FRIESCH DAGBLAD ZATERDAG 8 FEBRUARI 1947 Meditatie Vergezichten des Hemels „Gij zult mij het pad des levens bekend maken; verzadiging der vreucrde is bij Uw aangezicht, lieflijkheden zijn in Uw rech,erhand." Psalm 16 : 11 David begint in Psalm 16 met een gebed uit de diepte. Hij is in doodsgevaar. Zijn God alleen kan hem bewaren, hölpen. En bij zijn God weet hij zijn leven veilig en welbewaard. Met welk stormgeweld de dcod ook rondom hem beuke, hoe hoog de golven des dcods zich ook verheffen, zijn vertrouwen blijft op zijn Helper onbewogen. De gevaren- mogen grcot zijn, David mag over al die bange dreigingen heen zien en vast gelooven: „Gij zult my het pad des levens bekend maken." „Pad des levens" — dat is dus een weg. die leidt naar het leven. ,Het pad des levens' staat hier dan i ook tegenover „het pad des dcods." ' David zal echter op den weg waarop hij. staan mag, uitkomen in het eeuwige leven, waar geen smart meer zal wonden en geen dood meer zal dreigen. „Pad des levens" wil dan ook zeggen: over zulk een weg geleid worden, waar de eischen van Gods wet volbracht' zijn en genade de ziel zal zaligen. ,.Pad des levens" is dus een genade-weg. En David wist: op dien weg was hij niet gekomen door eigen keuze of kracht, maar door de lieflijke werkingen der wederhalende genade. Opdat, pad des levens" getrokken met koorden der liefde, met banden der gerechtigheden. Wanneer zijn ziel op dat ,.wonder der genade" dat door vrije liefde naar hem was uitgegaan, zag, dan was het ..ver ladiging van vreugde." Het rouwkleed gelegd in Jezus' ontfermen. De smart uitgestort aan Jezus' hart. De tranen der ïieledroefheid vergaard in Zijne flesschen. De Heere maakte hem te midden van dit aardsche tranendal den weg des levens bekend. Dat is een ontroerend teeder oogenblik in ons leven, zco te midden van overstelpend leed, de weg des levens wordt bekend gemaakt. „Bekend maken" — de Heere doet dat door bijzonder onderwijs in Zijn Woord — en door de bevinding der ziele in Zijn Wcord, door de werking des Heiligen Geestes. Dat zijn kostelijke oogenblikken in de ziel van den geloovige. Dan wordt de smart verdreven en de druk verlicht. Lieflijkheden uit 's Heeren rechterhand worden alsdan genoten. Wat ruischt het dan zacht en teeder in de ziel: 1 „Mijn ziel is immers stil tot God, Van Hem verwacht mijn ziel een heilrijk lot." Ja — het wordt genoten: ,.God is een toevlucht in het lijden, Hun sterk' als zij door droefheid kwijnen." De ziel — gelijk een kwijnend-treurende bloem, wordt dcor de lief ijke zorg van Jezus weer verkwikt. Hij vouwt haar gesloten kelk weer open naar dat trekkend-warme-licht der genade en geniet vreugde. Alleen die vreugde geeft verzadiging. Het geeft de voorsmaak van eenmaal een volkomen verzadiging te zullen genieten. Wat geen oog heeft gezien, geen oor gehoord en in geen hart is opgekomen, dat heeft de Hee-e bereid voor degenen, die Hem liefhebben. Het leven van den Christen wordt heden ten dage ook wel bewogen. Al de „vastigheden' schijnen te wankelen. Alleen het vergezicht des hemels wenkt nog in ongedoofde glans. Heel het leven, maatschappelijk en staatkundig, vraagt met bevende stem, vol angstige zori „Wie zal ons bet goede doen zien Maar boven dat rumoer, dat niet tot rust kan komen, wordt de stem van Jezus gehoord: ,,lk wil U het pad des levens bekend maken". Dat is een pad vol kruisen, maar kruisen, die gij achter Uw Jezus aan moogt dragen en onder het dragen helpt Hii wonderbaar. En achter Hem leert Uwe ziel psalmen zingen, zelfs in den nacht. „ : k Zal Zijn lof zelfs in den nacht Zingen, daar ik Hem verwacht." Harlingen. Ds. L. Holtrigter. --- Het gedicht van de week In de , Aanteekening" van 14 Dt a c. 1946 ver'elde ik U al iels over het werk vin mevr. Kalmijn -Spierenburg en in 't bijzonder over haar laatsten bundel „Bevrijding , waaraan bovenstaand gedichtje ontleend ie. Wat dat betreft, kan ik dus kort zijn .Meeuwen in den win er" is een eenvoudig simpel vers, sierlijk al© de sierlijke meeuwen zelf. Toevallig las ik dezer dagen een ander gedioht over meeuwen, dat niet alleen technisch onder de maat bleef, maar bovendien zoo plomp en stootend was, dat ik er de ranke vogels niet in vinden kon. Aan dat gevaar is? hel gedichtje van mevr. Kalmijn ontkomen. Zooals u en ik heeft ook zij genoten van dat lypieoh-Nederlandgche win'erbeeld: een zwerm rappe witte meeuwen. die door den honger gedreven, nu de etadsvgrach'en bevolken. U kent dat tafereeltje van die sierlijke schreeuwers — w^lnu ieta van die speeleche dierlijkheid v ndt u terug in di' pretentielooze vers. Ik kan alleen de beide laa's'e regels van de derde strofe niet waardeeren. Die zijn uitgesproken zwak en vallen wat uit den lucht'gen toon door hun gewrongenheid ,,Met een krijeoh" is in dichtere'.aal een stoplap. Voelt u wat ik be doel. W. B. --- Meeuwen in den winter Die 't minnen orer zee en duin op slanke wieken uit te zwerven, zijn om ran honger niet te sterpen den nood Ontvlucht ran tuin tot tuin. Haar schuwheid hebban z' ingeboet, haar afkeer van de s.ad verwonnen. Zij wieken snel en onbezonnen omlaag den mensclien voor de voet. Zij scheren sierlijk over 'i ijs en jagen bij de eendenwakken, waar zij ran honger drie4 de zwakken van buit berooven met een krij.-clu Die trotsch bij wind en golfgebruis in witte pracht te zwenken plachten, verwijten bij de smalle grachten . en beed'len hunk'rend aan ons huis. Jo Kalmijn - Spierenburg Uit: „Bevrijding" --- Het afscheid In de levensbeschrijving van wijlen ^rof. A. Brummelkamp, door zijn jongaten zoon A. bruniiiieiKc.Uip, wo.dt uuo ecu futituutf schets gegeven van hetgeen de landverhuizers tot scheiden bewoog. „E.ken Vrijdagmorgen ontving hij op bepaalde uren de velen die nem over Amerika wilden spreken en telkens gingen gansche gezelschappen van vijftig, zes'.ig pe'sonen over Arnhem als laatste pleisterplaats, meest uit Gelderlands Achterhoek en Overijssel, per stoomboot naar Ro.terdam om daar scheep te gaan naar Amerika. Te Arnhem nam men dan afscheid van elkaar; en op het kinderlijk gemoed, dat dit bijwoonde, uel dit een verheven-plechtigen indruk na. .c de groote kamer van het buis op den wat werden de reizigers, mannen, vrouwen ->n kin deren ontvangen. Woorden uit het hart, roe '•""de be'uiein?en van dank voor betoonde hulp, van eenheid in het geloof waarvoor uieu samen gesaeden en guieden had. wis gelden elkander af. Dan werden Psalmen als 91, 121 en 123 gelezen en gezongen. Mijn Vader als de jarenlang gerefde raadsman ging voor, maar ook anderen spraken en baden. Alles riep levends? 'i f it afscheid van Paulus te Miléte voor den icesi. Nognr.a s me/ men u .u eeu ugeu wensch als Psalm 134 aan: en eindelijk kn'ffl. den allen neder tot een laatst roerend gebed, tien irebed voor die weinaasi ou ü ■ y e wateren zouden zwerven, waartegen men toen veel meer opzag dan thans, een voor wie achterbleven, in den verlaten toe stand waarin bet verlies van zoovele vrienden en bekendst» h«u bracht. Nie£ zelden he" dan in letterlijken zin evenals Bij Paulus, dai er een giooi geween weid van uen u.ien. bij de gedachte, dat zij elkanders aaagozicbi op aarde niet meer zouden zien. En in on tocht over den ouden stadswal begs'eidde men eindelijk de vertrekkenden naar de af vaartplaats der stoomboot, onder een iaat9t allerlaatst vaarwel". --- Ds. en Mevr Van Raalte-De Moen Naast het portret van De. Albertus Christiaan van Raalte, den pionier van HollandMichigan. plaatsen we het portret van Mevr. Van Raalte-De Moen, als een buide aan de vrouwen der pioniers, die in de eerste jaren der kolonisatie vaak zoo nameloos hebben geleden. „In een kouden nacht, met bevroren kleeren, lange ijsechotsen, over een dunnen boom als brug, door ongebaande bo.schen aan de plaats hunner bestemming aangekomen", betrok Mevr. Van Raalte met vijf kinderen de blokhut, nog zonder dakbedekking. Bij aankomst zong het gezin eerst een Psalm, om in het nieuwe huis zoo met God te beginnen Mevr. Van Raalte was een zuster van Mevr. Brummelkamp en van Mevr Van Velzen. Mevr. Van Velzen-de Moen is jong gestorven en ligt in Huizum begraven. LECTUUR OVER DEN TREK Geschikte lectuur over de Nederlandsche inimtgran en in Amerika en de trekkers onder Van Raalte en Scholte in het bijzonder: J. v. Hinte. Nederlanders in Amerika. 2 dl, Grpningen 1928. Henry Beets. H P. Scholte's Leven en Streven in Noord-Amerika Ned Archief voor Kerkgeschiedenis. Nieuwe eerie, dl. XXIII. blz. 260—276. E J Potgieter. Landverhuizing naar de Vereendgde Staten. De Gids t855. Stemmen uit Noord-Amerika met begeleidend woord van De. A. Brummelkamp. 1847. •Wormser. Een Mat in Aarden vaten. Hel deel, dat landelt over Ds. Van Raalte. Bertus Harry Waheke, Dutch Emigration 'o North America. (Engelsch, gepubliceerd in 1944"). Wij plaat^n deze opgave, om er een'gen mee te dienen, die over dit onderwerp een inleiding willen houden op hun jeugdvereeniging. --- Avondstemming rond het palcis Soestdijk. de woning van het Prinselijk paar, Avondstemming rond het palcis Soest dijk. de woning van het Prinselijk paar, waar in deze dagen de gedachten van het Nederlandsche volk vertoeven. --- Cijfers en Feiten Eenige bijzonderheden uit den tijd van Van Raalte's trek. Bittere armoede in ons land Verschillende oorzaken zijn aan te wijzen voor de schrijnende armoede, die in ons land heerschte, tóen Van Raalfe vertrok. DeJ-reuk m<3t België had .het -door Koning Willem ! r-n&efiö'uwd "écorï'omisc'i svö'epm vèrV'.ord Maar de directe aanleiding op het platteland was wel de aarcktc van 1816 eu 184(i Tot ' op die jaren was de aardappel b e t volksvoedsel. Het brood was prijzig; e*- was. belasting op het ..gemaal''. Ce kleins boertjes verbouwden bijna niets dan aardappelen Als de oo^st werd verkoeM. be'aalden jij van de opbrengst de huur. Maar toen de aardappe.ziekte kwam en de oogst waa del.ios wetd, raakten deze menschen hopeloos aan den grond. De landeigenaars zeiden de huur op en oord was hoog Herhaa'deli'k kwam hét voor. dat gedur^n"* de zes weken van den overtocht tienmaal een lijk over boord werd gezet. Na aankomst in Boston duurde de reis over land nog 2 a 3 weken. Sommige schepen 'p : 1den evenwel naar New-Orlpan« s n nc Missieippi op Dan was de landreis veel korter. ' --- KORT VERHAAL CHIRURG-GENEESHEER Door Niek E. van der heide I. Die dag van een grijze hemel en berijpte hoornen, van wi'te straten en ijs op de stadsgrachten vormden weken achtereen het uitgangspunt van haar smartelijke gedachten. Die dag wa# alles wit geweest, onstellend wit voor haar nög niet wetende oogen. De wintersche natuur, waarvan ze hield, hartstochtelijk en onbetoomd. en later de beklemmende witheid van haar bed, de lakens, de wanden en de kleedij, door verpleegsters en artsen gedragen. Pas 'oen ze bemerkt bad dat haar zieken vertrek klein was en slechte ruimte bood aan één patiënt, was het verbijsterend weten over haar gekomen en had haar beheerscht. Haar verstand, haar verweer en haar geloof Wanhopig probeerde ze de zwakheid van haar eens zoo gave lichaam Ie miskennen en de taal, die het altijd geopende venster sprak, niet te verstaan. Radeloos hadden haar handen haar leden, ha^r lijf betast en haar mond had gekreten: ,,Ik ben niet ziek! Z T e de kleur van mijn wangen en voel de klop van mijn bloedt God....! Laat mij leven! Laat mij niet verbloeien in dit ondragelijke vertrek " Maar het weten ging óók over baar pogingen heerechen tot hel nietbewust willen worden van haar toestand en plotseling wist ze te behooren tot hen. d e ze vaak had zien liggen onder de milde zomerhemel in he' warme licht: zieken in hun ruste'oelen met het uiterlijk van een gezonde die de zon en de zuivere koelten over z'oh heen lieten gaan om ééns bevrijd te worden van hun ziekte, waarvan velen niet meer genazen Haar oogen waren dan even medelijdend lange de zieken gegaan op de bezoude balus'rade en vluchtig peilden haar gedachten het onnoemelijk leed van deze longlijders. Maar het leven, het volle en levendige, had haar volledige aandacht weer gevraagd en het beeld van een balcon met witte ruste oeten was haar bezige geest ontgaan. Nu had dit leven, waaraan ze met hart en ziel gebonden was. haar gedwongen één van dezen te worden, smachtende onder de ©machtenden naar zon en wind. één méér, die het medelijden zou opwekken van menschen. die de bospi'aaltuin voorbijkwamen waarin het leven z'n wieselgang hield van bloéi en versterven. Voor haar was het leven vól on'kiemen en bloei geweest, bloei van haar eigen lijf dat volgroeide in gaafheid en kracht, bloei van haar bestaan dat bloesem" droeg van véél liefde en geluk Liefde voor man en twee kinderen en voor zooveel goede en warme dingen, die nu haar deel nie 1 meer waren Dit ontstellend weten had ze in zichzelf bevonden en ditzelfde weten had ze gezien in de oogen dor verpleegsters van den arte. van haar man. onmi^kenhaar onloochenbaar De laatete twee hadden dit weten verzwegen totdat bel ook tot haar zou komen: Wreed en onbarmharig. Hel had haar geheel ver meeeterd: haar wil. haar hoon en haar nooi' werkelijk bezeten geloof in God. dat niet in haar hart ff^rijp' was maar overwoekerd door haar gebondenheid aan de aarde en d° dingen die u't deze aarde zijn. Haar mond was open gegaan om de radelooze snikken dck)r te iaten. haar hartverscheurend geroep en de eers'e golf bloed, dat haar aangetaste longen niet meer vermochten te bewaren. Het was tegelijkertijd het bloed uit de vreeee» lijke wond die God in haar had geslagen opdat haar hart in Hem zou genezen II De e'orm van het meedoogenlooe leven wae door haar verzwakt harl gegaan. Achter deze storm kwam God in een lange pauze van stille. God komt altijd in de stilte.... In de. bloei van boom en «ewas in de hoepitaaltuin zag ze het eigen leven versterven; de zon en de zomer konden haar niet meer helpen. ... Ruststoelen naaet en rondom haar werden verlaten en opnieuw bezet, maar zij bleef. En God bleef En de voeten bleven klinken door de corridor, mat en gédempt van een man. die veel verdriet kende en de voe'en van twee kleine jougeus die grooter werden .... Ze heeft de rozen in de tu ! n dikwijls zien bloeien en de winters waren vaak wit en mooi Maar het gaf haar geen pijn meer. geen s'orm soni6 heimwee, in overgave aan God. En. om déze overgave beeft God haar genezen. Zijn handen hebben de ziekte verbannen en haar gewenkt lot bloei en vergaan Haar jongens waren groot geworden, die ze weenend 0111 zooveel volheid omsloot en in het hart van den vader groe de een wonde toe. waarvan hij de pijn door zooveel jaren bad doore'aan God had zijn vrouw de aarde ontnomen en haar de aarde hergeven waarboven Zijn Hemel staat en waaruit alles, wat der aarde is. is voortgekomen. De patiënt, die na haar de ziekenkamer betrok en in haar rusts'oel zat. had eers' gelachen en se^pot met een bittere mond en daarna geweend onder de eenige versiering aan de w tte wand. een Bijbelwoord, wal de vorige patiën'e had achteraelaten en wat niemand verwijderd had: „Zoo wie zijn leven verliezen 'al om mijnentwil, die zal hel behouden " Want zij had hel leven buiten Gód gewonnen en het door Hem verloren om het in Hem te herwinnen en het voorgoed in zijn diepste drift le behouden. --- De landverhuizing naar Amerika Om Vrijheid van Godsdienst en voor het dagelijksch brood ,.Ie "het U bekend" aldus schreef Groen van Prir.sterer in 1848 in zijn open brief aan Graaf Schimmelpenninck, „dat er een landverhuizing in Nederland 19 ont' taan, welke Nederland bij voortduring van achtenswaardige ingezetenen berooft; mannen van wie men geene manifesta'tiën en demonstratiën zou te duchten gehad hebben, die geen schrijvers noch lezers waren van oproerige geschriften; waarmee men geene Grondwetsherziening en btaatsomkeering afdwong, die niet gewoon waren, ook niet in de binnenkamei, de Overheid te vloeken; maar die gebeden voor h^r opzonden ook wanneer zij het slachtoffer waren van haar verongelijking; die nauwgezet in de plichtebelrach'ing jegens den Staat alleen datgene verlangden met bescheidenheid en ern.?t; met eenvoudigheid en volharding wat ter uauwgezette plichtöbe'rachting jegens den hoogsten Weigever en Weldoener, niet kon worden on'beerd. en die bij gemis hiervan, ten laa'ete, sommigen althans met een brekend hart, verre gewesten zijn gaan opzoeken om te kunnen verrichten wal Christenen betaamt en om, door hunne tegenwoordigheid ook zwijgend te bewijzen, dat schoolonderricht in de leering en vermaning des Heeren in Nederland onder de wanbedrijven gesteld wordt." De eerste boom geveld Deze men9chen waar Groen over schrijft konden niet andere. Zij werden met de nek aangekeken, konden nergens in Nederland terecht, hadden zelfs hier geen loekomst meer -" en zagen geen levenemogelijkheid voor hun, ié kinderen. En dat, omdat ze Afgescheidenen waren en vrijheid begeerden voor zich en de hunnen om God te dienen naar hun ge- r weten en hun kinderen het onderwijs te geven naar den regel die ze bij den doop vaa hun kleinen hadden beloofd. Doch dit wae niet de eenige reden. Zeker, zij zochten allereerst naar ruimte om geeste- ^ lijk vrij te kunnen ademhalen .... doch daar : waren ook de sociaal zeer moeilijke omstandigheden. die hen belemmerden om als men- , echen Gods waardig te leven. En nog altijd * was er het gebod van God • vervult de aarde" Als er dan hier geen levensmoge- ; lijkheid meer te bevechten bleek voor deze i niet-:n-'el-zijnde afgescheidenen waarom zouden z^ het dan niét probeeren aan de overkant van het groote water? f. Neen het wae hen niet om rijkdom Ie doen. Z .... .alleen maar om een eerlijk stuk bróód. ? En van tevoren wis'en ze het, dat een moei- " lijke weg hen wachtte. Doch dit schrikte hen ; niet af. Liet het dan een zeer moeilijke weg zijn. als ze dan Gods paadje maar wandel- *' den. Want düt was de beklemmende vraag:', „Gaan we wel Gods weg. als we de ruimte ' zoeken?" Zoo nie', dan zouden ze lever de verdrukten blijven en de verpchoppeling. Maar hun geestelijke leiders hielpen ben .. over die beklemmende gewetensvraag heen,. en zij gingen en maakten een overtocht mee op onconfortabele zeilschepen zóó verschrikkelijk, zóó doodend. zóó vol van bezwaren .. dat menige eenvoudige ziel z'ch nog bang en murw geslagen afvroeg: „Zijn we toch wel in den weg?" Ds. Van Raalte koos als plaats voor vestiging de oerwouden van Michigan en stichtte daar de stad Holland. Morgen 9 Febr, '47 zal het honderd jaar geleden zijn, dat de eerste boom van de wouden viel. . Tegenslag op tegenslag _ Zij waren toen de zware economische de- ' pressie in Nederland ontvlucht en instaat oin ale gemeenschap van geloovigen, God le dienen naar Zijn Woord. Maar naaet deze geestelijke standing behoorde een sociaal wèl-leven — een ding waar dr, A. Kuyper in zijn „Christus en de sociale nooden" later zoo duidelijk op heeft gewezen -- en zij . sloegen de handen aan den bijl en de schop, en zij gebruikten bet hout voor hu'zen voor"' kerken en scholen, en elke vierkan'e me'er gewonnen grond was een kapitaal, ohidat deze grond zoo geweldig vruchtbaar bleek. Nog maar even waren ze bezig, toen het woud met zijn geweldige krachten zich op hen wierp en werden dez^ mencchen van schrikkelijke koortsen gekweld en neer gesmeten naas' elkaar in hun onafgebouxvde boomenhutten en vochlen tegen de dreigen-" den dood. Sommige gezinnen vervuilden. Men deelde het laatste eten. De honger kwam over hen. Maar zij leden samen en s'onden samen hun dooden af. Holland Michigan leek meer, een poort van het graf, dan de . weg. naar' betere sociale omstandigheden. 1/ Öp hun belijdenis van schuld en hun-roepom uitredding, gaf God de Heer u'tkomet. Maar nog wae het leed niet geleden in het land van belofte De over'ocht had zijn dooden geëischt en de eerste vierkante meters gewonnen grond had zijn tol gevraagd • ... maar toen de eerste oogsten veel beloofden, werden ze opnieuw getroffen en wel in hun sociaal betere voorui'zichten Mu zen en eekhoorns bevochten hun de oogst.... En toch feest Zondag 9 Februari zal in alle protestanteche kerken van Amerika, voorzoover ze van Nederlandscben oorsprong zijn. in den avonddienst het feit der nederzetting worden herdacht. In Mei volgt een groot tulpen feest en in Augustus worden te M'chigan een mtllioen menschen verwacht voor een herdenking die de daad van deze pioniers zeker rechtvaardigen zal.'En zullen er in Nederland dan nog menschen zijn. die zich schamen voor alles wat deze Afgescheidenen werd aangedaan? En, leven de menschen van Holland-Michigan nog zóó onder beslag van Christelijke normen voor het sociale leven als toen ze de kolonie stichtten? ---