NS-VERLIES OVER '67 BENEDEN F 100 MLN. Treinkaart wordt drie à vier procent duurder (Van een onzer verslaggevers) UTRECHT, vrijdag — De grote verliezen hebben de Nederlandse Spoorwegen ertoe gebracht de tarieven met ingang van 20 januari met ongeveer drie tot gier procent te verhogen. Uit deze tariefsverhogingen moet dit jaar f 12,5 miljoen komen. Het verlies van de NS over 1967 blijft even onder de'ƒ 100 miljoen. Bij de indiening van de „Garantiewet" voor de NS was dit verlies nog geraamd op ƒ 106 miljoen. In de komende jaren zal een grotere personeelsvermindering kunnen worden bereikt dan het jaarlijkse gemiddelde van vijfhonderd man in de laatste jaren. Daarbij zal echter een op wachtgeld stellen „niet geheel te vermijden zijn". Dit heeft de president-directeur van de Nederlandse Spoorwegen, ir. J. Lohmann, gisteren op zijn nieuwjaarspersconferentie in Utrecht meegedeeld. De tarieven worden verhoogd met tien cent voor afstanden tot vijftig kilometer, met twintig cent voor afstanden tussen vijftig en honderd kilometer en met dertig cent voor afstanden boven de honderd kilometer. De weektrajectkaarten worden vijftig cent duurder en de maandtrajectkaarten een gulden. De tarieven voor het goederenvervoer worden niet verhoogd. Ir. Lohmann noemde gisteren drie belangrijke oorzaken voor de verliezen: stijging van de personeelskosteá (in de laatste vijf jaar met 60 procent), daling van het reizigersvervoer door toeneming van hert autobezit en daling van het goederenvervoer door inkrimping van de kolenproduktie. Dank zij de Garantiewet kunnen de NS het tot 1970 geraamde financieringstekort van f 315 miljoen financieren met leningen op de kapitaalmarkt, „maar veel ruimte voor investeringen zit daar niet in". Positief Tegenover de daling van het personen- en goederenvervoer ondervond de NS in het vorig jaar ook enkele positieve ontwikkelingen, aldus ir. Lohmann. Het aantal achtdaagse abonnementen steeg van 49.000 tot 65.000, het aantal „minitrips" van 12.000 tot 14.000 en het aantal vijf- en achtdaagse vakantiereizen van 11.000 tot ruim 19.000. Alleen de vakantietochten namen af, van 171.000 naar 169.000. Dit jaar verwacht de NS een verdere toeneming van het toeristische vervoer. Gunstige ervaringen hadden de spoorwegen ook met de voorstadstations, evenals met het terrein voor tweehonderd auto's bij de parkeerhalte Bussum-Zuid, dat nu vrijwel geheel in gebruik is. Binnenkort zal het worden uitgebreid. Efficiency De spoorwegen blijven doorgaan met efficiencyverbetering. Met name de modernisering van de beveiliging door de centrale verkeersleiding en door de goedkopere centrale verkeersleiding met radiocontact tussen verkeersleider en machinist levert een besparing aan mankracht op. De „activiteiten-onderzoekcommissie" heeft ook al personeelsbesparingen aangewezen in de niet direct • uitvoerende diensen. Verscheidene verbeteringen in de aanstaande zomerdienstregeling moeten de opbrengsten verhogen. In het voorjaar zal met het oog op het reizigersvervoer een uitgebreid consumentenonderzoek worden gehouden. Bundeling Ir. Lohmann zei voor bundeling van lokaal en gewestelijk vervoer op één baan te zijn. Prof. Jokinens pleidooi voor een gezamenlijk gebruik van een noord-zuid railverbinding door het Amsterdamse vervoersbedrijf en de NS spreekt hem dan ook aan, zei hij. Met Rotterdam en Den Haag, wordt gepraat over een gemeenschappelijk gebruik van nieuwe metrolijnen. De spoorwegen hebben al een ontwerp van zogenaamd randstadmaterieel voor korte en middellange afstanden vervaardigd. „Wil het openbaar vervoer in de randstad drastisch warden verbeterd dan zullen de openbare vervoersondernemingen gezamenlijk moeten streven naar de goedkoopste oplossingen. De rijksoverheid zou hiervoor als coordinator en stimulator kunnen optreden", aldus de heer Lohmann. De NS-treinen in oude en nieuwe jas: links de tot nog toe gebruikelijke uitvoering in groen met een gele band over de flank, rechts de nieuwe uitmonstering van de trein: in warm-geel. --- Wijziging Westduits kiesstelsel uitgesteld BONN, vrijdag (Reuter, AP). — Vóór de parlementsverkiezingen van 1969 zal het kiesstelsel in West-Duitsland naar alle waarschijnlijkheid niet worden veranderd. Hiertoe hebben de twee Westduitse coalitiepartijen gisteren besloten. In plaats daarvan zal nog voor Pasen een wetsontwerp worden ingediend dat voorziet in de invoering van een districtenstelsel naar Engels voorbeeld. Tegelijk zal een wijziging van de grondwet worden voorgesteld, waarin het nieuwe kiesstelsel en de uitwerking daarvan op de „constructieve motie van wantrouwen" en de wijze waarop de Bondsdag zal kunnen worden ontbonden, worden vastgesteld. De Christendemocraten hebben de hoop nog niet geheel opgegeven dat het kiesstelsel vóór 1969 reeds zodanig gewijzigd kan worden (al was het alleen maar als overgangsmaatregel) dat de kleine partijen — met name de uiterst rechtse NPD — uit de Bondsdag kunnen worden geweerd. Een dergelijk overgangskiesrecht was in de regeringsverklaring van 1966 aangekondigd, maar werd bij het overleg van gisteren voorlopig afgewezen wegens psychologische bezwaren en omdat het een definitieve regeling zou kunnen verhinderen. Bovendien heeft de liberale FDP aangekondigd bij het constitutionele hof in Karlsruhe een klacht te zullen indienen, omdat de voorstellen in strijd zouden zijn met de .grondwet. De indruk bestaat dat alle partijen voorlopig de resultaten van de verkiezingen voor de Landdag van Baden-Wiirttemberg van eind april willen afwachten, voordat zij definitief hun standpunt bepalen voor de debatten in de Bondsdag, die naar verwachting tot het einde van dit jaar zullen duren. --- Weer geodetische kunstmaan in baan om aarde BASIS VANDENBERG, vrijdag (ANP). — Vanaf de basis Vandenberg in Californië is gisteren een geodetische kunstmaan van 207 kilo. de GEOS-2 in een baan om de aarde gebracht. De kunstmaan moet nadere gegevens opleveren over de preciese afmetingen en vorm van de aarde. Deze gegevens zullen aan de geleerden over de gehele wereld ter beschikking worden gesteld. Aan het programma van geodetische kunstmanen werken verscheidene landen mee, met name West-Duitsland, Frankrijk, Engeland, Griekenland, Nederland en Zwitserland. De kunstmaan zal 's nachts waarneembaar zijn door een sterk knipperlicht, zodat zij tegen de achtergrond van de sterren kan worden gefotografeerd. Uit speciale centra in de VS, Frankrijk, Griekenland en Noord-Afrika zullen laserstralen op de kunstmaan worden gericht, die worden teruggekaatst door kwartsspiegels, zodat de positie van de kunstmaan precies kan worden vastgesteld. --- Malik volgt Fedorenko op als VN-ambassadeur MOSKOU, vrijdag (AFP). — De Sowjetrussische vice-premier van buitenlandse zaken Jakob Malik is benoemd tot permanent vertegenwoordiger bij de VN, zo is in Moskou uit gezaghebbende kringen vernomen. Malik is sinds februari 1961 viceminister van buitenlandse zaken. Voordien was hij ambassadeur in Londen. Nikolaj Fedorenko, sinds 22 december 1962 Sowjetrussisch afgevaardigde bij de VN, zal deze post eind januari verlaten. --- NS GAAT MET GELE TREINEN RIJDEN (Van een onzer verslaggevers) UTRECHT, vrijdag. — Alle treinen) UTRECHT, vrijdag. — reizigersmaterieel (bussen en treinen) van de Nederlandse Spoorwegen gaat een warme gele kleur krijgen, met een zweempje oranje. Op de zijkanten worden enkele schuinlopende azuurblauwe vlakken geschilderd, waarin reclameteksten kunnen worden aangebracht. De gele treinen zullen voor het eerst tussen Utrecht en Leiden gaan rijden, met ingang van de zomerdienstregeling op 26 mei. Nog deze maand al zullen op het lijnennet van de NS treinen gaan rijden, waarvan de kop en zijwanden in die kleur geel zijn geschilderd. Daarop wordt ook een nieuw bedrijfsembleem geintroduceerd en ook op deze treinen kan al reclame worden aangebracht. De rest van dit materieel, zoals dak en deuren, heeft voorlopig nog een donkergrijze tint. --- Corrie Luns in april bloemenkoningin in Norfolk NORFOLK, vrijdag (RTR). — Corrie Luns, de 24-jarige dochter van de Nederlandse minister van buitenlandse zaken, zal bloemenkoningin zijn op het internationale azaleafestival, dat van 24 tot 28 april in Norfolk (Virginia) wordt gehouden. De koningin van het festival wordt elk jaar uit een der NAVO-landen gekozen, omdat het Atlantisch hoofdkwartier van deze organisatie in Norfolk is gevestigd. --- FRANSE VISSERS VANGEN BRITSE ONDERZEEËR Kanaal vrijdag (Reuter). — De Franse treiler Fomalhaut heeft in het -tanaal de Britse onderzeeboot Grampus in zijn netten gevangen. De Grampus blies meteen zijn watertanks leeg en kwam boven, maar het bevrijden" van de boot duurde drie uur, mede door taalmoeilijkheden. Voor dit doel werd een tolk met een vliegtuig van de Franse luchtmacht naar het Kanaal gevlogen die vanuit de lucht radiografisch de taalknoop ontwarde. --- Medewerkers van Adolf Eichmann gearresteerd BERLIJN, vrijdag (Reuter, AP). — In West-Duitsland zijn twee vroegere medewerkers van Adolf Eichmann gearresteerd. Zij worden verdacht van medeplichtigheid aan de deportatie van ruim 200.000 joden gedurende de laatste wereldoorlog. Beiden zijn overgebracht naar West-Berlijn. De verdachten zijn de 56-jarige Otto Hunsche uit Datteln (Noordrijn-Westfalen) en Friedrich Bosshammer (61) uit Wuppertal. Beiden zijn advocaat. Hunsche hield zich van november 1941 tot mei 1945 als „Hauptsturmftihrer" van de SS bezig met kwesties betreffende joden van buitenlandse nationaliteit. Bosshammer was als „Sturmbannfiihrer" van de SS belast met de organisatorische voorbereiding van de „eindoplossing van het jodenvraagstuk". Hunsche heeft al eens terechtgestaan voor medeplichtigheid aan moord op 30.000 Hongaarse joden. Hij werd toen vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs. In hoger beroep werd het vonnis echter vernietigd, waardoor deze zaak in de toekomst opnieuw behandeld zal moeten worden. --- KRONKEL IS MET VAKANTIE Israëlische topacteur Tevje in Duitse 'Anatevka' DE ISRAËLISCHE ACTEUR Shmuel Redensky, die tot de beste acteur van zijn land is uitgeroepen, speelt de hoofdrol van melkboer Tevje in de Duitse versie van „Anatevka", die op 1 februari in Hamburg in première gaat. Hier een scene uit de Duitse productie met Tevje, moeder Golde (de actrice Lily Towska) en hun vijf dochters. --- Militaire viceattaché VS moet Polen verlaten WARSCHAU, vrijdag (Reuter, AP). — Polen heeft de Amerikaanse militaire vice-attaché, luitenant-kolonel Edward Metzger, uitgewezen. In een officieel Pools communiqué wordt Metzger beschuldigd van spionage in samenwerking met de Canadese militaire vice-attaché in Warschau, luitenant-kolonel Kenneth Jefferson. Beide officieren werden „ontmaskerd terwijl zij zich met spionage-activiteiten bezig hielden in de nabijheid van belangrijke militaire objecten", aldus het communiqué. Beide mannen zouden op 4 januari j.l. in Bydgoszcz, ongeveer" 250 km ten noordwesten van Warschau, foto's hebben gemaakt van militaire objecten. Hierbij werden zij aangehouden. Tijdens een verhoor zouden zij hebben getracht hun diplomatieke status verborgen te houden. Metzger zou elf uur in hechtenis hebben gezeten en met geweld zijn gefouilleerd. Telefoneren mocht hij niet. De Amerikaanse ambassade heeft de beschuldiging tegen Metzger ontkend. Zij heeft de Poolse regering een protestnota doen toekomen. Hierin wordt de behandeling van de vice-attaché „een flagrante schending van de diplomatieke onschendbaarheid" genoemd. --- Advertentie (ADVERTENTIE) Griep...? 'ASPRO' Rillerig? Onprettig? Pas dán op voor griep! Neem direct 2 'ASPRO's. 'ASPRO' bevat Mies onr een opkomende griep snel en doeltreffend te bestrijden. * In de juiste dosering óók voor kinderen! teto,~ AS PRO' 1 --- Pompidou waarschuwt partners voor ernstige crisis in EEG OPPOSITIE IN FRANKRIJK VERDEELD OVER ENGELAND (Van onze correspondent) PARIJS, vrijdag. De Franse minister-president Georges Pompidou heeft gisteravond voor de televisie een toespraak gehouden, waarin twee punten bijzonder de aandacht getrokken hebben. In de eerste plaats heeft hij gewaarschuwd dat een weigering der vijf partners van de gemeenschappelijke markt om in april de maatregelen te nemen, die uit het landbouwprogram der EEG voortkomen (en die in het voordeel van Frankrijk zijn) zou leiden tot een zware crisis in de EEG en zelfs tot een breuk. Het tweede punt betreft de binnenlandse politiek. De oppositiegroepen — linkse federatie, communisten en onafhankelijk centrum — hebben gezamenlijk een aanvraag ingediend om de Kamer, die op reces is, weer bijeen te roepen teneinde twee problemen te bespreken: de economische en sociale toestand — dat wil zeggen de werkloosheid en de economische stagnatie — en de weigering van de Franse regering om de onderhandelingen te beginnen over de toelating van Engeland tot de EEG. Pompidou heeft meegedeeld dat aan dat verzoek niet zal worden voldaan. Veel verwondering baart die weigering niet. De Gaulle zou in ieder geval zijn veto uitgesproken hebben, zelfs als het door de wet voorgeschreven minimumaantal aanvragen — 244 — zou zijn bereikt. Maar dat is wel uitgesloten. Daarvoor zou een deel der Kamermeerderheid de aanvraag moeten ondersteunen en daaraan gelooft niemand. Blijft over het aantal dat de drie oppositionele groepen kunnen opbrengen. Daarvan zou een zekere morele druk kunnen uitgaan, maar ook dit is niet het geval. Onenigheid ledereen weet namelijk dat achter de schijn van eenstemmigheid over de aanvraag voor een bijzondere bijeenkomst van het parlement, een grote onenigheid schuil gaat. Vandaar dat die aanvraag zelf de leiders der oppositie zoveel onderhandelingen en hoofdbrekens gekost heeft. De communisten zijn vóór een debat over de sociale kwestie, maar zij zijn tegen toetreding van Engeland tot de, gemeenschappelijke markt. Hun leider, Waldeck Rochet, heeft zojuist in een vergadering van communistische partijfunctionarissen verklaard dat Engeland niet rijp is' voor de EEG zolang het aan de leiband loopt van Amerika. De linkse federatie van socialisten en radicalen neemt in deze zaak precies een tegenovergesteld standpunt in. Zij vindt de Europese kwestie zo belangrijk dat zij oorspronkelijk deze kwestie niet met een debat over de economische en sociale zaak wilde vermengen. Tenslotte is men het eens geworden over de agenda door de twee punten te verenigen. De centrumgroep, die zich voor beide kwesties interesseert, sloot zich daarbij aan. Maar dit neemt niet weg dat in een eventuele Kamerzitting de oppositie bij de stemming onmiddellijk uiteen zal vallen: de communisten moeten tegen de motie stemmen, die de linkse federatie over de EEG zou indienen. --- Bestuurslid Groene Kruis in Zeist: „Zieke weduwnaar stierf niet als een hond" PROTEST TEGEN VARA-REPORTAGE OVER STERFGEVAL (Van een onzer verslaggevers) ZEIST, vrijdag. — „Die man is niet als een hond gestorven. Er was vrijdagnacht een verpleegster bij hem, en de kinderen lagen in bed. „Achter het nieuw" heeft gisteravond pertinente onwaarheden verkondigd. Ik ga daarom beslist protesteren bij de VARA". Zo reageerde vanmorgen mevrouw P. J. Takken-de Wit, bestuurslid van het Zeister Groene Kruis, op de televisie-uitzending „Achter het nieuws" van gisteravond. Daarin was een reportage opgenomen over de omstandigheden waarin het gezin Verhagen, dr. Kuyperlaan 24 in Zeist, de afgelopen tijd heeft geleefd. De elfjarige Corrie Verhagen heeft ongeveer zes weken lang haar stervende vader, die weduwnaar was, verpleegd. Bovendien heeft ze moeten zorgen voor haar twee debiele broers van 21 en acht jaar. Vorige week vrijdag stierf de heer Verhagen. Hij werd eergisteren begraven. Volgens mevrouw Takken leed de heer Verhagen aan longkanker. De patiënt werd vorig jaar verpleegd in het St. Antoniusziekenhuis te Utrecht, maar mocht begin juli naar huis op voorwaarde dat hij thuis verder medisch verzorgd zou worden. Dit gebeurde. Het Groene Kruis verleende hem vijf maanden lang hulp; eerst voor hele dagen en later, toen de toestand van de heer Verhagen beter werd, voor halve dagen. Zin gegeven „Tot eind november", vertelt mevrouw Takken. „De heer Verhagen wilde toen niet meer door ons verzorgd worden. Ik ben persoonlijk bij dit gezin geweest. maar het had geen zin om die man te overreden. Hij zei dat hij het weer met z'n eigen gezin wilde proberen en daar moet je je naar schikken. Je kunt leden van het Groene Kruis geen hulp opdringen die zij niet wensen. Ik heb de heer Verhagen dan ook z'n zin gegeven maar wel uitdrukkelijk gezegd dat hij direct een boodschap moest sturen als er iets verkeerd ging". „Ik heb," vervolgt mevrouw Takken, „de heer Verhagen verzekerd dat hij de kosten van de verzorging niet hoefde te betalen, want dat zat hein nogal dwars. Ik heb hem de papieren laten zien waar zwart op wit stond dat de sociale dienst alles zou betalen". „Ik keek dan ook op toen vorige week dinsdag dat kleine meisje me. een enveloppe bij me kwam waar zeshonderd gulden in zat, plus de beschikking van de sociale dienst. Ik ben meteen naar het gezin Verhagen gegaan. De man zag er vreselijk uit en kon nauwelijks praten. Ik heb hem duidelijk gemaakt dat dat geld van hém was en dat hij er goed aan zou doen er biefstuk en melk voor te kopen". „Er zijn toen meteen maatregelen genomen dat er dag en nacht verzorging in het gezin Verhagen kwam en ook belde ik de dokter. Die was echter met vakantie. De volgende dag waarschuwde ik de plaatsvervangend ar.s mevrouw A. C. Schubert-Janssen". „Achter het nieuws meldde gisteravond dat mevrouw Schubert twee keer aan de deur is geweest bij he gezin Verhagen", zegt mevrouw Takken, „maar dat is niet waar. Ze is alleen maar woensdagmiddag even langs geweest om te vertellen dat ze maandag de huisdokter zou waarschuwen. Ze heeft niet de moeite genomeom naar de patiënt te kijken. Zij is verantwoordelijk". Dr. Schubert ontkende dit laatste „Ik heb die man wel degelijk onder zocht. Hij was ten dode opgeschreven Ik heb direct geprobeerd hem in h St. Antoniusziekenhuis te laten opnemen. Daar was geen plaats. Toen br ik ziekenhuis Berg en Bosch te Bilthoven opgebeld. Dr. Van Zuylen }Jac' er wel oren naar om de man op te nemen, maar de hoofdzuster — d het daar blijkbaar in zulke kwestie voor 't zeggen heeft — zei dat de pa tiënt maar in een verpleegtehu moest worden opgenomen en niet ir het ziekenhuis". „Een uur lang heb ik alle verpleer tehuizen in de omtrek opgebeld. Allemaal vol. Uiteindelijk kreeg ik de toezegging dat de heer Verhagen zaterdagmorgen terecht zou kunnen of in een verpleegtehuis of in het militair hospitaal Oog in Al. Maar toen was het al te laat". Op het ogenblik is de bovenwoning aan de dr. Kuyperlaan onbewoond. Corrie en haar jongere broertje zijn zaterdag opgenomen in de Peter Wertweinstichting te Zeist en de oudste jongen woont voorlopig bij familie. --- Congo breekt met buurland Rwanda KINSJASA, vrijdag (Reuter, AP) — De regering van Congo-Kinsjasa (het voormalige Belgisch Congo) heeft besloten de diplomatieke betrekkingen met het buurland Rwanda te verbreken. De maatregel is genomen omdat Rwanda weigert de groep van ongeveer 120 blanke huurlingen, die van Congo naar dit land is gevlucht, uit te leveren aan het bewind in Kinsjasa. Rwanda schijnt er voor te voelen de huurlingen naar hun geboortelanden terug te sturen. ---