Herinneringen uit Zuid – Afrika door KOKOT6LÉ. —o—IV. Thans zijn we genaderd tot een anderen tak van veeteelt, waarvan de boeren, of liever de boerinnen, veel werk maken, nl. de hoenderteelt. Met hart en ziel verzorgt de ~tante" hare hoenders, maakt in het veld rondom het huis nesten voor ze, waar ze rustig hunne eiers kunnen leggen en op zijn tijd ongestoord kunnen zitten broeden; met zorg worden ze door haar ingeval van ziekte behandeld en ~gedokterd" en nauwgezet worden door haar dagelijks de eiers uitgehaald. Behalve met hoenders ilboert" ze ook met kalkoenen, wier jongen moeielijk zijn groot te brengen, met eenden en ganzen, welke laatste in den zomer op geregelde tijden geplukt worden. De boeren hebben dan ook steeds zelf gemaakte lekkere veeren bedden. De opbrengst der hoenderboerderij is voor tante, het geld dat ze daarvoor ',maakt," zijn hare speciale inkomsten, waarvoor ze in den winkel allerlei kleine artikelen van weelde koopt: lintjes en strikjes en kantjes, odeur en lekker goed. Over 't algemeen zijn de huisdieren in Transvaal aan veel ziekten onderhevig; elk jaar sterven er voor een groot kapitaal aan schapen, rundvee en paarden. Daar er eerst in de laatste jaren van gouvernementswege wetenschappelijk onderzoek ingesteld is naar de oorzaken dier ziekten en naar middelen om ze te bestrijden, passen de boeren nog steeds hunne eigen huismiddelen toe, terwijl hun soms een zoogenaamd ~doktersboek" als leiddraad dient. Teer, blauwsel en wagensmeer worden veel toegepast, alsook in sommige gevallen een schot los kruit, terwijl niet zelden als voorbehoedmiddel aan het rundvee stukken der longen van een aan longziekte gestorven beest worden ingegeven. Of het helpt? Het groot aantal ziektegevallen zal voor een deel zeker aan het klimaat geweten moeten worden, doch wellicht voor een nog grooter deel aan de weinige zorg (vergelijkenderwijze gesproken), die aan het vee besteed wordt. In het eene half jaar (den zomer) is er veel, vaak te veel gras in de velden, terwijl in den winter een groot deel van het vee gebrek moet lijden, daar er geen wintervoer verbouwd wordt en de boer er geen warme stallen op na houdt. Daardoor bezit zulk vee natuurlijk tegen ziekten niet veel weerstandsvermogen. Met een ander deel, vooral met de schapen wordt tegen het invallen van den winter (d. i. in de maand Mei) getrokken naar het zoogenaamd ij winterveld". Ook deze verandering van weiveld kost jaarlijks aan duizenden dieren het leven. De meest voorkomende ziekten zijn bij schapen: a/ brandziekte, die de wol waardeloos maakt en dus veel schade aanricht. Worden de schapen goed opgepast en geregeld gewasschen met ijschapedip" of aftreksel van tabak, dan hebben ze van deze huidziekte niet zooveel last; bl galziekte, die meest ontstaat bij verwisseling van weiveld; c/ geilziekte, de naam duidt het eenigszins aan, die ontstaat bij te overvloedig voedsel. Bij rundvee: a/ longziekte, tegen de verspreiding waarvan eene strenge wet bestaat; hl mond- en klauwzeer; cl rooiwater, die veel ontstaat bij verwisseling van veld; dl sponsziekte, eene ziekte onder de kalvers, ontstaande uit de overvloedige voeding; el runderpest, die slechts zelden voorkomt, doch voor eenige jaren vreeselijk heeft gewoed en vooral in Zuid-Afrika verschrikkelijke schade onder de boerenbevolking aanrichtte en velen tot armoede bracht. Niettegenstaande de regeering der Z. A. R. schatten besteedde om de verspreiding er van tegen te gaan (ze liet o. a. Fransche veeartsen uitkomen en richtte op hun advies in verschillende plaatsen inentingsstations op), kon ze niet verhinderen, dat in vele districten duizenden koeien en ossen bezweken, en was zij in vele gevallen verplicht de bevolking onder zekere condities op gouvernementskosten van trekdieren (meest muilen) te voorzien. Bij paarden: a/ paapjes, een ingewandziekte, veroorzaakt door wormen van dien naam; bl de droes; c/ de ijdikkoppaardeziekte", tengevolge waarvan de kop boven de oogen opzwelt; dl de ~nieuwe ziekte", een sterke ontsteking der neusvliezen; el de ijpaardeziekte", die meest in de laagste en warmste streken voorkomt, gedurende het regenseizoen. Op het hooge veld komt deze ziekte die in de meeste gevallen doodelijk is, niet geregeld voor. In natte zomers kan zij groots schade aanrichten. De juiste oorzaken dezer ziekte zijn nog niet met zekerheid bekend, evenmin als geneesmiddelen er tegen. De ziekte heeft een zeer snel verloop en duurt zelden langer dan een paar dagen. Daar de mensch in dezelfde streken en onder de bovengenoemde omstandigheden veel last heeft van kooitsen (malaria), schijnt het vermoeden eenigszins gewettigd, dat de ijpaardeziekte" niets anders is dan zware koortsen. Herstelt een paard van paardeziekte, dan heet het ~gezouten" en is veel geld waard, daar het dan die ziekte niet licht weer krijgt of tenminste in veel lichteren graad. In sommige erg koortsachtige streken kunnen paarden in het geheel niet leven, o. a. in Delagoabaai, waar men tijdens mijn verblijf aldaar dan ook de cavalerie steeds te voet of op muilen zag. --- VAN NABIJ EN VAN VERRE. —Aangaande wijlen den heer Simon Hamelink, directeur der „Nederlandsche Tram weg-Maatschappij ," schrijft men nog: De heer Hamelink, geboren te Ter Neuzen (Zeen wsch- Vlaanderen), begon zijn loopbaan als militair. Als sergeant van het regiment grenadiers en jagers nam hij onts:ag uit den dienst en werd toen benoemd bij de administratie van de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, waar hij alle afdeclingen doorliep en eene grondige kennis van het spoorwegwezen verwierf. In die jaren trok hij de aandacht van Baron van Hardenbroek, te Utrecht, die met hem de Maatschappij voor Veestallen (bij den spoorweg) oprichtte en hem tevens uitkoos vdor de uitvoering van zijn plan om in Friesland tramwegen aan te leggen. Van de practische bekwaamheid en groote werkkracht van den heer Hamel ink getuigen de thans in werking zijnde tramwegen Bolsward—Harlingeu, Bolsward—Sneek, Heerenveen —Joure —Sneek, Heerenveen—Gorredijk, Gorredij k—Drachten, Drachten—Bergum, Bergum—Veenwouden, Veenwouden—Dokkum, Leeuwarden—St. Jacobi Parochie en Marssum—Franeker, terwijl de lijn Joure—Lemmer in aanleg is en de plannen voor de lijnen Gorred Ijk—Assen, Oosterwolde —Steenwijk en Wijnjeterp—Groningen reeds in kaart zijn gebracht. Als mensch was hij bemind bij groot en klein, bij arm en rijk; door zijne oprechtheid en welwillendheid had hij de achting zijner ondergeschikten verworven. Bij de Begrafenis te Terband was groote belangstelling. In den stoet waren o.a. de Commissarissen der Ned. Tramweg-Maatschappij, Hoofdambtenaren dor M. tot E. van Staatsspoorw., leden van Gedeputeerde Staten van Friesland, Mr. H. Bitinerts, vicepresident van het Gerechtshof te Leeuwarden, de hoofdingenieur van den Provincialen Waterstaat in Friesland, burgemeesters der gemeenten Opsterland, Bolsward, iEngwirden, Rijks- en Gemeenteopzichters enz. Verscheidene sprekers brachten dankbare hulde aan den gestorvene. Omtrent de reeds lang ontworpee stoomtraml ij n Wij njeterp —Assen , welke door de Nederlandsche Tramwegmaatschappij zal worden geëxploiteerd, is bepaald, dat zij te Wijnjeterp zal aanvangen, aansluitende aan de door die maatschappij te leggen lijn Gorredijk —Wij njeterp, welke doorgetrokken zal worden over Bakkeveen naar Groningen; de Opsterlandsche Compagnonsvaart passeerende, loopt zij langs Donkerbroek, Oosterwolde, Appelscha, Hijkersmilde, Smilde en Bovensmilde naar Assen en aldaar met een ombuiging langs het Stadsbosch naar het Stationsplein. De lijn Steenwijk—Oosterwolde, beginnende bij het station te Steenwijk, kruist den Staatsspoorweg Meppel—Leeuwarden en loopt over Eesveen, de Bult, Frederiksoord, Wilhelminasoord, Noordwolde, Elsloo, 't Ronde en Makkinga tot de Makkinga'ster ophaalbrug nabij Oosterwolde, waar zij aansluit bij de lijn Wijnjeterp Assen. De totale lengte dezer lijnen is ruim 102 kilometer. Bij de in liet tweede kiesdistrict gehouden herstemming voor een lid van den gemeenteraad van Groningen tusschen de heeren G-. Nanninga (soc. dem.) en mr. N. de Ridder (anti-rev.), zijn 1385 stemmen uitgebracht, waarvan 22 van onwaarde. Het aantal kiezers bedraagt 2097. De heer de Ridder verkreeg 690 en de heer Nanninga 646 stemmen, zoodat de heer de Ridder den zetel van jhr. mr. 0. Q. van Swinderen, ook anti-revolutionair, innemen zal. Bij de eerste stemming werden 121 C stemmen uitgebracht, waarvan 76 van onwaarde. De keer de Ridder verkreeg toen 420, de heer Nanninga 363 en de heer W. G-. van den Berg (lib.) 351 stemmen. Door de Ligue anti alcoholique Beige werd verleden jaar een prijs uitgeloofd voor het beste geschift in populair-wetenschappelijken vorm, dat de oorzaken aangaf van het alcoholisme, de middelen ter bestrijding en de roeping der vrouw in deze beweging. Van de 192 mededingers werd door een jury van zeven leden bekroond mejuffrouw L. van Bwrle, te Utrecht, secretaris van Sobriëtas (afdeeling litteratuur). Bet werkje zal in het Fransch en in het Nederlandsch bij duizenden exemplaren verspreid worden. De beer F. W. N. Hugenholtz Jr. heeft te Groningen in eene socialistenvergadering eene rede gehouden over ,de vloek van het kapitalisme." De inhoud zijner toespraak was een be• toog, dat de toestanden der tegenwoordige arbeiders nog slechter zijn dan die in den tijd der gilden, en zelfs dan die der slaven, eeuwen geleden. Die treurige toestanden weet hij aan het kapitalisme, dat in het leven gehouden wordt door reclame, concurrentie, vervalsching, protectie, trusts, cartels en syndicaten, en door het nieuwste middel : het imperialisme. Woning, kleeding, voedsel enz. der arbeiders verklaarde spreker zijn slecht. Fabrieksarbeiders, die 4 uur per dag werken, doen nog te veel, omdat hun arbeid geestdoodend is. In den socialistischen Staat zouden allen meewerken aan de productie en zouden er geen mannen zijn uitsluitend voor den geestesarbeid en anderen enkel voor lichamelijken arbeid. De heer Hugenholtz eindigde met te verklaren, dat de arbeiders ontevreden moeten worden met hun toestand, en dat het aankweeken van ontevredenheid bij de arbeiders het doel is der propagandisten voor het socialisme. Te Wessingtange, in de gemeente Vlachtwedde (Gr.), is een groote ballon neergekomen, welke, volgens de daarin gevonden papieren, was opgelaten te Trappes, in Frankrijk. De ballon bestond hoofdzakelijk uit geolied papier; hij was voorzien van een netwerk en had eene lengte van bijna 71/2 Meter. Aan de benedenzijde hing een hol gevlochten rechthoekige mand, welke twee door kurk en wol omvatte opnemingstoestellen inhoudt en een bijna ledigen zandzak met afvoerbuisje. Aan den mand hingen twee perkamenten enveloppen, welke ieder een in het Fransch en Duitsch geschreven brief bevatten, waarin den vinder werd verzocht vLu zijne vondst onmiddellijk telegraphisch bericht te zenden aan het „Observatoire de météorologie dynamique par Trappes Seine et Oise)." Voorts de instrumenten, (en zandbak en het netwerk te zamen in den houten kist verpakt, aan deze .inrichting ven waar en wanneer de ballon gevonden is en in welken toestand de zandzak op dat oogenblik verkeerde. Voor deze moeiten wordt eene belooning van 10 francs toegezegd. Wijl op de brieven vijf Fransche postzegels waren geplakt, schijnt het Observatorium te hebben verwacht, dat de ballon zou neerkomen op Franschen bodem. De Duitsche brief bewijst echter, dat ook een grootere reis mogelijk werd geacht. De brieven vermeldden geen uur van oplating. Een tuinman op St. Helena. In het weekblad Floralia komt een brief voor van W. M. Nyenes, vroeger tuinman aan de Staats-Meisjesschool te Pretoria, die uit St. Helena schrijft. Er blijkt uit dat er onder de gevangenen zijn, die buiten het prikkeldraadkainp werken mogen en zeer goed behandeld worden. „Wat zou ik wenschenee ns wat Hollanders, die hart voor planten en vogels hebben, hier te kunnen rondleiden. Om u maar eens wat op te noemen van planten, wat ik alzoo zag, nu ik buiten 't kamp ben, bijv. katoenboom, koffie, dadel en cocospalm van verbazenden omvang. Phormium tenax, verschillende soorten Aloës, Cactus, Mesembrianthemum, Fuchsia's, Pelargoniums, Genista's enz. De meesten van deze groeien in 't wild, zoo ook stroobloemen. Wat opmerkelijk is, is dat het geheele eiland als bezaaid is met Postelein, 't gewone soort wat men voor den handel verbouwt (groene). Dan staat er in de vallei, waar ik werkzaam ben, ook een soort van spinazie, namelijk Nieuw-Zeelandsche, die ik in Pretoria ook verbouwde. Een heele mooie plant, die hier meer dan twee voet in middellijn meet en zeer lekker van smaak is, ongerekend ze zoo voordeelig is, aangezien men ze kan afsnijden, waarna ze weer opgroeit. Vogels zijn hier prachtig mooi. --- LAATSTE BERICHTEN. Paul KrOger te Marseille aangekomen. Evenals andere stoombooten, kwam ook de „Gelderland", waarop Paul Krtiger van uit zijn fel bestookte land naar Enropa overkomt, tengevolge van stormweer later te Marseille aan, dan men had uitgerekend. Gisteren morgen om 7 uur dan stoomde de boot de haven binnen. Kruger ontving zijn staatsdienaren, die naar Marseille waren gekomen, en onderhield zich met hen. Daarna zal hij aan wal stappen. Alles leven en beweging, vlaggen, vaandels, en de menigte roepende: Leve Krger, leve de Boeren ! De president van het onaf hankelijkheidscomité te Marseille, de heer Thourel, vooraan' die zich met den heer Van Hamel, den tolk van Krijger, onderhoudt. Hij verneemt van dezen, dat Kritger zich nog een tijdje met den commandant van „de Gelderland" moet onderhouden, wijl het vaartuig onmiddellijk weer zee moet kiezen. Thourel dringt echter aan, uit naam van Marseil les bevolking, dat de president ten spoedigste zal afstappen. Intusschen komen adressen in van sympathie van de gemeenteraden der Fransche steden, uit alle landen van Europa. Dagbladen geven artikelen over het goed recht der Boeren. Sympathie-betuigingen zonder eind. En zegt de /V. R. Cl. de regeeringen houden zich verre. _ Geen enkele voelt zich vrij en machtig genoeg om een zelfstandig oordeel te kunnen spreken. Geen enkele vertrouwt de andere voldoende om een stap te durven doen, waarvan een mededinger of heimelijke vijand misbruik zou kunnen maken tot eigen voordeel. Zij verklaren alleen geroepen te zijn om voor de belangen van haar eigen land te waken, en mengen zich niet in de zaken van anderen. Zij roeren zich niet en zwijgen. Er is in Europa te veel brandstof voor een algemeenen oorlog. Zoo wordt het gebruik van vuur verboden bij vervoer van buskruit. Zoo fluisteren op gevaarlijke punten de bergbestijgers in de Alpen, opdat niet bij te sterke stemverheffing een luchttrilling de sneeuwvlokken losmake, die in enkele °ogenblikken tot een alles vernielende lawine zouden kunnen worden. Maar hoe zullen wij Nederlanders hem ontvangen en begroeten? Geen natie kan hem en het Boerenvolk nader staan in het besef van hun recht, in waardeering van hun krachtig verzet en hun ijzeren volharding, in huldebetoon aan hun kloeken vrijheidszin, maar ook geen natie kan dieper doordrongen wezen van innig meegevoel bij het aanschouwen van den jammer en de ellende, die over hun land zijn uitgestort. Wij beseffen het, hoe de aanblik van zooveel waardeering den moedigen balling goed moet doen aan het hart, maar ook hoe onder alles door zijn gedachten verwijlen bij de wilde jacht op zijn volk en de rookwolken, die opstijgen over zijn land; hoe zijn vorschend oog vruchteloos rondziet naar een enkele hand, die hulp kan brengen. En dat het onze hand niet kan zijn, gevoelen wij zoo pijnlijk, dat de juichtoon ons blijft steken in de keel. Neen, het is geen blijde intocht, met gejuich, onder vlaggen en muziek. Wij zouden hem allen de hand willen drukken, het hoofd ontbloot, met een traan in het oog en stom gebaar van eerbied en smart. Zou zijn komst geheel vruchteloos zijn, en der Boeren zaak hopeloos? Wij denken na, en slaan de bladen op van onze geschiedenis. En wij lezen, ruim drie eeuwen geleden, van een anderen balling, die onder hoon en spotgelach uitweek, arm en verlaten, door vroegere medestanders gewantrouwd en miskend, van wien de machtigen der aarde, hertogen, vorsten, keurvorsten ~afliepen als wateren." En omstreeks honderd jaar later lezen wij weer van een toestand, waarin voor hem, die den ondergang van zijn land niet wilde zien, niets anders scheen over te blijven dan in de laatste schans te sneuvelen. En toch... Uit Marseille wordt nog van den 22sten gemeld, dat zich aldaar, toen de stoet een der straten doortrok, een aantal Engelschen, die in een hotel hun intrek hadden genomen, om Kragers intocht te zien, van af het balcon, begonnen te fluiten. De geestdriftige menigte werd woedend en wilde het gebouw binnendringen om de Engelschen dood te slaan. Een twintigtal politie-agenten slaagden er in de deuren van het hotel te :sluiten. Een verontwaardigde menigte bleef zich om het hotel verdringen. Men vreest voor opstootjes. Een later bericht meldt, dat de Engelschen aldaar logeereude, de menigte wilden kalineu.en door van het balcon geld onder haar te werpen, doch de woede van het volk groeide er slechts door aan. ~Leve Kriiger!" klinkt het boven alles uit; de geestdrift kent geene grenzen. Kriiger is kalm en groet eenvoudig met zijn hand. --- BLOEMFONTEIN, 21 Nov. De Boeren werden 18 Nov. bij Baberspan verslagen. Commandant Brand is gewond. De lanciers deden een charge op de vluchtende Boeren, die door bomvuur uit de heuvels waren gejaagd, en brachten hen vreeselijke verliezen toe. CRADOCK, 21 Nov, Er is een nieuw fort gebouwd om Bloemfontein te beschermen. LONDEN, 22 Nov. In een telegram van Roberts uit Johannesburg wordt gezegd: Zondag is mijn paard met mij gevallen. Ik werd eenigszins gekneusd, maar ik kan mijn werk blijven verrichten en ik hoop binnen weinige dagen weer in orde te zijn. --- UITSLAG VERKOOPINGEN. Bij finale toewijzing dd. 22 November jl., is ten overstaan van Notaris Posthumus, publiek verkocht voor de erven Mej. de wed. W. D. van der Velde: A. Eene winkelhuizinge, waarin twee woningen met erf, tuin en timmerschuur, aan den zuidkant der vaart, boven de sluis te Dragten, samen groot 0.04.90, in 2 perceelen : 1. De westelijke woning met achtergelegen grond en timmerschuur aan den heer Egbert K. Duursma te Dragten voor f 1728. 2. De oostelijke woning met achtergelegen grond aan den heer Jacob Klasema te Dragten voor f 1327. B 1. Eene huizinge waarin herberg niet vergunning en erf ten noorden van- en aan de vaart, bij de draaibrug te Dragten, ter grootte van circa 0.03.11 aan Mej. de wed. Johannes R. Kuipers te Dragten voor f 2025. 2 Een huis met erf ten noorden van vorig perceel, ten westen van- en aan de dwarsvaart aldaar, groot ruim 0.00.34 aan den heer Jan Laverman te Dragten voor f 715. --- MARKTBERICHTEN. Leeuwarden, den 23 Nov. 1900. VEEMARKT: 59 tieren twenterenter-.ƒ 80 tot ƒ 135 1 twenter- – 140 o – 250 32 Ossen – 170 il – 200 98 Vette Koeien – 190 g – 230 450 MelkeenKalf-Koeien – 150 , – 200 104 Pinken – 45 – 75 52 Vette Kalveren – 25 il – 55 210 Graskalveren – 40 g – 60 69 Nuchteren dito – 8 – 11 407 Vette Schapen – 19 – 23 524 Weid Schapen – 16 – 20 1465 Lammeren – 15 – 19 93 Vette Varkens – 40 // – 80 108 Magere Varkens – 20 – 30 329 Vette Biggen – 25 35 121 Speenvarkens – 5 – 6 13 Bokken en Geiten – – 19 Paarden en 1 Veulen – 85 – 150 Te zamen 4153 stuks vee. Vette Koeien: Iste kwal. 28 tot 30 ct. p. 'I, kilogr. 2de q 26,, 28 ll # # 3de 17 20 // y ij Stieren 26 28 /1 Vette Kalveren 25 il 36 I/ ij Schapen 24 26 ij Varkens 19 , 21 II ij ij Londensche Markt ll 18 19 II In Rundvee behoorlijk goede omzet, Varkens vlug, Wolvee fleurig. --- BOTER: Boereboter f 52.—. Fabrieksboter , 42.50 á f 54.50. Aanvoer Boereboter 45 ii„ 27 't., 10 '1,.. Fabrieksboter 32 'i„ 45 Vo. KAAS: Boere-Nagelkaas f af Fabrieks-Nagelkaas 28. á Aanvoer 22981 K.G. --- Familiebericht ADVERTENTIEN. DRACHTEN, 19 Nov. 1900. Heden morgen omstreeks 10 uur is onze geliefde Moeder, Behuwd- en Grootmoeder PIETERTJE JACOBS de JONG, Wed. P. W. PIETERSMA, zacht en kalm ontslapen in den gezegenden ouderdom van bijna 88 jaren. Namens de familie, K. E. VAN LER VEEN. --- Advertentie DANKBETUIGING van P. v. D. VLUGT en Echtgenoote voor de vele blijken van belangstelling, ondervonden bij gelegenheid van hun 30 jarig Juhilénm. Mijn hartelijken dank aan allen, die mij geholpen hebben, tijdens mijne ziekte. URETERP, Nov. 1900. L. LOOPSTRA. Vastigheden te Ureterp. Notaris VAN BLOM zal, ten verzoeke van deurwaarder DE BOS, DINSDAG 27 NOVEMBER e.k., 's namiddags 4 uur, bij GORTER te Ureterp veilen voor de erven der Wed. JEEN WIEBES MULDER: 1. Een HUIS met erf en grond ten noorden van den kuwtweg te Ureterp, groot 0.17.85; 2. Twee kampen weiland nevens elkander ten zuiden van en aan den kunstweg aldaar, groot 2.30.10 en 1.90.05. 3. Twee kampen weiland ten noorden van en aan den buitenweg, groot 1.40.68 en 0.67.38. Volgens biljetten. kamp Weiland te Dragten. Notaris VAN BLOM zal DONDERDAG 29 NOVEMBER e.k., 's namiddags 2 uur, bij LANDMETER te Dragten finaal ve rkoupen voor LOKKE en JANNA JANS BUURSMA: Een kamp weiland ten zuiden van en aan de ---