FEUILLETON. Door het Zwaard. Sen verhaal uit den Dertigjarigen Oorlog door KARL FR. HEMPFING Uit het Duitsch door J. v. E. 10) Met schitterende oogen antwoord 'e Nix: „als Uw Edelheid niet opziet tegen een gevaarlijken omweg", — hij lachte ondeugend — „Nix weet zoo'n plek wel. Het kost een beetje moeite om er te komen, maar anders Is er geen gevaar bij. Geen enkel aanhanger van Szombat zult u er zien. Niemand dan ik", — en hier klaarde zijn heele gezicht op, — „kent de plek, want ik ben er eens, terwijl ik kruiden zocht, verdwaald geweest". Het gelaat van den graaf stond weer opgeruimd. „Het is goed, jongen. Ik heb je woord. Je meester — denk er aan — die gisteren je leven heeft gered, zal zelf met ons meegaan. Mag ik u dat verzoeken, dokter?" De toegesprokene boog. „Met pleizier, Excellèntie". Op een wenk van den overste stapte de Zigeuner van ïijn paard. Graaf Waldstein riep den overste-wachtmeester .'(majoor) en de andere officieren bij zich. Zij kwamen aangaloppeeren en hij ontvouwde hun zijn plan. „Mocht het gelukken", voegde hij er fc>j, „den pas voor de keizerlijken af te sneden, dan bestond er kans, hem eenvoudig met Bfln heelen troep gevangen te nemen. Om echter van die mogelijkheid goed op de hoogte te zijn, stel ik voor op verkenning uit te gaan. De overste-wachtmeester zal intussclien het commando overnemen. Ik weet niet, hoe lang ik zal wegblijven, daarom verzoek ik u deze plaats niet te verlaten vóór ik terugkom, of u eenig bericht laat geven. Mijn plaatsvervanger zal, waar hij het raadzaam oordeelt, wachtposten uitzetten; ook raad ik hem aan, het landschap hier in den omtrek door patrouilles te laten onderzoeken, daar het mij straks voorkwam voetsporen in het bosch te bespeuren. Voorloopig mag niemand, die hier langs wil, doorgelaten worden. Ik heb dokter Ansorge verzocht met mij mee te gaan en zal ook een vrij groote afdeeling als veiligheidswacht meenemen". De schutters traden spoedig in het gelid. De overste verdeelde ze in een voor- en achterhoede, riep den dokter naast zich en ging op marsch. De Zigeuner wees te voet den weg. Door een schacht, waar een beekje over steengruis en blokken graniet schuimend bruiste, kwamen zij op een open ruimte, die als een groote bocht afliep naar de hellende heuvels, aan de grens van het dennenbosch. Verder ging het, steeds verder, tusschen rotsen en begroeide hellingen, door een nieuwe schacht. Het smalle pad, met boomwortels en rotsblokken bezaaid, vereischte groote voorzichtigheid; de soldaten reden zwijgend, beurtelings twee aan twee, en een voor een, achter elkander. Zoo kwamen zij eindelijk bij den voet van den berg aan. Zij hadden een van die waterrijke dalen bereikt, die door hun romantische schoonheid het Harzgebergte beroemd hebben gemaakt. De graaf liet zijn blikken over het dal weiden. Een mooie grasvlakte strekte zich langs den oever uit. Diepe stilte heerschte in het rond; het was te betwijfelen, of ooit een menschenvoet deze afgelegen streek betreden, en den vrede van het eenzame woud gestoord had. Een paar reeën graasden in de verte, maar zoodra zij de naderende soldaten bespeurden, hieven zij den kop op, zagen de vreemdelingen een poos aan en liepen haastig in het bosch terug. Graaf Waldstein vatte het afgebroken gesprek weer op. „Wat ik zeggen wilde, dokter", begon hij, „ik dank u, dat u zoo openhartig met mij gesproken en uw hart bij mij uitgestort hebt. Wees er verzekerd van dat ik hartelijk deel in uw verdriet. Op mijn woord, het moet in Maagdenbrug vreeselijk zijn toegegaan. En hebt u geen hoop uw meisje weer te zien ?" De dokter schudde treurig zijn hoofd en antwoordde: „ik heb al het mogelijke beproefd om Junta's verblijf te ontdekken, bij gevangen soldaten, die er in Maagdenburg bij waren geweest, navraag gedaan, heb brieven verzonden naar de Hanzesteden, waarheen velen, die aan het bloedbad ontkomen waren, de vlucht genomen hadden, maar niemand kon mij eenige inlichting geven. Ik heb geen hoop meer. En toch" — ging hij met trillende lippen voort, „als ik alleen haar verlies, haar zekeren dood te betreuren had, ik zou berusten en leeren mijn verdriet te boven te komen. Maar deze ontzettende zekerheid Als ik bedenk, welke geruchten er rondgaan over het lot van de gevangen jonge vrouwen — als ik mij voorstel, dat ook Jutta een van die ongelukkigen kan zijn, dan heb ik een gevoel of mijn hart ineenkrimpt Deze gedachte", hier zuchtte Erno diep, „vervolgt mij dag en nacht". Voor het eerst van zijn leven had de in zich zelf gekeerde man zijn hart uitgestort bij een krijgsmakker. Toen hij indertijd een geacht dokter in Maagdenburg was, die zich vooral bij de arme inwoners bemind had weten te maken en daarom bij jong en oud „de armendokter" genoemd werd, had hy met geen sterveling willen ruilen. Hij was verloofd met de dochter van een man — Hartman Wilke genaamd — die in zijn jeugd een rol had gespeeld in den strijd tusschen de regeering en de burgerij, en het woord had gevoerd voor de partij d " Zweden. Toen was, als met een donderslag bij helderen hemel, aan al zijn hoopvolle verwachtingen de bodem ingeslagen. Maagdenburg werd belegerd en verwoest Zijn schoonvader was gesneuveld en hij zelf gewond geworden. Door zjjn vader, den ouden veteraan, aan het krijgsgewoel ontrukt, was hij als door een wonder in het leven gebleven. Terwijl de dood in de ongelukkige stad zijn sikkel zwaaide en een rijken oogst maakte, waren zij in een boot de Elbe afgevaren, later door een Zweedsche patrouille opgenomen en naar Jericho gebracht, waar de koning juist zijn kamp had opgeslagen. Gustaaf Adolf had zich minzaam over de vluchtelingen ontfermd en beiden in zijn leger aangesteld. Toen zijn wonden genezen waren, was Erno officier van gezondheid geworden in het regiment van den Zwarten Graaf. Hier was het hem werkelijk in alles meegeloopen. Door gelukkige geneeskundige behandelingen, vooral de opzienbarende genezing var een ernstig zieken Zweedschen generaal, was zijn naam in zeer korten tijd in het leger beroemd geworden en hem de zeldzame onderscheiding te beurt gevallen den titel te mogen voeren van „Koninklijk hof- en lijfarts'. Zijn overste en al de officieren van het regiment, tot den jongsten vaandrig, waren hem genegen en zelfs Gustaaf Adolf was zijn openlijke begunstiger. Nochtans was hij niet gelukkig. Als dapper soldaat, als dokter altijd de eerste, waar het gold menschelijk lijden te verzachten, begaafd met een zachte, gevoelige natuur, waarop de ernstige tijd, waarin hij leefde, reeds vroeg zijn stempel had gedrukt, droeg hij in z\jn eigen borst een wond, wier brandende pijn geen enkel geneesmiddel kon stillen. Sedert de verwoesting van Maagdenburg, lag er op zijn gezicht die zwaarmoedige trek, waarvan geen enkele zijner krijgsmakkers de reden gissen kon. De overste zag hem met innig medelijden aan. Zijn gelaat drukte duidelijk diepe deernis uit. „Ik begrijp hoe ge lijden moet, dokter", zeide hij. „De wegen Gods, waarop Hij, vooral in den tegenwoordigen tijd, Zijn kinderen leidt, zijn niet gemakkelijk. Ik weet er ook van mee te spreken O, beste vriend, ook mij heeft een groot verdriet getroffen en het heeft lang genoeg geduurd, voor de vertroostingen van Gods Woord in« gang bij mij vonden..... • »»4 ' --- RAAD5NOTITIES. LEEUWARDEN. Voorzitter Wethouder Ritmeester. Afwezig dhr. Oosterhoff. Medegedeeld werd : dat is ingekomen een verzoek van de Gebrs. Hettema en Spaan om vergunning tot stratenaanleg op het perceel kadastraal bekend gemeente Leeuwarden sectie F no. 4707. In handen van B. en W. om prae-advies gesteld. Een bezwaarschrift van D. J. Koopmans tegen zijn aanslag in de bijzondere belasting krachtens art. 242d der Gemeentewet. Alsvoren. Een besluit van den Centralen Raad van beroep houdende vernietiging van het Raadsbesluit van 28 Augustus 1934, tot regeling van het wachtgeld van W. Zonderland. Voor kennisgeving aangenomen. Benoemingen. Benoeming van 2 voogden der Stadsarmenkamer, wegens periodieke aftreding van de heeren G. Dijkstra en F. J .A. Fritzlin. De aftredenden werden herbenoemd. Benoeming van een voogdes en een vc.igd van het Nieuwe Stads Weeshuis wegens periodieke aftreding van Mevr. W. C. Koopmans— Hubenet en de heer J. M. Kingma. De af tredenden werden herbenoemd. Benoeming van een curator aan het stedelijk Gymnasium, wegens periodieke aftreding van den heer Dr. R. Vorenkamp, die niet voor een herbenoeming in aanmerking wenscht te komen. De aanbeveling van curatoren luidt: 3. Ds. F. H. Bruins; 2. Ds. J. Yntema; 3. Ds. L. Bonga. De heer Terpstra spreekt er zfln misnoegen over uit dat niet een rechtsche candidaat is genoemd. De heer B u i ë 1 is het daarmee eens en wenscht uitstel van de zaak. De heer Vromen ziet in uitstel geen nut. De volgende keer krijgen we dezelfde aanbeveling weer terug. Laat men volstaan met zijn misnoegen uit te spreken. De heer B u i ë 1 zegt deze weg te bewandelen omdat het niet mogelijk was nu reeds een candidaat te noemen. De heer v. d. M e u 1 e n zegt dat men nu een theoloog noodig had. Spr. wil wel verklaren dat men heeft gezocht naar een theoloog die voorstander is van openbaar onderwijs. Hier is geen theoloog (katholiek) bekend die het Gymnasium heeft bezocht. De heer Terpstra: ik ben blij dat dhr. v. d. Meulen uit de hoek is gekomen. We weten nu waar we aan toe zijn. (Stemmen : o zoo !) Spr. kan niet begrijpen dat curatoren iemand willen hebben die voorstander is van openbaar onderwijs. Maar begrijpen is nog niet goedkeuren. Spr. zet dan uiteen waarom het goed is dat ook andersdenkenden curator van het Gymnasium kunnen worden. Het is een „stedelijk" Gymnasium en alszoodanig hebben wij er belang bij dat dit onderwijs zoo goed mogelijk is. De heer B u i ë 1 vindt de keuze van de eerste theoloog al heel ongelukkig. Diens erkenning van het Godsbestaan staat gelijk met het erkennen van een zon of een maan. Meer eerbied heeft hij er niet voor en meer onderscheid ook niet. (Stemmen van links : schande !) Spreker zet dan uiteen waarom het gewenscht is ook eens een katholiek te benoemen. De Voorzitter: een* raadslid kan veel zeggen, maar hij mag niet alles zeggen. De persoonlijke meening kan buiten beschouwing blijven. De heer W e i m a spijt het dat bepaalde personen geweerd zullen worden door het curatorium. Het is ook onjuist dat deze houding wordt aangenomen. Weth. W e s t r a zegt dat de heer van der Meulen zich op het gladde pad heeft begeven om de aanbeveling te verdedigen. Nu moet hij ook de consequenties aanvaarden. Spr. had deze toelichting van spreker die tegen den wil van curatoren in het curatorium is gekozen niet verwacht. Ik. heb niet nagegaan hoeveel Katholieken op het Gymnasium gaan, maar heeft men soms ook nagegaan hoeveel Doopsgezinden er op gaan ? Maar nu spr. weet welke beweegredenen gelden bij het opmaken van een aanbeveling, zal hij er daarom tegen stemmen. Gestemd wordt dan over het voorstel van dhr. Buiël om de benoeming aan te houden, welk voorstel wordt verworpen met 16—12 stemmen. Ds. Bruins wordt dan benoemd met 17 stemmen, 10 blanco en 1 op Dr. Gerbrandy. Benoeming van 2 leden der comm. van toez. op het Lager Onderwijs wegens tusschentijdsche aftreding van Mevr. M. Hendriks— Buikstra en dhr. H. v. d. Harst. Op aanbeveling van de comm. worden resp. benoemd Mej. S. de Jong en dhr. P. v. d. Meulen. Ontslag en overplaatsing. Op voorstel van B. en W. wordt eervol ontslag verleend aan J. Frank als onderwijzer aan gemeenteschool 8b en wordt besloten Mej. J. Kniphorst over te plaatsen van de gem. schippersschool naar gemeenteschool 8b. Overname stoep. Besloten wordt in eigendom over te nemen de stoep gelegen voor het perceel Noordvliet 305 van L. de Roos. Aldus besloten. Tegemoetkoming in de huur. Voorstel van B. en W. tot toekenning in de huur over 1934 aan onderscheidene huurders van gemeentelijke landerijen. Aldus besloten. Machtiging geldleeningen. Voorstel van B. en W. tot machtiging van B. en W. tot het aangaan van tijdelijke geldleeningen ter voorziening in dv eventueele behoefte aan kasgeld gedurende 1905. Na een opmerking van dhr. Buiël aldus besloten. Voorstel van B. en W. tot verlenging van den ontruimingstermijn van 42 onbewoonbaar verklaarde woningen. De heer Muller drukt zijn spijt er over uit dat nogmaals verlenging moet worden toegestaan. Spr. dient een motie in waarbij op een rapport wordt aangedrongen, waarin dan ook uiteengezet wordt hoe men spoedige ontruiming denkt te bewerkstelligen. De Voorzitter: Dat zullen we zeker willen doen. Het voorstel wordt aangenomen. Invordering markt- en staangeld. Voorstel van B. en W. om te bepalen dat de invordering van markt- en staangeld, met uitzondering voor wat betreft de Zaterdagavondmarkt met ingang van 1 Januari 1935 bij gaardering zal geschieden. Aldus besloten. De gevaren by de roei- en zeilsport. Praeadvies van B. en W. op het verzoek van het Centraal Bestuur van de Ned. Centrale Reddingsbrigade te Rotterdam om maatregelen te nemen ter bestrijding van de gevaren, verbonden aan de roei- en zeilsport. B. en W. achten het nemen van maatregelen hier niet noodig, gezien de practijk van de laatste jaren. Aldus besloten. OOSTDONGERADEEL. Na opening en vaststelling der notulen komt in behandeling de missive van Ged. Staten inzake de vraag naar de wenschelijkheid tot verlaging der jaarwedden van de wethouders en ambtenaren van den Burgerlijken Stand. Voorgesteld wordt om Ged. Staten te berichten dat de bedoelde verlagingen niet wenschelijk worden geacht. Aldus besloten. Crisiskorting 1935. In verband met het in fccginsel genomen besluit tot 10 % korting is van verschillende organisaties bericht ontvangen inhoudende verzoek op dit besluit terug te komen. B. en W. stellen voor het besluit te handhaven, met uitzondering van de ambtenaren bij het vleeschkeuringsbedrijf. Aldus besloten. Voorstel van B. en VV. inzake toeslag op uitkeeringen uit de werkloozenkas. Voorgesteld wordt op de uitkeeringen uit de werkloozenkas van hen, die uit de steun naar de kassen zijn verwezen of in andere bijzondere gevallen, een toeslag te verstrekken ten bedrage van het verschil tusschen de kasuitkeering en het (gederfde) steur'jedrag (incl. brandstof en huurtoeslag) onder bepaling: a. dat de door den minister van Soc. Zaken te d'zer zake gestelde voorwaarden worden nageleefd; b. dat de uitvoering dezer steunverleening en de beoordeeling van de noodzakelijkheid voor iedere aanvrager individueel aan het „Orgaan voor steunverleening" wordt opgedragen; c. dat bedragen van minder dan 50 cent niet worden uitgekeerd. De heer D i e p h u i s zou het onder c genoemde bedrag van 50 cents terug willen brengen tot 10 cent. De heer Hofman zegt dat hij ook veel voelt voor het Idee Diephuis. Na bespreking wordt door de V o o r z. medegedeeld, dat er zijnerzijds geen bezwaar bestaat met de opmerking van den heer Diephuis rekening te houden en Let bedrag onder c genoemd te verlagen tot 10 cent. Het voorstel wordt hierna aangenomen. In verband met bovenstaande wordt nog medegedeeld dat van gemeentewege 600 K.G. kaas en 700 K.G. vet is aangevraagd voor behoeftige gezinnen. In verband met het vervoer van schoolkinderen van Metslawier wordt door B. en W. medegedeeld dat hiervoor aanbiedingen zijn ingekomen als volgt: a. voor de rit Engwierum via Jouswier: Gebr. J. en P. Idema f700; Gebr. K. en J. Dijkstra f674; Gebr. de Vries f750; voor de rit Oostrum via Aalsum: van E. Weidenaar f1190; W. Holwerda f1200; Gebr, Idema f900; Gebr. de Vries f1175. Voorgesteld wordt hel vervoer sub b aan de Gebr. Idema op te dragen op de gebruikelijke voorwaarden voor f 900 cn wat betreft het vervoer sub a een afwachtende houding aan te nemen, aangezien er momenteel gr-n kinderen behoeven te worden vervoerd. Wordt aldus besloten. Adre3 van ouders te Engwierum om beschikbaarstelling vervoergelegenheid voor schoolkinderen naar Kollum. Het voorstel van B. en W. luidt als volgt: Onder opmerking, dat de eindbeslissing bij Kon. besluit, op bezwaarschrift van de ouders te Engwierum tegen het afwijzend besluit van Ged. Staten inzake toepassing van art. 13 L.O.wet te verwachten is, afwijzend te beschikken. In verband met bovenstaande wordt voorgesteld de bestaande gemeenschappelijke regeling betreffende toelating van kinderen op de scholen in Kollumerland c.a. met 1 April a.s. te wijzigen, In dien zin dat dez-i regeling overeenkomstig de oorspronkelijke bedoeling, uitsluitend zal gelden voor toelating tot de openbare u.l.o.school te Kollum en aan den Gemeenteraad van Kollumerland te verzoeken tot deze wijziging mede te werken. Alvorens dit voorstel in behandeling wordt genomen wordt de vergadering geschorst. Na heropening komt het voorstel in behandeling. De heer J. de Vries beschouwt dit voorstel als een wraakneming van B. en W. op de ouders. De Voorz. komt tegen deze uitdrukking ernstig op, het spijt spr. dat de heer de Vries het college van B. en W. aanziet als tot het nemen van wraak in staat. De heer Diephuis wil niet spreken van wraakneming, doch ziet de zaak als een, waaruit ernstige gevolgen zullen voorkomen, Ook voor het bijzonder onderwijs. De Voorz. zegt dat B. en W. deze zaak wel ernstig hebben doordacht. De heer Keegstra is er tegen een auto te laten rijden, wat het 2e gedeelte van het voorstel betreft acht spr. dit minder sympathiek. Er wordt door aanneming er van, dwang uitgeoefend op de ouders, De Voorz.: Van dwang is geen sprake. B. en W. namen steeds een toenemende houding tegenover adressanten aan. De heer M a r r a constateert dat men in Engwierum al aardig begint te leeren, hoe men de zaken moet behandelen. Spr. had echter verwacht, dat men de wijsheid zou bezitten, de beslissing van hoogerhand af te wachten. Spr. is er tegen de zaak vooruit te loopen. Schept het voorstel van B. en W. niet een verkeerd precedent ? Spr. raadt ' en slotte aan het voorstel aan te houden tot afwachting van de Koninklijke beslissing. De Voorz. antwoordt den heer Marra, dat, wil men een overeenkomst eindigen, dat voor 1 Januari daartoe moet worden besloten, Aanhouding is daarom uitgesloten. Nadat verschillende heeren in tweede instantie het woord hebben gevoerd wordt het le deel van het voorstel van B. en W. in stem- ming gebracht en aangenomen met 12—1 stem die van den heer de Vries. Hiema komt het 2e deel In stemming en wordt aangenomen met 7—6 stemmen. Tegen stemden de heeren Marra, Keegstra, v. d. Lei, Hofman, Diephuis en de Vries. Ingewilligd wordt een verzoek van G. Helder te Engwierum om een bijdrage volgens art. 12 L.O.wet bedrag f25 per jaar. Voorstel van B. en W. tot wijziging van het Reglement Burgerlijk Armbestuur. Voorgesteld wordt, in verband met de periodieke aftreding van den Armvoogd J. Terpstra op 1 Januari a.s. a. de armenzorg na 1 Januari a.s. op te dragen aan 2 armvoogden (thans de heeren G. Steen en J. Bosgraaf); b. de jaarwedde voor leder te bepalen op f400; c. aan den afgetreden armvoogd J. Terp»tra een persoonlijke gratificatie voor 1935 te ferleenen van f150 ten laste van het Burg. Armbestuur (van jaar tot jaar toe te staan); d. in verband hiermede het reglement van het Burgerlijk Armbestuur te wijzigen. Wordt aldus besloten. Naar aanleiding van dit besluit spreekt de ?oorz. eenige waardeerende woorden over te arbeid van den heer Terpstra en spreekt ie wensch uit, dat God hem moge herstellen ïan zijn ziekte, en hem bovenal berusting kioge schonken ln Zijn wil. In verband met de daling van het aantal teerlingen zal de onderwijzersplaats aan de o 1. school te Morra moeten worden opgehsvsn en aan mej. C. Bootsma eervol ontslag moeten worden verleend, waartoe wordt betloten. De ontruimingstermijn der woning te Oostrum bewoond door G. van Dijk is laatstelijk verlengd tot 5 Januari a.s. Voorgesteld wordt opnieuw tot verlaging te besluiten en wel tot 12 Mei a.s. Aldu3 besloten. De woning te Engwierum bewoond door J. J. Koster is als onbewoonbaar aan te merken. Voorgesteld wordt dit te verleenen en de ontruimingstermijn te stellen op een week te rekenen van den dag, waarop de tijd tot voorziening is verstreken of het besluit tot onbewoonbaarverklaring is gehandhaafd, doch niet eerder dan 12 Mei 1935. Eveneens wordt besloten tot onbewoonbaarverklaring van een woning te Dokk. Nieuwee ij!en, bewoond door A. Lap. Vastgesteld wordt de verordening op de reinigingsrechten. Door B. en W. werd voorgesteld dat inkomens van f 500 en minder vrij werdan gesteld. Op voorstel van den heer Diephuis wordt dit bedrag gebracht op f 700 en minder. In verband met de verpleging van kinderen uit Ee in een sanatorium wordt een post van f 200 op de begrooting 1935 aangebracht. Na enkele mededeellngen en lecture van ingekomen stukken, spreekt de V o o r z. nog enkele woorden in verband met het feit, dat dit de laatste vergadering in 1934 is. Hierna sluiting. --- UIT DE PERS. DE WERKWIJZE DER TWEEDE KAMER. De Haagsche briefschrijver van de Eutfensche Courant wijdt een artikel aan (de werkwijze der Tweede Kamer. Men ,jnoet ten deze niet al te veel afgaan op de Uiterlijke kant der dingen schrijft hij. Wat men n i e t z i e t, is het voortdurende geconfereer in commissiekamers, waar het moeilijke werk, dat op de knappe koppen neerkomt, wordt gedaan, waar de rapporteurs vergaderen en waar de Kamerleden voeling houden met vertegenwoordigers van maatschappelijke kringen, die hen komen voorlichten dan wel hun belangen komen bepleiten. De voorzitter heeft dan ook een goed werk gedaan door in zijn sluitingswoord, dat gewoonlijk slechts een plichtspleging is, iets te zeggen over het werk der Kamer. Hij wees op de weken van inspannenden arbeid, welke de Kamer achter zich had. Daarna op de periode, waarin de Kamer geen openbare vergaderingen houdt. Van „vacantle" sprak mr Ruys de Beerenbrouck niet. Integendeel, hij zei, dat de commissievergaderingen regelmatig voortgang hebben, dat de voorbereiding voor het werk, dat de Kamer in Februari wacht, niet wordt onderbroken. Precies. Onbevoegden mogen smalen op de lange vacanties der Kamer — als de Kamer wèl bijeen is smalen zij ook over de „beroepspolitici", het „praatcollege" en wat niet al — voor wie zijn taak ernstig opvat is er van vacantie geen sprake. De voorbereiding van belangrijke wetsontwerpen is zeker niet minder belangrijk dan de openbare discussie, welke het sluitstuk vormt van vaak omvangrijk schriftelijk en soms ook mondeling overleg met de ministers. Wie zich de moeite neemt de stukken te lezen van commissies van voorbereiding over gewichtige onderwerpen (of onze extremistische anti-parlementariërs dat ooit doen lijkt twijfelachtig, evenals de vraag of de meesten hunner er veel van zouden begrijpen) ' ~n niet anders dan met groot respect over dergelijken arbeid spreken ; die voorbereiding is dikwijls zóó uitnemend, dat bij de openbare behandeling niemand meer het woord vraagt. Het gaat er dan als een hamerstuk door, maar welk een studie, welk een arbeid in studeeren commissiekamers steekt daar achter. En toch wordt er nog te veel gepraat. Het is reeds veel beter dan vroeger, maar we zijn er nog niet. Met rantsoeneering van den spreektijd Is reeds heel wat bereikt; niet voldoende. Wat toch is de quaestie ? Sinds het aantal partijen in de Kamer toenam — het zijn er thans 14 — heeft men meer en meer toevlucht gezocht in rantsoeneering. Een enkel maal, met name bij het jaarlijksche politieke tournooi, wordt de spreektijd na onderling overleg per fractie gerantsoeneerd. Men weet dan precies hoe lang een debat maximaal kan duren. Als regel wordt echter per spreker gerantsoeneerd. D.w.z. dat een lid 10 minuten, een kwartier, een half uur, drie kwartier of een uur mag spreken. Deze regeling voldoet nu dikwijls niet. Zij zou kunnen voldoen als iedere fractie slechts één spreker bij een gewichtig onderwerp liet optreden. Dan wist men precies waaraan men toe was. Maar zoo is het niet. Fracties van meer dan 1 lid krijgen zoodoende de gelegenheid om veel meer spreektijd voor zich op te eischen. Dit is geen theorie. Indien men bij de begrooting van defensie een uur mag spreken, Is het over alles heen, dat de S.D. A.P. vijf sprekers in het veld zendt. En dit is nu maar één voorbeeld, dat met verschillende andere ware te vermeerderen. De S.D.A.P. moge niet de eenige zondaar zijn — ook in de Katholieke fractie bezwijkt men vaak voor de verleiding en andere groepen gaan evenmin geheel vrij uit — zi) maakt het wel erg bont. En daarom heeft de voorzitter in zijn sluitingstoespraak o.i. terecht op dit euvel gewezen. Mr. Ruys de Beerenbrouck richtte zich tegen een „teveel aan redevoeringen" en wees daarbij op discussies uit de afgeloopen weken. HiJ deed een beroep op de leden om in de Kerstvacantie te denken over een regeling, die zonder de degelijkheid van het parlementaire werk te schaden, den omvang der beraadslagingen zou beperken. De manier, waarop de voorzitter het zei, viel in goede aarde; de guitige toon waarop het gezegd werd, verzachtte voor degenen, wien de schoen paste, den inhoud. Even later kwamen van alle kanten de leden naar het bureau gestormd om den president de hand te drukken, een moment, dat opnieuw bewees hoe verschil van inzicht een goede en zelfs uitstekende verstandhouding allerminst uitsluit. Mogen sommigen in vrije oogenblikken de hand in eigen boezem steken. Want waarlijk, met alle waardeering voor veel in het parlementaire werk dat over het algemeen goed en waar noodig snel vericht wordt, die eindelooze reeksen speeches, vaak In vermoeide en goeddeels verloopen vergaderingen voorgelezen, zijn een kwaad, dat hoe eer hoe liever — zoo mogelijk goedschiks, anders door de meerderheid op rechtvaardige wijze opgelegd — dient te verdwijnen. ZUIVEL EN BROOD. De Nederlandsche zuivelexport wordt ernstig belemmerd. Daardoor is er een teveel aan zuivel. In Friesland en Zeeland wordt propaganda gemaakt voor de gedachte om uitsluitend melkbrood te baken. Daardoor zal een groote hoeveelheid melk in het brood worden opgenomen. Er gaan evenwel stemmen op om verder te gaan. Dezulken willen melkbrood dwingend voorschrijven en een verbod uitvaardigen om waterbrood te bakken. Naar onze meening zegt de Nederlander, is voorzichtigheid hierbij geboden. Vooreerst beteekent een dwingend voorschrijven van melkbrood een verhooging van den broodprijs, waardoor de kosten van het levensonderhoud zullen stijgen. het verbruik van brood zal afnemen. De Een tweede bezwaar is, dat dientengevolge bakkerspatroons, die toch reeds zoo luide klagen, zullen daarvan de nadeelige gevolgen ondervinden. Ten slotte zal door een verplichtend gebruik van melkbrood allicht ook de afzet van tarwe verminderen, waardoor de steun voor dat product in gevaar wordt gebracht. Men ziet, dat deze zaak nog niet zoo eenvoudig is. Hulpmiddelen, die op het eerste gezicht zoo vanzelfsprekend lijken, blijken bij nader onderzoek dikwijls tot niet geringe bezwaren aanleiding te geven. --- Advertentie Suggestief IERLIJK NEL n.v. drukkerij de motor sneek ---