Hoe nederig een taak in den Hoe nederig een taak in den • beginne ook moge zijn en hoe } • hard het moge vallen, wees gerust | • dat die, zoo men ze trouw vervult, • !' blijken zal een sport van den lad- • der te zijn welke tot iets beters • | voert, en dat ze door het trouwe j • pogen geschikt maakt tot edeler • werk en meerder vrijheid. kalender 7.O.V. ; •••••«••••••«••••••«••oc•••••••••••••••••••••••••*•• --- FEUILLETON DE SLAPENDE BOEDDHA door F. J. A. L. CORDENS. 4. De oude heer Keening was rustig In Manchester gebleven en had zijn zoon en groote portefeuille met papieren en zijn beste wenschen meegegeven. Voor mij had hij ook een brief in de portefeuille gestopt, inhoudende bijzondere instructies betreffende het eigenlijke doel der reis. In de laatste dagen waren er heel wat brieven tussehen Manchester en Amsterdam gewisseld, en ik kon het er voor houden, dat ik aangaande de handelsaangelegenheden, die ik in Indië te behandelen zou krijgen, volledig was ingelicht. Gedurende de reis zou ik bovendien nog volop gelegenheid hebben, om alles nog eens door te zien en opnieuw te bestudeeren. Nu hoefde ik er met Alfred niet over te spreken, want dat was volmaakt nutteloos; de eerste en eenige poging daartoe werd dan ook door den jongen man afgeslagen met de woorden: „Beste kerel, morgen zet ik je fijn in een dekstoel en dan kan je drie weken aan één stuk al die papieren doorwerken. Maar maak me nu niet gek met over zaken te praten. Het eenige wat we nu te doen hebben, is voor een goede lunch te zorgen en te zien, dat we onzen middag op een geschikte manier doorkomen." In het kantoor van het restaurant, waar wij de lunch gebruikten, belde Alfred het scheepvaartkantoor op en vernam tot mijn groote verlichting, dat al onze bagage in goede orde was aangekomen en behoorlijk in onze hutten was opgeborgen. Het weder, dat zich tot nu toe nog goed had gehouden, was tegen een uur of drie plotseling omgeslagen. Het werd koud en er viel een dichte motregen. Als twee goede vrienden brachten wij den dag zoo genoeglijk mogelijk door, deden nog eenige kleine inkoopen en ik voelde me gelukkig, toen we goed en wel aan tafel zaten voor onzen laatsten maaltijd op Engelschen bodem. Ik was moede en had den vorigen nacht geen oog dicht gedaan; mijn eenige wensch was: rustig te dineeren en mij dan naar boord te laten brengen. Maar Alfred had het weer anders beschikt; die jongen kon geen oogenblik rust houden. „Weet je wat we doen," zei hij, „we hebben nog te veel tijd over, we gaan eerst nog een uurtje In een music hall kijken en dan rijden we naar de dokken. Wat zouden we ons hier blijven vervelen in dit doode restaurant?" Tegen wil en dank ging ik mee. Wat we te zien kregen, weet ik niet meer. maar wel zie ik ons nog in de hall van het variété staan wachten op de taxi, die de portier had aangeroepen. De regen viel bij stroomen neer ca het was, alsof er een gouden sluier hing om de electrisohe lantarens. Goed en wel in de taxi gezeten, kreeg ik eindelijk het gevoel: %e zijn op r^ii. Het w' s alsof ik daardoor verjongde en mijn vermoeienis afschud ."e Nieuwsgierig trachtte ik dcor liet raampje te turen, waa" wij heen reden, maar de waterstreepen tegen de luiten beletten alle uitzient. We waren nog in het bartje van Londen waar ieder oogenblik motorbussen en taxi's ons voor! ij vlogen, en ik dacht nog bij mezelf: Stel je voor, dat we eins aangereden werden of een ongelukje kregen, waardoor we de boot m'sten Maar .ar gebeurde mets van dat alles. Na de helder verlichte hoofdstraten kwamen er donkerder straten aan de beurt, het autoverkeer werd minder, de winkels waren zeldzamer. Na nog een poos gereden te hebben, kwamen we in buurten, die bepaald slecht verlicht waren. Ik meende reeds den reuk en de koelte van het water te bespeuren en die eigenaardige luchtjes van teer en kolendamp, die aan alle havens eigen zijn. „We zijn er bijna," zei Alfred, die tot dusver slaperig in een hoekje had gezeten. Ik herinner me nog een reeks lange loodsen, waarachter in het schijnsel van een electrische lamp een paar scheepsmasten zich verhieven, ik hoorde het sissen 'van stoom en het rammelen van ijzer; toen opeens maakte onze taxi een scherpen draai, en bij het licht van een lantaren zag ik dat we door een houten hek reden, over een houten plankier, waar de regen op neerkletterde. We stonden stil voor een soort kantoortje met een groote marquise, wa-s een toon die kenmerkend was vo ,r rfe verwildering, welke allerwege bemerkbaar werd. In Bielefeld wees men ons op de stilgelegde Görickewerke als 'n bewijs voor de „Miswirtschaft" van het huidige systeem, dat slechts door revolutie uit den weg zou kunnen worden geruimd. Merkwaardig voor ons was wel, dat we, in 1930 dicht bij de plaats waar de bovengenoemde spoorwegarbeider ons zijn afschuw aan den oorlog mededeelde, in Letmathe, op straat de woorden opvingen „Natürlich, krieg musz wieder kommen" en een jaar later vertelde men ons dat ook in Gronau als de eenvoudigste zaak ter wereld. En ail jaar — we zijn nog maar een paar keer over den paal geweest - viel ons weer op dat de revolutie gedachte nog sterker is geworden Men hoort thans overal verkondigen dat een omwenteling de eenige mogelijkheid is om uit het moeras te komen en de oorlog een noodzakelijke voorwaarde voor een weder opbloei. Het Nationaal Socialisme wil ons voorvkomen nog veel sterker te zijn dan in de stembuscijfers uitkomt, men hoort bijna geen andere meeningen meer verkondigen. Op een fietstochtje in het grensgebied kwamen we onlangs verschillende groepjes jongelui tegen die bij het passeeren de hand op hieven ten groet en een krachtig „Heil!" lieten klinken. We dachten eerst den ouden trekkersgroet te hooren, maar even later was het duidelijk „Heil Hitier!" en dat in een streek, waar men zich vroeger nooit met politiek heeft afgegeven. Een keer had ons niet antwoorden op den groet ten gevolge dat we gevraagd werden en dat wel op vrij onvriendelijken toon of we vreemdelingen waren. In Lingen, zoowel als in Rheine hoorden we niets dan Hitleriaansche redeneeringen en al weten we wel, dat de oude partijen nog over veel aanhang beschikken, het is net of hun aanhangers minder zichtbaar en hoorbaar zijn geworden dan eenige jaren geleden, want op straat en in de café's geven de Nazi's thans den toon aan. Niet alleen echter in politiek opzicht is het gezicht van Duitschland erg veranderd. Ook. op het gebied van n " bedrijfsleven kan men groote wijziging constateeren en deze is wel de oorzaak van de verandering van het politieke gezicht. We hebben niet het oog op de ver doorgevoerde rationali satie in de bedrijven waar nog gewerkt wordt, we hebben het oog op de duizenden bedrijven die stilgelegd zijn. Zooiets kan men hier, waar ook de crisis njjpt en de werklooshaid groot is, we! vertellen, maar men kan het zich niet indenken. In het voorjaar van 1931 waren er van de 19 bedrijven, steengroeven en fabriekjes in' 't kleine plaatsje Hemer 17 stilgelegd. Rijdt men met den trein van Hagen, door Wupperthal naar Dusseldorf, dan ziet men we' eenige honderden groote fabrieken, die te koop of te huur staan. Groote fabriekscomplexen die vroeger in de wereld een naam hadden liggen volmaakt renteloos, tientallen mijnen zijn verlaten en honderden bedrijfsleiders beweren, dat ze het hoofd niet meer boven water kunnen houden. Vorig jaar waren we bij iemand te gast die f 30000 in 't eigen tuinbouwbedrijf had gestoken en die geen .'ent meer had om het voort te zetten. We neusden in zijn boekenkast, overblijf sel uit vroegere, betere tijden en kre gen het satirieke verzoek ze niet om te keeren, omdat er een koekoek opzat. Onze vragende blik werd beant woord met een uiteenzetting dat een koekoek een zegel was van den fiscus en met de bewering „we schamen ons hier niet meer voor dergelijke dingen, elk meubelstuk van eenige waarde is hier met beslag belegd, gaat u maar eens rondkijken U vindt de koekoeken hier huis aan huis; we zijn hier doodarm en worden met den dag armer!" We wezen toen op de vele groote gebouwen die we de laatste jaren waren tegengekomen en ontvingen de inlichting: Ja de staat, die kan groote gebouwen zetten, die weet het geld wel te krijgen, maar de groote Charitatieve instellingen zitten- met haar nieuwe gebouwen totaal aan den grond. Voor deze worden de nieuwe inrichtingen een debacle en trouwens voor den staat ook, ondanks Zentrum en Sozialdemokratie zal 't heele ambtenaren en regeerdersdom worden weggevaagd en eerder wordt het ook niet beter. Dat was in het Christelijke Münsterland en zoo oordeelde iemand die zeer dicht bij het Centrum stond. En dat was in het vroeger zoo welvarende Duitschland, waar ook duizenden Nederlanders een stuk brood konden verdienen. Ten slotte iets over de „Wanderbewegung" die door den nood blijkbaar zeer ts teruggeloopen. Men ziet de laatste jaren steeds minder menschen op den weg die in wandelkleeding, den rugzak op door bosschen en velden zwerven. Het terugloopen van het aantal overnachtingen in de Jeugdherbergen, vooral voorzoover het jeugdige trekkers betreft, spreekt in dit opzicht boekdeelen. Met Paschen hebben we op een fietstocht van een 80 Kilometer in de Nedergraafschap slechts één trekkende jeugdgroep gezien en dat was een groep.... Nederlandsche padvinders. We hebben er al eens eerder opgewezen, dat de vroeger steeds volle treinen nu veelal rijden met geringe bezetting, dat de tweede klasse bijna net zoo overbodig is in Duitschland als hier de eerste klasse (tussehen twee haakjes zou het geen flinke bezuiniging geven wanneer de Nederlandsche Snoorwegen die eerste klasse maar afschaften?) Paschen heeft ons de overtuiging gegeven dat de reislust in Duitschlamd bij het vorig jaar vergeleken nog minder is geworden. Zelfs de avondtreinen op den tweeden dag waren lang niet vol. Ook op dit gebied dus heeft Duitschland een ander gezicht gekregen. Zouden alleen maatschappelijke --- VAN OORLOGSCORRESPONDENT TOT WOESTIJNREIZIGER. De journalist als handelsreiziger, matroos en admiraal. Een aaneenschakeling van dolle en bange avonturen. Voor een goedbezette zaal hield onze reizende medewerker, de heer J. K. Brederode in het gebouw der Volksuniversiteit te Enschede, gisteravond een voordracht, waarin hij ver schillende zijner avonturen, boeiende en romantische geschiedenissen verhaalde, op een vlotte, geestige wijze, waardoor het auditorium meer dan twee uren aangenaam werd onderhouden. Aan het Belgische front. De oorlog brak uit. De generale staven waren van oordeel, dat de strijd niet lang zou duren en zij duldden geen journalisten aan het front. Het was in die dagen, dat de heer Brederode als wilde journalist, dat wil zeggen, als een persman, wien niemand daarvoor verlof had gegeven, naar het front ging. Toen de oorlog echter langer duurde, werden wel journalisten toegelaten, niet alleen uit eigen land, doch ook die uit neutrale landen, want deze had men noodig voor propaganda. In die tweede periode werden zij door beminnelijke generaals ontvangen. De eerste tijd was evenwel zeer interessant. Spreker ging bij de Duitschers door voor een Vlaming. Bagage had hij niet bij zich, daar dit achterdocht zou wekken, maar ondanks voorzorgsmaatregelen werd hij verschillende malen gevangen genomen, twee maal door de Belgen, zeven maal door de Duitschers en een maal door de Franschen. Door de Duitschers gearresteerd. De Duitschers vaardigden op een gegeven moment het bevel uit, dat er geen journalisten meer in het land mochten komen. Als handelsreiziger voor een brouwerij trok spreker toen hé f , Belgenland in, zonder pas, daar hierop zijn beroep was vermeld, doch slechts met het bewijs van Nederlanderschap en de brief, welke moest bewijzen, dat hij bierreiziger was, bij zich. Maar toen de Duitschers hem aantroffen in een platgeschoten dorp, vonden zij het toch wel erg vreemd, dat een handelsreiziger in een verwoeste plaats zaken wilde doen. Daar ter plaatse stond het zware geschut opgesteld, en een en ander was zóó verdacht, dat ze den pseudo-reiziger gevangen namen. Na een verhoor en andere wederwaardigheden, hét ergste voor de toekomst vreezend, werd oorzaken al deze wijzigingen hebben veroorzaakt ^ de journalist bij een bevelhebber gebracht, die moest onderzoeken of de gearresteerde werkelijk bier verkocht had. Toen diende hem het geluk, want deze bevelhebber verkeerde in zoo'n gelukzalige stemming, dat hij alles wat hem eenige last zou kunnen bezorgen, van de hand wees. Zoo kreeg de heer Brederode zijn papieren van den vroolijken officier terug en maakte zich uit de voeten Een angstig moment. In den avond kwam hij te voet in Gent aan, waar hij in een hotel om onderdak verzocht. Hij wilde echter niet ingeschreven worden, om gevaar voor ontdekking te voorkomen. De hotelhouder vond dit evenwel een gevaarlijke zaak, maar tenslotte wees hij een kamertje op den zolder aan, waar de nacht doorgebracht kon worden. Wanneer de Duitschers hem ontdekten, moest hij doen, alsof de hotelhouder niets van zijn tegenwoordigheid wist. In het hotel maakte hij kennis met twee Belgen, en toen, volgens de Duitsche militaire verordening om negen uur gesloten moest worden, nam hij de uitnoodiging aan om nog wat te praten op hun kamer. Plotseling werd er na eenigen tijd op de ramen en deuren geklopt. Stemmen klonken : politie, Polizei! Haastig werd er met de Belgen overleg gepleegd en het resultaat was, dat de oorlogsjournalist onder een ledikant kroop, met de belofte in geval van ontdekking te zullen zeggen, dat hij daar reeds was, vóór de Belgen binnen kwamen. Angstige momenten braken aan. Zou men hem zoeken? Zouden de Duitschers hem ontdekken? Gelukkig gold het bezoek hem niet Eindelijk de Nederlandsche grens in zicht. Nog één Duitsche dubbelpost.. dan was het vaderland bereikt Het gevaar ontsnapt, weer veilig In de gevangenis. Als officieel journalist was de heer Brederode eenige weken aan het Belgische front, toen de Engelschen hem aanklaagden wegens een in de pers verschenen bericht dat toevallig iets veranderd was, en in verband hiermede werd hij door de Franschen gearresteerd, en in de gevangenis opgeborgen. Zijn salaris (ƒ 15 per dag) ging er evengoed om door, en daar de behandeling niet erg streng was, en hij met wijn de schildwachten wist om te koopen om hem tabak en papier voor het maken van sigaretten te verschaffen, was het leven nog zoo kwaad niet. Met het dolce far niente verdiende hij nog ongeveer het dubbele van het salaris, dat de directeur der gevangenis genoot, en hij was dan ook zeer tevreden. Eindelijk zou zijn zaak voor den Engelschen krijgsraad te Rouan worden behandeld. Maar intusschen waren van alle kanten pogingen in het werk gesteld om hem weer in vrijheid gesteld te krijgen. En toen hij tenslotte uit de gevangenis ontslagen werd, speet het hem, dat hij de belevenis van voor den Engelschen krijgsraad te moeten verschijnen, zou missen. De matroos. Ofschoon spreker alle moeite had aangewend om aan het Russische front te komen, waren alle pogingen dienaangaande gefaald. Met vreugde vernam hij in 1916 dan ook, dat een Nederlandsche sleepboot naar Rusland zou varen. Dat was een gelegenheid om te komen in het land, waar hij langs officieelen weg niet komen kon. De kapitein wilde echter geen passagiers meenemen en dus liet de ondernemende journalist zich eenvoudig als matroos aanmonsteren voor Archangel. Maar met land in zicht leed de boot schipbreuk en werd door de golven met bemanning en al op de Russische kust geworpen. Uren in den omtrek was geen gendarme om den indringer te arresteeren, en zoo bezocht de heer Brederode Rusland, en deed hij stof op voor zijn artikelen. Terug in Nederland, betoonde de Russische gezant zijn tevredenheid over de verschenen artikelen en wilde als dank den schrijver, naar Russische zede, een geschenk aanbieden in den vorm van een motorfiets of een rijpaard. Maar de heer Brederode verzocht in Maar de heer Brederode verzocht in plaats daarvan de toestemming, die hij vroeger niet had kunnen krijgen. Op deze wijze kwam hij als journalist aan het Russische front. Oorlogscorrespondent in Rusland. Een achttal journalisten was daar bijeen en werd met de meeste voorkomendheid behandeld. Het ergste van den oorlog kregen zij niet te zien. Alleen het mooie mochten zij zien en het aangename meemaken. Zij hadden een luxe-trein tot hun beschikking, een auto en een chauffeur, en werden door de militaire autoriteiten steeds met open armen ontvangen. Want het .front was drooggelegd, maar als de menschen van de pers kwamen, mocht er sterken drank getapt worden, en was het feest. Achter het front was het voor den journalist evenwel belangrijker. Daar werd de revolutie voorbereid. Een deel van den strijd tussehen de WitRussen en de Roode-Russen maakte de heer Brederode mee, aan de zijde der Wit-Russen. Koude en ontbering heeft hij toen moeten doorstaan en het was in die dagen, dat hij het avontuur beleefde voor een Japansohe diplomaat te worden gehouden, zooals in ons blad van Woensdag j.1. reeds werd gepubliceerd! Niet alleen den opmarsoh naar St. Petersburg, maar ook den terugtocht van het Witte leger maakte hij mede. De officieren, die zagen dat hun doel nooit bereikt zou worden, brachten hun tijd door in wilde braspartijen. Rondom waarde de dood, het vuur en besmettelijke ziekte. Op den terugtocht werd drie nachten in openlucht geslapen bij een koude, die overdag nog 26 graden R. onder nul bedroeg. De oppasser van den heer Brederode had bij een der laatste gevechten een schot in den arm gekregen; verbandmiddelen waren er niet, en toen de heer Brederode den derden nacht ontwaakte en naar den gewonde wilde zien, bleek hij te zijn overleden.... De admiraal. Met de geschiedenis, welke de heer Brederode als admiraal beleefde, eindigde zijn avonturenreeks als oorlogscorrespondent. Als vertegenwoordiger van de eigenares, een Nederlandsche firma maakte hij namelijk den tocht mee vanuit Rusland, op een vloot van twee booten en een baggermolen; In Riga begonnen de onaangenaamheden al. Daarna volgden allerlei wederwaardigheden, als stormen en Ijsgang. Spannend vooral was de geschiedenis met den Russlschen havenbevelhebber, die door admiraal Brederode, zooals de kapiteins hem eerst uit scherts, later in ernst betitelden, zoodanig getraoteerd werd, dat men de haven, die men noodgedwongen wegens _ averij had moeten aandoen, zonder 'de minste moeilijkheden kon verlaten, je, zelfs uitgeleid werd door den havenautoriteit. Op zee raakte de vloot uit elkaar en eerst in 'Karlsihamm kwamen de booten weer bij elkaar. Uitvoerig schilderde spreker zijn belevenissen aan wal, o.a. hoe de Nederlandsche consul te Kopenhagen hem erop gewezen had, dat hij, de journalist, wijl hij met vreemde kapiteins onder Nederlandsche vlag gevaren had, volgens de wet eigenlijk een zeeschuimer was. Het was een ongelooflijk avontuur, maar een schrijven van den toenmaligen consul te Reval, de heer A. v. d. Bosch, door wiens toedoen de heer Brederode de functie van admiraal eigenlijk had gekregen, bevestigde de geheele wonderlijke historie. Bij Drusen en Bedouinen. Na de pauze deelde spreker aam de hand van een serie lichtbeelden een en ander mede over zijn reis naar Spitsbergen en, uitvoeriger nog, over zijn verblijf in den Oriënt. Allerlei bijzonderheden vertelde hij óver de Drusen, het volk, wonend ongeveer 150 K.M. van Damasous, met hun geheimzinnigen godsdienst én hun voor den Oriënt frappante eerlijkheid. Hun huizen lijken vestingen. De Drusen houden zich op met veeteelt doch tegenwoordig, onder de Franschen, beoefenen zij ook den landbouw. De vrouwen loopen er ongesluierd, maar dit wil nog niet zeggen, dat zij een groote vrijheid hebben. Zoo is het haar b.v. ten strengste verboden te huwen met nie