INDUSTRIALISATIE op het Friese platteland Nieuwe bedrijven en uitbreidingen te Harlingen We weten een groot risico te lopen, door de stad Harlingen bij het Friese platteland te rekenen. Da Harlingers zijn zelfbewuste lieden, die zich als stadsmensen beschouwen, maar Friesland is, ondanks tegenstribbelingen van Harlingers, Franekers, Snelcers en Leeuwarders, een plattelandsprovincie en haar steden zijn qua karakter plattelandssteden. In Harlingen hebben de Duitse bezetters in hun tijd een aantal gebouwen en barakken neergezet. Enkele fabrikanten hebben hiermee hun voordeel gedaan en van de gemeente deze gebouwen, welke een uitstekend onderdak bieden aan kleine Industrieen, gekocht, teneinde nieuwe bedrijven te stichten of bestaande fabrieken uit te breiden. Wij hebben een bezoek gebracht aan drie industrieën in Harlingen. Tezamen geven zij aan 143 mannen en vrouwen; uit de stad en haar omgeving emplooi. ' Cocoslopcrs In 1939 werd de commanditaire vennootschap Gebr. van der Schoot opgericht, welke de fabricage van cocosmattan en -tapijten en de handel in Chinamatten ter hand nam. Een fabriekspand werd gevonden in de binnenstad. Na de bevrijding kocht de vennootschap de voormalige Duitse artillerie werkplaats aar de Kifnswerderweg. Naait Ie fabriek staan lange rekken, waaraan de dikke knotten cocosgaren, die uit de ververij zijn gekomen, hangen te drogen. In de fabriek draaien de weeftoestellen. Met razende vaart schieten de spoelen heen en Weer. Giöte klossen cocósgaren en papiergaren winden af. Papiergaren? Ja, nog altijd papiergaren. Want voor de binnenlandse markt mogen alleen lopers en tapijten worden afgeleverd, die vervaardigd zijn uit oooos en papier. Maar op de meeste weeftoestellen worden stevige, solide cocoslopers vervaardigd. Maar die gaan de Harlinger haven uit naar Engeland en brengen'een aardig sommetje deviezen op. Handige jongens staan achter de handweeftoestellen, waarop ze met vaardige vingers deurmatjea maken. De fabriek werkt met een twee ploegenstelsel. namelijk van 5 tot 2 uur en van 2 tot 11 uur. Het ruwe materiaal wordt uit Brits-Indië betrokken. De aanvoer loopt vrij vlot. Deze industrie geeft werk aan 85 personen Naast het bestaande gebouw wordt thans een nieuw gebouw opgetrokken met een oppervlakte van 450 vierk. meter. Op aetlelfde terrein zal nog een gebouw verrijzen De handel in Chinamatten staat sedert de oorlog practisch stil. Ook nu zijn voor de aankoop van deze goedkope vloerbedekking geen deviezen beschikbaar. Kunstaardewerk Van verschillende zijden hoorden wij de «pmerking, dat de Friezen weinig geschikt zijn voor lopende band arbeid, zelf» voor d meest primitieve vorm van dit systeem ïeder mens voelt de drang in zich, wanneer hij de i.rt de ogen uit. Eet» ir.an met levenservaring als de Imer Zwart -weet toch. dat het puur fantesic U om te me ien dat de ge noemde gezindten te samen in één organisatie zouden kunnen floreren. Daar helpt geen „adelen door brede verdraagzaamheid" voor. Dat weet men trouwens ln de door de heer Zwart genoemde organisatie» nok wel. Derhalve heeft de voorzitter der Friese Mij. v. Landb. mij perioonlljk gezegd zich niet te willen bemoeien met de Landbouwscholen. Zeer begrijpelijk, men zou een clifant in huls halen. Maar daarmee is dan ook oewe?en, dat die dingen, die de levensucsci'ouwing raken, niet voldoende kunnen wi.vden behaitigd, t Waarom kon cestljds de afd Sneek <"tn de Friese Mij v Landbouw met ongmer 20ti lerlon geen Lanrbouwschool stiehtin en de C.B.T.B. afdeling ter plaatse met onge veer 50 leden wel? Omdat de eenheid die de heer Zwart veronderstelt, er doodeenvoudig niet is. Wat is er terecht gekomen van de gelijkheid en de eenheid die de Franse revolutie predikte, wat van het Nattonaal-Sociallsme. Eenheid door Democratie. Ned. Unie, Landbouw en Maatschappij, Ned. Volksbeweging ? De eenheid die men voorgaf er te zijn. liep steeds uit op bloed en tranen of op zijn minst een Babylonische spraakverwarring Zodra men Christendom en Humanisme naast elkander plaat6t is de eenheid we* De Bijbel zou niet waar zijn als het anders ware. Christus zegt zelf: ..Ik ben niet gekomen om vrede te brengen maar het zwaard". Waar Zijn Evangelie beleden en beleefd wordt komt strijd. Mijn geachte opponent zal opmerken, dat wij alle. dooréén halen. Neen, opzettelijk stellen wij het zo, om te demonstreren dat Op alle levensterrein uiteindelijk de beginselen de doorslag geven. Éénheid is derhalve te verwachten daar, waar het Evangelie norm is. / Het Humanisme als begnisel en het Christendom zullen alszodanlg elkander nooit verdragen onjdat het Evangelie totalitair Is Niet de gedeelde, doch de hele mens. Dat overigens de leiders van de Friese C.B.T.B. samenwerking willen van alle bedrijfsgenoten op die terreinen waar het beginsel niet soheldt, hebben ze jaren aaneen getoond. Welke organisatie in Friesland heeft zich méér uitgesloofd voor de samenwerking op technisch terrein? Dezelfde mensen die de laatste weken zo heftig worden aangevallen, hebben het bijna bovenmenselijke verricht, om agrarisch Friesland een Landbouw Stichting te geven die inderdaad iets betekent. Een vlammend protest aan hen, die door onjuiste voorlichting deze samenwerking niet hebben gewild. Indien straks mogelijk de staatsalmaeht komt opzetten, met haar staf en zij vindt de Friese boeren onvoldoende georganiseerd, dan zal men dit nooit kunnen wijten aan de leiding der Fr. C.BTB. Conservatisme en zelfingenomenheid hebben het goede niet willen geven voor het betere. 't Kan soms verwondering wekken, dat men zo fel wordt aangevallen. Dezelfde mensen die zulke erge misstappen doen en zovelen trachten te misleiden hebben bij hun zeer grote druktes zelfs deze winter nog tijd willen vinden tot het houden van een inleiding over Landbouw-Economische Zaken ten behoeve van een Jongerein afdeling. Bovendien verheupen zii zich over de technische samenwerking die tot stand kwam tussen de Fr. Chr. Jongerein en die van de heer Zwart. Die verwondering is echter verdwenen, wanneer wij ons geen woorden, doch feiten gaan realiseren, 't Is daarom ook dat noch mr. Van der Schaaf, noch H.M.G. een „retour" nemen. Wanneer de Fr. C.B.T.B. ln anderhalf jaar een aanwinst heeft van oneeveer 2000 leden varen zij met de wind mee. Tndien de twee grootste zalen in Leeuwarden op één dag gevuld worden met CBTB.-jongeren. dan weten zij zich gedragen, begrepen en geruggesteund door duizenden ouderen en jongeren in Friesland. Wanneer de heer Zwart zegt. dat zijn jonggere'n de wind in de zeilen heeft dan kunnen wij dat met hem honen. Mocht het niet zo ziin. wend dsn het roer en koers in dfrichting waar samenwerking en eenheid wèl mogalUk is. H M Het was niet de bedoeling van de schrijver in het „Friesch Dagblad" te polemiseren tegen een ander blad Dit stuk had hij aangeboden bij de heer Zwart, ter plaatsing in het Friesch Landbouwblad. Daar deze weigerde het op te nemen, heeft hij ons gastvrij • heid verzocht. En wij hebben hem die gaarne verleend. Red. F. D. --- FEUILLETON Gewonnen STRIJD 88 door H. LOURENSE Siem heeft het nooit nodig geoordeeeld z'n vrouw in de zorgen over de gang van zaken in de fabriek te laten delen Het blijkt nu, dat hij haar hierin onderschat heeft. Ze heeft in deze moeiten terdege meegeleefd. Als ze, na een lange wandeling ln het bos neergezegen zijn, vertelt hij haar iets van de plannen van vader Ploeger. ,,'k Heb er ook al eens over nagedacht." „Waarover*" „Wel over verplaatsing natuurlijki Dacht je dan. dat Ik niet gezien heb hoe moeilijk de zaken gingen? Alleen over verplaatsing naar buiten, heb ik nooit gedacht. Maar daar moet toch iets op te vinden zijn?" „Ja ik dacht vanmiddag misschien is er hier in de omgeving wel iets te vinden." „Niks hoor. O wil je dat om mij doen? Ik wil wel uit Vaartdam weg, als dat beslist moet. Maar dan niet te ver. 't Is hier prachtig, maar ik moet er niet aan denken m'n hele leven te slijten tussen de bossen. Ik verlang er naar, weer gens te genieten van de verre uitzichten in onze mooie polders". „Wat heb je dan voor plannen?" „Plannenn zijn het niet, en 't is misschien wel helemaal mis ook. Maar heb Je al eens gedacht aan dat stukje grond van ie grootvader, aan....'' „Aan de Straatweg, bedoel je? Daar zeg je zoiets! Dat is groot genoeg en gunstig gelegen ook. En zeg, dan kunnen wij in Vlietdorp gaan wonen, aan de grens van de ultbieiding! Francien, je bent een....' „Ja, dat weet ik wel. Praat er een» met vtder over, dan kun je verder zien. Kijk liever eens naar die pluimstaart, 't Beestje is helemaal niet schuw ookl" Een eenhoorntje is vlak langs hen heen geschoten, en gluurt nu, halverhoogte de stam van een spar, nieuwsgierig naar de bezoekers. Eerst als Siem opstaat, verdwijnt het achter de stam, maar later springt het in de kruin rond. Even later lopen ze, als ln nun icngs tijd arm in arm. langs de bochtige laantjes, waar soms onverwacht een prachtig uitzicht te genieten valt. Ze dwalen rond tot tegen zonsondergang toe. Veel later dan ze wilden, komen ze ln de or.derwijzerswontng terug ,,'t Is schandalig tante, dat wij u zo maar met onze Jongste laten optrekken, om zelf wat van de omgeving te genieten. „Houdt maar op, nicht Maar nebben jullie al die tijd gewandeld, of ben ie som? op visite geweest?'' „Niet anders dan bij de eekhoorns en de konijntjes Maar ik wil wel bekennen, dat 11* aardig moe ben van dat dwalen " „Dan is het maar goed dat >k de kleine naar bed gebracht heb." „Ging dat goed zonder moeder?' „Best hoor. we zijn dikke vrienden Au je soms vóór de afgesproken tijd naar Vaart dam terug wil, laat je hem maar een paai weken hier. Maar eet nu eerst, anders blijven we de hele avond met een gedekte tafel zitten, 't Is dat je man er bi) ts. anders was de tafel afgeruimd geweest.' 't Blijkt de volgende dag wel, dat de rust kuur Francien goed doet. Ze heeft 's middags tussen kerktijd nog veel zin in een wandeling. Siem gaat dan ook met een gerust hart 's Maandags naar z'n werk terug. De dokters hebben het goed gezien. De bouwval, eens bekend als het huisje van Malle Mien, valt onder slopershanden Ds stenen glooiing langs de Vliet wordt door een betonnen beschoeiing vervangen Langzaam verrijst het grote fabrieksge bouw. Enkele houten droogloodsen voor hout berging, staan vlugger overeind Een jaar later is de nieuwe fabriek tn werking. De machines zijn voorzien van de laatste verbeteringen. Er is nieuw personeel gekomen. Er wordt gewerkt volgens de nieuwste methodes. Er staat een nieuw hüis aan de rand van de uitbreiding van Vlietdorp. 't ts groter dan het oude op de Binnensingel ln Vaartdafh 't Is naar indeling heel modern Alleen een oud raam is uit het oude nuls meegenomen en heeft, als daar, olaats gevonden in de pui boven de tochtdeur ln de hal. Het raam. met het gebrandschilderde wa pen is mee verhuisd. De meeste zorg heeft Siem besteed aan ae machinehal in de fabriek In aeze tlja zwaar van concurrentie, is dit de noofdzaak Maar bij het ln bedrljfstellen, heeft hij de mensen, die de machines bedienen moeten met de meeste zorg gekozen. 't Zijn allen, zonder uitzondering vreem den voor hem. De meesten van het oude personeel wil den niet mee verhuizen naar zo'n afgelegen plaatsje, zoals ze het noemden. Siem betreurt dit. Er zijn mensen bij, m#i wie hij zelf nog aan de werkbank gestaan heeft. (Wordt vervolgd) --- Kobus Klomp door D S. 115. Het portaaltje had twee deuien. De deur links ging naar de woonkamer en de andere deur gaf toegang tot een rommelige bergplaats. Meer vertrekken waren er niet. Ze gingen eerst een kijkje nemen in de kamer. Er stonden een wrakke tafel en een paar bouwvallige stoelen. Rommel op de vloer. Stoffige spinneWebben in dè hoeken en aan de zolder. In de hoek een roestige kookkachel. „Wat 'n zoodje!" zei Kobus. „Kom, ik ga 'es éven in deze kast zién", 2êi de veldwachter. 116. In de kast was niets bijzonders. Een leeg kistje, dat was alles. ,,'t Valt me niet mee", zei de veldwachter. „I# had verwacht dat we hier heel wat gestolen goed zouden Vindén." „Ho, wat is dat?" schrok Kobus. Ze keken allebei verschrikt achterom. Toen lachten ze- Het was niets anders dan een zwarte kat, die dodr een kapotte ruit naar binnen kwam, zeker om jacht te maken op de muizen. „Kom, Kobus, nu gaan we de schuur onderzoeken." --- AUTOMARKT AMERSFOORT De automarkt te Amersfoort, vóór de oorlog de belangrijkste in ons land, wordt Woensdag heropend Er wordt een grote aanvoer van auto's uit alle delen van he' land verwacht. De markt is geopend van 16 tot 24 uur --- Rottefalle en de Luts As groujonge ütfanhüze ik ris in kear yn Drachten, oan 'e Noarderdwarsfe&rt. In Omke fan my wenne yn 'e Rotfalle en mei myn neef haw ik dêr hlnne west. Wy rounen earst de dwarsfeart l&na, mei tl syn brechje», syn lytse hüske», «yn koumeikersen en in inkelde pieats. Doe kamen wy op 'e noch net forbettere Folgerenleane en sloegen nei in skoftaje linksóf nei de Rotfalle, létns de Luts. Nou makket de natuer op jonges fan ln jler of filve ornaris net safolle yndruk en op my dochs net. Ik aeach mear nel de ekBternêsten ats nei de beammen, lk Joech mear om de nésten fan 'e klyaters as om de akientme fan 'e beamwailen, hwerachter hja forsküle sleten. Mar doe't ik dat paedtsje Iftns de Luts delgyng, doe waerd ik dochs efkes stil. Hjoed de dei kin ik it my noch foar de geast helje, hoe wündera moai as dat wie. Dy Luts, dy brechjee, dat strewelleguod, dy beamwftllen en hjir en dêr dy he»e beammen. It wie seldSum moai. Letter kaem ik yn Drachten to wenjen. Doe ia dat hiele paedtsje opromme en der ls ln „wei" makke mei minne kllnkerta en in min tek. Alle beamguod waerd ütroege, alle skientme gyng forlern. Alllnne de Luts bleau oer. Men soe der 'om güle. It wie fandalisme, oars neat. En nou moat it léste hwat der noch fan oer ls, ek noch mar fuort. Och ja, hwerom net? Koartlyn siet ik yn 'e buB en dêr wlene twa „deskundigen" lt der roerend oer iens, de Ljouwter gréften, „odeurpotsjes" neamden hja dy, moasten fuort. Dan koe de stêdsbus hwat hurder ride. En lk soe de Amsterdamske gréften ek mar ticht smite, ensfh. It forkear freget it dochs? Of „economische factoren"? Hwerom hawwe üs foarfaers dêr ek net mei rekkene ? Né, wy sille op lis aiepenst wêze. Wy sille üs nelteam neilltte, hwat gaedlik is, konfeksje. Dat wurd tekent üssel» ek lt bést P. W. Het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie heeft een geheim rapport van Seyss Inquart gepubliceerd. Deze niet genoeg te waarderen activiteit van het Rijksinstituut levert voor deze en gene in on» goede land nóg wel eens onaangename verrassingen op. En zo kon men aan de wijze, waarop de verschillende richtingen de inhoud van het rapport brachten reeds op het eerste gezicht herkennen uit welke hoek de wind waait. De Waarheid had een akelig zinnetje „De C.P.N onthoudt zich van activiteit" over het hoofd gezien en onze goede vrijzinnig en confessioneel liberale bladen hebben verdacht weinig aandacht besteed aan de toch wel zeer merkwaardige verheugenis van de Rijkscommisiarls over de soepele wijze, waarop hij er in slaagde de heren secretarissen-generaal voor zijn karretje te spannen. Ach, het is alweer zo lang geleden, dat de namen Hirschfeld en Frederiks een program inhielden en hun eervolle ontslagen dragen reeds een vergrijzende datum. Als het Rijksinstituut weer eens met iets komt, zullen we ons niet meer op de borst kloppen en zeggen „hebben we geen gelijk gehad?" We zullen alleen maar voor een ogenblik terug zijn in de jaren 40 en '41 en ons veel herinneren en een beetje stilletjes voor ons uitkijken. Voila. (Vrij Nederland) --- Advertentie DE HEVIGSTE HOOFDPIJN verdwijnt direct na gebruik van onze poeders. 5 cent per poeder. BRASKAMP N.V. PABRIK ANTE VAN D r MEENK'S GENEESMIDDELEN (lngez Med.) --- EFFECTENNOTERING AMSTERDAM OBLIGATIES » '*»• 3 ***■ Nederland 1938 3-3H 100 300 Nederland 1947 3-3 ^ flgSjp 988/ 1# Nederland 1937 3 989/n, 983/ 1rt Ned -Indië 1937 3 903/, 963/m Amsterdam 1937 3^: Rotterdam r937 3H 100 100 Fr Gr Hvp Bank 3 99 99 AANDELEN Ned Handels Mij. A K U Levei Brothers Philips G B. Kon Petr Amst Rubbei Ned Scheepv Unie II V A Dell Maatschappij Amsterd Bank Rotterd. Bank 1851/* 1843/v '241/, : .911/1 .'W41/, 1761/, 1841/4 Mlli 1821/1 175 17S I88S/4 86»/„ •<24'/S .988), mu 1777i t 1801/4 2481j 2 im 4 180 v» 1763/4 ---