Door het Waterschap „De Regge". EEN PERS-EXCURSIE MET HET DAGELIJKSCH BESTUUR De verbeteringen, die in den aïgeloopen zomer werden aangebracht. Het was eenige jaren geleden bijna een gewoonte geworden, dat de vertegenwoordigers der dag- en nieuwsbladen in Twente zoo af en toe met het Dagelijksch Bestuur van het Waterschap de Regge een tocht maakten door het gebied van het Waterschap en dan de werken in oogenschouw namen, die door en voor het Waterschap tot stand waren gebracht. Sedert de vorige excursie was echter reeds een zeer lange tijd verstreken en het feit, dat er voor cfen laatsten Maandag in October een dergelijke excursie was vastgesteld, vormde dus in zekeren zin een verrassing, zij het dan ook een aangename. IR. VAN AALDEREN GEEFT THEORIE. Voor het gezelschap gistermorgen per autobus vanaf het fraaie gebouw van het Waterschap uit Almelo vertrok, werd eerst een half uurtje theorie gegeven over het werk, dat in den loop der jaren tot stand is gebracht. Ir. van Aalderen stelde zich op voor een even groote, als kleurige kaart van het Waterschap en bracht in herinnering, dat in het jaar 1929— '30 eerst de beken ten Noorden van Almelo onder handen zijn genomen, ten einde een logische verdeeling van het stroomgebied in het Waterschap te krijgen. Daarna werd begonnen met de daadwerkelijke ontwatering. De hoofdstroomen, d.z. beekjes of riviertjes met een stroomgebied van meer dan 1000 H.A., kregen een beurt, de Beneden Regge, de Midden Regge, en verleden jaar de beken ten Oosten ten Zuiden en ten Zuid-Westen van Almelo. Toen de hoofdstroomen gereed waren, is men begonnen met de plaatselijke ontwatering, d.w.z. met de verbetering van de beekjes, die een stroomgebied hebben, dat kleiner is dan 1000 H.A. Vooral de lengte van deze kleinere stroompjes was van zeer groote beteekenis. De lengte der hoofdstroomen bedroeg in totaal 300 —350 K.M., die der kleinere leidingen echter niet minder dan 1400 K.M.! Nu is het waar, dat de verbetering van deze stroompjes het Waterschap niet voor technische puzzles stelde, maar toch spreekt het van zelf, dat een zoo groot werkobject niet in een vloek en een zucht ter hand kan worden genomen. Vooral niet, omdat in het Zuiden en het Zuid-Oosten het verval der beken zeer groot was, de beken dus snel verwilderden en verzandden en daartegen dus maatregelen moesten worden genomen. Deze beken moesten een kleiner verval krijgen en men heeft dit bereikt, door een groot aantal stuwen aan te brengen, die eenerzij ds het water in natte periodes beletten al te snel te stroomen, anderzijds in droge periodes voorkomen dat het water te snel wegstroomt. Eenige cijfers. Met deze plaatselijke ontwatering is men thans reeds flink gevorderd. De verbeterde beken hebben een gezamenlijke lengte van 500 K.M. en er werden in deze leidingen niet minder dan 1500 bruggen en duikers geplaatst terwijl 200 stuwtjes werden gezet. Deze cijfers toonen duidelijk aan, hoeveel werk er in den afgeloopen zomer verzet ls. Ook andere cijfers echter dwingen respect af. Zoo is er sedert 1930 in de hoofdstroomen niet minder dan 1.660.000 M3. grond verzet. Al deze grond is zoo gelijkmatig in het land zelf verwerkt, dat een buitenstaander moeite heeft om te ontdekken, waar aan het Reggegebied ontgraven grond geborgen is. En toch zou men van dezen grond een dijk kunnen aanleggen 1 M. hoogte, 10 M. breedte en 16 K.M. lengte! In plaatselijke ontwatering is in de gemeenten Hellendoorn, den Ham Rijssen. Wierden, Tubbergen, Weerselo etc. 500.000 M3 grond verzet en met de kleinere werken mee is er in het geheele Reggegebied niet minder dan 2.800.000 M3. grond verzet. In totaal is aan de Reggewerken thans reeds een bedrag van ruim f 4.500.000 ten koste gelegd. Aan de plaatselijke ontwatering van dit jaar is een bedrag van een millioen gulden besteed. Commentaar is bij deze cijfers o.i. overbodig. Men zou een dergelijk bedrag niet hebben besteed, indien niet het Reggewerk van bizonder groote beteekenis voor de geheele streek kon worden geacht. HET REGGEWERK ALS WERKVERSCHAFFINGS OBJECT. • Trouwens: ook als werkverschaffingsobject zijn de Reggewerken van bizonder groot belang. Zooals men zich wellicht herinneren zal, werd in 1925 een begin gemaakt met het Reggewerk. Er was toen nog geen crisis en er was geen werkverschaffing noodig. Weinig werkloozen werkten in het Reggegebied, de meeste werkkrachten waren arbeiders uit deze streek, die hier hun brood kwamen verdienen. Sedert 1930 is in dezen toestand echter verandering gekomen. Thans bestaat de overgroote meerderheid der werkkrachten uit tewerkgestelden, bijna alles wordt in werkverschaffing uitgevoerd. En waren het in de eerste jaren alleen werkloozen uit de groote steden, die hier geplaatst werden. thans zijn allen uit Twente zelf afkomstig. Vrij geregeld vinden aan de Reggewerken circa 1000—1100 man arbeid. In de tijden, dat het het drukst was, werkten er zelfs herhaaldelijk ongeveer 1400 man, aantallen, die wel zeer sterk de sociale beteekenis van de Reggewerken accentueeren. Sedert 1930 is aan tewerkgestelden reeds meer dan f 1.500.000 arbeidsloon uitbetaald. De plaatselijke ontwatering, die dit jaar is uitgevoerd, heeft o"~eveer een millioen gekost; daarvan was een bedrag van f 505.000 noodig voor het werk zelf, de andere f 500.000 werden dit jaar aan arbeidsloon aan de te werkgestelden uitbetaald! Ook hier is commentaar overbodig. Het proza der excursie. Tot zoover ging de theorie van Ir. van Aalderen. De autobus stond inmiddels reeds te wachten en het gezelschap zocht er een plaatsje in op. Voort ging het toen, door een prachtiger. herfstmorgen, van Almelo naar de Weezebeek, het stroompje waardoor Almelo van zijn beruchte stankplaag verlost is. En vandaar naar de Nieuwe Beek tusschen Albergen en Zenderen, die de verbinding vormt tusschen de Weezebeek en de Bornsche Beek. Kon hier reeds geconstateerd worden, dat er een belangrijke verbetering is ontstaan vergeleken bij vroegere jaren en dat het stroompje volkomen berekend is om bij hoogen waterstand heel wat water te kunnen verwerken, nog duidelijker bleek dit in het Weeleveld, waar de beek geheel nieuw aangelegd is en waar de Bornsche beek, die zelf nog niet onder handen is genomen in dit stroompje uitmondt. Een uitstekend beeld van hetgeen het Waterschap tot stand brengt kregen wij ook in het gebied ten Westen van de kom van Weerselo, waar de Fleringen Molenbeek en de Middensloot een groote beurt hebben gekregen. Een keurig stuk werk. Prachtig werk heeft het Waterschap hier gedaan op het punt. waar Haverkampsbeek en Fleringer Molenbeek met een duiker onder het schilderachtige kanaal Almelo-Nordhorn doorgaan. De bodem van de beken lag hier hooger, dan de bodem van het kanaal en een kind kan dus begrijpen, dat het vóór dezen duiker bij zwaren regenval al heel spoedig mis was met den waterstand. Met geweld moest het water zich door den duiker persen. Thans heeft men voor den duiker een inval gemaakt en de beken verdiept — en met een wonderlijk gemak kunnen nu de hier in elkaar vloeiende beken onder het kanaal door. Een prachtig stukje werk is dat daar. Ook aan de Middensloot is zeer veel verbeterd. Vroeger was de waterstand in dit stroompje zoo hoog, dat het stroomgebied bestond uit uitermate drassig land, dat voor de boeren eigen lijk niet de minste waarde had. Nu de Middensloot verbeterd is, verbreed en uitgediept en het stroomgebied daardoor ontwaterd, is de grond uitstekend geschikt geworden voor weide cultuur. Door de verbetering aan dit enkele stroompje is een gebied van ongeveer 350 K.A. voor cultuur geschikt gemaakt. Het Reggefcestuur maakt rare sprongen. Het best konden de deelnemers aan dtze excursie zich echter een beeld vormen, toen de landbouwkundig ingenieur van het Waterschap, Ir. Mettrop, langs de Gammelkerbeek tusschen Weerselo, Oldenzaal en Deurningen wilde demonstreeren, hoe het land eruit heeft gezien, voor het Waterschap met zijn nuttigen arbeid begon. Het gezelschap baande zich een weg langs een kudde jonge koeien en stieren naar een wei, die er zoo op het oog nog wel aardig uitzag, maar die spoedig bedenkelijk drassig begon te worden. De journalisten bleven al een beetje op den achtergrond en lieten het bestuur doodleuk voorop wandelen. Met als resultaat.... dat dit hooge college plotseling tot ver over de enkels in het moeras wegzakte en zijn athletische scholing moest bewijzen door met behendige sprongen uit den modder te springen! Het „land. zooals het vroeger was" bleek onbereikbaar Bij Goor, Nadat in Hengelo een koffiemaaltijd was gebruikt, ging het naar een ander deel van het Waterschap. Eerst naar de Markveldsche Beek of Poelsbeek, nabij Hengevelde, ten Zuiden van Goor. Hier deden zich vroeger wel geen overstroomingen voor, maar de grond was er toch veel te drassig, doordat de Poelsbeek het water niet snel genoeg verwerken kon. Thans is het slingerstroompje veranderd in een rechte, breede waterleiding, die volkomen in staat is, om het water in het gewenschte tempo te doen wegstroomen naar het Twente-Rijnkanaal. De Poelsbeek is namelijk een van de vele beekjes, die op dit kanaal afwateren en later in den middag werd, in de onmiddellijke nabijheid van Goor, langs den nieuwen rondweg, het punt, waar de Poelsbeek in het kanaal stroomt nader bekeken. Er is hier een bescheiden inlaatwerk gebouwd, waardoor het water snel genoeg in het kanaal kan stroomen, zonoei nochtans in het kanaal verwoestingen aan te richten. Ten slotte werd nog een vluchtig bezoek gebracht aan de Boven-Regge langs den weg van Enter naar Borne. De Boven-Regge is namelijk van Exo tot even voorbij den bovengenoemden weg vooral merkwaardig, omdat het riviertje hier niet verbreed, maar versmald is. De beek was hier breed genoeg, maar moest hoog noodig verdiept worden en doordat men binnen de kaden ruimte in overvloed had, kon men de uitgegraven grond binnen deze kaden bergen! Dat waren de Reggewerken, die tijdens de excursie bezocht werden. Dat was, om het zoo maar eens te zeggen, het proza van dezen dag. De poëzie. Of er dan geen poëzie was? Natuurlijk. Toen het gezelschap langs de Middensloot wandelde, moest het even stoppen voor een koppel eenden met eendenkuikens. Een gekwaak van je welste natuurlijk. De eenden trokken voorbij en allen stapten welgemoed voorwaarts, tot dat de heer Banis, lid van het bestuur, zich eensklaps bukte en triomfantelijk een eendenei van den grond opraapte. Geen wonder, dat het Dagelij ksch Bestuur zich toen verdiepte in de vraag, hoe een eend in vredesnaam een ei kan leggen, zonder dat iemand, die er bij staat, het ziet. Een uurtje later waggelde er een bunzing over den weg. Een schadelijk dier dus. Merkwaardig hoe snel toen eensklaps een bijna Bataafsch jachtinstinct in het gezelschap ontwaakte. Iedereen zocht naar den bunzing en de voorzitter, Ir. IJzerman, meende op een gegeven oogenblik het „monster" ontdekt te hebben. Manmoedig ' zwaaide hij met een ijzeren staaf. — Alsof zoo'n bunzing wacht tot-ie raak slaat! merkte een der andere bestuurderen sarcastisch op. De bunzing moet dat gehoord hebben want de slag was mis. En weer wat verder had men twee beekjes met elkaar vereenigd. Naar men ons mededeelde, gaf het doorsteken van het laatste dammetje zoo'n slag, dat de hond van een naburige boerderij van schrik op hol sloeg. Dat was een half jaar geleden en de hond is nog niet terug! En ten slotte kwamen we. op den terugweg naar Almelo, na een uitermate belangwekkende en leerzame excursie, door een gedeelte van het waterschap, dat bijzonder moerassig is geweest. Bij een arbeidershuisje ligt daar een stukje grond, dat vroegeri bijna altijd blank stond, omdat het zoo laag lag. Na de verbeteringen, die het Waterschap bracht, groeit op dit bodemplekje van nog geen tien bij tien meter, nauwelijks zoo groot als een normale huiskame. de roode- en de boerenkool, dat het een lust is om te zien. — Kijk zei een der bestuursleden, hier kan ik nu nooit langs komen zonder te denken: Je werkt toch niet zonder dat je resultaten ziet! Dat was de poëzie. Om het zoo maar eens te zeggen. EEN DER FRAAIE REGGE-KUNSTWERKEN: de stroomduiker, waardoor Fleringer Molenbeek en Haverkampsbeek onder het kanaal Almelo— Nordhorn doorgaan. Het punt waar beide beken samen vloeien. 1500 bruggen en duikers werden door het Waterschap verruimd of nieuw aangelegd. Het bouwen van een nieuwe brug over de Middensloot. --- Hij, wiens oogen vaak door Hij, wiens oogen vaak door Hij. wiens oogen vaak door j tranen beneveld zijn geweest slaat ; soms een diepen blik in het hart j zijnet medemenschen. 3 --- FEUILLETON Schoten in Mandsjoerije. Roman van NORBERT GARAI. (Nadruk verboden.) 3a No. 49 blijft staan voor een primitief gebouwd huis van een verdieping met een opvallend breed terras, dat opzij met dikke, oprolbare matten is afgesloten. Hij klopt drie maal op de deur. Binnen klinken schreden, er wordt een grendel weggeschoven en een seconde later staat in de half geopende poort een Chinees, die den laten gast een onderzoekenden blik toewerpt. — Ik ben 49, zegt deze. 210 verwacht me. De Chinees knikt zwijgend en laat den man het huis binnen gaan. Nr. 49 loopt langzaam door net nauwe portaal en betreedt dan, door den Chinees geleid, een vertrek, dat rechts van het portaal is gelegen. De kamer is in diepe duisternis gehuld. De Chinees verlaat het vertrek weer; men hoort hoe hij de deur achter zich dicht doet en deze afsluit. Nr. 49 blijft verbaasd achter en wacht. Plotseling luistert hij ingespannen. Het is hem, of hij het ademen hoort van andere menschen, die hier eveneens aanwezig zijn. In een plotselinge opwelling van angst haalt hij een browning te voorschijn, maar op hetzelfde oogenblik wordt zijn arm met zoo'n geweldige kracht neergeslagen, dat hij de revolver met een kreet van pijn laat vallen. Er wordt een lucifer aangestoken en deze verlicht een hand, welke onmiskenbaar die van een Aziaat is. Rustig ziet nr. 49 toe hoe het vlammetj? van den lucifer om de pit van een petroleumlamp wankelt, zich daar uitbreidt tot een blauwe, aarzelende vlam om tenslotte, beschermd door een lampeglas en een kap van geel, warm licht te verspreiden. Nu eerst is nr. 49 in staat de personen, die zich in de kamer bevinden, in zici_ op te nemen. Op een versleten canapé ligt een Europeaan, oogenschijnlijk een Rus. Hij is in een dikke bontjas gehuld en heeft een berenmuts op het hoofd. Een Chinees in een zwart zijden buis leunt grijzend tegen het raam; aan de tafel tegenover hem. zit een Japanner in Europeesche kleederdracht, dien nr. 49 onmiddellijk herkent. Nashigata. Bij deze ontdekking slaat den geheimen agent plotseling de schrik om het hart. Hij begrijpt, dat hij nog slechts enkele minuten te leven heeft. De boodschap van nr. 210, die hem op dit uur in dit huis ontbood, was niets anders dan een val, welke men voor hem heeft opgesteld. Met een enkele handbeweging noodigt Nashigata hem uit plaats te nemen. — Ik zie, zegt hij rustig, beleefd en zonder eenige spot, dat 49 verwonderd is mij nog in leven te vinden. Ik geloof niet, dat ik te veel riskeer, wanneer ik hem meedeel, dat in Californië nr. 61 om het leven kwam. Het lot, dat hij mij toedacht, is hem zelf deelachtig geworden. Ik legde mijn papieren bij het lijk en deed het aldus voorkomen of ik het slachtoffer van den moord was geworden. Ik zelf werd echter nr. 61. Met een cynische grijns staat de Rus van de canapé op om naar de tafel te gaan, waar hij met krijt een paar cijfers op het blad schrijft. In gespannen aandacht volgt nr. 49 de bewegingen van de schrijvende hand. Hij weet maar al te goed, wat de cijfers, welke de Rus daar met een spottenden blik neerschrijft, te beteekenen hebben. 61, 83, 210 .... 49. 61, 83 en 210 hebben het leven er reeds bij ingeschoten.... Nu is hij, 49, aan de beurt. — Je hebt mijn huis verwoest, zegt Nashigata zakelijk. Je hebt mijn vrouw in den dood gedreven. Mijn kinderen — van hun weet ik niets af. Mizu — Ischaro — misschien heb je hen ook wel in der dood gedreven. Nr. 49 glimlacht beleefd. Maar terwijl Nashigata spreekt, werken zijn hersenen koortsachtig. Misschien kan hij er nog tusschenuit komen. En in minder dan geen tijd heeft hij een plan geconstrueerd, dat hem uitvoerbaar lijkt. Zich langzaam, schier onmerkbaar in zijn stoel oprichten, plotseling opspringen, met de linkerhand de petroleumlamp tegen den grond slingeren, dan met beide handen de stoelleuning pakken dwars door het raam gooien maar dat alles moest in het onderdeel van een seconde gebeuren.... Nr. 49 zegt uiterlijk kalm. dat hij moet toegeven, dat Nashigata heel wat gepresteerd heeft. 61. 83 en 210 waren flinke menschen. En als het Nashigata gelukt was deze drie voortreffelijke agenten ten val te brengen, dan behoefde hij, 49 er zich niet voor te schamen, dat hem hetzelfde lot trof.... Nashigata kijkt hem onderzoekend aan. Zijn gelaat krijgt plotseling een loerende, gespannen uitdrukking, alsof hij instinctief voelt, dat 49 een poging tot ontvluchten beraamt. Maar ook de Chinees en de Rus slaan hem sluw en argwanend gade. Nr. 49 begrijpt, dat hij nu nog slechts een laatste kans heeft. Hij vertrekt zijn gelaat tot een breede grijns, duikt en springt overeind. Kletterend val de petroleumlamp aan scherven. Een stoel, met geweld omhoog geslingerd, gaat rinkelend door het raam. De weg is vrij. Nr. 49 maakt zich gereed tot den sprong. Maar plotseling begint hij te wankelen, hij valt op zijn knieën en zijn» hoofd slaat dof tegen den rand van de tafel. Het volgende oogenblik ligt 49 roerloos op den grond. Zwijgend kijkt Nashigata op hem neer. Op den vloer bij de tafel vermengt de petroleum van de vernielde lamp zich met het bloed van den stervende. Dat schijnt Nashigata een symbool toe. Vaderzorgen. Luid rinkelt de bel van de huistelefoon in Glenister's kamer. De reporter schrikt op uit zijn slaap en grijpt, een verwensching mompelend, naar het toestel, maar de rimpels van ontstemming op zijn gelaat verdwijnen onmiddellijk, als hij Brinkman's stem verneemt, die hem goeden morgen wenscht en op schertsenden toon zijn spijt betuigt, dat hij hem in zijn slaap heeft gestoord. — Niet zoo slim, zegt Genister. Ik zie, dat het zoo langzamerhand tijd wordt om op te staan, 't Is al half elf. — Bijna elf uur bedoel je. — Nee toch ? — Niet zoo slim, meent nu ook Brinkman. Ik wou je alleen zeggen, dat ik vanmorgen op het ministerie van arbeid ben geweest. Alles is in orde. Ik vertrek morgenavond "~m 6 uur. Het loopt mij mee; de 1-oot zal ook Sjanghai aandoen. Ik ':an dan meteen onze Japansche in de handen van den door jou zoo geroemden Mr. Bellings afleveren Vandrar ga ik door naar Weihaiwei.... — Wacht eens even, zegt Glenister, laat mij eens even nadenken. Ik loop al sinds dagen met een plan rond zonder tot een besluit te kunnen komen, maar ik geloof, dat ik het nu met mezelf eens ben. Accoord, ik ga mee, met dezelfde boot.... Brinkman lacht hartelijk. — En dat alles in verband met de kleine Mizu? — Nonsens, protesteert Glennister. Mizu ! Ik moet toch m'n neus in dat petroleummeer van jullie steken en in die drijvende boortorens! Je zult me toch wel willen toestaan met eigen oogen te constateeren. dat je me niet voor de gek hebt gehouden. Dat ben ik, zoowel tegenover mij zelf als tegenover de lezers van de Daily Mail verplicht. — Wat zeg je? Wil je heelemaal mee tot het petroleummeer? — Natuurlijk! Waarom niet ? — Dat doet me plezier, Glenister, werkelijk, dat doet me plezier.... Zij hebben beiden, zonder dat daarover tusschen hen ooit een woord is gewisseld, het gevoel van een zekere verbondenheid. Alsof zij elkaar reeds jaren lang kenden en steeds als goede vrienden met elkaar waren om gegaan. ^ Een Japansch spreekwoord zegt: Soms komt de vriendschap zoo langzaam als een slak, maar dikwijls is zij er zelfs sneller dan het weerlicht. Tien minuten later zitten de beide mannen in de vestibule van het hotel. De portier heeft hun op een desbetreffende vraag meegedeeld, dat Mizu zich nog op haar kamer bevindt. Derhalve zenden zij een picolo naar haar toe. _ .(Wordt vervolgd.); --- Advertentie INGEZONDEN MEDEDEELING. VIRKADES Een wafeltje mei Fiansche charme --- ENSCHEDE. Veldwachter Bronsvoort gaat met pensioen. Op 1 November a.s. zal de heer J. Bronsvoort, de oudste veldwachter) der voormalige gemeente Lonneker, thans agent van politie alhier, den. dienst met pensioen verlaten. De heer Bronsvoort, die op 6 September 1872 te Markelo werd geboren, heeft een lange loopbaan als politie-man achter den rug. Nu 38 jaar geleden werd hij werkzaam gesteld in het jachtveld van den heer Tattersall, als onbezoldigd veldwachter. Op 15 Februari 1899 werd de heer Bronsvoort benoemd als bezoldigd agent van politie te Sneek. In Mei 1901 volgde benoeming als agent van politie te Enschede. Een kleine twee jaar later — 1 Januari 1903 — werd hij aangesteld als veldwachter te Lonneker. Hier is de heer Bronsvoort onder drie burgemeesters werkzaam geweest, namelijk de burgemeesters Jacobs, Stroink en Manssen. Toen de heer Bropsvoort zijn loopbaan als veldwachter begon, was de taak van een politie-man een geheel andere dan in den tegenwoordigen tijd. Men verrichtte hoofdzakelijk velddienst, d.w.z. toezicht houden, opdat er geen vogels gevangen werden, nestjes uitgehaald enz. Op de wegen behoefde men in dien tijd nog geen dienst te doen: er gebeurden toen nog zoo goed als geen ongelukken. Hoogstens werd een enkelen keer eens iemand aangereden door een boerenwagen. Daartegenover stond echter weer, dat men vroeger veel meer toezicht op de café's moest houden. Dronkenschap was iets, dat in die dagen veel voorkwam. Het bezoek in de herbergen was toen overdag nog drukker dan nu op Zondagen, aldus verzekerde de heer Bronsvoort ons. tijdens een gesprek, dat wij met herri voerden. Het bewakingsgebied was vroeger geweldig groot, namelijk vanaf het café Kuipers op het Hooge Boekei tot onder de gemeente Hengelo, waar nu de Waarbeek ligt. Toen de heer Bronsvoort zijn loopbaan bij de Lonneker politie aanving, waren er vier veldwachters, successievelijk is dat aantal later tot 14 uitgebreid. VELDWACHTER BRONSVOORT. I ---