Tweede Kamer Kabinetsformatie en zuivering Minister Schermerhorn sprak Donderdagmiddag het eerst namens de regeering. Hij handhaafde de pretentie, dat het Kabinet nationaal was, omdat het de nieuwe gedachten weergaf, welke in het volk leven. Het Kabinet wil niet alleen puinruimen en straatvegen, maar ons volk ook uitzicht geven op een betere, lichtere toekomst. Voortgaande ontwikkelde de minister het perspectief, dat het Kabinet wil bieden. Het is een nationale democratie, met een socialistischen inslag. Evenwel is het geen staatssocialisme. Hij gaf een verdediging van het personalistisch specialisme en van de Partij van den Arbeid, die wel door de S.D.A.P. wordt gesteund, maar toch iets anders is. De regeering acht het noodzakelijk met het doen van stappen in de zaakDe Geer te wachten totdat zij kennis heeft genomen van het witboek-Gerbrandy. De Kamer kan zich in deze kwestie en ook omtrent het ontslag-Reinders licht verschaffen, b.v. door een enquête. De heer Schouten (a.-r.) beantwoordde den minister-pr,esident en liet uitkomen dat de Kabinetsformateurs slechts één A.-R. in het Kabinet wilden en dan op de plaats die zij verkozen. Met eenige scherpte liet de a.-r fractieleider zich uit over de qualificatie van straatvegen en puinruimen. Voor het socalisme werkt ons volk niet eendrachtig. Het is in meerderheid volstrekt niet socialistisch. Staatsrechtelijk en staatkundg was het onjuist, dat de minister-president als propagandist van een politieke partij optrad. De heer Tilanus (c.-h.) geloofde niet, dat de Partij vah den Arbeid een doorbraak zal brengen, maar een vergroote S.D.A.P. zal zijn met vrijz.-democraten en christen-democraten er in. Hij hoopte,, dat de nieuwe partij niet verder naar links zal afdrijven. Gisteren werd het debat voortgezet, waarbij allereerst de heer Schermerhorn, minister-president, enkele aanvullende opmerkingen maakte o. m. over de kabinetsformatie. Hij verklaarde, dat het de bedoeling was geweest niet één, maar twéé a.-r. figuren in het Kabinet op te nemen. Het was geenszins de bedoeling der formateurs een bepaalde signatuur op het Kabinet te drukken. Het program der regeering besprekend, legt spr. er den nadruk op, dat het Kabinet geen nieuwe antithese wil. Er waren twee wegen: herstel, gericht op een vastomlijnd program dat een nieuw perspectief voor de toekomst opent, of herstel, dat zich aansluit op den bestaanden toestand zonder zich over de toekomst uit te spreken. Spr ziet geen anderen uitweg dan de eerste methode. Bij de verdere besprekingen bleek, dat de regeering niet van plan is, bepaalde wetsvoorstellen ter bekrachtiging van de zgn. wetsbesluiten bij de Staten-Generaal in te dienen. . Ook de zuivering kwam ter sprake. Verschillende sprekers voerden hierover het woord. In het bijzonder willen wij hier den heer Wendelaar (lib.) noemen, die aandrong op het volgen van een bepaalde lijn bij de zuivering. Hij somde verschillende bezwaren op tegen de methode van zuivering van burgemeesters. Spr. meende, dat een zuiveringssysteem, dat een uitnemend en algemeen geacht man als den Commissaris der Koningin Friesland, baron van Harinxma thoe Slooten, ten val brengt, zichzelf veroordeelt. Spreker wees er op, dat de studenten-verklaring vrijwel gelijk is aan de ambtenaren-verklaring. Een bevredigende regeling der zuivering zal vooral de jeugd van Nederland ten goede komen. De vergadering werd hierna verdaagd tot Dinsdagmiddag. Dan zal het hoofdstuk der regeeringsnota over Ned.-Indië aan de orde komen. BEANTWOORDE VRAGEN Op de vraag van den heer le Poole inzake het probleem van de hulp voor de huisvrouwen heeft de minister van Sociale Zaken geantwoord, dat het moeilijk is, van regeeringswege een snelle oplossing te geven, temeer omdat er over de geheele linie een tekort aan vrouwelijke arbeidskrachten is. De minister meent, dat arbeidsdienstplicht, althans op dit terrein, niet is aan te bevelen. De minister van Landbouw enz. antwoordde den heer Droesen op zijn vragen over de beschikbaarstelling van boter. Het is niet waar, dat een aanzienlijk deel aan anderen dan zie ken en baby's wordt verstrekt. Hotels krijgen alleen margarine en ook de toe slag voor zwaren en zeer zwaren ar beid heeft betrekikng op margarine of vet. De heer van der Zaal kreeg van den minister van Handel en Nijverheid de verzekering, dat ook geestelijken, die voor hun werkzaamehden in gemeente of parochie van een fiets gebruik moe ten maken, binnenkort rijwielbanden kunnen krijgen. De ministers van Landbouw enz. en van Handel en Nijverheid stelden den heer Ploeg op de hoogte van hun stand punt ten aanzien van de bestrijding van het alcoholmisbruik. Zij zijn van mee ning, dat een algeheele beperking van de verstrekking van alcoholica door middel van de distributie zoodanig ongunstige gevolgen heeft, dat een matige rantsoeneering is te verkiezen. Het Eerste Kamerlid, de heer Weiter, had den minister van Overzeesche Gebiedsdeelen vragen gesteld over het verstrekken van mededeelingen over den huidigen toestand in Indië. De minister meende, dat deze verstrek king nog niet goed uitvoerbaar was. Vollediger berichtgeving blijft een voorwerp van voortdurende zorg van de regeering. --- Kunst „IT BLIDE BOADSKIP" TO BERLTSUM Dit is, by myn witen, it earste Fryske oratorium en it mei der wêze! Bernard Smilde syn skriuwwize en de biswieren der tsjin binne yn üs krante al ris earder bispritsen, dat it hat gjin sin dat allegearre noch ris wer op to ikkerjen. Ofsjoen derfan kinne wy him lokwinskje mei syn wurk en is der üt noch yn gjin reden om to sprekken fan: „een grote vergissing", lyk as dat yn in krante bard is. Trouwens yn dit wurk binne dielen oan to wizen dy't in mear eigen lüd hearre litte en dochs ek wer neat to meitsjen hawwe mei de moderne capriolen fan forline simmer. Ik doel op de nümers 9, 14 en 26 fan it tekstboekje. It prachtige koarael fan nü. 9 mei noch wol ris apart neamd wurde. Ek yn de recitativen komt soms nést in heap traditioneels in nij lüd nei foaren. In biswier fyn ik de folie tekstherhellings, hwêrtroch byg. nü. 35 hast üngenietber lang wirdt. De solisten-groep hie trije ynfallers Om't it gjin fak-sjongers wieme ken men harren yn dit gefal it ünder-demjitte bliuwen min oanrekkenje en komt harren dübeld lof ta foar de •?oede momenten lyk as yn nü. 38. Mien Peters en Kees Deenik songen har partij bihearske en jnei bigryp foar de tekst. Wolle solisten en koar noch wol ris ekstra omtinken jaen oan de ütspraek byg. de t fan: tsjusternis, de z fan: Jezus, en dan foar harren dy't net üt in Frysk-sprekkend formidden komme: de twi lüden? It orkest, lyts mar krigel, spile syn folle-easkjende partij dat it in lust wie. Hjir waerd mei tawijing spile. It koar dat foar dit oratorium- en kantatewurk byinoar skift is, is ta ütsonderlike muzikale prestaesjes yn steat. Der sit klank yn! It tenorenprobleem is hjir fier hinne oplost. In Pear mear bassen soe gjin kwea kenne. De hear Bindert Posthuma ken tofreden wêze oer dizze joun. It is ek foar him in goede joun west. Nei K™ elute de hear Kok, dy't de joun ek £E? ne en in earnstich wurd sprutfen mei taniksizzing. J. S. --- HERINNERING AAN WALCHEREN Generaal-majoor sir Percy Hobart heeft tijdens een plechtige parade te Aldershot heden aan het corps van Hoyal Engineers een Duitsche standaard overhandigd, door het vijfde regiment stormtroepen der Royal Engineers op Walcheren in November 1944 buitgemaakt. De standaard werd in ontvangst genomen door luit.-generaal sir Ronald Charles, commandant van de Royal Engineers, en zal ten toon worden gesteld in een der opleidingskampen om de troepen van de stormeenheden te herinneren aan den strijd om het eiland Walcheren. --- Rondom de Oldehove EIGENHANDEL-SCHIPPERS In café Blauwhuis werd gisteren een vergadering gehouden van de Eigenhandel-schippersver. „De Drie Provinciën" onder voorzitterschap van den heer A. Zuidema.. Op deze vergadering, welke druk was bezocht, werden de verslagen van den secretaris en penningmeester gelezen en goedgekeurd. Hierop volgde de bestuursverkiezing en werden de heeren J. de Roos te Minnertsga, P. v. d. Wal (e Bergum en A. Keizer te Kootstertille gekozen-. Hierna volgde een geanimeerde bespreking, "waarna de vergadering gesloten werd. NEDERL. JEUGDGEMEENSCHAP Dinsdagavond hield de N.J.G., afd. Leeuwarden, een vergadering van vertegenwoordigers van vele jeugdvereenigingen, waar vele plannen concretere vormen hebben aangenomen. Voorz. P. Weidema legde wegens vertrek zijn functie neer en werd A. Weidema, A.J.C.-vertegenw*, tot voorzitter benoemd. Het landelijk bestuur van de N.J.G. heeft dee eersten Zaterdag in Juli haar stichtingsmaand, als N.J.G.-dag aangewezen, waarop de geheele georganiseerde jeugd zal samenkomen. Het N.J.G. heeft thans een eigen kaderorgaan „Vrije Vaart". Piet Weidema bracht verslag uit van het Wereldjeugdcongres te Londen, waar vertegenwoordigers van 64 landen aanwezig waren. --- Van Frfeschen Bodem DE TREINENLOOP Met ingang van Zondag 13 Januari a.s. zal de trein van 18.40 uit Heerenveen naar Leeuwarden (aankomst 19.37) niet meer op Zon- en feestdagen rijden. Daarentegen wordt een trein ingelegd, die 19.14 uit Heerenveen vertrekt en 20.11 te Leeuwarden aankomt. Deze trein rijdt ook op Zon- en feestdagen. Op de lijn Leeuwarden—Sneek v.v. wordt de dienst op werkdagen uitgebreid. Te 20.30 zal een trein uit Sneek vertrekken, die te 21.04 te Leeuwarden aankomt. Uit Leeuwarden vertrekt te 21.41 een trein, die 22.15 te Sneek arriveert. PROPAGANDA-AVOND J.V. en M.V. Drachten. Donderdagavond j.1. hielden de J.V. „Filadelfia" en de M.V. „Weest Getrouw" op Geref. Grondslag een propaganda-avond :n Pro Rege. De heer G. C. Homan had de leiding van dezen avond. Hij liet zingen Ps. 138 : 1, opende met gebed en sprak daarna een kort openingswoord. Een inleiding over Nehemia 2 : 12 (De opbouw van Jeruzalem), werd gehouden door R. Adema, die deze opbouw overbracht naar het werk der jeugdvereenigingen in dezen tijd. De J.V. bracht ons hierna een kerkhistorisch spel o**er „Maarten Luther" in 4 tafereelen. Dit werd keurig voor het voetlicht gebracht, terwijl ook de mooie middeleeuwsche kleeding in de puntjes verzorgd was. Tusschen bedrijven door werd er gezongen en werden voordrachten gedaan. Na de pauze hoorden we nog een samenspraak „Het recept", welke zeer in den smaak viel. Daarna een programma van gewijde muziek, bestaande uit orgelsoli van den heer A. de Vries en zang van de M.V. R. Adema hield een voordracht om de touwtjes van de beurs wat losser te krijgen, terwijl onder het zingen van ,,In naam van Oranje doe open de beurs", de beurzen radicaal werden omgekeerd. Aan het eind V3n den avond sprak de heer Homan een kort woord van dank aan medewerkenden en a-mwezigen, waarna hij de vergadering na het- zingen van Ps. 68 : 10 met gebed sloot Het was een prachtavond, geheel verzorgd door de leden van J.V. en M.V., die hebben getoond, dat onze Chr. Jeugd er zijn kan, en met eere! Oosterlittens. Dinsdagavond sprak zend. Schuurmans in de fred. Herv. Kerk over: „De Zending in Indië". Hij liet met lichtbeelden zien de moeilijkheden die hij en zijn vrouw op Celebes in het begin ondervonden, maar ook, hoe rijk hun arbeid in de latere jaren werd gezegend. Oudebildtzijl. Op initiatief van de kaatsver. „De Kolk", speelde Woensdagavond het gezelschap Tetman de Vries de revue „De tiid haldt gjin skoft". We spraken iemand die het stuk voor de 15e keer had zien opvoeren. Ook een record. Siegerswoude. Dinsdag vergaderde de A.-R. Kiesvereen. onder leiding van ds. R. Kooistra. Behandeld werd o.a. de candidaatstelling voor de Prov. Staten. Hierna gaf R. Bouma een inleiding over Indië. Dokkum. Blijkens adv. in dit nr., zal de zaak in ijzerwaren, huish. artikelen enz. van fa. J. Pranger worden heropend. Toen de Duitschers er niet in slaagden één der firmanten gevangen te nemen, hebben ze het geheele winkelpand met magazijnen vernield en alle voorraden, alsmede den- inboedel gestolen. Bij een kijkje, dat we namen, bleek ons, dat de zaak thans geheel gemoderniseerd is. Garüp. Het bestuur der Ver. voor Chr. Cult. Jeugdvorming benoemde tot leider van haar te vormen gymnastiekclub voor jongeren den heer F. C. de Jong te Leeuwarden. Oosterlittens. Woensdagavond heeft „Dorpsgemeenschap" een filmavond gehouden onder leiding van den voorz. H. Jepma. Vertoond werd ,It swiere fé yn griene greiden", een prachtig stukje natuurschoon van ons oude Friesland. --- Java tijdens de bezetting Ter inleiding van de collectie, die door Volksherstel. Roode Kruis en de Ver „Oost en West" met ingang van vandaag wordt gehouden, was gisteravond een vergadering belegd in de „Harmonie", die door belangstellenden uit de geheele provincie werd bezocht. Mr. Linthorst Homan, Comm. der Koningin, gaf in zijn openingswoord een overzicht van ontstaan en werkwijze van de actie „Nederland helpt Indië". Hij deed een beroep op het Friesche volk de gerepatrieerden liefderijk 'te ontvangen en de collecte te helpen slagen. Mr. Verboekert. secr. van dr. Van Mook, sprak daarna over „Java tijdens de Japansche bezetting". Veel is de laatste vijf jaar veranderd in Nederland, speciaal de belangstelling voor Inddë, die enorm gestegen is. Tengevolge van gebrekkige berichtgeving echter vaak zonder achtergrond. Zoo worden b.v. vele oplossingen aan de hand gedaan inzake de Ind. kwestie, die varieeren tusschen „geen schot" en „geen woord", terwijl de waarheid in het midden ligt. Uitvoerig staat spr. daarna stil bij de lotgevallen van de verschillende bevolkingsgroepen. Veel hebben de Europeanen te lijden gehad onder de Japansche terreur. Van de Indonesiërs werd echter, zelfs in de voor de Nederlanders meest vernederende omstandigheden, nooit een hoonend woord vernomen. Ook thans is 1 het gewone verkeer met Indonesiërs op straat in volkomen tegenstelling met de haatcampagne voor de radio. Chineezen en Indo-Europeanen, zelf verdrukt, hebben onbeschrijflijk veel gedaan om het leed der Europeanen te verzachten. Duizenden danken hun het leven. Een eeresaluut verdient de Nederlandsche vrouw, die met min. Tjarda van Starkenburg Stachouwer als lichtend voorbeeld, een weergaloos fiere en dappere houding heeft aangenomen, waarin zij den man overtrof. Menadoneezen en vooral Ambonneezen weigerden, ondanks zeer zware pressie, zich te laten recruteeren voor het Japansche leger. Ook het grootste deel der overige Indonesische krijgsgevangenen bleef Nederland trouw. Sprekende over de Indonesische bevolkingsgroep legde spr. vooral hier de nadruk op, dat de Japanner — naast de afbraak van de bestaande maat schappij — de Indonesische millioenen masso tot in de kleinste dessa met een geraffineerde propaganda heeft bewerkt en vooral de jeugd. Tot in alle uithoeken werd de bevolking op min of meer militaire wijze getraind. Toch was de haat meer tegen Engeland en Amerika gericht dan tegen Nederland. Zelfs werd in de Japansche kranten herhaaldelijk waardeerend gesproken over het Nederlandsch bewind in Indië. Na de capitulatie was er dan ook een roerend weerzien tusschen de Indonesische bekenden en de „bevrijde" Nederlanders. Toen echter de Nederlanders weer in de kampen moesten en er niets gebeurde, kreeg, aldus spr., de bevolking geen gelegenheid „af te reageeren". In dit stadium was het distribueeren van wapens door de Japanners funest. Spr. besloot met te zeggen, dat het feit dat ondanks de Japansche terreur een opstand van vrij grooten omvang kan uitbreken, toont dat hier thans meer gaande is dan een nieuwe „Atjeh"-oorlog. Rekening houdende met de totaal ontwrichte samenleving kan er slechts één oplossing zijn. n.1. die van het samengaan tusschen Nederl. en Indonesiërs tegen die Indonesiërs, die niiet willen. Mr. Linthorst Homan dankte spr. voor zijn interessante lezing. De collecte „Nederland helpt Indië" begint vandaag. Men wordt verzocht van te voren te overwegen wat men zal geven om de collectanten niet otmoodig te laten loopen of wachten. --- Tribunaal Sneek De in Sneek welbekende veehouder Pieter van der Heij te Sneek was de eerste beschuldigde die hedenmorgen voor de groene tafel verscheen. Hij was symp. lid der N.S.B. geweest, lid van het Vervoersfront, van de N.V.D., had gecorrespondeerd met „de Ned. Duitsche Cultuurgemeenschap" en wat wel heel weinig fraai was, had Ds. A. Kentie te Sneek bedreigd, in verband met een beleedigende uitdrukking van dezen predikant aan zijn adres, met aangifte der zaak bij de S.S. De verdediger, mr. J P. Winsemius, wees er op, dat de ommekeer bij bekl. in '43 kwam. Hij heeft verschillende menschen uit de illegale beweging gedekt en b.v. de heer Jansen vóór den „bloednacht" in Sneek gewaarschuwd, zoodat deze zijn leven er heeft afgebracht. De uitspraak luidde: Verbeurdverklaring van ƒ 12,500. 10 maanden interneeringsstraf met aftrek van preventief en 10 jaar ontzegging van de beide kiesrechten. Jan Blaam, directeur der zuivelfabr. te Warns schreef tijdens de bezetting aan N.S.B.-instanties, dat ze allemaal de Engelsche ziekte hadden in Warns, 95 pet. zeker besmet en luistert naar de Engelsche zender". Dit deed hij in zijn functie van groepsleider der N.S.B. en buurtschapshoofd van de N.V.D. Mr. Winsemius wees er op, dat Blaam verschillende menschen, die gezocht werden heeft verstopt, o. m. 2 personen in een ketel in de zuivelfabriek en dat z'n verder leven voor hem een voortdurende straf zal zijn, daar z'n geheel gezin, met uitzondering van zijn vrouw, was „besmet". De uitspraak luidde: in terneeringsstraf van 15 maanden met aftrek van preventief en met ontzeg ging van de beide kiesrechten voor 10 jaar. De kapper Warner Kroes te Sneek meldde zich eind 1940 bij de S.S. om op zoo'n manier een aanstelling bij de Ned. Politie te krijgen. Hij volgde zelfs een drietal weken een S.S.opleiding in München. Besch. deed zich zeer onschuldig voor. Hij heeft nooit geweten, wat de S.S. nu eigenlijk was. Had ook nooit van gijzelaars gehoord. Dit nam echter niet weg, dat hij tot een interneeringsstraf van 9 maanden werd veroordeeld, met aftrek van 4 maanden preventief en voorts 10 jaar ontzegging der beide kiesrechten. De petroleumventer Pieter de Wit te Workum, een arme drommel, die in April '41 al als lid der N.S.B. had bedankt. hoorde de voorzitter, mr. J. v. d. Schaaf, als beslissing .uitspreken, dat de Proc.-Fiscaal zal worden geadviseerd hem voorwaardelijk buiten vervolging te stellen onder de bekende voorwaarden (10 jaar ontzegging: geen openbare ambten bekleeden enz.). (Wordt Maandag vervolgd) --- Dokkum. Geslaagd voor Engelsch M.O.a Dokkum. Geslaagd voor Engelsch M.O.a S. Hoekstra, leeraar aan de U.L.O. Tzum. De A.-R. Kiesver. is voor de 3e maal bijeen geweest. De heer R Visser sprak over: „Groen van Prinsterer". Naar aanleiding van de daarop volgende bespreking, werd een voorstel van den voorzitter, om nogmaals contact te zoeken met de C.-H. Kiesver. met alg. stemmen aangenomen. Tzum. Bij een viertal veehouders in ons dorp heerscht thans mond- en klauwzeer onder het vee. Garijp. Tot kinderkoor-leider werd benoemd de heer P. F. v. d. Meer, alhier. --- Advertentie Advet ^n DECL^ PETER vl DX Adam, ' le _ werker de*y op Vrijdag» j' Muzikale isfirts? door Klein Wi v S. Schuiti Sc 'iozang: Mej. ^ tra Gedeelte W OD brengst t.b^eVland helffije. Kaarten bi ar ,» n . magaiijnen ^us. Lodema erw .)m. PROPAGAWJN Kr. Frysk tinto rmte Moandei ty. yn Sealen Schjjouwert, de jo2 ü. Meiwurki nj^ K Fr. Sjongmk. lieding faré; de Leeuw. S^r K. Katsrna, faSum. Opfiering: I „IN BRYKAL." Pierders fojh-ten. musyk eiMn. TagongspiJ.—. Kaerten tojn by de Selskips^mnel Pr. Kind ritte 13 en de sefikels H. Haantjfcrans 115, P. Rus Eas terstrjitte Kasterkaei. J krde |den vol6am Itter •dag Coöp. iénl.bank „%ia" Voor contri^ bijschrijving rt nte moeten alliiantiën en bojdus ook voor b.b. van ƒ II aangeboden: gende data: voor hen begint mei A t/m. D 15 Januari;! E t/m. J op4dag 16 Januari; ! K t/m. O enderdag 17 Janul P t/m. U rjjdag 18 Januarijjl V t/m. Z o«dag 19 Januari. I Het kantos op deze dagen litend geopend: 9 des morgenW^ — 12% uur; 9 des middags-^ u. Persoonsbe» meenemen. Te EernewoVOrdt hiervoor houden op Jan. 1946 Kooistra, gen van 91 en des m 2%—5 uur. H< CREDIET Ige ig 22 i. S. mortel u. i:van tuur. '800 5 pet zond - • - - r «bl. Pf De Hing. 110a. o. d. lede! voorw. Bri Spaarcredid Mathenessef Rotterdam ïjfc NU ANIJI Een pracï 41 ^ 1 - JOH. HOI Pharm. e produ Nwe Botert >ER, m. 82a. Tel. 29586. ( } f en Vezel Papier ouw taan Fa. O. J. V Touwsll OpgeriC Drachten >uw ,0 3004 in l" hten jjrsle in: Bloemend „MULTIF Tel. 2294 - Inrichting klas bloei) Bruidsbougi'l "J »n Blo Slen _ . ' ;kerij Eigen ; Aanbevelft, P. JONGS! 1 Gzn. ---