Advertentie 5 Werelds beste Hoest-siroop is ongetwijfeld AKKER's AbdUslroop, bevattende een twintigtal kruiden, alle heilzaam voor de ademhalingsorganen, ir. de juiste vermenging en samenstelling. De werking is krachtig en snel. Kruiden hebben geen nadeelen voor de andere lichaamsorganen. Daarom komt den laatsten tijd de medische wereld weer veel van chemische op plantaardige middelen terug. De reeds zoo krachtige werking van Abdijsiroop is thans bovendien nog versterkt o.a. door het toevoegen van ..codeïne", de sterkste hoestbedwingende stof. Gebruikt daarom : éM Eenigeder 20 kruiden AKKER'S v^zst&zJcte ABDIJSIROOP tegen hoest, griep, bronchitis, asthm<* Flacon 90 cl., f 1.50. f 2.40. f 4 .20. Alom verkrijgba» --- LANDBOUWKRONIEK. REHABILITATIE ! Na onze laatste kroniek ontvingen we nogmaals een schrijven van den heer E. J. Meinsma te Nes (W.D.). We nemen gaarne nota van hetgeen daarin gemeld wordt. Omdat het ons te doen is om de waarheid en niets anders dan de waarheid. En niet om gelijk of ongelijk te hebben. We trachtten de vorige maal aan te toonen, dat het niet geven van een advies betreffende de keuze van een secretaris voor het Pachtbureau, door de leden, die namens de P. M. v. L. er zitting in hebben, wel degelijk als een advies beschouwd werd. En dat daardoor de volle verantwoordelijkheid voor den gang der zaken komt voor rekening van het Bestuur der F. M. v. L. Toen het bekend werd, dat het Bestuur van de F. M. v. L. niet genegen was te adviseren den candidaat van den C. B. T. B. aan te wijzen, moest ieder begrepen, dat het zou gaan, zooals het geschiedde. Gezien de houding en de daden van de liberale heeren in het verleden. Hun voorgewende neutraliteit is altijd geweest een bewust negeeren van den Christeiijken invloed. En de neutrale houding tegenover het advies heeft precies als steeds in de historie tot resultaat gehad : negatie van de belijdende organisaties. In bovenvermeld schrijven zegt de heer Meinsma o.a. : „U is het met mij eens, dat er formeel op de houding van het Bestuur der F. M. v. L. geen aanmerking te maken is. 't Logisch gevolg hiervan kan geen ander ztjn dat dit Bestuur dan ook geen enkel verwijt treft. Uw beschuldiging is dan aan een verkeerd adres gericht. Niet het Bestuur van de F. M. v. L., maar het Pachtbureau is de schuldige. Afgezien nog van het feit, dat het Bestuur niet anders kon geven dan een advies, meende het zich ook hiervan te moeten onthouden ; dat het zich met het geven van een advies toch met de zaak bemoeien ging. „Met een zaak die het niet aanging. Waar het geheel buiten stond". Nu legt de heer Meinsma ons iets in den mond, wat we niet beweerden. We zelden niet, dat er formeel op de houding van het Bestuur der F. M. v. L. niets aan te merken was, maar v/e schreven, dat deze houding formeel te verdedigen was. Misschièn drukten we ons daarbij iets te zwak uit. Om maar alle onnoodige scherpheid, die verbittert, te vermijden. De Minister oordeelde over deze kwestie geheel anders. Hij verzocht aan de C. L. O. de leiding te nemen bij de oprichttóg van de Pacht-bureau's en bij alles wat daarmee annex was. Dus ook bij die van de verdeeling der 22 functies. Volgens Z.Ex. was dat wel een zaak, waarmee de Landbouworganisaties „iets te maken hadden". „Waar ze niet buiten stonden". Als ze aan het verzoek van den Minister gehoor wilden geven, de leiding te nemen, hadden ze zich niet eerder geheel van hun opdracht gekweten, voor alles in kannen en kruiken was. Zooals de A.B.T.B. en de C.B.T.B. dat trachtten te doen, en zooals dat door de Neutrale landbouwmaatschappijen in de meeste provincies begrepen werd. En nu de rechtsche leden van het Bestuur der Fr. M. v. L. De heer Meinsma zal het m(j eens zijn, dat alle leden van een Bestuur verantwoordelijk zijn voor de genomen besluiten. Ook al zijn ze na oppositie van een minderheid tot stand gekomen. Vandaar, dat hij zich geroepen gevoelde de houding van het Bestuur te verdedigen. In zijn eerste schrijven werd deze zelfs de „eenig verdedigbare" genoemd. Intusschen verzocht de heer Meinsma cns „zijn schuld in de zaak te bewijzen of hem te willen rehabiliteeren". Wie ons eerste artikel goed leest, begrijpt, dat we nimmer beweerd hebben, dat de heer Meinsma, noch een ander rechtsch Bestuurslid, meegewerkt heeft tot het besluit, zooals het door het Bestuur genomen werd. H\j neme het ons echter niet kwalijk, wanneer we beweren, dat de niet ingewijden uit zijn kwalificatie van het Bestuursstandpunt als het „eenig verdedigbare" wel moesten begrijpen, dat hij de houding van het Bestuur volkomen voor zijn rekening nam. Het zelfs toejuichte. We vermoedden, dat dit in het geheel niet net geval was. Dat hij zich alleen uit een gevoel van ridderlijkheid geroepen gevoelde het Bestuursstandpunt te verdedigen. Wat we in hem prijzen. Hoe gevaarlijk het ook moge zijn. We hebben uit zijn tweede schrijven de zekerheid gekregen, dat ons vermoeden juist was. Daarin vermeldt hij, dat hij zijn best gedaan heeft het Bestuur tot het gewenschte advies te bewegen. Hij heeft dus al zijn welsprekendheid (en die is niet gering) aangewend om het Bestuur te bewegen niet het „eenig verdedigbare" standpunt in te nemen. We verblijden er ons oprecht over, dit mede te kunnen deelen. Hiermede hebben niet wij, maar heeft de heer Meinsma zichzelf gerehabiliteerd. En daarmee wordt menige legende, die zich bezig was te vormen, uit de wereld geholpen. In de vorige kroniek schreven we, dat we weloverwogen de alinea van de verantwoordelijkheid der -Rechtsche Bestuursleden geschreven hadden. Louter alleen om daarmee aan te toonen hoe moeilijk de positie van de heeren langzamerhand wordt in het Bestuur van de F. M. v. L. En als we ons niet vergissen heeft de discussie, die uit deze „toepassing" voortgevloeid is, dit nog duidelijker gemaakt, dan de gewraakte alinea zelf. M. de V. t o --- De jongen verliest zijn vaderland Een moeder orengt mij een bezoek om over haar jongen te spreken. Vele moeders komen hier vragend, angstig, om raad en hulp te zoeken. Iedere moeder heeft vrees voor haar zoon ea iedere moeder wil voor haar kind den weg door 't leven effenen, too goed zij het maar kan. Wat ts 't toch met een moeüer, met een vrouw, wia God het grootste schonk en die voor dit Kaar kind tot het zwaarste offer bereid is — ea daarbij toch zoo dikwijls de ernstigste fouten maakt. ' Een moeder 1* bij mij gekomen. Zij zit in den zetel en weent. Ik houd mij stil en wacht af. Wanneer de wenschen tot ons komen en leed dragen, aioeten wij kunnen wachten, tot de andere de Innerlijke vrijmoedigheid Verkrijgt dat uit te «preken, wat hem neerdrukt en kwelt. ,,U moet mij helpen", zegt de vrouw. „Ik kan niet verder en weet geen raad". „Als ik kan, gaarne". „Gij moet mijn Jongen zeggen, dat ik zijn o.oeder niet ben". Dat had ik niet verwacht. Zulk een opdracht ontving ik tot dusver in mijn leven nog niet. Ik zie den ..ongen voor mi), wlen ik dat zeggen moet, den ^rooten kerel, die door allen in onze jongensgroep Gautama genoemd wordt, omdat hij zoo wijs is en steeds het Juiste antwoord op elke vraag hreft, wijl iets aan hem steeds aan een Aziatische» wijze herinnert. Ik ben thans drie jaren leider van die groep. Wij kunnen op elkaar rekenen in vreugd en droefheid en hebben dikwijls op gemeenschappelijke reizen van elkander genoten. Veertig jongens behooren ertoe, zesdeklassers en vijfde-klassers. Gautama is een van de jongsten, maar iemand, die de meesten in kennis en \vet3ii ver te boven gaat. Dat zijn leven geheel oj;; lat ir het willen en de bedoeling van onzen bond weet ieder, en ieder verwacht, dat deze jongen eens iets beteekenen zal voor onzen bond. De Heer van onze groep is Christus, wij zijn Zijn volgelingen en onze Gautama is een van de trouwsten onder hen. Hij is vijftien jaar oud. Hij is een jongen al" al de anderen, wild, uitgelaten, bereid tot iederen onzin en zoo nu en dan droomerig en irf gedachten verzonken, omdat hij met zooveel in zijn leven nog niet „klaar" is. Men kan hem vertrouwen; zijn „ja" is ja; nog nooit heeft hij mij teleurgesteld. Uit vele van zijn uitdrukkingen weet ik, hoe groot de liefde van den jongen kerel voor zijn moeder is. Nu zit daar een vrouw vóór mij, die van mij eischt, hem te zeggen, dat zij zijn moeder niet is. „Wilt u mij vertellen, hoe dat alles zoo gekomen is en wat u drukt?" Het is een lange geschiedenis, die al vóór den grooten oorlog begon en daarmee eindigde, dat een Duitsch officier sneuvelde vooi Verdun. Zijn weduwe huwde met een anderen man. Diens reeds volwassen zonen kwamen niet in het gezin, maar in de vrouw leefde het verlangen naar een kind. Toen haar wensch niet in vervulling gir.g, sloeg men den anderen weg in. Op zekeren dag hielden de ouders een bundel wit linnen in de armen en daarin zat een pasgeboren knaapje gewikkeld. Een vreemd kind werd als eigen aangenomen. De jongen groeide voorspoedig op. Hij was de vreugde van het gezin. Hij kwam op school en werd de beste leerling in iedere klas. Wij wierven hem aan als lid van onze christelijke jeugdbeweging en htj werd spoedig een der trouwsten en ijverigsten: de raadsman en vriend van velen. Allen hielden van en bebeschermden hun „Gautama". Ik heb er dikwijls over nagedacht, waarom de anderen htm juist dien naam gaven. Een oplossing vond ik niet; maar toch moest ik telkens weer constateeren, dat de naam nog niet zoo slecht gevonden was. Paste hij bij zijn wijsheid, of moest de oorzaak gezocht worden in de buitenlandsché gelaatstrekken van den jongen? „U moet mij helpen", bedelde de vrouw. „De jongen is nu vijftien jaar. Hij is aangenomen, hij wordt ouder. En eens komt er toch een dag, waarop hij 't te weten komt. Ik ben er mrj maar al te zeer van bewust, dat wij de fout begaan hebben het hem niet eerder te hebben gezegd. Steeds hebben mijn man en ik het weer uitgesteld. We spraken af het hem te zeggen, als hij aangenomen werd, maar ook toen hebben wij 't verwaarloosd. Mijn man beweert telkens, dat ik verplicht ben het den jongen te zeggen. H ! j kan wel gelijk hebben, maar — ik durf niet. Misschien denkt u wel, dat het laf van mij is. Wat zal ik er van zeggen. Ik kan het hem niet duidelijk maken en dan bekruipt mij de groote angst, dat ik hem verliezen zal, dat onze innige verhouding plotseling verbroken wordt, dat we als vreemden tegenover elkander zullen staan". De vrouw weende stil in haar zakdoek. Ik zie haar aan en zie meteen den jongen. Wie had ooit kunnen vermoeden, dat deze belde menschen niet moeder en zoon waren? Lijken zij inderdaad niet veel op elkander? Ik neem mij voor over de vraag na te denken, of 't misschien mogelijk is, dat door het steeds samenzijn in de beslissende jaren een lichamelijke gelijkenis tot stand kan komen? „Ziet u", gaat de vrouw voort, „nr heb ik gedacht, of u mij niet zou kunnen en willen helpen. U kent den jongen en ik weet (wat u ook zeer goed bekend Ï3), dat hij zeer aan u hangt, dat hij u liefheeft, u vereert en in u een leidsman ziet en onvoorwaardelijk vertrouwen in u stelt. Zeg u het hem toch, maak u het hem duidelijk. Ik smeek u, doe het terwllle van den jonger. Ik kan het niet". Wij zitten lang bijeen en overleggen, wat we doen zullen. In d« eenzaamheid vraag- ik mfl af, wat God mij gebiedt hier te doen. Daarna weiger ik, aan het smeekend verlangen van de vrouw te voldoen. Het ls mij duidelijk geworden, dat ik het niet moet doen; dat het de plicht van de vrouw is, den Jongen op de hoogte te brengen; dat van haar het verlossende woord moet komen, waardoor alleen het vertrouwen tusschen moeder en zoon bewaard kan blijven. Zij ziet het in. Zij zal het doen, belooft ze mij en — doet het niet. Jaren zijn voorbijgegaan, lange jaren. Ik maakte een reis om de wereld, in Dultschlands dienst. En toen .itond ik weer in Berlijn op het perron met al mijn oude jongens om mij heen, die in dien tijd door een ande- waren geleld. Mijn jongens, blond en groot, — en allen nog meer uit de kluiten gewassen — en tusschen hen In, vroolijk lachend, Gautama. Toen ik hem zag, herinnerde ik mij de oude geschiedenis. I 1 : had er werkelijk temidden van alles, wat daarbuiten op mij aanstormde, niet meer aan gedacht. Wat hij wel gezegd zou hebben, toen zijn moeder 't hem vertelde? Den volgenden dag ls de vrouw er weder, een van de eersten, die mij bezoekt. Wat is zij oud geworden en vermagerd, met tranen jn de oogen. Eer zi) nog een woord gesproken heeft, weet ik reeds alles. Zij heeft 't hem nog steeds niet verteld en nu is de Jongen Intusschen achttien jaar geworden; over eenige weken zal hij zijn eindexamen voor 't gymnasium afleggen en lk weet, dat dit met een zeer gunstig gevolg zal zijn. In Dultschland is in de jaren, dat ik buitenslands was, zeer veel veranderd. Iets nieuws ls aangebroken, een nieuwe tijd, een nieuwe hoop is er verrezen; er is een „Führer" opgestaan. Ik ben In het derde rijk teruggekeerd en vind het oude verlangen naar een sterk, zelfbewust en trotsch vaderland vervuld. Orde heerscht er In het nieuwe Dultschland, strenge tucht, een doelbewust streven naar de toekomst. Ben volksgemeenschap opgebouwd worden op den grondslag van ras-zuiverheid en volksbewustzijn. Op dezen weg moet de Duitsche jeugd de ouderen vóórgaan. Zij beteekent de toekomst: haar levensopvatting zal beslissend ziju voor de komende geslachten van het Duitsche volk. Vreemde elementen behooren bij deze ontwikkeling uitgestooten te worden. De mensch van het Noorden alleen zal het recht hebben, mee te werken bij den bouw van het nieuwe Duitschland. Wie anders is heeft geen recht on is niet in staat burger te zijn in het nieuwe rijk. Vóór mij zit een vrouw en weent. „Ik slaap 's nachts niet meer. Nooit heb ik meer een rustig oogenblik. Mijn gezondheid is geknakt en mijn leven waardeloos. Nog steeds heb ik het den jongen niet gezegd, nog altijd weet hij niet, dat ik zijn moeder niet ben en mijn man niet zijn vader. Maar dat lijkt mij thans zoo klein en onbeduidend tegenover het vreeselijke, dat zijn leven vernietigen zal, dat den jongen doodt!" De vrouw snikt; haar gansche lichaam siddert. Tranen staan in haar oogen en loopen in stroomen over haar vermagerde, ingevallen wangen. „Weet u, dat de Jongen met zijn geheele hart vol geestdrift instemt met het nieuwe, dat in Duitschland zich ontwikkelt en reeds ontstaan is? Weet u, daihfl vol liefdo zich geheel en al daarvoor geeft, zooals u wel van hem bekend is? Boven zijn bed hangt de vlag van het nieuwe rijk en prijken de afbeeldingen van den Führer en diens getrouwen. En thans moet ik den jongen zeggen, dat 't voor hem onmogelij' is; dat hij die vlag en die portretten moet verwijderen, dat hij zich over dat nieuwe niet verheugen mag en ï ooit meewerken kan en zal om dat doel te bereiken, want hfl is «en J o o d". Kan mij Mn Blag uwaarder itreffen dan dit woord? Ik weet, dat daardoor een mensch te gronde gaat. Een jongen zal geen toekomst meer hebben en geen vaderland; geen vader en geen moeder. Een jongmensch was Duitscher en mag het voortaan niet meer zijn. Ik zie hem voor mij staan, terwijl hg lacht en zijn liederen zingt. Ik kan mij levendig voorstellen, wat hg In de jaren, waarin ik afwezig was, heeft doorleefd, hoe hij zich verheugde over het nieuwe en er zich vol geestdrift en met zgn gansche hart aan overgaf. Of hg dat evenwel werkelijk kan? Plotseling is die gedachte in mijn hersenen opgekomen. Hy heefc immers Joodsch bloed in de aderen? Nu weet ik ook, waarom de jongens van onze groep hem dien naam gaven; niemand wist het en toch werd 't door allen gevoeld. Iets wat ons vreemd was v.oei ..ons in zijn nabgheid aan. De anderen gaven hem een Aziatischen naam, onbewust en toch met het gansche natuurlijke instinct der jeugd. Hij kan onmogeiyk een echte Duitscher zijn zoo hamert het mij door het hoofd. Ik heb de boeken, die de theorieën over de rassenleer verkondigen, gelezen. Ik weet. dat zij beweren, dat het onmogelijk is, dat hij door opvoeding, en voortdurend verkeer in een echt Duitsch gezin anders wordt. Het bloed verloochent zich niet; erfgoed blijft erfgoed. Of zouden hun theorieën toch tenslotte valse h zijn? Is hier misschien de uitzondering, die den regel bevestigt? De eene vraag verdringt de andere, en voor i mtj zit een vrouw, die een achttienjarigen jon gen zeggen moet, dat zij niet zijn moeder is en haar man niet zyn vader; — die hem bekennen en openbaren moet, dat hij .Toodsch bloed in de aderen heeft en dat hij nooit Duitscher zyn kan cn de vlag van het nieuwe rijk naar beneden moet halen en uit zijn kamer verwijderen. Het is stil geworden tusschen ons beiden, leder is bezig met zijn eigen gedachten. In den hoek van bet vertrek tikt regelmatig het uurwerk, de slinger gaat rustig heen en weer, en in de gang klinkt het slaan van de klok. Daarop vertelt de vrouw, hoe alles zoo geworden is en aan 't rollen kwam, toen de jongen op zekeren dag uit de school kwam en de formulieren meebracht, die ingevuld moesten worden met het oog op het eindexamen, om na te kunnen gaan, of hij van Arische afkomst was en dus zyn studiën aan een Duitsche hoogeschool kon voortzetten. Op dit oogenblik begreep de vrouw, dat thans de beslissing moest komen en zij gedwongen werd te spreken. Wat zal het gevolg zijn? Zij heeft het zich in de slapelooze nachten honderd-, ja duizendmaal afgevraagd en bij zichzelve overlegd, hoe zij het hem mededeelen zal. Hoe zal hij het opnemen en wat zal 't einde zijn? Haar gezinsleven zal onherroepeiyk gebroken zijn. „Is de vader, of wel de moeder van Joodsche afkomst?" „Beiden". „Volbloed Joden?" roep ik luid. „Ja". „En dat heeft u geweten, al die jaren en toch hebt gij dien jongen als uw zoon aangenomen, ofschoon gij het wist? „Overstelpt u mg ook nog met verwijten ? Al de anderen zullen dat wel doen, als zy het hooren Ik kende de ouders. De jongen kwam te vroeg en de ouders zouden er hun positie in de maatschappg door verliezen. Daarom werd de jongen op een verborgen plekje geboren en door mg als kind aangenomen". „En de moeder stond haar kind af, om zich ir de „maatschappij" niet te blameeren ? Echt Joodsch. Het bewijst veel en toont opnieuw duideiyk, hoe ver het met dit volk gekomen is. Dat gij echter, als Duitsche vrouw, dr.arin toestemdet en daartoe meewerktet ! ?" „Ik had medeiyden met den jonger, en ik begeerde een kind. En wie heeft ons dat alles vroeger gezegd en wat wisten wij van vragen over rassen-zuiverheid?" „Gij hebt ons allen onkundig gelaten over het feit, dat de jongen een Jood is. Daaruit blijkt, dat- gij-zelf gevoeldet, dat 't niet geheei was, zooals het behoorde. „Hg was al die jaren zoo lief voor mij. Ik heb hem dadelijk na de geboorte laten doopen. Hy is Duitsch opgevoed en hg is Duitscher in zijn denken, gevoelen en handelen". „Als een Jood dat tenminste kan". „Maar u kent den jongen toch? U weet, hoe hij denkt en hoe hij tegenover het volk en zijn „Führer" staat. Ik heb hem chistelgk opgevoed. Moet ik dat nog opzettelgk aantoonen, of weet u niet het best, hoe hy in den kring, die door u geleid werd, in zijn diepste wezen door Christus gegrepen werd en zgn geheele leven daarnaar inrichtte en nu ook zgn roeping daarin ziet, zoodat hy theoloog wil worden? God weet, dat de jongen in hart en nieren Duitscher is en bovendien een christen". „Hij blgft naar het ras een Jood". „Door onze opvoeding hebben wy het ras overwonnen en u heeft daartoe nog het meeste meegewerkt, daar u den jongen den Christ'in al Zgn verhevenheid zoodanig getoond heEl, dat zijn leven er nu door beheerscht wordt" „Dus een verbreking van alle regelen der rassentheorie? — Neen, maar Gods almachtige inwerking in zijn leven heeft hem Innerlijk veranderd en vernieuwd. De staat kan echter onmogelijk zijn doel voor het zuiverhouden of liever de zuivering van het Duitsche volk bepalen naar de grondstellingen, die in het Rijk Gods gelden. Ik weet, dat Gods Geest in het hart van uw jongen iets geheel nieuws heeft geschapen; maar ik ken d&t type van zijn rasgenooten, dat ons volk en de wereld uitzuigt en tegen elkander in 't harnas jaagt, menschen zonder geloof en geweten en zonder verantwoordelijkheidsgevoel tegenover de wereld en God. Ik ben een Duitscher en wil niet, dat zy over ons volk zullen heerschen. En ook als christen weet ik, dat zg onze vganden zijn. Zooals zij eertijds Christus aan het kruis sloegen, doen zg het ook nu nog. zy roepen het uit, dat zyn bloed over hen en hunne kinderen kome. Thans drukt Gods hand zwaar op dat volk en die het terecht moeten wijzen zgn de geeselen, waarmee Hy het kastijdt. Het is niet gemakkelijk als zulke geeselen gebruikt te worden, en aangenaam evenmin. Zg, die onschuldig lgden, hebben dat aan hun afkomst te danken. Gods vloek rust op het volk, dat Zijn ger.ade van zich stiet. Het is de wereld ten vloek geworden. En God heeft sommigen tot jagers aangesteld, om het volk te jagen en daarheen te voeren, waar God het hebben wil. In Christus ligt de verlossing, wat allerminst beteekent, dat daardoor de scheidsmuren der rassen vervallen". „Maar wat zal er dan van myn jongen worden?" „Hg draagt evenals de anderen Men vloek en als christen is hij tegelijkertijd een verkondiger van de genade Gods in Christus Jezus, die voor het Joodsche volk evengoed gekomen is als voor de geheele wereld. Daarin ligt zgn levensroeping. Waar hy deze vervullen zal en mag, zal God hem toonen". „Wil u het hem zeggen? Ik smeek er u om". „Neen, gij moet zelf met hem spreken en ik weet, dat God u het juiste woord zal doen vinden". „Ik geloof niet, dat ik het kan doen " De vrouw gaat heen en een menschelijke angst overvalt my, hoe dat afloopen zal. Hoe zal de jongen dat doorstaan? Zal zyn innerlijke kracht sterk genoeg zgn, dat te verdragen? Ik kan mij voorstellen, dat een mensch onder zulk een last bezwykt De moeder heeft het den jongen gezegd. Hij komt nog denzelfden dag bij my er wfl zitten lang bg elkander. Dit samenzyn is voor mg een openbaring en geeft my kracht. Ik ben beschaamd geworden en er volstrekt niet zeker van, of ik het zoo verdragen zou hebben als deze jongen, als dit my overkomen was, zoo plotseling ! „Ik weet", zegt hij eenvoudig, „dat God het zoo wil en ik het uit Zijne hand moet aannemen; doch dat Hij mij ook de kracht zal geven, het te overwinnen". De jongen is in die dagen gerijpt. Zijn weg in deze wereld zal zwaar zijn. Maar dit weet ik ook, dat God hem gebruiken zal, om Zgn genade te verkondigen, die genade, die een vloek tot een zegen kan maken. In een bijeenkomst van Dultschers heb ik de geschiedenis van Gautama verhaald. „De staat is gruwzaam wreed", zeggen sommigen. „Niets meer dan rechtvaardig", merken anderen op. „Ik bengd den jongen om zulk een geloof", fluistert langzaam een oud man. „Wel", zegt de naast hem zittende opgewonden, „ik had mij een kogel door het hoofd gejaagd; dat had ik vrij wat flinker gevonden". „De arme vrouw", zuchtte een moeder. „Zij behooit alsnog gestraft te worden". „En hoe kan God dit alles toelaten?" vraagt de student in de rechten. „Ik weet, dat God uit vloek zegen kan doen voortkomen en dat Hr| daartoe menschen gebruikt. Menschen, die alaan, èn menschen die dulden en daarin rijp worden vooi hun taak als werktuig in Gods hand". --- Advertentie HEEFT U INTERESSt VOOR CENTRALE VERWARMING? DOCH IS DE AANLEQ U TE DUUR ? PROBEERT U HET EENS BIJ Fa. J. ROSIER 4 Zn. TE DOKKUM DOOR ENORME OMZET IN MISLEIDINGEN zijn onze prijzen BENEDEN ELKt CONCURRENTIE --- RECHTSVRAGEN. Ui deze rubriek wordeD eenvoudige rechtsvragen van abonné's beantwoord. De vragen moeten worden toegezonden aan de redactie van bet Friesch Dagblad. Bij de vraag moeten ƒ0.30 aan postzegels ingesloten worden. o VRAAG: Hoe staat het met de ziekteverzekering van een dienstbode voor een dag? P. K. te E. ANTWOORD: Waarschijnlijk wordt bedoeld of zulk eer dienstbode onder de wettelijke bepalingen van de ziektewei valt. Dit is niet het geval. En verplichting tot verzekering bestaat evenmin. Wel is de werkgever verplicht aan de dienstbode haar loon te betalen voor eenen betrekkelijk korten tijd, wanneer zij tengevolge van ziekte verhinderd is haar arbeid te verrichten, tenzij de ziekte door haar opzet of onzedelijkheid is veroorzaakt of gevolg is van een lichaamsgebrek, waaromtrent zij bij het aangaan der overeenkomst den werkgever opzettelijk valsche inlichtingen heeft gegeven. --- UIT FRIESLAND. JUBILEUM G. LANGHOUT. OUDEGA (Sm.) Ter gelegenheid van het zilveren ambtsjubileum van den heer G. Langhout, H. d. Sch. alhier is hier Dinsdag feest gevierd. In de versierde school had des voormiddags een samenkomst plaats waarin de jubilaris hartelijk werd toegesproken door dhr. S. Dijkstra, eerste onderwijzer namens het personeel, die meester Langhouts loopbaan in een vertelling verwerkte ; namens het schoolbestuur door de voorz. M. Riemersma en namens de kinderen door de kinderen zelf, die een voor dit feit een toepasselijk lied zongen, terwijl een en ander van eenige blijken van waardeering vergezeld ging. De jubilaris voerde hierna zelf het woord en dankte voor deze hartelijkheden en tracteerde de kinderen op versnaperingen. 's Avonds bood de jublaris in de school een door genoodigden druk bezochte receptie aan waarin ook op verschillende wijze mocht blijken dat meester Langhout hier in een betrekkelijk kort tijdsverloop een groote plaats heeft ingenomen. De Muziekvereen. wier leider de Jubilaris steeds is, bracht een serenade en gelukwensch en tenslotte kwam deze zelf aan het woord dank brengend aan allen die tot deze onvergetelijke dag bijdroegen, aan zijn ouders, hier aanwezig, doch bovenal aan Hem, Wien alle lof en dank toekomt. Soli Deo Gloria. Uit alle vorige standplaatsen waren tal van gelukwensehen den jubilaris toegestroomd, waarin tot uiting kwam de waardeering voor persoon en arbeid ook daar nog. Een waardige herdenking van een tot dankbaarheid stemmend feit. BOEZEMWATERSTAND. De gemiddelde stand van het boezemwater was volgens den wekelijkschen peilstaat; den 27 Dec. 14.1 c.M. ) 28 Dec. 15.1 c.M.) 29 Dec. 10.1 c.M.) SO Dec. 18.8 c.M.) boven zomerpell 31 Dec. 21.8 c.M. ) 1 Jan. 22.3 c.M.) 2 Jan. 25.3 c.M.) In dien tijd is gestroomd met de volgende zeesluizen : de Friesche Sluis gedurende 14 u. 30 min. ; te Nieuwezijlen, gedurende 17 u. 80 min. ; te Roptazijl, gedurende 16 u. 35 min. ; te Harlingen, gedurende 13 u. 25 min. Volgens den laatsten waarnemingsdag was het boezemwater 11.3 c.M. hooger dan de vorige week. Het grootste verschil in waterstand, waargenomen op den 2 Januari, was 25 c.M., zijnde 18 c.M. boven Zp. te Dokkum en 43 c.M. boven Zp. te Spaltebrug. BESMETTELIJKE VEEZIEKTEN. Gedurende de maand December j.1. zijn in de provincie Friesland de volgende gevallen van besmettelijke veeziekten geconstateerd : mönd- en klauwzeer 292 gevallen en wel in de gemeenten : Achtkarspelen 24, Ameland 9, Baarderadeel 2, Barradeel 6, Het Bildt 6, Dantumadeel 12, Ferwerderadeel 9, Franekeradeel 3, Gaasterlind 3, Harlingen 1, Haskerland 5, Heerenveen 12, Hemelumer Oldephaert c.a. 2, Hennaarderadeel 2, Idaarderadeel 4, Kollumerland c.a. 11, Leeuwarderadeel 3, Menaldumadeel 4, Oostdongeradeel 7, Ooststellingwerf 41, Opsterland 20, Rauwerderhem 3, Smallingerland 20, Sneek 1, Tietjerksteradeel 34, Utingëradeel 5, Westdongeradeel 7, Weststellingwerf 33, Wonseradeel 1 en Wijmbritseradeel 2 ; rot kreupel btj 1 schaap in de gemeente Heerenveen ; miltvuuur 4 gevallen en wel bij 3 dieren van 1 eigenaar in de gemeente Kollumerland c.a. en 1 dier in de gemeente Weststellingwerf. ERNSTIGE VAL. NIJEGA. Toen de heer J. v. d. Velde te Opeipde zich vanuit het café Schuringa naar een autobus van de N. T. M. zou begeven, kwam hij bij het verlaten hiervan dusdanig te vallen dat hij zich niet meer voort kon bewegen. De te hulp geroepen geneesheer constateerde dat v. d. V. zijn rug min of meer ernstig had bezeerd. — De burgerwoning, eigen aan en bewoond door L. L. v. d. Lei is uit de hand verkocht aan J. Steendam, manufacturier te Drachten. DE DRAAIBRUG TE WARNS. WARNS. Over het jaar 1938 passeerden de Draaiburg te Warns 11.813 schepen met een totale tonnenmaat van 1.271.600. In '37 waren deze cijfers 12.514 en 1.339.802. Een kleine teruggang dus, doch het feit dat de brug sedert 17 Dec. wegens ijs dicht was en in Sept. Galamadammen 14 dagen gesloten ls geweest, is de gedachte „de schippers willen Stavoren niet" te gewaagd. Het cijfer van 1937 was zeer zeker ruim gehaald als we de laatste 2 maanden tegenover elkaar plaatsen : in November ruim 1100 schepen en in December ruim 500. Hierbij z Ö n nie t inbegrepen de 2 beurtschepen die wekelijks van Warns op Sneek varen en de brug ook passeeren. Ook passeerden de brug over de maanden Juni tot en met Sept. 765 luxe vaartuigen. GLADDE WEGEN. TERNAARD. Door de gladheid van de weg en de groote hoeveelheid sneeuw ter plaatse reed Donderdagmiddag bij het passeeren van een andere auto, de personenauto van den heer M. J. van Sinderen alhier bij ons dorp in de Oosteindsche vaart. De eigenaar, die zelf de auto bestuurde, werd spoedig op het droge geholpen. Doordat hij gedeeltelijk op het ijs bleef hangen, wist de kraanwagen uit Dokkum de auto spoedig weer op de wal te brengen. De schade aan de auto bleek nog wat mee te vallen. SPAARREGELING. KOLLUM. De spaarregeling in deze gemeente werkt nu vanaf 1 November 1937. Sedert dien zijn tot het einde van December 1938 in totaal 10.997 zegels geplakt ter waarde van een kwartje, waarvan 3689 met een suppletie van 40 ets. en 7308 met een toeslag van 25 ets. Met de extra toeslag uit het kleedingfonds bedroegen de ontvangsten in totaal ƒ6746,14, waarvoor ongeveer 1000 bons zijn uitgegeven. Het aantal spaarders bedraagt thans 226. AUTO TE WATER. HAULERWIJK. Misleid door de sneeuw, waardoor het opschrift op een waarschuwingsbord : „Geen doorloopende weg" onzichtbaar werd, reed een vrachtauto Woensdagmiddag de weg door naar do zuivelfabriek inplaats van over de brug te rijden, die links van de weg afsloeg. Op het eind van de weg, vlak tegenover de zuivelfabriek ging de cabine de vaart in. Gelukkig wisten de chauffeur en zijn zoontje nog bijtijds uit de auto te komen. Een kraanwagen van den heer Kijlstra uit Drachten was spoedig ter plaatse om de vrachtauto, die uit Rotterdam kwam, uit ziin netelige positie te verlossen. MENALDUM. Onder presidium van Ds. S. J. de Hoest hield de Vereen, voor Chr. Volksonderwijs haar jaarvergadering. Het aftr. bestuurslid O. Plat werd herkozen. Door het hoofd der school werden verschillende :~ipdedeelingen gedaan over de melkverstrekking aan de schoolkinderen en de koepok-inenting. Besloten werd de ouders de schoolkinderen in de gelegenheid te stellen zich uit te spreken over de al of niet-deelneming van deze melkverstrekking. OUDEGA (Sm.) De afd. van de C.B.T.B. kwam in ledenvergadering bijeen onder leiding van dhr. Riemersma. Spr. was de heer Y. Tammlnga van Leeuwarden, voorz. van de Coöp. Exportslachterij te Akkrum. Deze zette de zaak uiteen zooals in dit blad wel meer is gememoreerd en het resultaat was dat practisch 100 pet. der aanwezige veehouders zich als lid van Akkrum lieten inschrijven. Eeo mooi resultaat. BERLIKUM. Oudejaarsavond werd alhier door de diakenen der Ned. Herv. Gem. een uitdeeling gehouden uit het Brouwersfonds, aan weduwen van alle gezindten. Ieder ontving 2 witte brooden, 1 krentebrood, % pond natuurboter en ƒ 2.25 in contanten. Op Nieuwjaarsdag werd aan alle weduwen een Nieuwjaarsgift geschonken in de O. L. school groot ƒ 1 50. OPEINDE. De heer J. B. Poppema alhier behaalde op de tentoonstelling te Leeuwarden met een inzending van zes oud-Hollandsche tuimelaars zes le prijzen en drie eere-prijzen. Tevens kende men aan den inzender toe een beker voor de mooiste jonge duif in deze soort. — Alhier is uit de hand verkocht een Burgerwoning met erf en hok, eigen aan H. Hemrika en bewoond door W. Siebenga aan dhr. O. Lindeboom voor ƒ 2100.—. OPENBARE LEESZAAL EN BIBLIOTHEEK SNEEK. In de afgeloopen maand bedroeg het aantal bezoekers 240, en het aantal uitgeleende ban-.-"«z-zzrsxïz de werklooze.ikaart samen e banden waaronder 91 studieboeken. . _ In het afgeloopen jaar bedroeg het aan1 c 97986 (v j. 31998) en het aantal tal bezoekers 2798e iv. j uitgeleende banden 6864- (v. j. 684 ). fan werkloozen werd op vertoon van de stempelkaart samen uitgeleend 4032 (v. j. 4327) banden, waaronder 687 (v. J. 677) studieboeken. SNEEK. Sneeuw — gladde straten en — verschillende vergaderingen op dezelfde avond. Patrimonium kwam ook bijeen m-t een niet groot aantal bezoekers. Boven in Aere Perennlus had de Geref. Vereen, voor Drankbestrgding een vergadering met als spreker Ds. D. van Dijk van Groningen. Ook daar niet veel belangstelling. Nauwelijks had de voorz. van Patrimonium de vergadering geopend of er kwam een verzoek van boven of men bereid was de vergadering niet te doen doorgaan en het aantal bezoekers bij de spreekbeurt Ds. van Dijk zoo te vermeerderen. Dit werd goedgevonden en — Patrimonium bleef daarmede ook in de lijn van zgn streven: strijd tegen misstanden op sociaal terrein, waar zeker ook het drankkwaad geen onbetee!;enende rol in dat alles speelt. WORKUM. Zaterdagmorgen werd op het politiebureau in intiemen kring afscheid genomen van den hoofdagent van politi? ,f. v. d. Schaaf, die na een diensttijd van ruim 27 jaren, waarvan meer dan 20 te Workum met ingang van 1 Januari 1939 den politieloopbaan vaarwel zegt vegens het bereiken van den 55jarigen leeftij en zich te Leeuwarden gaat vestigen. In welgekozen woorden werd de scheidende politieman door den Gemeente-secretaris toegesproken, die hem namens de politie en het gemeenteperscneel dat in min of m->er directe aanraking met den hoofdagent samenwerkte, een wandelstok met zilveren handvat, waarin inscriptie, aanbood. Namens de collega's werd het woord gevoerd door den heer H. Paber, waarbij deze den scheidenden chef dankte voor de humane wijze waarop hij tegenover de agenten was opgetreden. Nadat de heer van der Schaaf een woord van dank had gesproken, ging het politiecorps naar het Stadhuis waar de Burgemeester nog afscheid van den hoofdagent nam. ST. JAC PAROCHIE. Ten einde voor 1939'40 te komen tot de spoedige afsluiting van een collectief contract, hebben de landarbeidersobnden aan de afdeelingen Het Bildt C B.T.B. en Fr Mij. v. L. een spoedige bespreking voorgesteld. BERLIKUM. Woensdagavond werd alhier ten overstaan van notaris J. de Boer provisioneel verkocht: perc. 1 huis aan de Hoofdstraat bod ƒ 2789.—• perc. 2, idem fn de Boterhoek bod ƒ2429.—: perc. 3, idem in de Kruisstraat bod ƒ 23S9 —: perc. 4, 27 are bouwland bod ƒ1269.—; perc. 5, 1.6 pdm. bouwland, bod ƒ 1489 p.p.; pcrc. 6, 2 stukjes bouwland 't Leeg ƒ453.— en ƒ656.—. LOOP DER BEVOLKING. WESTDONGERADEEL. Het aantal inwoners dezer gemeente bedroeg op 11 Januari 1938 : 7433, waarvan 3802 mannen en 3631 vrouwen. In 1938 zijn geboren 96 jongens en 81 meisjes, totaal 177. Er vestigden zich in de gemeente 138 mannen en 129 vrouwen, totaal 267. De vermeerdering bedroeg dus 234 mannen en 210 vrouwen, totaal 444 personen. Overleden zijn 41 mannen en 29 vrouwen, totaal 70. Vertrokken zijn 176 mannen en 182 vrouwen, totaal 358. De vermindering bedroeg derhalve 217 mannen en 211 vrouwen, totaal 428 personen. De bevolking vermeerderde dus met 17 mannen en verminderde met 1 vrouw. Totale vermeerdering 16 personen. Op 1 Januari 1939 bestond de bevolking alzoo uit 3819 mannen en 3630 vrouwen, totaal 7449 zielen. In het afgeloopen jaar zgn 54 huweiyken voltrokken. 1 vonnis tot echtscheiding werd ingeschreven. Levenloos werden aangegeven 4 jongens en 1 meisje. Aantal tweelinggeboorten 3. HINDELOOPEN. De bevolking bestond op 1 Januari 1938 uit 898 zielen, t.w. 484 m. en 414 vr. Zij vermeerderde door geboorte met 6 m. en 12 vr., door vestiging met 13 m. en 27 vr., totaal 58. zy verminderde door overlijden met 1 m. en 1 vr., door vertrek met 25 m. en 39 vr., totaal 58. De bevolking bestond derhalve op 31 December 1938 uit 898 zielen, t.w. 478 m. en 420 vr. BARRADEEL. Op 1 Januari 1938 bestond de bevolking dezer gemeente uit 3849 mannen en 3742 vrqjiwen, totaal 7591 inwoners. De bevolking vermeerderde gedurende het afgeloopen jaar door geboorte met 77 jongens en 67 meisjes ; door vestiging met 149 mannen en 182 vrouwen ; elders geboren kinderen, behoorende tot de bevolking dezer gemeente 2 jongens en 1 meisje ; de totale vermeerdering bedroeg dus 223 mannen en 250 vrouwen. De bevolking verminderde gedurende het afgeloopen jaar door overiyden met 38 mannen en 40 vrouwen ; door vertrek met 157 mannen en 191 yrouwen ; de totale vermindering bedroeg derhalve 155 mannen en 231 vrouwen. Gedurende het jaar 1938 vermeerderde de gemeenteiyke bevolking dus met 33 mannen en 19 vrouwen, zoodat op 31 December 1938 de bevolking bestond uit 3882 mannen en 3761 vrouwen, totaal 7643 inwoners. In het afgeloopen jaar werden 43 huweiyken voltrokken. FINALE TOEWIJZING. BALK. Alhier had voor de erven P. Wignand de finale toewijzing plaats van een woning staande te „Eigen Haard". Kooper werd M. Veltman alhier voor ƒ 2025.—. WARNS. Het huis, eigen aan de Wed. A. Bakker, is onderhands verkocht aan A. Boersma Wzn. te Laaxum. NIEUWE-BILDTZIJL. Het huis, eigen aan A. Stienstra te Hallum, is gekocht'door den bewoner H. C. Stapert voor ƒ 954.—. AANBESTEDING. EE. Onder architectuur van dhr. E. T. v. d. Laan te Kollum werd onderhands aanbesteed het bouwen van een burgerwoonhuis voor rekening van dhr. J. Venema. Ingeschreven werd als volgt: Gebr. Detman, Eê ƒ 3292.— J. Braaksma, Ee ƒ 3225.— Begrooting ƒ 3410.—■. Gegund aan den laagsten inschryver. KOUDUM. In de nacht, van Dinsdag op Woensdag wedden er verscheidene konijnen ontvreemd. Dit was een herhaling van voor ruim 14 dagen geleden, toen op een morgen vele hokken ook ledig werden gevonden. Van de daders is nog niets bekend. — Woensdagmiddag geraakte do bus van den heer W. Faber, die de dienst Workum— Rijs onderhoudt, de weg kwyt te Koudum, reed op Bovenburen (waar een auto eveneens van de weg in een diepe greppel vastzat) ook van de dgk, zoodat de passagiers door de nooddeur de bus moesten verlaten, doch zonder ongelukken. De zes passagiers vervolgden hun weg vervolgens per voet naar Koudum. HOLWERD. Woensdagavond hield de Geref. Oudervereen. jaarvergadering. De voorz. opende op de gewone wyze, waarnt- de secr. de notulen en het jaarverslag las, waaruit bleek, dat de vereen in ge3tadigen bloei verkeerde, en ook de arbeid van de Knapen- en Meisjesvereen. tot tevredenheid stemde. De penn. rapporteerde dat de kas sloot met een voordeelig saldo van ruim f 80.—, wat vooral zgn oorzaak vond in het feit, dat dit jaar met de jeugdvereen. geen reisje was gemaakt. De Oudervereen. telde 95 leden, en ook de Jeugd-vereen. hadden een fl'nk aantal leden. De gehouden bestuursverkiezing had tot resultaat dat H. Overdijk herkozen werd. J. Wgnja werd herkozen als leider der Knapenvereen. en gekozen in de vac.-Bosgra, die bedankt had, C. v. d. Hoop. Na bespreking van eenlge vereen.zaken sloot de voorz. het same rfjn en ging meester Hempenius voor in dankgebed. KOLLUMERZWAAG. Dinsdagavond hield de Chr. Zangvereen. „Zingt Gode lof' onder leiding van dhr. D. Mulder haar jaarvergadering. Uit de verslagen stippen wij aan, dat de Vereeniglng thans 28 leden telt. Het verenigingsleven was in het afgeloopen jaar gezond te noemen en by verschillende gelegenheden heeft ze met succes haar medewerking verleend. De penningm. kon het boekjaar sluiten met een voordeelig saldo van ruim ƒ 17.—. M. de Hoop en J. Braaksma werden tot bestuursleden gekozen. Wederom wordt een muziek, en zangconcours uitgeschreven op 18 Mei a.s. in de bosschen van Fogelsangh-State. De WelEd. Heer S. Hiemstra sloot de samenkomst met dankgebed. GARIJP. Alhier vergaderde in het gebouw voor Chr. Belangen de C.J.B.T.O. De voorz. opende de vergadering met gebed en na gezomenlijk gezongen te hebben Ps. 97 :1 werd Ps. 104 gelezen. Na het welkomstwoord werden de notulen gelezen. Daarna verkreeg het woord de heer Witterholt van Bergum, die een bemestlngsonderwerp inleidde. Na de pauze werd een flink aantal vragen gesteld welke door den inleider breedvoerig werden beantwoord. Bij rondvraag gaven zich 3 gasten op '' ■ lid. De heer Witterholt eindigde met dankgebed. AALZUM. De Begrafenisvereen. „De Laatste Eer" kwam in jaarvergadering byeen in het lokaal te Aalzum. De voorz., D. Minnema opende de vergadering met het formuliergebed. De aanwezige leden werden welkom geheeten en hun medewerking gevraagd voor de te verrichten arbeid. De secr. las de notulen en het jaarverslag welke onveranderd wrden goedgekeurd. Het jaarverslag meldde dat de Vereen, tweemaal voor leden en eenmaal voor een niet-lid had dienst gedaan. Verder is federatief een ongevallenverzekering voor het personeel afgesloten. De penningm. deelde mede dat onvangen was ƒ 230 en iiitgesp- ' ƒ 137.—, zoodat het saldo nu in totaal ƒ 725.— bedraagt. A. Pebesma, W. Dijkstra en H. Hansma bevonden de boeken in de beste orde. De voorz. bracht hun dank in-'t by zonder den penningmeester. J. Bolhuis en G. Veenirga werden als bestuursleden herkozen. By rondvraag kwamen vele huishoudelgke zaken a_\r de orde. Het werkgebied en het vertrek naar elders van oude leden zal door het bestuur nader worden bezien. De stand der kas las 1 verder halve contributieheffing toe. De personeelslijst dient verder aangevuld. --- Advertentie Vraagt ons Prospectus HANDELSWETEN SCHAPPEN GEMEENTE» ADMINISTRATIE TALEN en WISKUNDE. R.E.S.A. * VELP Bakende Schriftelijke Cursus. (Adv.) ---