KAMEROVERZICHT. Erratum. In het begin van ons vorig Overzicht, sprekende over de zaak Biller, zijn voor den volzin ,De menschen hadden geen voldoend middel van bestaan," uitgevallen de woorden ”De Minister antwoordde." Wij .beginnen met aanhaling van hetgeen Troelstra Zaterdag jl. heeft gesproken naar aanleiding van de Polytechnische school te Delft. Men kan daaruit al weer zien, hoe broodnoodig voor een schrijver van Kameroverzichten en nog wel van eene gansche week, de Handelingen zijn. Als men zich met de overigens mooie en uitvoerige verslagen van de N. R. C. moet behelpen, mist men vaak iets. Zoo moest ik in mijn vorig overzicht de zitting van Zaterdag ook overzien met behulp van couranten, omdat wij de Handelingen steeds drie á vier dagen na de zittingen ontvangen. Wij moesten dus uit de couranten weten wat Zaterdag geschiedde. En dat blijkt niet voldoende, want wat Troelstra zei was iets geheel anders dan men uit een krantenverslag zou opmaken. Hij zei niet zoo platweg voor arbeiders beurzen te eischen ; hij zei het duidelijker. krachtiger en met redenen omkleed. Wat hij zeide volgt hier: De heer Troelstra : Bij de behandeling van dit artikel in de afdeelingen is door mij aan de Regeering gevraagd, of zij zou willen overwegen om ten aanzien van de "Polytechnische School te doen hetzelfde als ten aanzien der Rijks—universiteiten geschiedt. Ik bedoel hiermede de gelegenheid om aan zes onbemiddelde jongelieden eene Rijksbeurs van f 800 's jaars uit te keeren. Waar men dit doet ten aanzien van het honger °mie:wijs, meen ik, dat men dergelijke Rijksbeurzen ook aan de Polytechnische School moet instellen. De Rijksbeurzen aan de Universiteiten komen slechts met eene zeer groote uitzondering ten goede aan jongelieden uit de arbeidende klasse ; wel meestal aan zonen van onbemiddelde leden van den burgerstand. Het gaat in het algemeen buiten de arbeidersklasse om. Ik stel mij echter voor dat, wanneer aan de Polytechnische School Rijksbeurzen worden ingesteld, ook talentvolle jongelieden uit de arbeidende klasse daarvan zouden kunnen profiteeren. In de eerste plaats is het te verwachten, dat er juist in die arbeidende klasse werktuigkundige talenten zullen kunnen voorkomen; het is van het grootste belang dat deze in de gelegenheid worden gesteld, zij het ook nog op bescheiden schaal, om zich verder te kunnen ontwikkelen. Wanneer wij nagaag, het gebruik, dat gemaakt wordt van de gelegenheid om kosteloos on-dervvijs te ontvangen aan voorbereidende inrichtingen van hooger en van middelbaar onderwijs, dan zien wij 'dat er onder de 25 gymnasia slechts 5 zijn, waarop leerlingen zijn geplaatst die verleden jaar kosteloos van dat onderwijs gebruik maakten, terwijl op 16 van de 28 gemeentelijke hougere burgerscholen jongelieden kosteloos onderwijs hebben genoten. Nu is er bovendien gelegenheid aan de Rijks— hoogere burgerscholen voor jongelieden van aanleg, om, met toestemming van den Minister, kosteloos te worden opgeleid, en dan stel ik mij de vraag : wanneer die jongelieden de hoogere burgerschool hebben doorloopen, hoe zal hun dan dat onderwijs dienen voor de carrière welke zij zich willen veroveren ? Wanneer er geene gelegenheid is aan de Polytechnische School, om daar op kosten van het Rijk te worden geplaatst, zullen zeer veel jongelieden, die kosteloos onderwijs hebben genoten aan hoogere burgerscholen, eigenlijk verlegen staan, wat zij met het genoten onderwijs voor hunne carrière zullen moeten doen. Daarom komt het mij voor dat deze quaestie de zeer ernstige overweging der Regeering zeer zeker verdient, en ben ik door het antwoord, dat de Minister op de desbetreffende vraag heeft gegeven, niet bevredigd. Ik lees toch in de Memorie van Antwoord : ~Het denkbeeld tot instelling van Rijksbeurzen aan de Polytechnische School voor onbemiddelde jongelieden van meer dan gewonen aanleg zal bij de voorbereiding der reorganisatie worden overwogen." Ik had van den kant der Regeering een weinig meer Warmte en voortvarendheid in deze verwacht. Vooreerst vraag ik mij af: wat de gratis—toelating van onbemiddelde jongelieden te maken heeft met die reorganisatie in het bestuur en onderwijs aan de Polytechnische School. Deze zaken staan niet in noodzakelijk verband met elkaar. Wanneer de toelating van die jongelieden door middel van Rijksbeurzen wel in verband stond met die reorganisatie, dan had men van dezen Minister toch mogen verwachten dat hij zich niet had bepaald tot de mededeeling : dik zal overwegen" ; maar dat hij verzekerd had dat deze zaak zijne volle instemming heeft. Nu er eenmaal Rijksbeurzen voor universitair onderwijs zijn ingesteld, bestaat er m. i. geen enkele reden om denzelfden weg niet bij de Polytechnische School te volgen. Ik ben derhalve zoo vrij, bij den Minister aan te dringen op nadere 'regeling van deze zaak. Hierop antwoordde direct: De heer Goeman Borgesius, Minister van Binnenlandsche Zaken: Mijnheer de Voorzitter ! Een kort woord aan den laatsten, geachten spreker. In Regeeringsstuklan warmte te leggen is niet gemakkelijk. Doch de geachte spreker heeft zich inderdaad niet vergist toen hij de meening uitsprak dat de Minister werkelijk sympathie heeft voor de zaak. Ik hub mij misschien wat te voorzichtig uitgelaten, doen een Minister leert al zeer spoedig voorzichtigheid betrachten. Ronduit erken ik, dat ik op dit °ogenblik niet weet welke bezwaren er tegen zijn. De zaak is nog niet onderzocht, en ik acht het dus voorzichtiger, hier geen bepaalde toezegging te doen, alvorens de zaak overwogen is. Wij verheugen ons over dit samengaan van Troelstra en Borgesius den Minister. Maandag half twee begonnen we weer, zetten ,de discussien voort, maar kwamen nog niet klaar met Binneril. Zaken. In deze Maandagzitting hield Ketelaar eene kranige rede over de onderwijsbelangen en toonde o. a. aan hoe slecht de wet wat het getal vereischte onderwijzers aangaat wordt nageleefd. En Veegens sprak een hartig woord over de pensioneering van weduwen en weezen van onderwijzers, naar welker oplossing reeds jaren wordt uitgezien, iets wat bij dezen Minister kans van slagen heeft. Maar Veegens pleitte ook voor pensioenen voor bijzondere onderwijzers, wat aan de Standaard de volgende ontboezeming ontlokte,: „De heer Veegens zoo schrijft het blad „een andante liberaal, pleitte voor de pensio• „neering van bijzondere onderwijzers. Daar schrok de „heer Tydeinan, een piano-liberaal, van. Verbeeld n, van „de overzij een stem opgaande om ook de bijzondere on„derwijzers als heuzige, meerekenende onderwijzers te gaan „beschouwen. Dit teekende. „Het deed uitkomen al het verschil tusschen die libe„ralen die niet en die anderen die, doctrinair ingeroest, „telkens hun eigen uitgangspunt verloochenen Uitgangsa,„punt van de liberale partij was: school en kerk vrij. „Maar toen men de gevolgen van deze liberaliteit voor„zag, deinsde men terug voor den geest der vrijheid dien „men had opgeroepen, en legde hein weer aan den zilve„ren ketting. Daarin echter verschillen nu mannen als „Veegens juist van hun inconsequente geestverwanten, dat „ze althans beginnen het penterachtige, van zulk eene „inconsequentie in te zien. Ze zijn er nog niet. „Maar ze krijgen toch een oog voor het onrecht, en „den moed om wat ze inzien ook uit te spreken. Faalt „het hun, het faalt althans den heer Veegens niet.” Het amendement om de post voor de -op te richten H. B. S. te Den Helder te schrappen, werd verworpen' met 41 tegen 40 stemmen. Vóór alles wat rechts was en Troelstra, tegen alles wat linksch was. V. d. Zwaag en Van Kol waren er niet. Van de rechterzijde misten we Schaepman, Seret, Van Ascii van Wijck ; van de linkerzijde Sinidt, Zylina, Kool, Hennequin,, Geertsenia en Bastert, Van Gilse en natuurlijk nog enkelen. De een had atnbtsbezigheden, de ander Provinciale Statenvergadering enz. De zittingen worden schandelijk slecht bijgewoond en o. i. zijn de "leden verplicht de vergaderingen bij te wonen. En we zijn bijna nooit over de tachtig. Dinsdag even over 10 uur zaten we alweer klaar en hervatten de discussien over afd. Lager Onderwijs, waarbij de Minister Borgesius de verschillende sprekers beant• woordde, en o. a. opkwam tegen Lohrnan's bewering dat vele onderwijzers socialisten zijn, maar waarbij geen namen.. zijn genoemd, (wat Troelstra bij interruptie gevraagd had). Over Leerplicht zei de Minister dat deze niet behoefde te voeren tot heropening van den schoolstrijd. De eeltige eerzucht van den Minister en zijne collega's is om iets goeds tot stand te brengen. De stellingen van den Minister daarbij zijn de volgende: Leerplicht is niet als panacee, niet als universeel geneesmiddel te beschouwen, maar is noodzakelijk in 't belang van de kinderen die niet, en ook van hen die wel vrijwillig ter schole gaan. Bij de invoering van den leerplicht zal rekening moeten gehouden worden met bestaande schooltoestanden en met bestaande maatschappelijke toestanden, in dien zin dat kinderen van zekeren leeftijd niet gedurende een geheel jaar aan zekere bedrijven kunnen worden onttrokken. Boete en gevangenisstraf mogen slechts als ultimum retnedium in dit stelsel worden toegepast. Het kwaad moet bestreden worden niet in de eerste plaats door het volstrekte schoolverzuim, maar door het relatieve, betrekkelijke schoolverzuim tegen te gaan. De leerplicht leidt in Zijne gevolgen voor de groote massa per se tot scho ddwang, maar niet tot gewetensdwang en bij regeling van' den leerplicht is het plicht zooveel mogelijk – met de gemoedsbezwaren rekening te_ houden. . _ . 'kot deze algemeene stellingen zal de minister zich thans uitteraard moeten bepalen. Hij vraagt nu eenig vertrouwen voor de uitwerking zijner plannen. De minister denkt over de verwezenlijking daarvan optimistisch; hij hoopt dat ook de Kamerleden geduld zullen willen oefenen. De minister is met zelfvertrouwen bezield, !omdat nij een sterk geloof heeft in 't beginsel, en hij is overtuigd dat, mocht het, hem niet gelukken deze hervorming tot stand te brengen, zijn werk voor een opvolger toch vruchten zal dragen. Troelstra spreekt ook een woordje naar aanleiding van de bewering van Lohtnan, dat er sociaal democratische onderwijzers zijn, die de school als propagandaplaats voor hun beginselen gebruiken, wat hij ontkent. Hij komt ook met kracht op tegen de bewering dat een sociaal democratisch onderwijzer niet een goed openbaar onderwijzer zon kennen zijn. En wezenlijk 1 ook wij meenen dat die bewering vrij wel onzinnig is. Een goed onderwijzer zijn hangt niet af van onze economische of staatkundige richting. Verder wijst hij op de circulaire van den Districtsschoolopziener te Leeuwarden tot de onderwijzers als waarschuwing, indien zij voor de sociaal democratische beginselen propaganda maken voor de school. Hij wenscht dat de Minister niet op die wijze voortgaat de vrijheid der onderwijzers te bespreken. Hij kan zich dat niet voorstellen, want zegt hij „als er over vrijheid gesproken wordt zijn de liberalen op „hun terrein. Wij hebben vrijheid van drukpers, van „vereeniging en vergadering, vrijheid van denken, vrijheid „van woord. Al die vrijheden hebben wij aan de „len te danken." . De Minister zegt dat onbeperkte vrijheid voor den onderwijzer ook onder een vooruitstrevend Kabinet niet mag worden gedrild. Als bv. een anarchistisch onderwijzer in de herberg diefstal gaat verdedigen, en het gemeentebestuur de overtuiging heeft, dat zulk een man geen goed meer zal doen, dan moet hij er uit. Maar als de heer Troelstra vraagt: mag een onderwijzer niet sociaal democraat zijn, dan zegt de Min. „waarom niet ?" Troelstra is met liet eerste deel van het antwoord van den Minister niet tevreden.- Het voorbeeld van den Minister heeft met de sociaal democratische, beginselen niets te maken. Aansporing tot diefstal mag niet worden vergeleken met so;iaat democi•atieche beginselen. —.Ten slotte werd lloofdst. V- zonder stemming aangenomen. Toen Marine Hoofdst. VI, f 15.533.996.67, waarbij voor materiaal der Zeemacht f 6.735.280, Personeel f 1.198.797, Loodswezen, betonning enz. f 2.211.711, Pensioenen enz. f 1.916.617. Dat zou niet meevallen. De Ras begon reeds te schieten op het door den Min. gevraagde 4e pantserschip. Woensdag om 10 uur begennen we weer daarover en het einde was niet jolig. Het gold de aanvraag tot het bouwen van een nieuw pantserschip, type De Kortenaer. Goekoop stelde voor dien post (f 10/000) te schrappen, m.a.w. liet nieuwe pantserschip te weigeren, omdat het niet noodig was, en na lange discussies verloor de Min. het pleit. Het amendement werd aangenomen met 46 tegen 41 stemmen, zoodat de Minister échec leed en schorsing ' van beraadslaging vroeg, om na te denken over wat hem nu te doen stond. Aardig die stemming! Van een liberaal lid ging het voorstel dat den Minister eene nederlaag bezorgde, uit. Het werd aangenomen bijna met partijstemming. Immers alle roomschen stemden voor en alle Kuyperianen, en, de sociaal democraten. Verder van de liberalen Bastert, Goekoop, Van Kerkwijk, Willinge, Hennequin, Tydens, Keteláar (rad.) en Van Gijn tegen. Troelstra motiveerde zij ne stem voor het amendement, d. i. tot weigering van het pantserschip. Wel zal daardoor minder werk zijn aan 's rijks werf, maar dan moet men den arbeidstijd maar verkorten. Werkverschaffing door het toestaan van militaire uitgaven acht hij ongeoorloofd. Hij vreest dan ook dat Kerdijk, die het punt werkeloosheid had aangeroerd, meer bezorgd was voor de werkeloosheid van dezen minister dan van de werklieden. Hij zal in 't vérvolg tegen alle militaire uitgaven stemmen. (Dit deden reeds voor meer dan 30 jaren de afge • vaardigden uit Groninger distrien en ook enkele Friesche). Daar we wegens de gevraagde schorsing van den Min. van Marine wat tijd over hadden, gingen we de wet van 18 Juni 1892 'n beetje wijzigen tot regeling van pensioenen en onderstand aan het personeel van den loodsdienst voor zeeschepen en van de weduwen en weezen van dit personeel. Ook keurden wij goed HOofdst. VII A (Nationale Schuld) : Interessen, lijfrente enz. f 29.852.993.44, Amortisatie en aflossing van rentegevende Nat. Schuld f 2.638.100, totaal f 32.491.093.44. Donderdag 10 uur gingen we moedig voorwaarts, altijd nog onzeker hoe het met den Minister van Marine zou gaan. We pakten nu Hoofdst. VII B Finantiën bij de ooren (f 23.452.348.08). Hierbij kosten van muntwezen f 90.750, en kosten van admin. der dir. :belast., invoerrechten en accijnzen f 5.250.242. Kosten administratie zegel,registratie enz. f I.9ll.lsl,Eerediensten f 1.909.662.085, pensioenen, wachtgelden enz. f 1.444.696, uitkering aan gemeenten (met 24 Mei 1898) f 12.190.000. Wij – brachten de algemeene beraadslagingen, nog ten einde: V. d. Berch van Heemstede, Willinge, Loeff, Pynappel, Meesters, Kuyper, Macaré, Harte, Verhey, Van Deinse, Sineenge, Bouman, Pyttersen, Hartogh en V. d. Zwaag. Van dezen laatsten hoorden wij een protest tegen dat V. d. Berch den naam van de socialisten heeft gemengd in de oneerlijke schattingen waarvan hij sprak. Waarom moeten juist de socialisten verdacht worden van oneerlijkheid De Voorzitter antwoordt dat de bedoeling van den heer Van den Berch zoo kwaad niet was. De heer Van der Zwaag antwoordt, dat dit mogelijk is, doch dat de heer Van den Berch het toch heeft gezegd. Intusschen is 't wel waar, dat socialisten willen halen wat zij halen kunnen, maar zij willen dit doen langs den koninklijken weg. (Algemeen gelach.) Hij bedoelt dat er gehaald moet worden wat te halen is, krachtens de wet. Maar zoolang de wet bestaat, moet ze eerlijk uitgevoerd worden. Daarom ook wil hij de duirnschroeven flink aangezet hebben bij de toepassing der vermogensbelasting, zonder vrees dat de vermogenden daardoor hunne uitgaven zullen inkrimpen. Doen zij dit echter, des te beter, dan wordt hun vermogen nog grooter en dan werden zij nog honger belast. En als 't overigens reeds zoaver gekomen is, dat de hooge aanslagen te wijten zijn aan de socialisten, dan zijn de schatters daartoe 'opgeruid door den vorigen Minister van fmantien, die bij zijn circulaire heeft te kennen gegeven, dat hij de taxatie zoo streng mogelijk wilde hebben. De Minister dient alle • sprekers van antwoord en zegt aan V. d. Zwaag, dat hem niets bekend is (wat de Minister ook al in de stukken had gezegd) van eene circulaire van den vorigen Minister tot opdrijving van de. taxatiën. De verschillende sprekers repliceeren, waarbij de heer Van den Berch den heer Van der Zwaag antwoordt dat hij in overdrachtelijken zin heeft gesproken, waaruit de heer Van der Zwang afleidt dat de heer Van den Berch. in overdrachtelijken zin Zijne woorden terugneemt, terwijl hij erkent, dat wat hij zelf gezegd heeft, de openhartige blootlegging is van de bedoelingen der socialisten, indien men slechts geen insinuatiën bezige. En voorts heeft hij tegen de uitdrukking van deli. heer Van den Berch geprotesteerd•orn den indruk weg te nemen dat de socialisten niet als ambtenaren zouden kunnen optreden waar zij geroepen worden. Indien zij om den broode in staatsdienst moeten zijn, zullen zij steeds naar behooren hun plicht nakomen (Bravo 1) en wanneer men wil dat de socialisten zich parlementair uitdrukken, daar mogen de heeren die parlementair willen zijn, bedenken dat een goed voorbeeld goed doet volgen. Bij de behandeling der artikelen komt Heldt op tegen het loon van 10 ets. per uur voor de werklieden aan de Munt, wat in Utrecht en Amsterdam een hongerloon is. Hij vraagt 14 ets. De Minister belooft 12 ets. Troelstra komt op voor het verzoek van de belastingkommiezen, 4de klasse, om tot hunne bevordering 3de klasse een traktementsverhooging van f 100 te verkrijgen, wat hij nader toelicht, waar hij o.a. er op wijst, dat ten aanzien der kommiezen van 's rijks belastingen nog het voorschrift geldt van art. 321 der wet van 1822, dat casu quo het geineentebestuu voor eene behoorlijke woning der ambtenaren moet zorgen, waaraan de hand niet wordt gehouden. Nadat Bouman eene andere regeling der deurwaardersbezoldiging had bepleit, gingen we uiteen tot Vrijdag morgen .10 uur. Nu ging het nog al ving van de , hand met c'Finantien. Veel belangrijks viel daarbij niet voor, en het hoofdstuk VII B werd aangenomen zonder stemming. Onder tegenstand van Troelstra en met 13 tegen en 63 voor werd aangenomen om het overgangsrecht van onroerende goederen, nagelaten door niet ingezetenen, terug te brengen van 81/2 tot 6 percent. Troelstra 13.-stree,d het op dezen grond: Sprekende :over het argument dat de Nederlanders die in Indie wonen te zwaar zouden worden getroffen, zegt hij, dat dit z'n koude kleeren niet raakt. Wie zich in Indie vestigen, kunnen uit hetgeen zij winnen wel eenig overgangsrecht betalen. En de groote bezitters in het buitenland, moeten maar getroffen worden, omdat hier toch de vrees heerscht dat ze ons land zullen verlaten, als wij hooge belastingen invoeren. Dáárom moeten we van het overgangsrecht halen wat er van te halen is. Toen kwam Hoofdst. VIII, oorlog. Dat gaf oorlog. Donkere wolken genoeg! De Minister Eland had het zwaar te verantwoorden. De Roomschen vreezen voor den dienstplicht, wat evenwel volgens Verhey niet een punt van debat moest uitmaken, omdat de in te dienen wetten dat wel zouden uitlokken. Ook kan de Minister er vast op rekenen perse drie stemmen tegen te hebben, nl. van de roode zijde, evenals voorheen van den Groninger kant. Die mist hij al vast. V. d. Zwaag wil b.v. in tien jaren het geheele militaire budget laten afloopen, (daarop komen wij terug), en Vair Kol was ook vol vuur in zij ne bestrijding van de oorlogsbegrooting. Geen wonder dat V. d. Zwaag en Van Kol zoo dachten. Hoe lange jaren is al niet door honderden de oorlog tegen den oorlog verklaard. Hoe harde woorden zijn op duizenden kansels op elk Kerstfeest daarover niet gevallen. Ik herinner mij nog een predikant, mij van heel nabij bekend, die op Kersttijd 1870, het jaar van den vreeselijken oorlog tusschen Frankrijk en Duitschland, predikend over „Vrede op aarde," met verontwaardiging wees op de combinatie „veldpredikers en slagveld." Predikers van het Evangelie „Vrede op aarde" op het tooneel van moord op groote schaal, van brandstichting en in een woord van den onvrede in den geweldigsten zin van het woord. Elders worden de gruwelen van den oorlog met schrille kleuren geschetst, (denken we maar aan de toen verschenen oorlogsschetsen). Ook leze men er de destijds uitgegeven „Oorlogslessen" eens op na, godsdienstige toespraken door Ds. M. van Genus, Doopsgez. pred. te Leeuwarden (1870 bij H. Kuipers). Van Kol achtte ons land niet verdedigbaar, zoodat de millioenen nutteloos besteed worden. Hoe wij daarover denken zeiden wij reeds naar aanleiding van den oorlog tusschen Turkije en Griekenland. Zelfs de Leeuwarder Courant opperde de vraag of Griekenlands nederlaag niet twijfel moest doen rijzen aan het nut van de groote uitgaven voor defensie. Verder wees hij op Zwitserland, dat elk oogenblik 221000 soldaten onder de wapenen kan brengen, behalve den landstorm. Elk man in Zwitserland moet ten strijde opkomen, hij wordt in zijn jeugd reeds ge ,efend. Wij zelven moeten voor de vrijheid en onafhankelijkheid des lands opkomen, het bloed van den rijke naast dat van den arme. Maar men make door het stelsel van arbitrage het liefst een einde aan den gruwzamen oorlog. Wat Van Kol zei was o. i. zeer juist, maar 't was vóór hem reeds vaak gezegd, alles wat hij zei, Wij hebben al jaren gehoord van en sympathie hooren uitspreken voor het Zwitsersche stelsel, en arbitrage, o hoe hebben duizenden daarnaar jarenlang gesnakt. Op een ander standpunt plaatste zich V. d. Zwaag. Deze wilde heelernaal van geen oorlog weten! (Nu als ons landje er wat in te zeggen had, wij ook niet.) Hij zette zijn standpunt van onvoorwaardelijk anti-militairisme uiteen in eene rede, waarvan de IN. R. Cl. getuigt, dat zij er een toon van warme overtuiging en somwijlen dichterterlijke bezieling, bij gemis van alle onnoodige scherpte niet gaarne aan zonde willen betwisten. In Wolkenkoekoeksheim of in een soortgelijk verblijf te midden der nevelen, zouden zijne gedachten practische beteekenis hebben. Op deze stoffelijke aarde, waar wij ons helaas bevinden niet. In dit absoluut afwezig zijn van idealisme op dit punt van de /V. R. Cl. deden wij niet: We zouden in elk geval den laatsten volzin moeten lezen met het woordje nog vèor niet, d. i. dus ~nOg niet". Maar het Engelenlied „Vrede op aarde" dringt zich te sterk aan ons op, om ons geloof op te geven dat eenmaal de tijd zal en moet komen waarin het profetenwoord vervuld zal zijn: „En zij zullen hunne zwaarden slaan tot spaden en hunne spiesen tot sikkelen. Het eene volk zal tegen het andere volk geen zwaard opheffen, en zij zullen den krijg niet meer leeren. Maar zij zullen zitten een ieder onder zijnen wijnstok en onder zijnen vijgeboom. En daar zal niemand zijn die hen verschrikt." (Micha 4: 3,4, zie ook Jesaia 2 : 4 en Joel 3: 10). Om nu evenwel tegen alle militaire uitgaven te stemmen, we zouden bezwaar maken met het oog op internationale verhoudingen en op verwikkelingen, die er het gevolg van zouden zijn. Maar bezuinigen, bezuinigen veel, zeer veel, ja dat zouden we willen zooveel als het maar kon, rekening houdende met de werkelijkheid. Door te stemmen tegen eene oorlogsbegrooting is in het onderhavige geval alleen te bereiken dat men een Minister van Oorlog wipt, om er een anderen die vaak verder van ons afstaat voor in de plaats te krijgen, maar die baas is moet het maar weten. Het is uiterst moeielij k zich te beslissen wat door een ander op eene andere plaats en met andere inzichten moet gedaan worden. Het „weet u te verplaatsen" gebiedt voorzichtigheid in het oordeelen. De Minister antwoordt dat hij met de heeren Van Kol en Van der Zwaag hoever overigens van hen afstaande een hartstochtelijke liefde heeft voor de vrijheid. Ook hij noemt den oorlog een gruwel. Veel gevoelt de minister dan ook voor arbitrages en zelfs voor Vredebonden. Maar niet gemakkelijk kan men een bevredigend stelsel vau arbitrage vinden, en het streven van de Vredebonden is een droom, een schoone droom, maar een droom. Wij kunnen door onze debatten den oorlog niet uit de wereld helpen; maar wij kunnen wel een leger scheppen van zoo groote sterkte en geoefendheid dat wij onze plichten als neutrale staat kunnen vervullen. Als wij een veldleger hebben dat vertrouwen inboezemt, blijft Nederland in 9 van de 10 gevallen •buit;m den oorlog. Zulk een sterk en geoefend leger te scheppen, is een deel van 's ministers programma. Toch is een geval mogelijk dat wij in conflict komen met de strijdende partijen en dat wij, om onze waardigheid te handhaven, weerstand moeten bieden aan zekere eisehen die men ons zon kunnen stellen. Ontstaat nu de strijd met een ince=endheid van gelijke kracht of zelfs met een sterkere mogendheid, maar 'die over al hare strijdkrachten niet kan beschikken, dan kunnen wij Mig den strijd aanvaarden. Tegen een besliste overmacht echter kunnen wij niet in 't open veld in den strijd treden. Dán moeten wij trachten tijd te winnen om de noodige hulp van elders te krijgen en zullen wij ons tijdelijk moeten terugtrekken achter de Amsterdamsche Wat liet Zwitsersche stelsel betreft, dat is ook niet goedkoop. Het oorlogsbudget is daar 301/2 millioen, plus 5 millioen per jaar voor de kantons, behalve de indirecte en persoonlijke uitgaven voor de minderheid. Hij acht het niet wensehelij k ten opzichte van drankgebruik aan de cantine dwang op te leggen. In 3 maanden is over eene kazernebevolking van 1500 man per 25 man daags slechts 1 borrel gebruikt. En wat de onzedelijke taal betreft van de soldaten, in de kazerne, zij is niet zoo erg als de straattaal van opgeschoten straatjongens. Als men die taal hoort op de openbare straat in onze groote steden, en dan in de kazerne komt, krijgt men den indruk, alsof men in de kerk komt. Wat de klacht van V. d. Zwang betreft dat De Klok in de kazerne niet gelezen wordt, den soldaat worden geschriften onthouden die de discipline verzwakken en V. d. Zwaao•b kan zelf wel het best beoordeelen of er wel eens in De Klok zulke stukken voorkomen. V. d. Zwang zegt, dat men dan ook niet christelijke bladen moet toelaten die leeren : „Gij zult niet doodslaan." Van Kol geeft toe dat wij onze neutraliteit moeten handhaven, maar zooals de Minister dat voorstelt, zal het weinig beteekenen. Wij moeten niet langer soldaatje spelen, maar werkelijk krijgers worden. Onze soldaten kosten vijfmaal meer dan in Zwitserland en de oefeningen zijn haast volksfeesten. Kuyper deed een uitval, niet zoo heel aardig, waardoor ook nog al wat rumoer ontstond, naar aanleiding van des Minister vergelijkenis van de straattaal met de kazernetaal. Hij komt er tegen op dat de Minister het licht op de kazerne laat vallen, door de schaduw van het schuint van 't volk, het rapaille in onze groote steden, dat daar gevoed wordt door hen, die niet de bijzondere school bezoeken. Ons dunkt deze uitval onwaardig, en ook wij teekenen daartegen protest aan. De M'nister repliceerende 7,03, op 't °ogenblik dat de meeste Nederlanders naar de koffie verlangen, kort zijn. Hij verdedigt nader den maatregel van de verkorte oefeningen. en gelooft dat het goed gezien is eerst te vragen het minimnm van hetgeen absoluut noodig is om daardoor later te kunnen verkrijgen wat werkelijk noodig is en wat men dan zal kunnen toestaan ten gevolge van vroegere bepalingen door 's Ministers maatregel. De Minister heeft niet gezegd dat hij De Klok zal weren, maar alleen dat geene geschriften zullen worden toegelaten die de militaire discipline aanranden. De Min, doet den heer Van Kol opmerken, dat wij slechts in één van de tien gevallen genoodzaakt zouden kunnen worden ons terug te trekken. In de negen andere gevallen behoeven wij dus niet te beginnen met 't hoofd tegen den muur te loopen. Gaarne wil de Minister onder het volk de lichaamsoefeningen in de hand werken, door verkorten diensttijd. Toen sloten wij de Algemeene beraadslagingen en gingen de artikelen behandelen. Bij verschillende artikelen verschillende sprekers en wenschen. Troelstra nam het op voor de bakkersgezellen in de militaire bakkerijen over hun loon en vrijen tijd. Hij eischt verbetering in het bAang der socide rechtvaardigheid. Zoo gingen wij door. Wij vermelden alleen dat Troelstra bij art. 94e' heftig te keer ging tegen de uitbreiding der maréchaussée. Men is niet kieskeurig bij de aanneming van de manschappen bij dit wapen, wat hij opheldert door voorbeelden. Bovendien heeft de maréchaussée niets te doen, alleen b. v. het bekeuren van een knaap die een verroeste sabel die bij eene tooneelvoorstelling gediend had, terug bracht. Er zijn zelfs voorbeelden van rustverstoring dor de maréchaussée. Er zijn veel fatsoenlijke en brave lieden bij het wapen, maar ze hebben niets te doen en daardoor komen ze tot daden die de orde meer verstoren dan bevorderen. De maréchaussée is ingesteld om de arbeidersbeweging neer te drbkken, omdat men lood heeft gegeven in plaats van brood, omdat de maréchaussée het surragaat is geworden voor brood en recht. Zoo sprak Troelstra, wat wij zonder commentaar voorloopig geven. De Handelingen zijn nog niet in ons bezit. We namen ons uittreksel uit de N. R. Ct. De Minister trok zich weinig van Troelstra's rede aan, en gaf hem een beslist weigerend antwoord. Daarna scheidden wij voor die week weer tot Maandag. Dat de Minister van Marine ontslag heeft aangevraagd werd onder de Kamerleden met zeer gemengde gewaarwordingen vernomen. ---