Belangrijke uitvinding voor het Bollenvak De bolspuit ter bestrijding van bolziekten. Enorme tijdsbesparing (Van onzen specialen verslaggever). De heer P. IJsselmuiden te Sassenheim heeft een uitvinding gedaan, welke voor het bollenvak van zeer groote beteekenis belooft te worden. Het betreft een installatie ter bestrijding van bolziekten. Tot dusver werden deze ziekten bestreden door het land te besproeien met een bacteriëndoodende stof met behulp van een pulversateur. Dit werk kost zeer veel tijd. Een man kan met een pulversateur hoogstens 250 roe per dag bestrijken. De bolspuit van den heer IJsselmuiden maakt het echter mogelijk met drie man 3000 roe per dag te bewerken ! Hiermede is tevens het belangrijkste voordeel van deze uitvinding genoemd : de enorme tijdbesparing. Na regen en hagelbuien is het steeds dringend noodzakelijk om het land te besproeien met middelen tegen vuur en zwam en-soms kon men het werk onmogelijk af, omdat de pulversateur nu eenmaal veel tijd vergde. Het gevolg was, dat sommige stukken land vaak niet of onvoldoende worden besproeid, met alle gevolgen van dien. De bolspuit besproeit echter een heel bed tegelijk ! Men werkt met drie man en kan daarmede oneindig veel meer werk verzetten als met den pulversateur. De constructie van de bolspuit. Wij waren getuige van eenige demonstraties met den bolspuit om de velden van de firma J. van Driest & Zonen. Behalve talrijke kweekers, niet alleen uit de bollenstreek, maar ook uit Brabant, waren er ook verscheidene landbouwdeskundigen aanwezig, o.a. een vertegenwoordiger van den Plantenziektenkundigen Dienst, en allen waren vol lof over de uitvinding. De bolspuit wordt voortbewogen op een houten rol, die een middenlijn heeft van 40 cM. en die een metalen bekleeding heeft. Het toestel zelf bestaat uit een ijzeren frame waarop een motor en een reservoir is aangebracht. Het is uitgerust met een 5,5 P.K. I.L.O.-motor, waarop zich een veiligheidsventiel bevindt. Deze motor is in staat een druk van 15 ö. 20 atmosfeer uit te oefenen op het reservoir, waarin zich het in water opgeloste bestrijdingsmiddel bevindt. Dit reservoir heeft een inhoud van 125 L., welke door den motor in drie minuten tijds wordt weggespoten ! Dezelfde motor stelt ook een mechanische roerInrichting in werking, waardoor het preparaat ln het reservoir voortdurend geroerd wordt. De motor perst nu de vloeistof via een slang naar een sproeipijp, die aan de voorzijde van den wagen is bevestigd. Deze sproeipijp heeft een lengte van 11.70, hetgeen voldoende is om een bloembed in zijn volle breedte te bestrijken. Het uiteinde van de sproeipijp moet door iemand worden vastgehouden. Wanneer de motor nu draait wordt de vloeistof dus ln de sproeipijp geperst en vervolgens vla 22 sproeiers in ragfijne druppels over het land geproeid. Behalve de belangrijke tijdsbesparing biedt dit toestel het groote voordeel, dat de vloeistof als het ware als dauw op het land komt, waardoor nagenoeg iedere plek besproeid wordt. De pulversateur geeft veel grootere druppels, waardoor sommige plekker zeer veel, doch andere ln het geheel niet met bestrijdingsstoffen bewerkt worden. Behalve een groote tijdsbesparing heeft de bolspuit dus nog het eveneens belangrijke voordeel, dat er veel intensiever gewerkt wordt. Ook wordt er dank zij het veiligheidsventiel voor gewaakt, dat de besproeiing te heftig is. Wordt de druk n.1. te groot dan kan door een eenvoudige manipulatie het veiligheidsventiel in werking worden gesteld, waardoor de vloeistof via een tweede slang weer naar het reservoir wordt geleid en de sproeipijp dus wordt ontlast. Een ander, niet te onderschatten voordeel van de sproeipijp is, dat men thans niet meer op de smalle paadjes op de beddingen behoeft te loopen, doch de groote paden tusschen de beddingen kan houden. In den regel wordt het gewas zes maal besproeid, n.1. drimaal voor den bloei en driemaal na den bloei. Werkt men nu met den pulversateur, dan moet men zich op de smalle paadjes begeven, waarbj het gewas vaak te lijden heeft en vertrapt wordt. Het vullen van het reservoir gaat al even snel in zijn werk als het sproeien zelf. In drie minuten tijds zuigt het reservoir zich vol met het slootwater door middel van een op den motor gekoppelde slang. Als voorzorgmaatregel wordt het water, voordat het in het reservoir komt, gezeefd, om verstopt raken van de sproeiers in de sproeipijp te voorkomen. De bolspuit is economischer. De aanschaffingskosten van een bolspuit zijn weliswaar grooter dan die van een pulversateur, maar daartegenover staat, behalve de reeds genoemde technische voordeelen nog, dat de bolspuit veel zuiniger is in het gebruik omdat de druppels zooveel fijner zijn. Met den pulversateur heeft men voor één bloembed 3 L. bestrijdingsstof noodig tegen 2 L. met de bolspuit. Dit is een aanzienlijke besparing, want de bestrijdingsstof ls vrij duur en kost f 2.— op de 100 L. De heer IJsselmuiden vertelde ons, dat hij in de afgeloopen twee en een halve week tijdens diverse proefnemingen 75.000 L. heeft verwerkt en een eenvoudig rekensommetje leert dus, dat de bolspuit in die korte spanne tijds reeds f 750.— alleen aan bestrijdingsstof heeft bezuinigd ! Het is onder deze omstandigheden zeker niet verwonderlijk, dat er in het bollenvak voor deze uitvinding, waarvoor reeds octrooi is aangevraagd, zeer groote belangstelling bestaat. Tot dusverre heeft de heer IJsselmuiden, in verband met de octrooi-aanvrage, weinig bekendheid aan zijn uitvinding gegeven, maar desondanks informeert men reeds herhaaldelijk bij hem naar de bolspuit, niet alleen kweekers uit de omgeving, maar ook uit Noord-Holland, Brabant en Friesland. Zelfs zijn er reeds kweekers speciaal uit Amerika en Engeland naar Sassenheim gekomen, omdat zij van Hollandsche bollenreizigers gehoord hadden van de uitvinding, die reeds door enkele Hollandsche kweekers tot hun volle tevredenheid was toegepast. Aangezien er echter nog geen octrooi was verleend, wachtte de heer IJsselmuiden er zich wel voor reeds bolspuiten aan het buitenland te leveren. Wij spraken na afloop der demonstratie nog eenige deskundigen, die unaniem zeer hoopvolle verwachtingen hadden van de bolspuit. Een groot voordeel noemde men het, dat men, als gevolg van de aanzienlijke tijdsbesparing, gunstige weersomstandigheden kan afwachten voor de besproeiing, waardoor deze veel effectlever wordt. Nu kan men bij stormweer een dag overslaan, hetgeen met den tijdroovenden pulversateur niet mogelijk is. De algemeene opinie ls dan ook, dat de bolspuit spoedig de weg naar het hart van de bollenkweekers gevonden ia! hebben I --- De commandant van den Duitschen kruiser „Emden" tegde De commandant van den Duitschen kruiser „Emden" tegde een krans bij het graf van Michiel de Ruyter in de Nieuwe Kerk te Amsterdam ter gelegenheid van het bezoek van den kruiser aan de hoofdstad. --- Prof. Dr. J. H. Bavinck Bij zijn benoeming tot hoogleeraar in de zendingswetenschap. De Zendingsmedewerker der N. R. Ct. schrijft : Het besluit van de Synode der Geref. kerken om dr. J. H. Bavinck te Djogja te benoemen tot hoogleeraar in de Zendingswetenschap zal in breeden kring met blijdschap en voldoening zijn vernomen. Men moet toch bewondering hebben voor den betrekkelijk kleinen kring der Geref. kerken, die door eendrachtig optreden op allerlei gebied en niet het minst op dat der zending, zooveel weet te bereiken. Wel is het zendingswerk beperkt tot twee tererinen, Midden-Java ten Zuiden en Soemba, maar die terreinen zijn dan ook voldoende bezet en er wordt met energie gewerkt Nergens zijn de scholen en de ziekenhuizen zoo goed bezet als daar ; en als men iemand noodig heeft voor een hoogleeraarschap, dan zijn er wel drie of vier predikanten, die daarvoor in aanmerking zouden kunnen komen, zoodat men een keus kon doen. Algemeen zal wel de overtuiging heerschen dat de zendings-deputaten een uitnemende keus hebben gedaan. Dr. Bavinck behoort zonder twijfel tot de beste zendingskrachten, een man van groote kennis, die hieraan practischen zin kan paren. Hij spreekt het Javaansch vloeiend ; hij kent de Javaansche mystiek door en door. Door zijn rustige, beminnelijke persoonlijkheid heeft hij zich vele vrienden onder de Javanen gemaakt en goniet hij het algemeen vertrouwen. In het jeugdwerk heeft hij zich verdienstelijk gemaakt door het vormen van de groepjes van vijf, zich hierbij geheel aanpassend bij het Javaansche volksleven. Daar is een voorliefde voor het getal vijf, en degenen die in zoo'n clubje van vijf zich vereenigen, leggen vriendschapsbanden voor het leven ; zij zijn elkanders vertrouwden en helpen elkaar op alle gebied. Deze methode van werken is bizonder ingeslagen. Op zichzelf kan men het betreuren, dat weer een zoo uitnemende kracht aan Indië onttrokken wordt. Hij deed daar werk, waarvoor hij juist de man was. Hiertegenover staan echter algemeene zendingsbelangen, die thans ln Nederland beter gediend worden. Voor uitgaande zendelingen is het van veel beteekenis, dat zij door zoo'n leermeester zijn ingeleid en opgeleid. Dit is werk voor de toekomst. In het algemeen zal de geheele Nederlandsche Christenheid er profijt van trekken. Onwillekeurig denkt men terug aan een Algemeene Zendingsconferentie van enkele jaren terug toen dr. Bavinck eenvoudig vertelde, van het jeugdwerk op Java, en op de geheele conferentie beslag legde. Of aan zomerconferenties in Lunteren, waar hij ongewild grooten invloed oefende. Deze geleerde man was eenvoudig en vriendelijk in den omgang. H;.j staat vast in zijn overtuiging, maar waai - deert ook anderen en zoekt den breeden kring van samenwerking. Eindelijk is men dan ook in Nederland gekomen tot een professoraat in de zendirgswetenschap. Het buitenland is ons hierin ver vooruit. Wel heeft de Ned. Herv. Kerk prolessoren, die zending doceeren, maar die hebben nog zoo veel andere vakken te doceeren, dat de zending niet voldoende tot haar recht kpn komen. Voor de zendingswetenschap hebl cr. zij dan ook niet veel beteekenis gehad tot nu toe. Geen hunner heeft de zending in Inu.e zelf bestudeerd. In Leiden heeft men nu als staatshoogleeraar prof. Kraemer gekregen. Maar niet uitsluitend voor zendingswete - schap. In de Hervormde kringen ziet men ook met verlangen uit naar een man, die zijn geheele leven aan de zendingswetenschap kan wijden. Hoe dit zij, de Geref. kerken hebben ook op dit gebied baanbrekend gewerkt, daartoe in staat gesteld door de groote belangstelling en offervaardigheid in haar kringne. Algemeen begroet men dezen nieuwen hoogleeraar met sympathie en verwacht men veel goeds van hem. --- Advertentie SCHUDT UW LEVER WAKKER ZONDER SCHADELIJKE LAXEERMIDDELEN en ü zult 's morgéns „kiplekker" uit bed springen. lederen dag moet Uw lever minstens een liter gal ln Uw ingewanden doen stroomen. Wanneer deze stroom van gal onvoldoende is. verteert Uw voedsel niet, het bederft. U voelt U opgeblazen, U raakt verstopt. Uw lichaam is vergiftigd en U bent humeurig, voelt ü ellendig en ziet alles somber in. De meeste laxeermiddelen zijn slechts lapmiddelen. U moet CARTER S LEVERPILLETJES nemen om een liter gal vrij te doen stroomen en U zult weer geheel fit zijn. Onschadelijk, plantaardig, zacht, onovertroffen om de gal te doen stroomen. Eischt Carter s .Leverpilletjes bij apothekers en drogisten, f. U.75. --- LANDBOUWKRONIEK. HAVELANDO. In het Noord-Oosten van onze provincie gaan Stad en Platteland een groote tentoonstelling voorbereiden. In nauwe samenwerking van Handel, Industrie, Landbouw, Veeteelt en Tuinbouw tracht men een Streek-tentoonstelling te organiseeren. In het vrijwel koudste hoekje van ons vaderland, met de kale wijde vlakten, schieten de flegmatisch aangelegde naturen van den stuggen kleibodem niet zoo gemakkelijk uit hun slof. Pakt men er iets aan, is de energie eenmaal geprikkeld, dan wordt met stoere vastberadenheid gearbeid aan de uitwerking van het plan, dat na nauwkeurig wikken en wegen ontworpen werd. De risico-aandurvende ondernemingsgeest van den Dokkumer Middenstand, de 'taaie onverzettelijkheid van den kleibewoner, gekoesterd door de zonnige, vriendelijke, levendigheid van den Woudman, zullen er voor zorgen dat de Havelando van Dokkum wordt tot een evenement in de geschiedenis van Frieslands Noord-Oosthoek. Er is een kostelijke samenwerking tusschen Handel en Industrie eenerzijds, en den Landbouw in al zijn vertakkingen anderzijds. De stoot tot het ontwerpen van het tentoonstellingsplan is uitgegaan van den Dokkumer Middenstand. Toen de medewerking van de Landbouworganisaties gevraagd werd om een volledige tentoonstelling te kunnen krijgen, die een getrouwe weergave kan zijn van de ontwikkeling van alle takken van volksbestaan, werd deze onmiddellijk en van ganscher harte gegeven. De afdeelingen van de Fr. M. v. L. en die van den C.B.T.B. uit de gemeenten rondom Dokkum werken in volle harmonie samen met de organisatie van den Industrieelen en Handeldrijvenden Middenstand van de Stad. Er is al eens gefluisterd, dat de afd. voor Landbouw, Veeteelt en Tuinbouw zeer waarschijnlijk wel in een afgelegen hoekje gestopt zou worden om het tentoongestelde van Handel en Industrie des te luisterrijker uit te doen komen. We kunnen met groote stelligheid verzekeren, dat deze snoode plannen nooit en te nimmer beraamd zijn. Van meet af aan is aa"n de Commissie voor de agrarische afdeeling volle bewegingsvrijheid, gelegenheid en financieelen steun geschonken om van de Landbouwtentoonstelling te maken, wat er van te maken Is. Ze krijgt een afzonderlijk terrein, vlak naast dat van de Handelsafdeeling gelegen, terwijl het verkeer zoo geregeld wordt, dat alle bezoekers op beide terreinen komen, aan welke afdeeling ze ook de voorkeur schenken. De terreinen zijn voldoende groot om al het tentoongestelde rustig te bekijken, zelfs bij het grootste bezoek. Dat er behoefte ls aan deze Btreek-tentoonstellingen, blijkt wel uit het drukke bezoek, dat ze trekken in de laatste jaren. Vooral een Landbouwtentoonstelling voor een niet al te groot gebied heeft bepaalde voordeelen. Op een grootere tentoonstelling krijgen uit den aard der zaak alleen de vooraanstaande kweekers en de elite-fokkers een kans om een prijs te behalen en belangstelling te trekken voor hetgeen ze Inzonden. Op een tentoonstelling voor beperkter rayon kan een veel grooter aantal fokkers en kweekers Inzenden, die zeer veel ernst met huij veredelenden arbeid maken, zonder tot de eerste dertig van het land te behooren. Zoo'n Streek -tentoonstelling heeft een groote opvoedkundige waarde voor de deelnemers en de bezoekers. Wanneer alleen de elite-producten tentoongesteld worden, bewonderen alle aanschouwers de schitterende resultaten van het zeer bijzndere selectiewerk, maar ze begrijpen, dat deze voor den doorsnede fokker en kweeker nooit te bereiken zijn. Komen de inzendingen ln ruime mate van de bedrijven uit een beperkter gebied, dan valt er veel schoons te bewonderen, dat ook te winnen is door den boer, die niet over zeer ruime middelen en een buitengewone intelligentie beschikt. Men keert terug met Idealen, die te bereiken zfln. Zoo'n Streektentoonstelling slaagt alleen, en beantwoordt alleen aan haar doel, wanneer de inzending zeer groot wordt. Wanneer ze daardoor in de gelegenheid is te toonen op welk peil de verschillende onderdeelen van het agrarisch bedrijfsleven staan. Vooral zij, die vooraf wel kunnen berekenen dat ze niet alleen met eerste prijzen terugkeeren, moeten medewerken om de opvoedkundige waarde van de tentoonstelling tot haar recht te laten komen. Soms leeren èn inzenders èn bezoekers nog het meest, wanneer ze zien hoe het niet moet. Vooral de inzendingen van collecties vee kunnen zoo echt leerzaam zijn. En ; als we ons niet vergissen, wordt er alle zorg aan besteed, om deze afdeeling tot een schitterende te maken. De Commissie, die de agrarische afdeeling van de tentoonstelling voorbereidt, heeft al heel veel arbeid achter den rug. Ze is zeer hoopvol gestemd, dat er straks heel wat moois tentoongesteld kan worden. Ze ondervindt veel steun en hartelijke medewerking. Dokkum durft wat aan ! De boeren in de gemeenten rondom Dokkum kunnen heel wat presteeren en presenteeren. Als God ons zegent met mooi tentoonstellingsweer, ons vee bewaart voor pestilentiën, de akkers verschoont van den vernielenden hagel en ons land bij den vrede bewaart, kunnen we in de eerste week van Augustus schitterende Havelando-dagen in Dokkum beleven! M. de V. --- 1913 24 APRIL 1938 Een zilveren jubileum ? Neen, een zilveren gedenkdag, welke ook nu tot ernstig nadenken stemt. 24 April 1913 : Deputatenvergadering. Maar ja, deputatensamenkomsten komen geregeld voor. Steeds bezielende samenkomsten. Vol van strijdensmoed en arbeidslust keert men van elke deputatenvergadering huls toe. Da heenreis Is niet altoos blijmoedig. In 1913 was de heenreis vol blijheid. Daar lag bij de Tweede Kamer een ontwerp tot wijziging van de Grondwet. In dat ontwerp stond ook dit artikel: „Voor zoover zich eene behoefte aan een ander algemeen onderwijs openbaart dan waar In door de ingezetenen wordt voorzien, wordt dit onderwijs van Overheidswege verstrekt". In een ontwerp Grondwet belichaamd : „De Vrije School voor heel de Natie". Moest de vreugde niet ten top stijgen ? Ik herinner me iets uit mijn kinderjaren : De postbode ging voorbij. Hij bracht niets. Hij riep even door het raam : De wet is er. 't Is alsof ik nog die stem hoor. Ook als kind wist ik het: de wet, dat is de wet-Mackay. De ziel sprong op wat vreugd. Het dankgebed verrees tot God. De wet-Mackay. Wat gaf ze ? We zouden het nu noemen : een jodenfooi. Toen niet. Vreugde, niet allereerst om het geld, maar om de erkenning van het recht. Van stap tot stap is dat rechtsherstel voortgegaan. En In 1918 : de eindoverwinning in 't gezicht van de haven. Voor die haven de branding van een stembusstrijd. De gedachten gingen naar het verleden. De toestand voor 1857. Wilde men dan een Chr. school oprichten, wat moest men doen ? Op de knieën neerliggen voor de Gemeentelijke Overheid. En dan smeeken : Och overheid, schenk on3 verlof een eigen school te stichten en te onderhouden. Wij zullen alles zelf betalen. Het bouwen en het onderhoud. De leermiddelen en de salarissen. Alles, alles. Maar zonder uw verlof mogen we niet. Schenk ons die vrijheid ? De meeste gemeenteraden dachten ongeveer als zelfs nog in 1865 de meerderheid van de Gemeenteraad van Oostdongeradeel dacht. Die meerderheid schreef aan de oprichters van de Chr. School te Anjum : „De voorgespiegelde Bijzondere School te Anjum is enkel het uitvloeisel eener opgevatte meening van een klein aantal ingezetenen van dat dorp ; die zich laten drijven door de opgewonden werktuigen eener sluwe partij ln den lande, welke onder de leus van Christelijke overheid, twist en tweedracht onder het volk zoeken te verwekken, teneinde onder de troebelen der verdeeldheid, hun lichtschuwend doel — de omverwerping der bestaande orde van zaken in den Staat — te zoeken te bereiken". (Na zestig jaar blz. 10). Uit Egyptische slavernij verlost. De vrije school voor heel de natie, bijna bereikt. Blij en opgewekt toog men naar Utrecht. Wat moet niet in het hart van Dr. Kuyper zijn omgegaan ? Toen al een man van 75 jaar. Het einde van zijn arbeid en van zijn leven nadert snel. Maar toen nog z'n goede kracht. Zijn zielsvreugde leest ge al in de titel van rijn Deputatenrede „De Meiboom in de kap". Iets wil ik nu, na 25 jaren, citeeren: .Zooals het Israël verging, zoo is het ook ons vergaan. Eerst moesten we uit het diensthuis worden uitgeleid. Toen hebben we onze dolende jaren in de woestijn door£3 bracht. Maar eindelijk kregen we dan t-jcü onze eigen erven onder den voet. En toen zijn ook wij aan het bouwen gegaan. Niet van een paleis, noch van een huis onzer verlustiging, maar van het huis der opvoeding voor onze gedoopte kinderen. Het zou een tempel der eere zijn: De glorie der vrije school. Hoog stond de moed om dat destijds aan te durven en hard is de strijd geweest, om het door te zetten. Maar in Groen van Prinsterer schonk God ons een zoo geniaal ontwerper van de hoognoodige plannen. Gave na gave vloeide. Al het volk onder ons werd verwakkerd. En zoo is toen het fundament voor de vrije school in den bodem gelegd, en zoo zijn toen de muren voor den heiligen bouw omhoog gerezen, maar wat altoos nog zoo jammerlijk ontbrak, was het veilige grondwetdak. Ook voor dit dak had men wel reeds plan na plan ontworpen. In de Staten-Generaal werd zelfs hoofd voor hoofd over deze plannen gestemd. Maar nooit lukte het. Nooit konden we verder komen. Niet omdat we het opgaven, maar omdat geen Regeeringsraad het nog aandorst, en men er telkens voor terugdeinsde. En dat heeft geduurd, tot nu voor kort. Maar eindelijk is onze zoo vurige wensch dan toch vervüld geworden. Thans 1S het ontwerp er, om het van weeën zwangere onderwijsartikel in de Grondwet t^ herzien. En nu eindelijk mochten we ln een wetsvoorstel door de Kroon aan de Kamer toegezonden, schier letterlijk terugvinden, wat steeds als de bede onzer begearte en de werfh enzer hope gold: De vrfle school regel in de Grondwet, en de staatsschool slechts intredend waar de vrije school ontbrak. Of er dan ook oorzaak tot juichen en dank was ? Eindelijk dan toch Groens zielsinnige bede, de smeeking van al 's Heeren volk, der vervulling tegengaande", Elacie, de stembusstrijd verloren we. Het ministerie-Heemskerk ging heen. Zl)n wetsontwerp verdween. Dat ideaal wenkt nog altijd. Die bede leeft steeds in onze Biel. Na 1913 zijn we gegroeid. Maar het eindpunt is niet bereikt. Jammer. Dan had de school z'n vrije, natuurlijke ontwikkeling gekregen. Het klachtenregister over het onderwijs was enkele meters korter geweest. 's Lands flnantiën hadden er wel b(j gevaren. Maar nu, nu komen hier en daar de voorstanders van de staatsschool met machtsmiddelen, Duitsch fabrikaat. Nu komt de „ellendige zinsnee" van 1806 (tijd van Napoleon) van „overal voldoende openbaar onderwijs" voor den dag. Ontwaak, christenvolk, ontwaak uit uw slaap ! Hef op fier en hoog de vaan : De vrije school voor heel de natie! Anjum. D. JAARSMA. ---