18 December i.L, 2e afdeelintf, no, D/'66, luidende: Naar aanleiding van 'het in Uwe zitting van 13 November j.1. om advies in onze handen gesteld voorstel van 't lid van Uw College den heer J. F. Tijhof, namens de Sociaal-Democratische Raadsfractie, betreffende bet aan de Tweede Kamer der Statera-Generaal bij Koninklijke Bootschap ter overweging aangeboden ontwerp van wet tot wijziging der Huurcommissiewet en der Huuropzeggingswet, hebben wij de eer U onder overlegging van het voorstel het volgende mede te deelen. Reeds onder de werking der tegenwoordige wet valt, zooals wij van de Huurcommissie vernemen, een toename te constateeren van het aantal verzoeken betreffende Huuropzegging en Huurverlenging; bedroeg dit aantal in 1921: 718, in 1922 steeg dit aantal tot circa 1060. Moge de woningnood in deze gemeente al niet toenemen', in ieder gevul kan hiervan gezegd worden, dat zij nog groot is. Wij vreezen, dat de categorieën van huiseigenaren, die enkel uit zijn op een izoo igroot mogelijk direct financieel voordeel en het onderhoud 'hunner woningen ve'rwaarloozen en dei speculanten, die uitsluitend den verkoop beoogen, van den woningnood gebruik makende, op de huurders der woningen pressie zullen uitoefenen om ook in gevallen, waarin de, bij de gewijzigde wet, toegestane verhooging van 50 pet, (37^ pet,) geenszins is gemotiveerd en welke in Enschede nog talrijk zijn, toestemming. van den huurder tot de verhooginö van 50 pet, (37pet.) van den geldenden huurprijs op 1 Januari 1916 (1918) te verkrijgen. Het komt ons voor dat eene verhooging van 20 pet, boven den' huurprijs op 1 Januari 1916, waartoe de verhuurder thans vrij is, in veel gevallen meer dan voldoende of, in' verband met de verwaarloozing van het onderhoud der woningen soms te hoog moest worden geacht. Wij verwachten dat, ingeval van totstandkoming eener Wet, waarbij eene vrije verhooging van 50 pet, (37 Vt pet.) zou worden toegestaan, deze vrijwel algemeen en door de bovenbedoelde categorieën van eigenaren zonder uitzondering zal worden toegepast. De huurder van een in slechten staat van onderhoud verkeerende woning zal zich, ingeval van totstandkoming van de Wet volgens het Ontwerp, tegen de verhooging van 50 pet, (37 Yi pet,) verzetten en het is te voorzien, dat de eigenaar van zoodanige woning, die in de meeste gevallen tot de meergenoemde rubrieken zal behooren een Huuropzegging zal doen volgen. Bij den heerschenden woningnood zou een hoogst ongewenschte toestand worden geschapen, die bovendien de werkzaamheden der Huurcommissie ingevolgge de Huuropzeggingswet zal doen toenemen. Mag worden aangenomen!, dat de taak der Huurcommissie ingevolge de Huurcommissiewet zou worden verlicht, daartegenover staat, dan een vermeerdering der werkzaamheden ingevolge de Huuropzeggingswet en daardoor een stijging der kosten. Het is te betreuren, dat thans nog crisiswetten moeten worden gehandhaafd', die de persoonlijke vrijheid aan banden leggen, dooh wij achten een toepassing van een: Wet volgens het Ontwerp, nu nog een sterke woningnood heerscht, bedenkelijk. Het Wetsontwerp, dat blijkbaar een overgang naar den normalen toestand beoogt, zal, naar wij meenen, niet aan de verwachting beantwoorden. Normaal beschouwen wij bet, dat de Huurcommissiewet zich 'bij de bepaling van den huurprijs onder meer laat leiden door den staat van onderhoud, waarin de woning verkeert. Bij invoering van de thans ontworpen wet zal juist bij de woningen', toebehoorende aan de hiervorengenoemde categorieën van eigenaren, weder een abnormalen toestand ontstaan. Ons 'College is dan ook van gevoelen, dat niet in de vermindering van de beperking van de bevoegdheid van den verhuurder binnen toch steeds min of meer willekeurige grenzen, een gewenschte overgang naar het normale moet worden gezocht, doch zulks moet worden verkregen door eene wetswijziging, waarbij de Huurcommissie volkomen vrijheid wordt gelaten, om onbeperkt verhoogingen toe te staan, zonder daarin door bepalingen te worden belemmerd. Wij 1 kunnen er ons in denken, dat naast de gevallen, waarin een verhooging van 50 pet. (37 y t pet.) tot onbillijkheid zou leiden en die, waarin een verhooging van 20 pet, (10 pet,) zelfs ongemotiveerd is in verband met de algeneele verwaarloozing van het onderhoud, er nog vele gevallen kunnen zijn, dat het thans 'gestelde maximum niet kan worden overschreden, omdat geen ingrijpende veranderingen of verbeteringen waren .aangebracht, noch hooger uitgaven te bestrijden waren geweest, terwijl toch wel degelijk andere gronden, als 'bijvoorbeeld verbetering van stand en vergelijking met andere pereeelen van gelijken aard', eene meerdere verhooging zouden billijken, Op dien grond achten wij de toepassing van het beginsel om meerdere vrijheid bij de vaststelling van de huurprijzen aan den! verhuurder te laten, verkeerd. Oorspronkelijk heeft de Wetgever in de Huurcommissiewet van 26 Maart 1917 als maatstaf bij de vaststelling van den huurprijs aangegeven de normale huurwaarde, van 1 Januari 1916 en de verhooging van de uitgaven, welke terzake van da woning te bestrijden waren, zonder da* de Huurcommissie bij hare beslissing door minima of maxima aan banden werd gelegd, Dit beginsel werd ook bij de uitbreiding van de taak der Huurcommissie door toepasselijkverklaring der Huurcommissiewet op alle woningen, met uitzondering van de nieuw gebouwde, gehandhaafd Toen kwam de wet van 19 Februari 1921, Stbl, no. 71, welke verschillende limieten heeft gesteld, in de eerste plaats ten opzichte van de verplichting, om de goedkeuring der Huurcommissie te vragen en wel door vrijstelling van verhoogingen van 20 pet. (10 pet.) boven den huurprijs op 1 Januari 1916 (1918), terwijl tevens als novum in de wet eene bepaling werd opgenomen, dat geen verhooging van meer dan 50 pet, (37 ^ pet.) door de Huurcommissie mag worden goedgekeurd, tenzij ingrijpende veranderingen of verbeteringen aan de woning aangebracht eene groote verhooging wettigen, In de practijk is, naar ons is medegedeeld, gebleken, dat èn het stellen van een minimum èn de bepaling van een maximumgrens van 50 pet, (37 pet.) aan de toepassing van redelijke huurprijzen en billijke opbrengsten in don weg staan. De tijden en omstandigheden zij:i nog niet van dien aard, dat algemeen aan de verhuurders es» grootere vrijheid ten opzichte van de vaststelling van de huurprijzen dient te worden gegeven. Aan den anderen kant is er een schaduwkant aan verbonden, om de Huurcommissie aan banden te leggen door vaststelling van maxima of minima, Het feit, dat inderdaad veelal eene huurverhooging redelijk is te noemei» in verband met gewijzigde omstandigheden, die van allerlei aard kunnen zijn, moet o. i, niet leiden tot meerdere vrijheid der verhuurders ten aanzien van de vaststelling van dëb huurprijs, doch tot bepalingen welke aan de Huurcommissie meer ruimte geven, om in elk afzonderlijk geval voor de vaststelling van den huurprijs alle factoren in aanmerking te nemen, die voor eene bepaling van een billijken huurprijs van belang en invloed zijn. Had het ontwerp dit beginsel behouden, dan ware het ook meer in overeenstemming gebleven met de Memorie van Toelichting der wet van 26 Mei 1917, waarin met zooveel woorden werd vermeld', dat veel, bijna alles, aan het gezond verstand en aan de goede trouw van de Huurcommissie moet worden overgelaten, Alsdan zou de overgang tot den tijd waarin de woningnood een einde zal nemen en dientengevolge de wettelijke bepalingen kunnen worden opgeheven;, eeni geleidelijke zijn. Het ontwerp, dat de minim\jm grens van 20 pet, (10 pet.) tot 50 pet, (37^ pet.) uitbreidt, zal de bovenbedoelde bezwaren nog doen ver meerderen en eene bepaling van een redelijke huurprijs in vele gevallen beletten. Indien de Huurcommissie door de Wet in staat gesteld zal worden bij hare beslissingen zich te kunnen aanpassen aan de zich 1 steeds wijzigende omstandigheden en dat doel zal zij toch steeds voor oogen moeten houden, wil zij haar taak op de juiste wijze vervullen, dan bestaat de meeste kans, dat de huurprijzen op 'het juiste peil blijven en zai ten opzichte van de huiseigenaren het kaf van het koren endfTicheiden worden, hetgeen noodzakelijk wordt geacht, wil men onbillijkheden en ongewenschte toestancen voorkomen, waarvan de gevolgen niet moeten woraen onderschat, Het is op grond van het vorenstaande, dat wij Uwer Vergadering voorstellen zich in den hiervoren aangegeven zin tot de Tweede Kamer der btaten-Generaal te weniden en daarbij in overweging te geven het wetsontwerp, zooals het thans luidt, niet aan te nemen, doch zoo niettemin tot wijzig ; ng wordt besloten, rekening te willen houden met de hiervoren wenschelijk geachte wijzigingen, De Huurcommissie, die over het vorenstaande is gehoord, dealt het door ons ingenomen standpunt. De heer NIJKAMP vindt deze zaak niet zeer ingewikkeld en zal daarom niet tegen het zenden van een adres ugeeren. Maar het blijkt toch, dat de waarschuwing van den heer Heres, den vorigen keer wel juist was, Is het wel noodig, dat de gemeente in deze adresseert? Persoonlijk zou spreker het op prijs stellen, als de herziening niet wordt aangenomen; del organisaties van bijna alle richtingen hebben in dien zin 'geadresseerd en da vraag is dus juist, of het noodijj is, dat de gemeente het dan ook nog doet, Wanneer het verder de bedoeling is, de motie die bij de stukken ligt, te verzenden.... De VOORZITTER: Het voorstel komt in plaats van de motie. De 'heer NIJKAMP zal dan niet verder tegen het voorstel ageerzn, Maar gaat men op deze wijze door, dan zal hij in het vervolg zijn medewerking daaraan onthouden, Men ontneemt daardoor anders iets aan de groepen in de samenleving, dat deze getoond hebben, zelf zeer goed te 'kunnen vervullen. Adresseeren in het algemeen ligt niet op den weg van de Gemeente. De heer TIJHOF verklaart namens zijn fractie zeer tevreden' te zijn over het voorstel, Ook wanneer het alleen maatregelen betrof, die van plaatselijk belang waren, zou hij geheel accoord kunnen gaan met dit voorstel. Neemt men de behandeling van huurzaken door de huurcommissie en de houding van den kantonrechter in aanmerking, dan kon men volledig gerust zijn 1 , maar het betreft hier toestanden over het heele land, waarbij de vrije hand zou worden gelaten voor verhoogingen boven 50 pet. Wanneer de Raad dit met sprekers fractie voelt, zouden zij gaarne een maximum in het adres willen vragen van ten hiogste 50 pet, boven de huurwaarde van 1916, ornaat anders de kans bestaat, dat de commissies boven 50 pet. gaan, Ook de kantonrechters zouden in dien geest beslissingen kunnen nemen, Het is niet noodzakelijk nog 'boven die 50 pet, te gaan, Spreker zou wenschen, dat de Raad met dit amendement meeging. De VOORZITTER betoogt dat, als men zich niet bepaalt tot plaatselijke toestanden, het bezwaar van den heer Nijkamp wel zeer zwaar gaat gelden, Want dan bemoeit men zich met de algemeen* politiek. De heer HERES is het met Burgemeester en Wethouders eens. Maar gaat men den kant van den heer Tijhof op, dan zal hij tegen stemmen, omdat men zich dan met landspolitiek bemoeit. Als Raad heeft men alleen de belangen van de inwoners te be>hartigen, maar niet van andere gemeenten, Zoo brengt men de politiek , hier. De heer TIJHOF zou alleen, zijn voorstel willen doenl als de Raad in het algemeen daarmee meeging, maar niet wanneer ook maar één lid bezwaar had'. Spreker zal het voorstel dus niet amendeeren, in de hoop, dat de raad dan unaniem met het voorstel van Burgemeester en Wethouders meegaat. De heer BEVERS vindt, dat velen de zaak een beetje te scherp zien. Een toevoeging dat 50 pet. boven de huurwaarde van 1916 voldoende is, is nog een landspolitiek. De toelichting van en heer Tijhof behoeft toch niet in. het adres te worden opgenomen; het stellen van een limiet kan immers even goed een plaatselijk belang zijn, ook al stelt men vertrouwen in de huurcommissie of den kantonrechter. Wat dit met landspolitiek te maken heeft, ziet spreker niet in. De heer NIJKAMP zegt, d'at de motiveering van den heer Tijhof zijn meegaan bemoeilijkt, waar deze Zegt, dat het voor Enschede niet zoo noodig is, wel echter voor andere plaatsen. Dat kunnen wij hier toch niet beoordeelen en valt buiten onze bevoegd' beid, Tegen het noemen der voorgestelde limiet heeft spreker geen bezwaar overigens. De heer BEVERS zegt nog, dat het woord landspolitiek een slechte klank in zijn ooren heeft gekregen; men beschouwt het in den Raad als kapstok. Laat men van kerkelijke zijde niet zoo teer zijn in verband met het raken der landspolitiek. Dat wordt als boeman gebnrkt. Men moet zich daar niet te veel laten kennen. Maar de soc. dem. zijn gaarne bereid hun amendement terug te nemen als 'het voorstel van B. en W, eenstemmig wordt aangenomen. De VOORZITTER betoogt dat wanneer datgene wat door sommigen als landspolitiek wordt betiteld in het debat wordt gebracht, dan geeft dit aan de stem van Enschede een minder invloedrijke klank. Daarom is het beter daarbuiten te blijven. B. en W. hebban zich hier op het standpunt gesteld dat meni het dikwijls hoort voorstellen alsof er geen woningnood meer is. Zoo wordt het dikwijls ook in Den Haag beschouwd, zoodat men de 'huurcommissies niet meer noodig acht, Met cijfers kan men evenwel aantoonen, dat ze hier wel noodig is, Daarvoor een stem te laten hooren is niet verkeerd en B. en W, zouden het daarom op prijs stellen als de Raad met hun voorstel kon meegaan, De heer NIJKAMP weniseht op te kiomen tegen de voorstelling, die hier nu van zijn bezwaren wordt gegeven, evenals een deel der pers het buiten den Raadl d'eed. Spreker wil nadrukkelijk constateeren dat de heeren zijne argumenten toen, en ook nu, niet aangevochten hebben. De heer BEVERS: Dat komt nog wel! De heer NIJKAMP herhaalt; dat de Raad iet» gaat doen waartoe de vrije maatschappij uit zich zelf best in staat u. De fteer BEVERS: Wanrtwrr rij dal doet behoeft de Raad niet te adresse eren 1 , De heer NIJKAMP: 'Het argument uit de vorige vergadering is niet aangevocht en. De VOORZITTER zegt, dat als de wijziging van de wet tot stand komt en hier wordt toegepast, de gemeente er mee zit en om die moeilijkheden te voorkomen wil de Gemeente reeds bij voorbaat daarop wijzen. Daarop komt de toelichting van É. en W. neer. De heer BEVERS zal niet op de kwestie ingaan en voelt 'het verschil niet, dat men 'hier wil maken. Waarom mag een ander openbaar lichaam wel adresseeren, vraagt hij, en den Raad aan het hoofd van 40.000 inwoners niet, waar hij hier de belangen van ingezetenen ten opzichte van -de huur te behartigen heeft? Waarom zou een politieke vereeniging het ook wel mogen doen? De zaak' kan echter bij de begrooting nader besproken worden. De VOORZITTER: Dat vrees ik ook! De discussie wordt gesloten. Overeenkomstig het voorstel van Burgemeester en Wethouders wordt zonder hoofdelijke stemming met algemeene stemmen besloten; XVI. Voorstel van Burgemeester en Wethouders, strekkende, dat de gemeente zich in rechten zal doen verweren tegen een tegen haar ingestelde vordering en tot het instellen van een rechtsvordering. De VOORZITTER stelt aan de orde het voorstel luidende: Door Mejuffrouw E. Gassner, weduwe van J. A. Garritsen alhier, handeldrijvende onder de benaming van J. A. Garritsen', is blijkens de hierbij overgelegde dagvaarding d.d, 4 December j.1, tegen de gemeenten Enschede en Lonneker een schuldvordering ingesteld terzake door die gemeente als. exploitanten r van hiet Levensmiddelenbedrijf voor Enschede en Lonneker aan haar verschuldigde huur van zakken, zolderhuur en sleeploon, tot een gezamenlijk bedrag van ƒ 6,930.07 Yi en nader in die dagvaarding omschreven. Daartegenover hebben de beide gemeenten in haar bovengemelde kwaliteit eene vordering op J. A. Garritsen wegens een tekort bij de distributie van ziekenrijst. Mede hebben de gemeenten Enschede en Lonneker eene vordering op de grossiers J. Krabbe en J. Haverkate Gzn. wegens tekorten bij distributie van bloem en meel. Voor de nadere uiteenzetting ten opzichte van deze vorderingen, zoowel op als van de gemeenten verwijzen wij naar de beide door den heer Mr. D. te Winkel, advocaat en procureur alhier uitgebrachte rechtskundige adviezen, gedateerd 29 Augustus 1922 en 11 December j.1. en naar zijn schrijven aan de liquidatiecommissie van het Levensmiadelenbedrijf voor Enschede en Lonneker d.d, 11 Mei 1921. Waar de rechtsgeleerde raadsman van beide Gemeenten alleszins redenen aanwezig acht om de tegen die gemeenten ingestelde vorderingen van J. A. Garritsen wat de zakkenhuur en zolderhuur betreft, te bestrijden en evenzeer aanraadt de drie reeds genoemde grossiers in rechte aan te spreken, adviseeren wij U aldus te besluiten en daartoe vast te stellen de twee in ontwerp overgelegde besluiten. Ten opzichte van de dagvaarding van 4 December j.1, deelen wij U mede, dat voor de vereischte procureurstelling is zorg gedragen. Overeenkomstig het voorstel van Burgemeester en Wethouders wordt zonder discussie en zonder hoofdelijke stemming met algemeene stemmen besloten. XVII. Verzoek van P. van der Woude om schadevergoeding wegens een hem behoord hebbenden van dolheid verdachten hond, die ingevolge de Veewet in bewaring is genomen en daaruit ontsnapt, met advies van Burgemeester en Wethouders. De VOORZITTER stelt aan de orde het voorstel van Burgemeester en Wethouders dd, 20 Dec. j.1. Ie afd. No. 279/110, luidende: Door den heer P, van der Woude, 2e Veldkampstraat 29 alhier, is 'het verzoek gedaan een schadevergoeding van ƒ 28 te mogen ontvangen wegens het verdwijnen van een hem toebehoorenden hond, die door het plaatsvervangend Districtshoofd van den Veeartsenijkundigen dienst, den heer H, A. Zwijnenberg, verdacht werd van hondsdolheid. Ter voldoening aan art, 2 van het Koninklijk Besluit van 22 Februari 1922, S 80 was deze hond door de zorg van de gemeente-politie in een der daarvoor op het terrein der gemeentelijke gasfabriek aangebrachte nokken, opgesloten, doch hij heeft het hok vernield en is daaruit ontsnapt en sedert is het dier niet terug gezien en ook niet bij zijn eigenaar teruggekeerd. Het feit dat de hond 1 is losgebroken en na ontsnapt te zij», niet naar rijn bmn is teruggekeerd, is in verband met hetgeen voorafging een beivestiging van het vermoeden dat hij aan de ziekte leed. Was dus de hond niet ontsnapt, dan zou hij vrij zeker zijn afgemaakt en in dat geval is van schadevergoeding geen sprake, ook al omdat dergelijke dieren geen waarde vertegenwoordigen. De andere hond en de kat, waarvan in het adres sprake is, zijn in opdracht van het Districts*hoofd van den Veeartsenijkundigen dienst afgemaakt, op grond dat zij door den van dolheid verdachten hond waren gebeten. Waar geen aanleiding bestaat tot schadevergoeding voor deze dieren, is er te minder reden tot een dergelijke tegemoetkoming voor den hond, die de beten toebracht. Op grond van een en ander stellen wij U voor aan adressant te doen weten, dat aan zijn verzoek niet kan worden voldaan. De VOORZITTER deelt mede, dat de Inspecteur alle aanwijzingen vond, dat dit de hond was die verschillende beesten in den omtrek gebeten had. De heer REITSMA is van oordeel, dat als de gemeente iets in bewaring heeft en het gaat door minder goede zorg verloren, schadevergoeding moet worden 'betaald. In dit geval kan men nu zeggen dat de hond dol was, maar wanneer het iets van belang is komt men er niet zoo makkelijk al. De VOORZITTER antwoordt, dat hier gehandeld is ter uitvoering eener rijkswet en naar beste weten. Ëen gewone hond zou niet uitgebroken zijn en men had' het recht deze hond reeds van te voren dood te schieten. Van schadevergoeding kan daarom geen sprake zijn. De heer HERES vindt het niet in orde, dat een dolle hond, die opgeborgen wordt, kan uitbreken. D ! e VOORZITTER vindt dit eveneens veel erger dan het andere. De heer HERES wenscht dat maatregelen genomen worden dit in het vervolg te voorkomen. De VOORZITTER antwoordt, dat dit gebeurt. De heer SANDERS informeert of men het afmaken van honden niet minder stuitend kan maken dan thans. De VOORZITTER betwijfelt of de spreker er prijs op zou stellen zeer dicht bij een dollen hond te komen. Daarom doet men het op eenigen afstand met een kogel. Een andere hond wordt afgemaakt op zachte manier, door hem iets te laten ruiken. Dat kan niet bij een dollen hond en op een afstand mist men zoodoende wel eens. Het belang van een mensch gaat hier boven dat van een dier. Overeenkomstig het voorstel van Burgemeester en Wethouders wordt zonder discussie en zonder hoofdelijke stemming met' algemeene stemmen besloten. XVIII. Aanbieding van de ontwerp Gemeentebegrooting voor het dienstjaar 1923 en samenstelling van de afdeelingen voor het onderzoek dier begrooting. De heer DROST heeft bezwaren vernomen, dat op den tweeden Kerstdag zekere 'biljetten per post zijn rondbezorgd. Hier heeft dus een dienst, welks ambtenaren verzekerd zijn van rusttijden op Zon- en Feestdagen, een anderen dienst op zulk een dag werk bezorgd. De VOORZITTER antwoordt, dat hij het biljet Vrijdag heeft ontvangen. Zelfs zijn er al Donderdagavond besteld, Bovendien is de 2e Kerstdag geen Zondag. De heer DROST: Maar er is dien dag maar één dienst. De VOORZITTER zegt, dat zij ook een dag later verzonden, hadden kunnen worden. Blijkbaar heeft de post die zending verdeeld. Het is er in geen geval om gedaan. De VOORZITTER gaat hierna over tot het trekken der afdeelingeö en deelt mede, dat zullen behooren tot: de le af deeling: de leden Drost, Hardeman, Tijhof, Smit-de Zwart, Lebbink en Smit. de 2e af deeling: de leden Van der Steen, Nijkamp, Sanders, Janssen, Kors, Stuvé en Veenhuizeni-Lammers; de 3e afdeeling: de leden Heres, Kaptein-Teunissen, Huijsman, De Bruijn, Reijgers, Bevers en Reitsma. De VOORZITTER sluit hierna de vergadering. --- De wijze, waarop wij door de menschen De wijze, waarop wij door de menschen behandeld ■worden, bep.xaH dikwijls meer hunne, dan ome waarde. --- Feuilleton PAUL KELVER door JEROME K. JEROME Vertaling van HENRIëTTE RAPPARD. 42. Kon hij een toehoorder vinden, dan haalde hiji ze alle nog eens op tot in het oneindige, maar met beroepsterughoudendheid, de personen werden dan mijnheer IJ en mevrouw X; en de steden ,,de hoofdstad van, laat ons :zeggen een vreemd land", of ,,een zekere stad geen duizend mijlen gelegen van d« plaats, waar wij op het oogenblik zitten," Het meerendeel van zijn vrienden' — want hij was zeer rechtskundig in zijn methode van vertellen, — zocht hem dan te ontmoedigen, maar tante was een onvermoeid toehoorster, vooral als het een geheimzinnige zaak over «en misdaad was. Toen hij gedurende zijn eerste gesprek met haar uitriep: „Maar, waarom, waarom, na bijna achttien jaren van zijn vrouw af te zijn geweest, waarom dit plotselinge besluit om tot haar terug te keeren? Dat is, wat ik wel eens zou willen weten!" wachtte hij een oogenblik zooals zijn gewoonte was op een sympathieke opmerking, maar, inplaats zooals de anderen geeuwend te antwoorden „o, ik weet het niet, hoor, ik denk, dat hij verlangde haar terug te zien," antwoordde tante met prompte scherpzinnigheid: „Om haar te vermoorden — door langzame vergiftiging." „Maar waarom?" „Om met de andere vrouw te kunnen trouwen." „Welke andere vrouw?" „De vrouw, met wie hij juist in aanraking gekomen en op wie hij verliefd geworden was. Vóór dien tijd kon het hem niet schelen, wat er met zijn vrouw gebeurde. Deze vrouw had gezegd, „kom als vrij man tot mij terug of ge zult mijn gelaat niet weer aanschouII wen. „Hemeltje lief! nu, dat is zonderling." „Volstrekt niet; eenvoudig gezond verstand." „Ik bedoel dat het zonderling is, omdat zijn vrouw werkelijk kort daarop gestorven is en hij hertrouwde," „Heb het wel gezegd", merkte tante op, Op deze manier werd iedere zaak uit de Stillwood annalen herzien en werd er door tante's inzicht licht geworpen op de verborgen beweegredenen voor menschelijke handelingen. Gelukkig dat de acteurs dezer drama's mijnheer X en mevrouw IJ bleven, want in schijnbaar doodonschuldige handelingen' las tante de duisterste, misdadigste bedoelingen. „Ik geloof, dat u te streng is," pleitte mijnheer Gadley nu en dan, „Wij zijn allen ellendige zondaren", merkte tante vroolijk op; „alleen worden niet aan ons allemaal dezelfde kansen gegeven," Van een zekere oude jonge juffrouw, mejuffrouw Z„ wonende in een „westelijke stad, eenmaal een beroemde modeplaats, maar die wij hier niet noemen zullen," was tante vast overtuigd, dat zij brand -had gesticht, in een huis waarin zich een testament bevond, en dat zij daarna een valsch testament gemaakt had, waarbij haar kinderen — zoo zij ooit zou trouwen en met jeugdige spruiten gezegend mocht worden —. bij hun meerderjarig worden een fortuin van- zevenhonderd pond zouden erven. Het frissche van haar inzicht in dit, zijn geliefkoosd onderwerp boeide den heer Gadley altijd, „Ikmoet u dankzeggen, mejuffrouw, voor ^ een alleraangenaamst onderhoud," merkte hij op, terwijl hij opstond. „Al mag ik misschien niet in staat zijn met uwe gevolgtrekkingen in te stemmen, zij leveren toch stof tot nadenken," Waarop tante placht te antwoorden: „ik heb er een hekel aan met iemand te praten, die het met mij eens is. Men kan evengoed met zijn eigen spiegelbeeld redeneeren. Ik praat veel liever met iemand, die mij geen gelijk geeft, zelfs al is hij een gek," hetgeen voor haar doen nogal vriendelijk was. Het was een zwaarlijvig kort mannetje met een maag, die zoowat een voet voor hem uitstak, en dit scheen hemzelf volstrekt niet op te vallen. Het zou ook niets gehinderd hebben, als hij niet altijd onder het spreken zoo dicht mogelijk bij zijn toehoorder of toehoorster trachtte te komen, In den loop van het gesprek was zijn maag als een soort van ram, waardoor hij u langzamerhand achteruit de kamer rond duwde en zoo gij niet zeer handig waart, werd gij in een hoek gedrongen en dan verbaasde het hem, dat hij ondanks al zijn pogingen niet dichter bij u kon komen. Op zijn eersten avond bij ons aan huis, sprak hij met tante van uit den hoek van zijn stoel. Naarmate hij boeiender werd, schoof hij deze dichter en dichter bij, totdat tante, die om een botsing te voorkomen, duim Toor duim achteruit geschoven was, tenslotte op de uiterste punt van den hare zat. Zijn eerstvolgende beweging plantte 'haar op den grond. Zij zeide niets, hetgeen mij verwonderde: maar bij gelegenheid van zijn volgend bezoek zat zij kousen te mazen — iets dat zij anders nooit deed. Hij kwam, evenals den vorigen keer dichter en dichter naar haar toe, maar ditmaal hield zij stand, en hij was het, die na verloop van tijd achteruit sprong met een uitroep, die geen betrekking had op het gesprek. Voortaan trad tante hem altijd met kousen in de hand tegemoet, en zij zaten te praten met een goede ruimte tusschen hun stoelen. Er kwam verder niets van, ofschoon het feit, dat hij weduwnaar was, hun omgang met die mogelijkheid kruidde, waarvan een vrouw altijd geniet, al is zij ook nog zoo oud; maar dat hij haar geestelijke ontwikkeling bewonderde, was duidelijk. Eens ging hij zelfs zoover, dat hij riep: „Juffrouw, gij hadt de vrouw van een rechtsgeleerde moeten worden!" in zijn oog het toppunt van vrouwelijke eerzucht. Waarop tante geantwoord had: „Niet onmogelijk, dat ik het geworden zou zijn, als iemand mij ooit gevraagd had." En aangevuurd door waardeering schoot tante's beminnelijkheid wortel en bloeide, ofschoon zij evenals alle planten, die zich laat beginnen te ontwikkelen, een fantastischen vorm aannam, In haar kwam het volstrekt niet ongegronde denkbeeld op, dat men zich het aangenaamst maakt door vleien; dus begon zij los en vast iedereen en alles te vleien. Ik ben ervan overtuigd, dat haar bedoeling was, de menschen plezier te doen, maar het had het effect van slecht verborgen sarcasme. Vader vertelde ons soms wel eens een kleine geschiedenis, t een voorval, dat in den loop van den dag plaats gehad en hem vermaakt had. Terstond barstte zij vol vuur los, terwijl zij haar handen in verbazing ophief, „Wat is hij toch een geestige man! en als men denkt, dat -het hem zoo natuurlijk, zonder eenige moeite afgaat! Wat 'n heerlijke gavel" (Wordt vervolgd.) ---