BRIEVEN UIT INSULINDE Over immigratie en nog wat De kranten staan hier tegenwoordig vol van de onmenscbeigke behandeling van de Joden in Duitschland en de moeilijkheden aan de grens. Over het algemeen wenscht men, dat de Nederlandsche regeering zoo soepel mogelijk is met de toelating en hier en daar worden zelfs heftige aanvallen op het Christelijk kabinet gedaan, dat zijn naam verloochent, door vluchtelingen te dwingen, terug te keeren naar hun „vaderland". Slechts een heel enkele antiSemietische stem mengt zich in het koor. De groote meerderheid hier moet van de terreur niets nebben. Ik geloof, dat de N.S.B. nu niet bepaald zijde bij deze wandaden van de „partijgenooten" in Duitschland spint. Men verneemt h f er er tenminste niet veel meer van. Hun blad Is bovendien verboden, omdat de redevoeringen van Mussert, die er in stonden, niet bevorderlijk werden geacht voor de rust in Indië. En dat,' terwijl achteraf bleek, dat een rechtsgeleerde de scherpe kantjes van de redevoeringen van den leider eerst wat had afgeveild. Maar al ontliep men daardoor den rechter, die nu niet meer in kon grijpen, de Regeering let niet op een bepaalde uitdrukking of beleediging, maar oordeelt naar de geheele strekking. En zij past dan de persbreidel toe. Eerst ontvangt men een waarschuwing en helpt dat niet, maar gaat men door met haatzaaiartikelen, dan kan de Overheid de uitgifte van het blad voor langer of korter tijd verbieden. Dat is dan ook gschied met het krantje' van de Indische N.S.B. Er zullen niet velen om rouwen, want men interesseert zich hier meer voor het lot van de arme opgejaagde Joden, dan om een scheidblaadje tegen de Nederlandsche regeering. De fleur is er wel voorgoed uit bij de kameraden. Maar om op de gevoelens hier terug te komen : men oordeelt hier misschien wel wat te voorbarig. Als men zijn gemoed laat spreken, dan is het ongetwijfeld hard, de vluchtelingen tegen te houden. Elke recht geaarde Nederlander gaat zooiets aan het hart. Is dan ons land niet meer het klassieke land der vrijheid, het toevluchtsoord voor verdrukten ? Maar de moeilijkheden van de regeering zijn anderzijds ook niet te onderschatten en als er geen verdere vestigingsmoeilijkheden zijn, dan zal men ze toch zeker ook niet alle kunnen opnemen. Wat U in het groot heeft, hebben we hier In het klein gehad. Het betrof een stuk of tien Duitsche Joden, die door den immigratie-ambtenaar werden teruggewezen en waarover heel wat te doen is geweest. Er was echter geen pardon, de stakkers moesten met deielfde boot, waarmee ze waren gekomen, terug en werden niet eens aan de wal toegelaten. Ik meen, dat deze zaak zelfs in de Tweede Kamer is geweest. Hoe het ook zij, de bepalingen zijn in alle strengheid toegepast. Tientallen artikelen zijn laatst ook gewijd aan een Poolschen Israëliet, die hier reeds woonde, maar aan wien het verder verblijf werd ontzegd, omdat hij geen werkvergunning kon ontvangen. Men heeft n.1. hier in Indië ook in dit opzicht beperkingen gemaakt, opdat vreemdelingen de bestaande werkloosheid niet vermeerderen. Deze zaak zal trouwens nog wel niet uit zijn, want de verbannene is naar Hongkong opgezonden, maar zal daar zeker niet worden toegelaten. In de Engelsche koloniën Is men heelemaal niet soepel, getuige Australië. Zoo zal de verjaagde straks hier wel weer terugkomen en wil men dan consequent zijn, dan moet men hem weer op een andere manier zien te loozen. Het gesol met dergelijke menschen Is wel droevig, al kan men dan de regeering er niet de schuld van geven, zooals gemeenlijk geschiedt. Het is heel gemakkelijk, de bepalingen hardvochtig te noemen, te elschen, dat de Overheid en haar ambtenaren soepel zfln, maar de consequenties komen niet voor rekening van de „medelijdenden". Het is te hopen, dat er een internationale regeling tot stand kan komen en dat ook Indië daaraan nog kan meewerken. Men heeft de immigratiedienst hier zelfs van anti-Semietisme beschuldigd, omdat de vraag gesteld zou zijn, of de menschen, die wilden binnenkomen, Joden waren. Dat heeft echter met anti-Semietisme niets te maken. Men wil alleen weten, of de betrokkenen zoo noodig terug kunnen naar het land van herkomst en uiteraard zal dat bi) Duitsche Joden niet gaan. De regeering kan hier n.1. ongewensebte vreemdelingen, die b.v. gevaarlijk zijn voor orde en rust uitzetten, ook al zijn ze hier al jaren. Ze gaan dan natuurlijk naar hun „vaderland" terug. Dat geldt ook voor Nederlanders. Verbanning zonder rechterlijk vonnis, maar op administratieve wijze Is altijd mogelijk. Alleen hiergeborenen kunnen niet worden verbannen. Wanneer men als particulier hier lcomt, krijgt men een toelatingsbewijs op vertoon van de pas. Dat bewijs is geldig voor 2 jaar. Maar ook voor Nederlanders geldt daarbij, dat men in het bezit moet zijn van een werkvergunning of benoeming, of voldoende geldmiddelen moet bezitten, dat men onafhankelijk kan bestaan. Voorts kan soms ook een familielid, dat hier al woont, zich garant stellen. Verschillende stoomvaartmaatschappijen eischen, dat hun passagiers zich reeds voor hun vertrek in het bezit van dergelijke bewijzen hebben gesteld of dat ze ander3 dubbel passagegeld storten, omdat anders de retourreis voor rekening van de maatschappij zou kunnen komen. Men doet dan ook verstandig, niet maar zonder voorzorgen hier te komen. Nog kort geleden kwam er een Christelijke onderwijzer aan, die geen behoorlijke bestaansmiddelen in het vooruitzicht had. Hij werd niet toegelaten, tot men in allerijl nog plaats voor hem vond bij een Christelijke schoolvereeniging hier in Batavia. Zoo'n buitenkansje heeft echter niet ieder en het zou dan ook roekeloos zijn, het nu eens in Indië te probeeren zonder behoorlijke „papieren". Is men hier 2 jaar geweest, dan moet men het voorloopige toelatingsbewijs voor een jaar verlengen. Daarna nog eens voor een jaar, en tenslotte voor 6 jaar. Als men dan 2 en 1 en 1 en 6 jaar ls tien jaar in Indië Is geweest, kan men een vestigingskaart krijgen tegen betaling van f 11.50. Wie vergeet, zijn ontscbepingsbewijs tijdig te verlengen, krijgt maar even een boete van f 150.—. Het komt nog al vaak voor, dat iemand deze zonde van nalatigheid pleegt, maar de meesten ontduiken dan de boete, door als ze van verlof terugkomen, zich aan boord een nieuw ontschepingsbewijs op hun pas te laten uitreiken en dan beginnen de tien jaar weer van voren af aan te tellen. Moethoens definitieve vestigingskaart met een foto er op ligt echter al enkele jaren veilig in de geldkist. Het eenige nut, dat dit bewijs doet, is, dat het als legltlmatiekaart kan dienen, b.v. bfl het afhalen van aangeteekende stukken. Dat voordeel hebben we toch van onze f 11.50 ! MOETHOEN. --- DE GOUDEN TRIED. FEN W. CUPERUS 91 *T' De wyn hie de sleatten sljucht fol snie jage en de manljue dy 't yn de snie foart traepje sjugge mismoedich, it slatten, sa moai ynset, kin wolris dien wêze. En dochs stappe hja snieskoppend mei de klompen, neist de fytsen de Hegebeintumer Mieden yn. Der is noch in fleuchje hope, det it dêr sa mal net gien is, mar as hja der kommen binne sjugge hja, det it slatten dien is, it ein sleat dêr 't hja mei oan gong binne leit sljucht fol snie, it ark, rjucht opset yn de skjinne boaijem fen de ütslatten sleat, stekt mei de jelten krekt boppe de snie üt. Dit is in rare tobekset for de slatters, snie is minder den wetter, de wettermounle stiet ynslein, mar is machteleas tsjin dizze fijan. Sinne en rein kinne hjir allinne mar help bringe en mismoedich helje de manljue it ark üt 'e snie en stappe werom nei hüs ta. De earste pear dagen hoege hja hjir net wer hinne, en den scil it noch in skealike boel wêze, hwent it toraende sniewetter scil earst wer foarf arbeide wirde moatte. ,,In moaije wike mar in minne Snjeontojoun," seit de iene tsjin de oare, as hja yn it doarp, nei de forlerne reis, wer byinoar wei geane. „Ja, sa sit it," en for it earst sünt jierren fielt Bauke it ek wer, it ia ommers it risiko fen de losse arbeider, dy 't njunkenlytsen fensels forleart, om by in goede wike to tüchjen en by in missen ien to skriemen. Hja hawwe twa goede wiken efter de rêch. Twa Snjeontojounen oanien hawwe hja fjirtich goune opnommen op it oannommen wirk, det is de man foech tretjen goune, en as hja ankom Snjeon de helte dêrfen barre scil it wol goed gean moatte. Det is it risiko fen it losse arbeider wêzen. Mar noch nea yn syn libben hat Bauke det sa goed field as nou, nou 't er as wirkeleaze for it earst fen syn libben mids op 'e dei yn 'e hüs sit. It hat altiten sa west, mar it is noch nea yn him del gien. Det er dêr nea earder sa goed by stil stien hat, det ommers by 't simmer, as nei in forskroejjende droechte, as minske efi bist omheech sjucht nei de himel en om rein freget en bjalt, en as it goud üt de himel reint, den fielt de losse arbeider de earstkommende Snjeontojoun, det it for him gjin goud, mar stiennen reind hat. Sa hat it ommers altiten al west, hat hy der ea by stil stien do 't er boer wier? Syn folk hat it wol faek genóch sein, it is altiten by him lans gien, mar nou slacht it yn him del, it hiele arbeiderslibben fen dizze tiid, dy 't safolle easket büten iten en drinken om, slacht yn alle swierens yn him del, hwent hy is ommers ien fen hjarren west, en nou wer ien fen hjarren wirden. En as er him goed yn dizze dingen ynjowt, den wirdt er lyts. Hwent hwet hawwe dizze minsken dy 't him meinommen hawwe to slatten den al in oare halding oannommen. Sünder to tinken oan eigen foardiel, oan eigen takomst hawwe hja him mei opnommen en him diel jown yn it bytsje det hja hienen. Ja, sa is it altiten net gien, it is ek wol ris oars west, det wit er ek noch wol üt foarige tiden, do 't er ek arbeider wier. Mar noch nea is it sa goed yn him delgien, det de arbeider sa yngeand de gefolgen ünderfynt fen allerhande dingen, dy't dochs alhiel büten him om barre. Der is in bulte forbettere yn it arbeiderslibben, mar hwet is der ek noch machtich folie, det gelyk bleaun is, en dochs om forbettering ropt. Hwet is det arbeiderslibben al yngeand en djip en fol fragen dy 't om andert freegje. En yn det libben scil er nou mear en mear opgean moatte, der yn meiprate en meidwaen. Noch mar fjirtich dagen sit er der wer yn, en hofolle fragen en problemen hat er yn dizze koarte tiid al net to forarbeidzjen krige? Froukje, dy't him stil oan sitten hat to sjen, sjucht wol det der wol hwet yn Bauke omgiet. „Hwêr prakkesearrest oer, Bauke?" freget hja, allinne om mar hwet to sizzen. Hwent hwet it is, det wit hja wol. Bauke hat de oergong fen syn libben, hy sit er mids yn, en hja fielt hwet it for him bitsjut. For hjar is alles noch gelyk en det scil sa bliuwe oan't Maeije ta, den komt for hjar ek de greate foroaring. Den scil se hjirwei tolanne komme yn it arbeidershüs oan 'e Swarte wei, dêr 't Bauke berne is. Alde Marten hie it klear makke, al lang forlyn. Der wier in lyts hüske yn 'e bürren frij kommen en de alde minsken, dy 't er wolris oer tocht hienen om hwet tichter nei de bürren ta, mar dochs ek sa wei soargen fen it sté, dêr 't hja altiid wenne hienen en safolle bilibbe en trochmakke. Mar nou wierne hja der sa mar los fen. Bauke en Froukje scoene der hinne en hja scoene forfarre nei de bürren ta yn in lyts keamerke, krekt hwet for twa &lde minsken en ticht by de tsjerke. It hie der earst al om spand, Bauke en Froukje hiene it earst beide net wollen, it like hjarren for de ilde minsken in offer ta, to great om it oan to nimmen. tCn dochs, nou 't de alde minsken der sa op stien hiene en it mei de eigner seis klear makke hienen, nou Iiiene hja der sin oan, alle beide. Binammen Froukje, hwent der wier gjin plak dêr't hja yn dizze omstannichheden ljeaver hinne woe. De skiednis fen hjar femylje lei dêr ommers for in great part en Froukje fielde it altiten oan, as hja dêr wier, as stie hja op hillige groun. Mar net to min it scoe in greate tobekset for hjar wirde, üt it moaije njje greate hüs wei nei it lytse arbeidershüs mei ien keamer en in gong. --- BINNENLAND EEN HERINNERING UIT 1918. In verband met het eervol ontslag van dc i majoor-rechercheur Prins te Vlisslngen wordt In de N. R. Crt. een voorval uit 1918 in herinnering gebracht. Te Vlisslngen was toen veel marine gevestigd, o.a. de kruisers Heemskerk en NoordBrabant, benevens onderzeebooten en torpedojagers. Het gistte reeds geruimen tijd onder het mindere personeel van deze schepen, en zoo was rechercheur Prins er achter gekomen, dat in het locaal „Admiraal de Ruijter" te Vlisslngen een geheime samenkomst was belegd, waar een voorman van de S.D.A.P. het woord zou voeren voor de ontevreden marineschepelingen. De heer Prins verstopte zich met een collega, wijlen den heer De Boo van Hijen, op het tooneel achter het scherm, doch de zaal liep zoo vol, dat men besloot ook het tooneel in gebruik te nemen. Onopgemerkt wisten beide politiemannen zich in het donker van het tooneel te verwijderen naar een achterkamertje, met behulp van een trekboortje werden een paar gaatjes in de wand geboord en bij het flauwe lichtschijnsel, dat daar doorviel, wist de heer Prins de geheele rede stenografisch op te nemen. Hetgeen In deze vergadering werd besloten, was de moeite van het weten waard: het ging niet minder dan over ontwapening van officieren en de onderofficieren op een te geven sein. De Heemskerk zou dan de Schelde beheerschen, daarin bijgestaan door de onderzeebooten, terwijl de Noord-Brabant de haven zou bewaken. Na afloop dezer geheime bijeenkomst werd door aanwezigen ontdekt, dat men was afgeluisterd, en het zag er voor beide politiemannen niet best uit. Dank zij hun groote tegenwoordigheid van geest wisten beiden door een donkere kelder te ontkomen en zich te vervoegen bij den commissaris. Nog dezelfde nacht kwamen beiden in een onooglijk plunje bij den schout bij nacht te Middelburg, die onmiddellijk alle marinevaartuigen door de sluizen naar binnen liet schutten en het mindere personeel van de onderzeebooten aan de wal zond. De duinen van Walcheren en Souburg werden met spoed bezet door de artillerie. De dank en bewondering, welke de heer Prins van de marine-autoriteiten verwierf, vormen voor hem nog steeds een zeer aangename herinnering. WIJZIGINGEN IN DE UITZENDING VAN WEERBERICHTEN. Bij ministerieele beschikking van 29 Dec. is met ingang van 1 Januari 1939 een wijziging gebracht in de tijden, waarop de radiotelefonische weerberichten van het K.N.M.I. met den zender van dit Instituut op 1420 meter golflengte, dagelijks worden uitgeseind. De wijzigingen betreffen zoowel de tijdstippen als de Inhoud. Wat den tijd betreft, zijn de tijdstippen 10.50 uur en 1955 uur Amsterdamsche HJd op werkdagen, vervangen door 11.40 uur en 21.— uur Amsterdamsche tijd. De uitzending van 12.55 uur ls onveranderd gebleven en evenzoo de uitzending van 1955 uur van bet avondweerbericht op Zon- en Feestdagen. De ir.houd is, voor zoover de gesproken tekst betreft, gelijk gebleven. Het telegrafisch gedeelte in codscijfers is echter vervangen. Voor de nachtvorstweerberichten zijn vaste data van begin en eind vastgesteld, en wel resp. 1 April en 15 September en 1 Juli en 15 November. De tijden van uitseinen zijn niet veranderd en wel 15.45 uur Amsterdamsche tijd en onmiddellijk na het avondweerbericht van 21.— uur Amsterdamsche tijd. Met ingang van den zomertijd wordt het avondweerbericht op werkdagen te 22.— uur Amsterdamsche zomertijd, en op Zon- en Feestdagen te 21. —uur Amsterdamsche zomertijd uitgesproken. DE „ZEELEEUW" EN DE „VON GEUSAU" OP URK AANGEKOMEN. Donderdagmiddag half drie is de motorboot „Zeeleeuw" welke 's morgens om 5 uur met zevenhonderd kilogram post van Kampen was vertrokken, op Urk aangekomen. Door den krachtlgen Noordelijken wind is het ijs vaneen gescheurd. De „Von Geusau" ls eveneens op Urk aangekomen. Mr. J. C. A. EVER WIJN OVERLEDEN. Donderdagmiddag is ten zijnen huize te Noordwijk plotseling overleden Mr. J. C. A. Everwijn, oud-gezant van Nederland te Washington. SCHRIFTELIJKE VRAGEN. Het Tweede Kamerlid, de heer Amelink, heeft aan den Minister van Sociale Zaken de volgende vragen gesteld : 1. Is het juist, dat voor den Haagschen Besturenbond een pand zal worden gebouwd, waarvoor genoemde Bestuurdersbond den grond en de materialen heeft te bekostigen doch de loonkosten door het rijk en de gemeente 's-Gravenhage zullen worden betaald? 2. Is het juist, dat behalve een deel van het werk, dat uitgevoerd zal worden door jeugdige werkloozen ter bevordering hunner vakkennis, dit pand zal worden gebouwd in 40-urige werkweek door volslagen arbeiders, onder de bepalingen van de collectieve arbeidsovereenkomst voor het bouwbedrijf, ook voor wat de hoogte der loonen betreft ? 3. Is het juist, dat in dit gebouw gevestigd zullen worden behalve stempellokalen voor „modern" georganiseerde werkloozen, kantoren van de sociaal-democratische vakbeweging en lokalen, bestemd voor het sociaal-democta tische jeugdwerk ? 4. Indien deze vragen bevestigend worden beantwoord, wil de minister dan de motieven mededeelen, op grond waarvan de overheid de betaling der loonen voor den bouw van dit gebouw voor haar rekening heeft genomen ? --- Zeven personen werden gewond bij de gasontploffing in een huis van de „East Zeven personen werden gewond bij de gasontploffing in een huis van de „East India bock Road". te Londen. De brandweer by het opruimingswerk na de instorting. --- PRAETHOEKJE FOR DE FRYSKE BERN. Béste bern. Ik winskje jimme yn 1939 allegearre Gods seine ta. Myn tank for de moaije Nijjierskaerten, dy't ik 1-rigen haw. As ik my net forsin wierder ien by fen de femylje Alkema, Makkum, Harmen Kamstra, Makkum, Grytsje en Martha Hellingwerf, Makkum en in hiele moaijen fen Douwe de Vries, Rügehuzen. En nou scille wy mar fen ein sette mei üs earste briefwiksel yn it nije jier. Briefwiksel. „De Makkumers": Martha: De winter wille wier gau oer hen? Dü kinst nou yn elts gefal ride. As it wer friest bistü klear. Grytsje II: Hwet in béste neef net? Né, it wier in koarte iiswille. It kwakkelt nou sa'n bytsje. Antsje: Prachtige kedootsjei hjer. O ja, dü scoeste hwet postsegel3 hawwe. It vviei i troch 't sin gongen. Mar 'k scil dy bwet tastjüre. Op it rapport 2% punt foarnt Sa hea-t it nou to wêzen. Hlndrik I: Ja, det kin wol better. Wit.-.t' hwet? Earst dy readen der üt. Doch op dy ta:iken marris tige dyn 'bês^. Den scilst' fis sje:i. It nea sitte litte. Tsjeard Theunis Wind, Oasingaïiuz.en: Né, dit scoe 't my ek net. Mem scil blm wol in droech pak klean jown hawwe en tieit in wan bruyen. Mar hy hie wille as wetter yn 't wetter hawn. Hast al in sniehüs makKe : Feikje K. Bakker, Gau: Hastü noch gjin krige? Dat liket my raer ta. Ik haw se seis net forstjürd. Scoestü forjitten wêze. Den scil 'k it gau yn oarder meitsje. Aeltsje Visser, Birdaerd: It is in lest det wit ik wol. As wy de kjeld er yn hlenen makken wy it hwet fet. It iis is nou mei de snie ek net mear to biriden. Sytske Visser, Birdaerd: Kr^kt, ai dwaende went it wol. Dos jimme sieten op dümny to wachtsjen, dy't weibleau. 't V ier tige sneu. Japik Oegema, Holwert: De dik^n scille der by jimme noch wol oars ütsjen as de strjitten hjirre. De snieskeppers hawwe hjir de snie safolle müchlik opromme. Jan Bilker, Holwert: Dü kinst' wol fortelle. De Bilt hat wol gelyk krlge — it ls noch kwakkeljen — rein, snie en In bytsje froast. Det spiltsje liket my aerdich ta. Ik scil dat stikje fen dyn brief oerskriuwe. Dat is faeks ek wol hwet for de oare bern. „Wy hawwe op Aldjiersjoune oan it sprekwlrd sykjen west. Dat ls s&: Ien giet yn de gong en sjongt dér mar hwet. hwent hy mei neat hearre. Dêr binnen tinke se in sprekwird op, en dêr moat elk in wirdtsje fen sizze. Den mei er der yn komme. Hy freget de earste en sa mar troch. Op 't lést wirdt hy it sprekwird wol v, iis. Froukje fen Dam, Warns: Ek al forkülden. Det binne in protte minsken. Ho gong lt de foardrager by jimme 6f? In goed rapport. It hie ekris sa net wêze moatten Aukje fen Dam, Warns: Ek wol in goed rapport. Dü ropst net sa tige lüd. Kin 't better? Op sniebaljen hast fensels wol in tslen. . Ny riedllng. Ik bin roun en wyt Earst wirdt ik meastal sean Den docht men my üt 'e klean Goên bakke ef klopje my altyd Hwa ls 't dy't nou slzze kin Hwet eft ik feitlik bin? Nye les. Skriuw oer: drüf druven sküf skuven nüt nuten rüt ruten. Del bem Jimme frjeon Mastcr BOKKE. ---