Ir. F. Kok: Ir. L. P. Herfst: 'EERSTE VAN VIER SCHEPEN' 'BIJ BOUW LASER GEBRUIKT' Tanker in wee helften te water — door Theo de Jong — ZATERDAG gaat er bij de N.D.S.M. een uniek schip te water: de helft van een 210.000-tonner, in aanbouw voor rekening van de Koninklijke/Shell groep. Drie maanden later, in juli, volgt bij deze Amsterdamse scheepswerf de stapelloop van het voorschip. Daarna vindt een karwei plaats dat nog nergens ter wereld is uitgevoerd: het aaneenlassen van de beide tankerdelen tot een 325-meter lange mammoettanker, die onder de naam „Melania", tussen de Perzische golf en Europa gaat varen. Dat laswerk moet behalve op, ook onder het water gebeuren. Ir. F. Kok, samen met ir. L. P. Herfst betrokken bij dit Nederlandse huzarenstukje op scheepsbouwkundig gebied: „Hierbij wordt gebruik gemaakt van zeer geavanceerde technieken — onder meer van een laserstraal". In twee jaar tijd, tot 1970, moet de N.D.S.M. in totaal vier op deze wijze gebouwde mammoettankers opleveren — drie voor de Shell, en een voor de Deense rederij A. P. Moller. De N.D.S.M. koos deze constructiemethode omdat de helling te kort was om de schepen uit één stuk te bouwen. Aanpassing van de helling aan dit ongewone werk kostte circa 10 miljoen gulden, inclusief de enorme portaal, kraan en andere outillage. Ir. Kok (afd. acquisitie) over deze order van 200 miljoen „Shell had al een aantal van deze schepen in Frankrijk en Duitsland besteld. Het ontwerp was dus voor ons al beschikbaar. Het is alleen aangepast aan onze bedrijfsoutillage. De tankers die bij ons wonden gebouwd krijgen wel een ',bulb"-steven — iets wat bij de in het buitenland geconstrueerde schepen niet het geval is." Enkele jaren zijn we van mening geweest niet meer aan nieuwbouw te doen dan strikt noodzakelijk was om geen mankracht, en ervaring op dat gebied verloren te laten gaan. We hebben toen ook geruime tijd maar één opdracht per jaar geaccepteerd: in 1963 een 65.000-tonner, in 1964 een zusterschip, en in '65 de „Neverits" voor de Shell. In 1966 was het dus weer tijd voor ons jaarlijkse nieuwbouwschip. De heer Goedkoop is toen naar de Shell gegaan maar daar had men geen behoefte aan een zusterschip van de „Neverita". Dergelijke schepen worden ingezet in een bepaalde „trade" en daarvoor had men genoeg tonnage. Er werd wel gevraagd of we een mammoettanker van veel grotere tonnage wilden bouwen." Nauwkeurig HET koppelwerk moet volgens de beide ingenieurs met chirurgische nauwkeurigheid plaatsvinden. Ir. Herfst: „De posities van de beide tankerhelften worden eerst door waterballast gecorrigeerd. Hierdoor komt de kiellijn in een rechte lijn te liggen. Dan worden de delen tegen elkaar gevaren en uitgelijnd. Natuurlijk ontbreekt ons nog de feitelijke ervaring, maar als alles zo gaat als we ons hebben voorgesteld, moet alles passen. Rond de twee stukken wordt een U-vormige tunnel of caisson gezet die met rubber afdichtingen rond de scheepshuid komt. De druk van het water zorgt voor de afsluiting. Het tegen elkaar trekken van de helften van 100.000 ton gebeurt met behulp van takels. Er worden ook hydraulische pompen ingezet. We gebruiken ook trekstangen en zoekers. Het komt vooral aan op een combinatie van technisch inzicht en constructief vernuft". De twee helften — 47 meter breed en 25 meter hoog — moeten tot op de millimeter nauwkeurig tegen elkaar passen. De doorsnede moet precies vlak zijn en loodrecht op de scheepsas staan, terwijl ook in het vlak alle lineaire afmetingen gelijk moeten zijn. Om dit te bereiken is gebruik gemaakt van het nieuwste op meettechniek: de laserstraal. Ir. Herfst: „We hebben inderdaad de laser gebruikt — een bijzonder felle lichtbron die zeer geconcentreerd licht uitzendt. De apparatuur werd op het achterschip opgesteld en stond evenwijdig aan de kiel en de huidlijn van het schip gericht. Daarmee werd dus de langs-as gemarkeerd. Even voor het punt waar de twee delen aan elkaar worden gelast, lieten we de straal in een vijfhoekig prisma vallen. Via dat prisma wordt de laserstraal teruggekaatst in een loodrechte hoek en dat moesten we juist hebben. Door het prisma met behulp van een kleine servo-motor te laten draaien, werd de lichtstraal langs de gehele scheepswand geprojecteerd. We konden daardoor zeer snel een groot aantal punten meten. Arbeidsinspectie VOORDAT we met de laser gingen werken hebben we uitvoerig met de Arbeidsinspectie overlegd. Wanneer je langdurig in de laserstraal kijkt kan er namelijk een stukje netvlies van het oog wegbranden. Nu is bij ons het gevaar niet zo groot omdat wij een laser gebruikten met een zeer klein vermogen. Het meeste werk is 's avonds en 's nachts gedaan — er zijn dan minder mensen op de werf, en het rode vlekje van de laserstraal is makkelijker waar te nemen." De ingenieurs Kok en Herfst zijn er van overtuigd dat het laswerk aan de mammoettanker „Melania" onder het wateroppervlak in een caisson rond het schip geen moeilijkheden oplevert. Ir. Herfst: „Vroe•ger werden de tinbaggermolens allemaal uitgerust met een kleine L-vormige caisson om de scheepshuid onder water te kunnen verven. En toen wij in '66 het booreiland Transworld RIG 58 bouwden is dat in de haven bij Wilton ook uit twee delen opgebouwd en onder water aan elkaar gelast." Het voorschip van de mammoettanker, in aanbouw bij de NDSM, is ongeveer 160 meter lang en meet ruim 100.000 ton. --- Papandreou sprak aantal leden van kamercommissies PvdA gaat Griekse vrijheidsbeweging steunen (Van onze Haagse redactie) DEN HAAG, vrijdag. — Het partijbestuur van de PvdA heeft besloten de Pan-Helleense vrijheidsbeweging PAK, waarvan Andreas Papandreou de leider is, materiële steun te gaan verlenen. Papandreou zei gistermiddag na een gesprek met leden van de commissies voor buitenlandse zaken uit de Eerste en Tweede Kamer diep dankbaar te zijn voor die steun in dit voor Griekenland zo kritieke uur. Papandreou, die vandaag naar Skandinavië is vertrokken, komt binnenkort weer naar Nederland voor overleg met het partijbestuur van de PvdA om de vorm van de hulpverlening nader te bespreken. Gisterochtend is Papandreou op het ministerie van buitenlandse zaken ontvangen door de chef van de directie Europa, drs. C. D. Barkman. Hij heeft naar zijn zeggen gepleit voor een Nederlandse houding die gericht is op een zo groot mogelijk isolement van het huidige regiem in Griekenland. Het ministerie van buitenlandse zaken had geen nader commentaar op dit gesprek. De woordvoerder verwees naar eerder door minister Luns in de Tweede Kamer gedane mededelingen dat Nederland geen andere verplichtingen jegens Griekenland uitvoert dan die welke voor de militaire coupe' van vorig jaar waren aangegaan. 's Middags werd Papandreou ontvangen in de vaste commissie voor buitenlandse zaken van de Tweede Kamer waarbij drie senatoren aanwezig waren: de socialistische fractieleider mr. J. A. W. Burger en de pacificten mr. J. H. van Wijk en O.M. Boetes. Papandreou zei dat het hem had getroffen dat de kamerleden goed geïnformeerd waren en zeer geïnteresseerd. Hij verlaat Nederland, zo zei hij, in de overtuiging dat de Griekse problemen leven in het parlement en in het land. De voorzitter van de kamercommissie, de KVP-fractieleider drs. W. K. N. Schmelzer, wilde na afloop geen commentaar geven. De KVP-voorzitter mr. A. van der Stee verklaarde desgevraagd dat in het nieuwe partijbestuur buitenlandse politiek nog niet aan de orde is geweest maar dat de Griekse zaak zeker binnenkort de aandacht zal krijgen. Of hij er in principe iets voor voelde om het socialistische voorbeeld te volgen kon hij nu niet zeggen. De heer Papandreou zei dat hij onlangs een gesprek heeft gevoerd met het socialistische tweede kamerlid mr. M. van der Stoel, die nu in Griekenland is om zich te oriënteren. Papandreou zei dat hij vreesde dat mr. Van der Stoel niet veel te zien krijgt. „Maar hij wee dat zelf ook wel, het is een man met inzicht." Hij veronderstelde dat Van der Stoel wel zal worden toegelaten tot de eilanden waar gevangenen worden vastgehouden omdat dit nu inmiddels overbekend is. Maar, zo zei Papandreou. er zitten veel meer mensen gevangen buiten die kampen en die zal het regiem niet tonen. --- Bij hasjiesjhandel Dordrecht in arrest vijf jongelui uit (Van onze correspondent) DORDRECHT, vrijdag — De recherche in Dordrecht heeft de 19-jarige A. 0., de 15-jarige scholier T. van der L., de 21-jarige Th. van der L., diens vriendin A. M. S. (20), en de 16-jarige leerling-verpleegster A. M. N. de V. gearresteerd, verdacht van handel in hasjiesj. T. en Th. van der L. werden aangehouden op het station van Dordrecht waar ze de komst afwachtten van een klant aan wie ze een partij hashiesj zouden verkopen. Bij fouillering bleek dat T. van der L. een hoeveelheid hasjiesj op zak had ter waarde van honderden guldens. De verboden waar is afkomstig uit Antwerpen en werd vooral in het ontmoetingscentrum „De Sleutel" verhandeld. Hoofdinspecteur L. N. van der Hagen heeft al aangekondigd dat er binnenkort meer arrestaties zullen volgen. Het vermoeden bestaat dat Dordrecht een doorvoercentrum is van narcotica, vooral hashiesj. --- OP UITNODIGING VAN NEDERLAND PREMIER THAILAND BEZOEKT ONS LAND (Van onze Haagse redactie) DEN HAAG, vrijdag — Koningin Juliana heeft vanmiddag de minister-president van Thailand, veldmaarschalk Thanom Kittikachorn, voor de lunch in paleis Soestdijk ontvangen. Premier P. J. S. de Jong zat daarbij aan. De Thailandse regeringsleider is met twee andere ministers gisteren op uitnodiging van Den Haag voor een officieel bezoek in Nederland aangekomen. Vanavond vliegt hij door naar Brazilië. De heer Kittikachorn, die tevens minister van defensie is, heeft een reis door Europa gemaakt. Met de minister van buitenlandse zaken Thamat Khoman en die van economische zaken Pete Sarasin, landde hij gistermiddag met een door mist veroorzaakte vertraging van ongeveer anderhalf uur op Schiphol. Met een Fokker Friendship van de luchtmacht vloog hij meteen door naar de vliegbasis Ypenburg waar minister-president De Jong en de echtgenote van minister Luns (haar man is in Canada) hem om twee uur welkom heetten. Enkele tientallen in Nederland werkzame of studerende Thailanders waren naar het vliegveld gekomen. In wederzijdse welkomst-speeches herinnerden de twee premiers aan de ruim drie en een halve eeuw oude betrekkingen tussen beide landen. Die begonnen met een overeenkomst in 1601 voor de levering van peper en de wikkeing rondom dit gebied moet gebeuren as je de zaak niet uit elkaar komst weg."e vestiging van een handelspost. Op het ogenblik beloopt de wederzijdse handel een bedrag van ongeveer f 69 miljoen per jaar. Vietnam Thailand, dat geen koloniaal verleden kent, is sterk beducht voor communistische overheersing en is een groot voorstander van regionale samenwerking van landen in Zuidoost-Azië. Het steunt de Amerikaanse inspanningen in Vietnam en heeft sterke Amerikaanse bases op zijn gebied toegestaan. De huidige regering bestaat hoofdzakelijk uit oud-militairen, die een uitgesproken anti-communistische politiek voeren. Minister-president De Jong zei tot de Thaise premier dat Nederland de grootste bewondering heeft voor Thailand. Gisteravond bood hij namens de regering in hotel Wittebrug in Den Haag een diner aan. Gistermiddag bezocht de Thaise delegatie de twee Kamers van de Staten-Generaal. Daarna werd een rondvlucht gemaakt boven de Deltawerken en een ontvangst gegeven voor de Thailanders in Nederland. Vanochtend is de miniatuurstad Madurodam bezocht en vanmiddag ging het gezelschap naar de Diamantmaatschappij Ascher in Amsterdam. De premier van Thailand, Thanom Kittikachorn, werd gisteren na zijn aankomst in Nederland ontvangen op de Thaise ambassade. --- Adres aan mgr. Moors Aantal jonge priesters aanvaardt verplicht celibaat niet langer (Van onze correspondent) ROERMOND, vrijdag. — Eenentwintig jonge priesters uit het bisdom Roermond hebben bisschop P. J. A. Moors gisteren schriftelijk meegedeeld, dat zij de verplichte koppeling van priesterschap en celibaat niet langer aanvaarden. Zij verzoeken de bisschop zich in te zetten voor de scheiding van priesterschap en celibaat. De priesters, allen rond de 30 jaar en werkend in parochies verspreid over heel Limburg, zijn van mening dat hun celibaatsbelofte bij de priesterwijding (in de jaren 1961-'63) gezien moet worden tegen de achtergrond van het toenmalige geestelijke klimaat en van de opleiding die zij hebben gehad. De 21 priesters, die niet willen beweren dat zij allen willen trouwen, vinden dat een eventuele blijvende keuze voor de ongehuwde staat gebaseerd moet zijn ep hun persoonlijke levenssituatie. Dit heeft, aldus hun brief aan mgr.- Moors. 'bot consequentie, dat het bisschoppelijke standpunt hen er niet van zal weerhouden hun eigen geweten te volgen. Een delegatie van de priesters heeft de bisschop gevraagd hun toe te staan een mondelinge toelichting te geven. In Roermond was men gisteravond overigens teleurgesteld, dat men het eerst kennis had gekregen van de inhoud van de brief door pers en radio. Ook vond men het vreemd dat de brief is gekomen op een moment, dat er onder de Nederlandse priesters een enquête wordt gehouden over het celibaat. Reeds in oktober 1966 hebben 1722 priesters zich in een adres aan de Nederlandse bisschoppen en aan het pastoraal concilie voor ontkoppeling uitgesproken. In een toelichting werd later duidelijk gesteld, dat zij niet meenden, dat de Nederlandse kerkprovincie de ontkoppeling op eigen houtje kan doorvoeren. --- Bij brand in warenhuis in binnenstad Venlo voor 2 miljoen schade (Van onze correspondent) VENLO, vrijdag. — Een brand in het zelfbedieningswarenhuis „Kijk!,FtJP" van de N.V. Groenewoud in de yleesstraat in het centrum van Venlo IS gistermorgen omstreeks half twaalf 'eoor naar schatting 5 2 miljoen schade aangericht. De zaak is vrijwel uitgebrand. , De oorzaak is nog niet bekend; ge?acht wordt aan de mogelijkheid dat iemand een sigarettepeuk achteloos heeft weggeworpen. De brand werd ontdekt door een De op de tweede verdieping. ;Je 25 personeelsleden en het publiek konden tijdig de zaak verlaten. Tijdens het blussen, waarbij de brandweerkorpsen van Blerick en ,gout-Blerick assisteerdèn, zijn twee ;randwachten gewond geraakt. De 'l-jarige P. H. G. Symons uit Hout-Blerick liep verwondingen aan hoofd en schouder op, toen hij, staande op een autoladder, werd getroffen door een 19 kilo zware betonnen plaat, die van het dak van het brandende gebouw viel. Brandwacht J. G. Geurts (50) uit Blerick raakte gewond door een stuk vallend glas. De brandweerlieden werden bij hun werk ook gehinderd omdat een groot aantal spuitbussen met haarlak e.d. ontploften en als projectielen door de zaak vlogen. Het verkeer in de Venlose binnenstad was omstreeks het middaguur tijdelijk lamgelegd, terwijl de brandweer trachtte te voorkomen dat het vuur oversloeg naar andere panden in dit oude stadsdeel. De nablussing duurde tot diep in de nacht. Hetzelfde warenhuis werd op 7 juni in '1963 ook door een zware brand getroffen. Toen was er voor ruim een miljoen gulden schade. --- Twee jaar voor mannen die vrouw aanrandden (Van een onzer verslaggevers) UTRECHT, vrijdag — De 37-jarige Utrechter Piet van M. en de 34-jarige Gerard B. F. F. uit Maarssen zijn van-' morgen door de Utrechtse rechtbank wegens aanranding en verkrachting van een 25-jarige wiskunde-lerares uit Leiden veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf met aftrek. Op donderdagavond 16 november vorig jaar hadden zij op de weg naar het conferentieoord Woudschoten in Austerlitz (gemeente Zeist) de jonge vrouw met geweld in hun auto gesleurd. Op een stille plek in het bos randden zij haar aan. Om zich van haar belagers te ontdoen maakte de lerares een afspraak met één hunner in Den Haag. De man ging op haar voorstel in en werd toen door rechercheurs gearresteerd bij het Hollands Spoor. De officier van justitie, mr. G. W. von Meyenfeldt, had tegen de beide verdachten drie jaar geëist. --- LEIDSE CO-ASSISTENTEN VRAGEN MINISTER KORTERE WACHTTIJDEN (Van een onzer verslaggevers) LEIDEN, vrijdag. — In een telegram aan de minister van onderwijs en wetenschappen heeft de Leidse vereniging van co-assistenten van de medische faculteit haar ernstige verontrusting geuit over de steeeds toenemende wachttijden voor co-assistenten. De vereniging vreest, dat de wachttijd, die in Leiden thans een half jaar bedraagt, in het komende studiejaar zal oplopen tot een vol jaar en dat de studie tussen het doct.-examen en het artsexamen drie jaar zal gaan duren in plaats van de twee jaar die dit deel van de studie normaal zou vergen. In het telegram wordt er bij de minister sterk op aangedrongen, dat maatregelen worden genomen om deze onvrenwillige verlenging van de studie te verkorten, omdat de capaciteit van het Academisch ziekenhuis in Leiden reeds lang onvoldoende is gebleken. In Leiden, waar volgend jaar 240 co-assistenten worden verwacht, is op het ogenblik ruimte voor slechts 140. Hierbij inbegrepen zijn de plaatsingsmogelijkheden in andere ziekenhuizen buiten Leiden, in ons land en zelfs één in Londen, waar men bij wijze van „vriendendienst" bereid is gevonden co-assistenten klinisch onderwijs te geven. Affiliatieplan De kwestie van deze ziekenhuizen, die officeel geaffilieerd zouden moeten zijn aan het Academisch ziekenhuis, werd drie jaar geleden door Leiden bij de regering aanhangig gemaakt. Volgens de vereniging van co-ascis tenten heeft minister dr. G. H. Veringa zich onlangs in principe bereid verklaard de fina.nciële consequenties van een affiliatieplan te dragen, maar er is nog geen concrete toezegging gedaan. De vereniging meent, dat de regering op korte termijn geld beschikbaar moet stellen om de affiliatie te regelen. Een landelijke regeling, door de regering gewenst, omdat het probleem ook bij de andere, universiteiten speelt of zal spelen, zou" jaarlijks een bedrag van 12 miljoen gulden vergen. „Als de regering vandaag geld beschikbaar stelt, kan het systeem over drie jaar gaan draaien", aldus de coassistenten. Voor de noodsituatie die tussentijds kan ontstaan, stellen zij noodmaatregelen voor: lagere eisen aan de ziekenhuizen, die eo-assistenten willen opnemen en het verkorten van bepaalde eo-assisterutsehappen. --- Surinaamse regering voor ruim drie ton benadeeld Ambtenaar voor verduistering tot 15 maanden veroordeeld DEN HAAG, donderdag. — De Haagse rechtbank heeft vanmorgen de 34-jarige, uit Suriname afkomstige rijksambtenaar K. B. veroordeeld tot een gevangenisstraf van vijftien maanden met aftrek van voorarrest wegens verduistering en valsheid in geschrifte. De officier van justitie had anderhalf jaar tegen hem geëist. B. stond terecht omdat hij zowel in Suriname, waar hij werkte als griffie-ambtenaar, als in Nederland waar hij in 1965 kwam wonen en werken bij het ministerie van defensie, had geknoeid met vergoedingen aan getuigen en reis- en verblijfkosten bij rechtzittingen in Paramaribo. Hij zou, in samenwerking met de in Suriname wonende 33-jarige kleermaker A. D. B. en zijn 30-jarige zwager S. M. het Surinaamse gouvernement op deze wijze voor ruim 160.000 Surinaamse guldens (meer dan 300.000 Nederlandse guldens) hebben benadeeld. Zijn arrestatie volgde nadat hij op een van de declaraties de handtekening had vervalst van een kantonrechter, die al drie jaar met pensioen was. ---