De Jeugd en de Vredesbeweging. 4 Augustus 1914 brak de wereldoorlog nit, een gebeurtenis waarvan we thans het tienjarig „jubileum" gedenken. Sommigen schijnen dit een dag te vinden bij uitstek geschikt om de vlaggen uit te steken. Anderen voelen meer voor een andere herdenkingswijze, een herdenking, waarbij men aan zichzelf en aan elkaar de belofte aflegt, al zijn krachten in te spannen om te zorgen, dat in de toekomst een dergelijke ramp niet weer over het menschdom kan losbreken. Hiertoe behooren de verschillende jeugdorganisaties, die van 3 tot 10 Aug. een vredesweek hebben georganiseerd, waaraan zeer vele 'binnenlandsche en buitenlandsche vereenigingen van idealistische jongeren deelnemen, . Het doel van deze vredesweek is, de naam duidt het reeds voldoende aan, te ageeren vóór den vrede en tegen een eventueelen toekomstigen oorlog, „Wie" zoo staat het in een door den Vrijzinnig-Christelijken Jongeren Bond en den Vrijzinnig-Christelijken Studenten Bond verspreid manifest.— „zal de drager zijn van de vredesgedachte als het niet is het geslacht van hen, die in 1914 jong waren? „Wij gelooven, dat de tijd voor den laatsten hardnekkigen kamp. tegen den oorlog is aangebroken, „Tien jaren is het geleden, dat de uitbarsting kwam. „Nu moet de stem al luider en feller gaan klinken, die eisc.ht: dit zult ge niet meer! Wij willen niet langer meer! De oorlog moet en zal verdwijnen!" • • • Dat een grootsch opgezette anti-oorlogsactie nog niet overbodig is, mag blijken uit een artikel van luit,- generaal Koolemans Beijnen in „De Wake", gemeenschappelijk nummer van de maandbladen van den V.C.S.B. en der V.C.J.8,, uitgegeven ter gelegenheid van deze vredesweek, welk artikel is getiteld: „Is een nieuwe oorlog mogelijk?" Wij lezen hierin o. m.: „Een aan waanzin grenzende oorlogskoorts, 'n gevolg van vijftigjarige opvoering der wapeningen en daarmee samenhangende averechtsche maatschappelijke levensopvatting van een groot deel der gegoede klasse, heeft de regeeringen bevangen, Naar de stem van het volk, dat terecht den oorlog moede is, en ervoor bedankt van die „voorzorgsmaatregelen" te genieten, schijnen zij niet te kunnen of te willen luisteren, Alleen de Deensche regeering maakt hierop een uitzondering, „Het gevolg van dit alles moet zijn, dat, wanneer ooit weer een oorlog, zou uitbreken, waarin dit nieuwe oorlogstuig tot zijn recht (?) zou kunnen komen, behalve een niet te begrooten verlies van menschenlevens en kapitaal, die regeeringen van den aardbodem zullen word'én weggevaagd, evenals na den jongsten oorlog de keizers, de koningen, de groothertogen, de hertogen en de vorsten, in wie bet volk de verpersoonlijking van het heersehende regeeringsregime zag, met schade en schande zijn weggejaagd," Een nog somberder beeld van den komenden oorlog wordt opgehangen in een artikel van den bekenden Russischen schrijver Maxim Gorki, hetwelk aldus aanvangt: „Alle specialiteiten op het gebied der menschenverdelging zijn het er over eens, dat de volgende oorlog een gasoorlog zal zijn. Majoor v, Lefebure zegt: „Waarschijnlijk is, dat nieuwe gassen zullen worden ontdekt, die direct op bepaalde doelen van het menschelijk organisme inwerken, b.v. op de hersenen of op andere organen, ,waarvan het lichamelijke of zedelijke evenwicht van den man afhangt," „Het 'is", gaat Gorki voort, „inderdaad volkomen nieuw, dat middel om de menschen bij duizenden tot krankzinnigen en idioten te maken. Men kan verwachten, dat de regeeringen, die zoo ijverig zorg dragen voor het leven van hun onderdanen, niet zullen verzuimen de aarde te sieren met duizenden inrichtingen voor de arme krankzinnigen die de volgende oorlog zal voortbrengen." Dat tegen een dergelijke catastrophe, die het menschdom weinig minder dan vernietigen zou, alt,: hens aan het dek moeten werden geroepen, zal ieder weldenkend mensch duidelijk zijn, „De Wake" laat ze de revue passeeren. De heer W. Drop, penningmeester van de S,D.A.P., schrijft in dit verband over de arbeidersbeweging. „Het is de socialistische arbeidersbeweging, die de oorzaak van het oorlogswee het scherpst gevoelt en het helderst ziet. Die daaruit consequenties trekken zal en trekken moet krachtens haar oorsprong, krachtens haar wezen. De socialistische arbeidersbeweging naar haar wezenlijken inhoud is een streven om de menschheid hoort gij: de menschheid te verlossen van een maatschappelijk stelsel, dat Zedelijk veroordeeld en economisch verouderd is. liet kapitalisme, dat noodzakelijk krachtens haar wezen militairisme en oorlog voortbrengen moet." Mej. E. C. Knappert verwacht veel van de vrouwenbeweging, „Voor zoover de vrouwenbeweging de vrouw in staat stelt het beste in haar tot ontwikkeling en tot ontplooiing te brengen ten bate van het gemeenebest, voor zóó ver is zij en kan zij steeds meer worden een groote factor, neen de grootste factor, ten gunste van den vrede, Beslissend is welk ideaal van manlijkheid, welk ideaal van gemeenschapsleven de vrouw in zich draagt, want krachtens haar scheppingsdrang moet zij het gestalte geven." Mej. C. Boerlage, voorgangster van de N2,8, le Puttershoek, meent, dat veel te verwachten is van een verandering der gemoedsgesteldheid, „De wereld", zoo zegt zij, „wordt nooit hervormd enkel door nieuwe denkbeelden, maar bovenal door nieuwe gezindheden, doordat 't heel sterk in menschen gaat leven: niet langer langs dezen weg, wij moeten een anderen vinden. Zoo ook met de groote vredesgedachte," Onze plaatsgenoot B. J. Aris opent de rij van medewerkers met een korte meditatie over het bekende „Wachter was is er van den nacht", aldus eindigend: „Wie jong is verlangt naar den nieuwen dag: hij zoekt het licht en de daad, hij gelooft, En de morgen gloort." Tenslotte nog een citaat uit „De strijd om den wereldvrede" van ds„G, Horreus de Haas. „Dat is de groote opgave van de toekomst: niet aan het blinde en brutale geweld de regeling en de oplossing over te laten van de belangen en conflicten der volkeren, maar aan de rede en het geweten en de universeele solidariteit, die beseft, dat de wereld er niet is voor het toevallige en willekeurige bezit van den een of den ander, maar voor de waarheid van den . Geest, die zijn gemeenschap van persoonlijkheden stichten wil in en uit alle volken en menschen, De groote opgave om een nieuwe boogere wereldorde te stichten, een menschheidsorde, de orde van een waarachtige volkenbond, een eerlijk volkenrecht, een duurzame volkenvrede. Daarheen drijft heel de geschiedenis der eeuwen, de economische en de zedelijke,, dat is het allereerste toekomstdoel, dat wij te veroveren heht,en, niet zonder arbeid en zonder strijd." --- UIT OUDEN TIJD. 111, (Slot.) De burgers, hoewel hun huysen en goederen vast vernielt wierden, toonden ,sich echter gemoedigt den laatsten druppel bioets by de Stad te willen opsetten. De Studenten, hoewel vrywillige, gaven het geen Soldaten toe, en ontsagen sich niet 't heetste aan te tasten. Maar boven alle is de Goddelijke voorsorge, omtrent het behoeden der menschen, wonderlijk gewee§,t; van de welke men dese voorvallen aangemerkt heeft: Een gloeyende koegel, van een huys, ten westen van de Ebbinge-poort staande, af-stuytende, valt een Mennonist voor in den broek, en tot de pijp der gelver weder uyt, doende niet anders als syn kleederen te versengen: hy gevoelde de brand, sprong en baarde al roepende; Ik brande, ik brandermaár bemerkende dat hij geen ander letsel hadde, bestond beneffens al de andere omstaanders hartelijk te lachgen. De geswooren Bothenius des morgens van sijn bedde op-rijsende, valt 'er een gloeyende kogel in sijn plaats, die alles terstont in den vlam sette. De weduwe van Tennis van Effen, aan het Botterdiep woonende, leggende met haar dochter te bedde, komt 'er een gloeyende kogel tusschen hen beyden door vliegen, stuytende aan het hoofden-eynde van het bedde op de muur af, en weder tusschen haar beyden nedervallende, verbrande wel dekens en lakens, maar liet hen beyden onbeschadigt. Daar een andere vrouw op de stoep sat, komt een gloeyende kogel tusschen haar beenen door gevlogen, en neemt een groot stuk voor en achter uyt. haren rok wech, sonder haar anders te beseeren, Een paard stond voor de sleede in de Ebbinga-straat, desen ging een kogel achter in en quam voor weder uyt, en nam noch een tak van een boom mede, Een Proponent of Candidaat, sittende op sijn kamer te studeeren, komt hem een kogel tusschen de beenen deur, en neemt sijn stoel wech, dat hij achter over viel, sonder hem eenigen anderen hinder te doen. Een gloeyende kogel vloog een verken op de markt over den rugge, en versengde alle de borstels: de Studenten riepen over dit voor-val des nachts uyt de Faulcebrayen den vyand toe, dat de Bisschop, nu de schapen kaal waren, de verkens begost te scheeren. Soo als de knecht van de Luytenatt Jacobus Warmalta Brouwer, uyt een pas-glas stond te drinken, komt 'er een kogel, die het pasglas tusschen hand en mond weg nam, sonder hem anders te ,beseeren. Voor de verschrikkelijke bomben zijn de menschen ook menigmaal seer wonderlijk bewaart geweest. In de kelder van de Artillery-meester Muller onthielden sich wel vijftien of zestien gevluchte lieden: hier komt een borrbe van boven, door het dak, soldering en kamers, tot beneden in de kelder gevallen, daar sy geborsten is, sonder evenwel yemand te beschadigen. Een ander is by een man op het bedde gevallen, die, met sulk een by-lage niet voorsien, den selven van het bedde af-stiet: dese, komende op de vloer te barsten, heeft stoelen en banken in brijselen geslagen: maar de man is ongeraakt op het bedde gebleven. Een bombe, komende in het huys van den Heer Rekenmester Emmius te vallen, slaat in de voor-zaal alle de glasen uyt: maar het park, daar het wapen van den Prins van Orangien in stond, bleef geheel, terwijl al de ruyten daar rondsom in brijselementen vermorselt waren: het wierd selfs te midden op de straat geworpen, daar het tusschen de straat-steenen geheel en ongeschonden, over-eynde is blijven staan; gelijk het van veele menschen niet de grootste verwonderinge aldaar gesien is. Een vrouw lag in den morgenstond op haar bedde: dese wierd door een groote bombe, die door het dak en soldering tot voor haar bedde viel, seer onsacht ontwekt: terwijl sy naakt ten bedde uytsprong, doet het gevaarte syri werkinge, en sloeg alles om verre wat 'er omtrent was; waar op sy moediglijk, sonder ontsteltenisse seyde: Hey Bisschop, laat mijn huys daar al mede omgaan, noch hebstu Groeningen niet. Een vrouw in de Boter-strate hebbende een kind op haren arm, en siende een bombe in haar huys vallen, smijt door verbaastheyt het kind in een regen-waters-bak, en loopt weel]: sy, na dat de slag gegeven was, komt weder, socht over-al na haar kind: maar dat was ondertusschen levende weder uyt den bak geha'alt, en wierd haar weder gegeven. Op het Damster-diep is een bombe door een trekschip, in het welke eenige lieden saten te drinken, gevallen; daar de selve het alles om-her in stukken sloeg, soo dat de rnenschen als verdronken katten te lande quamen. sonder andere schade, als natte billen, behaalt te hebben. Op Woensdags den 21 Augusty vernam men gantsch geen vyand meer, blijvende alsoo de Stad t' eenemaal daar van bevrijd; waar over men dien voor-middag God den Heere in de drie Hooft-kerken gedankt heeft; gelijk ook daar na een algemeene dank en bede-dag daar toe aangestelt is geworden. Vele nieuwsgierige quamen uyt Oost- en West-Vriesland, Holland, Bremen en soo voort, om de verlatene wercken des vyands te besichtigen. Daer bevond men dat de Munstersche werken vry netter als de Keulsche waren, zijnde deser laatste seer enge, maar de Munstersche soo volslagen, dat op veel plaatsen, een Ruyter geheel bedekt konde rijden. De Keulsche namen omtrent hunnen aanvang nevens de Roode-schuur over, blijvende met de selve altoos tusschen den Ooster-weg en het Schuytendiep: doch de Munstersche bleven tusschen de Heere en de Ooster-wet Hun naarderingen quamen nergens in een: maar op een plaats waren se niet boven twintig of dertig voeten van malkander; het welke sy niet hadden door-gegraven, om daar over bun geschut na de batteryen te voeren. Men sag de bomben-kelders, in de welke de mortieren gestaan hadden, met verwondering; gelijk ook de onder-aartsche mijnen, die twee uytgangen, omtrent twintig voeten van malkanderen staande, hadden; die ook op het laatste tot een geworden sonden hebben. Voor-aan konde men daar in niet als bukkende gaan: maar wierden van 'binnen ie met breeder en hooger; soo dat de grootste en langste persoonen daar inne over-eynde konden gaan en staan, zijnde aan alle zijden, en boven, wel met planken en posten, of .tutten versorgt, en soodanig gemaakt, als ofse sich daar noch al lange hadden geineent van te dienen. Men konde de oorsaak van desen schielijken aftocht der Bisschoppen niet begrijpen: maan de meeste meenden: sy was daar door veroorsaakt, omdat het meeste van hun geschut onbruykbaar gemaakt was, dewijl de Bisschop van Munster (als half verwoed zijnde, omdat hy de stad na sijn wille niet buygen konde) belast hadde, dat men de mortieren dubbelt soude laden, waar door verscheyde gèborsten zijn, als onder anderen een, die wel vijf persoonen het leven koste. Daar waren ook die meenden, dat het uyt vreese der aannaarderende volkeren geschiede: maar het was om dat hy niet veel kans sag, een Stad van die sterkte, aan de eene zijde open leggende, te vermeesteren, en om dat sijn volk seer versmolt, soo door die verliepen, als die om den hals geraakten: sy trokken menigmaal sterk na de loopgraven, en quamen daar gantsch onsterk weder uyt, --- Gemeente Smallingerland. Verslag van de Raadsvergadering op heden Dinsdag 5 Augustus, 's namiddags 2 uur, Voorzitter de heer A, BRUINS SLOT, burgemeester, Aanwezig alle (15) leden, Ingekomen stukken. Ingekomen is o. m.: Het verslag van den toestand der gemeente en dat van de Volksuniversiteit te Drachten. Zal bij de leden circuleeren. Een aanvrage van het bestuur der christelijke school voor U.L.O, om gelden beschikbaar te stellen voor aankoop van leermiddelen. In handen van B. en W. gesteld om advies. Een verzoek van den heer L. de Vries e, a., bewoners van de Middenstandswoningen, om de afsluiting, aangebracht in het midden van de steeg achter hun woningen, te willen verwijderen, De heer MEIJER vraagt, waarom deze afsluiting is aangebracht. De heer VAARTJES stelt aanhouding voor. Den heer BOELENS verwondert het, dat dit schrijven is ingekomen. In de vorige geheime vergadering hebben B. en W. toegezegd, de zaak onder de oogen te zien. Waar de huurders last van dit hek hebben, begrijpt spr, niet waarom B. en W. zoo stijfkoppig zijn geweest het hek te laten staan. Het is kinderachtig, dat de raad hier een uitspraak moet doen. Spr. stelt voor het adres ter afdoening in han.den van B. en W. te stellen met verzoek het hek weg te nemen. De heer BOS zegt, dat het hek er is gemaakt, daar de steeg werd gebruikt als speelplaats voor jongens. De architect .heeft erom verzocht. Spr, merkt op, dat de bewoners een uitgang houden, al is het dan ook naar verschillenden kant. De heer BOELENS zegt, dat het hek is opgericht zonder dat de huurders er over gehoord zijn. Als zij geen last van de jongens hebben, heeft de. gemeente er zeker geen last van. De heer BOS zegt, dat de architce. voor de eigendommen van de gemeente heeft te waken. De VOORZITTER leest het rapport van den architect voor, waarin in overweging gegeven wordt de afscheiding te handhaven, ook in het belang van de bewoners zelf. De heer VAARTJES kan thans de houding van B. en W. goedkeuren. De heer LINDEBOOM begrijpt niet, dat het noodig is hier een afsluiting te maken, Er staan bordjes met „Verboden toegang" en 25 meter verder is de publieke weg. In elk geval zou spr, geen afsluiting willen aanbrengen tijdens het loopende huurcontract. De heer ALGRA betoogt, dat de gemeente hier als eigenaar der panden belang heeft bij een afsluiting. De heer MEIJER zal er niet voor stemmen de afsluiting weg te nemen. Het bezwaar is niet verbazend groot. En een publiek pad is hier niet wenschelijk. De heer BOELENS zegt, dat er geen kwestie van is, dat de burgerij gebruik van dit pad zal maken als publieke weg, De VOORZITTER zegt, dat de huurders in overweging gegeven hebben hier een politiewacht te zetten, Hier heeft spr, echter geen agenten voor. De heer BOELENS stelt voor het hek weg te nemen. Geen der huurders, behalve de architect, wenscht het te handhaven. De heer DE BOER stelt aanhonding voor. De heer KEUNING vindt het sop de kool niet waard en stelt voor B. en W. de zaak te laten afdoen. Het voorstel van den heer de Boer wordt nu eerst in stemming gebracht. De heer BOELENS gaat hiermee niet accoord. Hij meent, dat zijn voorstel om het voorstel aan te houden met verzoek om het hek weg te nemen, verder gaat, . De VOORZITTER betoogt, dat hij heeft te beslissen als voorzitter van den raad, welk voorstel het eerst in stemming moet worden gebracht. Dit recht laat spr, zich niet ontnemen. De heer BOELENS handhaaft zijn zienswijze. De heer VAN DER VEE vraagt of het huurcontract gehandhaafd kan worden als het hek er blijft. Het voorstel-de Boer wordt verworpen met 9 tegen 6 stemmen, die van mevr. Hellinga en de heeren Keuning, Wijina, v. d. Vee, de Boer en Jacobi. Het voorstel-Boelens om B. en W. te verzoeken het hek weg te nemen, wordt met 10 tegen 5 stemmen verworpen, die van mevr. Hellinga en de heeren 13oelens, Keuning, Vonk en Jacobi. Het voorstel-heuning om het adres in handen van B. en W. te stellen ter afdoening wordt met dezelfde stemverhouding aangenomen. Aan mej. A. Veenstra, onderwijzeres te Oudega, wordt overeenkomstig haar verzoek eervol ontslag verleend. Aan den heer A. Duursma te Drachten wordt verlenging van huur toegestaan Van de voormalige onderwijzerswoning aan school nr. 111. De rekening der woningstichting „Smallingerland" over 1923-1924 wordt goedgekeurd. De voormalige onderwijzerswoning te de Wilgen wordt van 28 Juli j.L tot 12 Mei 1925 onderhands verhuurd aan Aize Tolman te Boornbergum voor f 120, Overeenkomstig het voorstel van B. en W. wordt Haersma State aan den Scationsweg opnieuw aan het rijk verhuurd als marechausseekazerne, voor 5 jaar, tegen 'f1220 per jaar. In verband met de voltooiing van het marktterrein worden in de marktverordening eenige wijzigingen van redactioneelen aard aangebracht. De heer MEIJER vraagt, of bij de jaarmarkten de koeien nu op de veemarkt geplaatst kunnen worden. De VOORZITTER antwoordt, dat dit geprobeerd zal worden. De vergadering duurt voort, --- Ingezonden. (Buiten verantwoordelijkheid der redactie.) --- Kanalen zonder water in den stiefmoederlijk bedeelden Oosthoek van Friesland. Als wij dit of een dergelijk opschrift in den loop der jaren meermalen plaatsten boven een ingezonden schrijven, dan was dit niet zonder een gevoel van bitterheid. Telkenjare, ook nu weer, is het een ware lijdensgeschiedenis. Gevaren kan er niet ' worden. Melkbooten naar de zuivelfabrieken kunnen niet meer, of worden over de modder gesleept. Een scheepje van 15 ton moet vanuit Veenhuizen worden leeggevlot met pramen, waar dan telkens ook •nog maar enkele kruiwagensvol mee vervoerd kunnen worden. Beurtschippers uit de streek zijn gedoemd te Drachten hun schip vast te leggen en verder met vlotten, en hoofdzakelijk per as hun vrachtgoederen te vervoeren. En zoo zouden we kunnen doorgaan, doch genoeg, omdat de toestand, de tergende toestand wel zoo algemeen bekend is, dat we dingen zouden vertellen die toch alle menschen wel weten, en die zeer velen aan den lijve gevoelen. En als men dan, zooals in de jongste Statenvergadering, Gedeputeerden bezig ziet hun gedragslijn goed te praten, dan klinkt ons dat als bittere ironie. Door Gedeputeerde Rengers wordt gezegd, dat de provincie niet in gebreke is gebleven om, waar zij kon, de welvaart te bevorderen. Gedeputeerde Gerbrandy zegt aan het slot van zijn betoog: „Staar u niet blind op de directe bestrijding der werkeloosheid, Indirect gebeurt er veel, heel veel," Ik zal mij hier maar niet inlaten met hetgeen waarom het bij die bespreking ging, hoewel het een zaak betreft van groote beteekenis, doch wil alleen nagaan in hoeverre het gesprokene van heeren Gedeputeerden in dezen klopt met hunne daden. Sedert 1911 is er actie gevoerrl van uit den oosthoek dezgr provincie tot verbetet;ug van de kanalen Drachten-Groningen-Veenhuizen. Er is geen moeite gespaard om den noodtoestand wereldkundig te maken. In woord, beeld en geschrift, maar ook door aanschouwen, excursies, is deze noodtoestand gedemonstreerd, zoodat de sterksprekende wanverhouding tusschen de ontwikkeling van den oosthoek en de scheepvaartgelegenheid, grondig bekend mag worden geacht bij ons Provinciaal bestuur. En wat doet zij met die wetenschap? Niets, niettegenstaande een zoogenaamd vereenvoudigd plan jaar en dag gereed ligt, niettegenstaande de algemeene roep om verbetering, de geoefende pressie, en de schreeuwende behoefte. Op de vergadering van 22 Juli 1919 zeggen Gedeputeerden bij monde van den heer Rengcrs' naar aanleiding van het op die vergadering gesprokene, „dat Ged. Staten het Kanalen-Comité niet willen vervangen. Integendtel, zij meenden een grooten dienst aan dit comité te bewijzen,- door de medewerking van den provincialen waterstaat toe te zeggen; het beste wat het had kunnen verlangen. De vraag of het wenschelijk zou zijn geweest, van deze plannen (kanaalplannen) kennis te geven aan het Comité, kan tot verschillende beantwoording leiden, Geen °ogenblik i; het denkbeeld opgekomen om onwelwillend te zijn. De zaak zal met spoed worden aangevat en de hou-, ding opnieuw worden vastgesteld, indien Drente weigert mede te werken, Als zij weten wat Groningen en Friesland doen, zouden Ged. Staten zich tot het Comité hebben gewend, en het van de verdere plannen op de hoogte hebben gesteld. Het Comité zou dan kunnen beslissen of het van dit aanbod gebruik zal maken. Hier is dus geen gedachte aan onwelwillendheid of onhoffelijkheid." (Dragtster Courant.) Dit is gezegd vijf jaar geleden. Intusschen zijn brochures verschenen, die in woord en beeld den noodtoestand schetsten, zijn excursies met Statenleden van de betrokken provinciën gehouden, werd bij ingezonden schrijven in de bladen voortdurend de aandacht op deze zaak gevestigd. Den 4 December 1923 werd nog het volgende adres aan de Staten van Friesland, Groningen en Drente gericht; „Geven met gepaste eerbied te kennen de ondergeteekenden, mede namens de vertegenwoordigers van de volgende lichamen en corporaties: „de Gemeenten Smallingerland, Opsterland, Ooststellingwerf, Marum en de Leek, de Bond van Stoomen Motorvaartbelangen in Friesland, de Schippersvereeniging „Binnenlands Welvaren" te Drachten, de Federatie \ van Schippersvereenigingen in Friesland, de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek te de Wilp, de coöperatieve Stoomzuivelfabriek te Haulerwijk, de Landbouwvereeniging te de Wilp, het Waterschap „Westerkwartier" te Zuidhorn, de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Friesland, de Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Groningen, de Vereeniging van Handelaren en industrieelen te Drachten, de vereeniging „Plaatselijk Belang" te de Wilp, de vereeniging „Dorpswelzijn' te Siegerswoude, de dorpsvereeniging te Bakkeveen, de dorpsvereeniging te Haulerwijk, en de dorpsvereeniging te Wijnjeterp; „dat de scheepvaartgelegenheid Drachten-Groningen-Veenhuizen al sinds jaren in een toestand verkeert, die de vrije ontwikkeling in een gebied meer dan een halve provincie omvattend, dermate in den weg staat, „dat ontginning en cultiveering van groote complexen woesten grond wegens onbruikbaarheid der kanalen practisch onmogelijk zijn geworden, „dat duizenden hectares bouwland om dezelfde reden tot grasland werden omgelegd. Telkenjare gingen groote partijen aardappelen, welke tot laat in den herfst op vervoer naar diverse fabrieken lagen le wachten, door ingevallen vorst geheel of grootendeels verloren; „dat het vervoer van bouwstoffen vaak heele tijdvakken wegens te lagen waterstand of droogligging onmogelijk is; „dat al het strikt noodzakelijke, als bakkersmeel, voederartikelen, brandstoffen enz. enz. soms maandenlang over groote afstanden per as aangevoerd moet worden; „dat diverse meststoffen niet of niet tijdig kunnen worden aangevoerd; „dat de gemiddelde scheepsvrachten van diverse transporten van 50 tot 100 pct. boven normaal gestegen zijn wegens tijdverlies en arbeidsverspilling; „dat deze toestand ondragelijk zwaar drukt op heel het economische leven; „dat de gevolgen hiervan zich uitstrekken ver buiten de betrokken streek; „dat ontginning, landbouw, veeteelt, industrie, handel, scheepvaart, bouwbedrijven c. d., kortom alle takken van ons volksbestaan in hooge mate betrokken zijn bij de bruikbaarheid der openbare waterwegen voor interprovinciaal verkeer; „dat alle belanghebbenden met begrijpelijk ongeduld naar de al veel te lang verbeide verbeteringen reikhalzend uitzien; „dat een niet spoedige verbetering beteekent arbeidsvernietiging in het groot, welke zich voortzet naarmate de verbeteringen langer op zich laten wachten, de heerschende werkeloosheid op verontrustende wijze doet toenemen, de productie gestaag doet afnemen bij verarming der gronden en des nijvere bevolking; „dat landbouw, veeteelt, industrie, handel, ambachtslieden, neringdoenden en arbeidersbevolking gedoemd zijn tot kwijnend bestaan; immers, waar de vrije bedrijfsconcurrentie met andere deden des lands is uitgesloten, moeten welvaart en bloei wel verre blijven; „dat een spoedige verbetering beteekent verruiming van productieven arbeid in den verst strekkenden zin; hiermede immers wordt een bron ontsloten, in zich bergende een schier onuitputtelijken schat van telkens terugkeerenden, steeds toenemenden productieven arbeid. Ontginning, cultiveering en intensiveering der gronden worden weer mogelijk gemaakt, met een niet te schatten productievermeerdering, mede ten goede komende aan industrie, handel en scheepvaart. Bloei en welvaart zullen de vruchten zijn welke de samenlevincs in al haar geledingen er van plukken zal. „Reilen waarom iwiressanten beleefd doch dringend vratsen spoedige verbeterinl van den onhoudbaten toest'in,l, in het belang \,,n alle takken van b-- drijf, in dil gewest en ver daar buiten. Voor het Uitvoerend bestuur van het • Kanalen-Comité je Drie Provincien": w.g. R. I. DIJKHUIS, Voort. w, g. S. W. LISSELS IE N, Secr.." Dit adres werd gevolgd door tal van adhaesiebetuigingen van belanghebbende lichamen, corporatien en de Kamers van Koophandel voor Friesland en Groningen. Dit adres kwam evenwel tot heden niet in de Staten, en waarom niet?? En toch.... Gedeputeerden beweren, dat de provincie niet in gebreke is gebleven om waar zij lon, de welvaart te bevorderen, en dat er indirect veel, heel veel gebeurt. Niet in gebreke gebleven, ook niet ten opzichte van het gesprokene van 1919? Waarom het hierboven aangehaalde adres niet in de Staten werd gebracht? De inhoud sluit toch zoo goed aan bij het ernstig(?) streven van heeren Gedeputeerden, liet bewerkstelligen van afdoende verbetering der bewuste kanalen zou medebrengen belangrijke werkeloosheidsbestrijding, zooals in het adres hierboven is aangehaald, ontsluitende een bron van toenemenden prciductieven arbeid. Door het kunnen varen alleen zal de welvaart kunnen worden bevorderd, en die welvaart wekt weer hij vernieuwing nieuwe arbeidagelegenheid. De tijd heeft ons geleerd, hoe weinig ernstig het gesproken woord vaak gemeend is. De trage en de willige hebben dit gemeen, dat er altijd een beer op den weg is, En dan, zoo er geen oogenblik het denkbeeld is opgekomen van onwelwillendheid, is er ook geen gedachte aan onwellevendheid of onhoffelijkheid jegens het Kanalen-Comité? Werd het eerste plan aan ons Comité ter beoordeeling toegezonden met Verzoek onze op- of aanmerkingen daaraan te willen toevoegen, een tweede zoogenaamd vereenvoudigd plan werd halsstarrig voor ons Comité tot nog toe geheim gehouden en waarom? Wij gevoelen hier een groot hiaat tusschen zeggen en de daad, is het wonder, dat vele belanghebb,enden bij dit alles zich wel eens afvragen, met hun leekenverstand, zouden er ook grootmachten achter de coulissen mede regeeren, of negeeren? Is het wonder, dat er soms denkbeelden worden geuit om bij wijze van protest, en bloc geen belasting meer te betalen, e. d.? Ziende de onbillijkheid, gelegen in de ongelijkheid van bekostiging bij de uitvoering van waterstaatkundige werken in verschillende deelen dezer provincie, waartoe alle inwoners gelijkelijk bijdragen, worden velen geprikkeld. Wat wij hopen is, dat redelijkheid en billijkheid de overhand mogen behouden bij ons Provinciaal Bestuur, en dat dit met de daad zal toonen, zelfs in een crisistijd en bij een bezuinigingsrage den moed te hebben te regeeren, dat is, doortasten, doorzien, overzien, en nu eindelijk na zooveel jaren van wachten en smachten, de zaak nu eens met spoed aan te vatten. Wij weten het, alles staat in het teeken van bezuiniging; bezuiniging en geen einde. Hoe jammer, dat ik als leek daarin toch een zekere oorzaak speur, zoo iets als gebrek aan tactisch beleid. Men houde mij zulks ten goede, ik ben leek. Maar hoe dit zij, met bezuiniging alleen zijn wij allerminst geholpen. Hoe hoog ik zuinigheid ook wel zou willen roemen, ook wel aanbevelen, zonder practischen zin zal zij niets vermogen noch in de particuliere noch in de Staatshuishouding. Is het niet spreekwoordelijk geworden, dat de zuinigheid de wijsheid kan bedriegen? Men heeft er vooral voor te waken en te zorgen niet te raken, al zij het ook maar door verzuim, aan de bronnen van ons volksbestaan. Bij gemis aan dit 'inzicht komen licht weer nieuwe zorgen, die weer nieuwe bezuinigingen eischen, totdat we al maar bezuinigende ten, slotte geheel op zwart zaad zitten. Nog eens, laat ons Provinciaal Bestuur toonen den moed, het beleid en de wilskracht te bezitten om te regeeren in rechtschapenheid. S. W. IJSSELSTEIN, Secretaris Kanalen-Comité „De Drie Provinciën". Siegerswoude, 31 Juli 1924, Mijn Tweede Ballon-Vaart te Drachten. Ik groet U allen zéérl Multatuli. Wanneer ter gelegenheid van 'n Feest een luchtballon op zal stijgen.... en.... waar ik in ons dierbaar vaderland de éénige ballonvaarder van professie ben.— is dat dan de ballon van „van" Pottum.... wordt die opstijging nog immer aangekondigd in de groote en plaatselijke dag- of weekbladen als de „grootste attractie", die duizende menschen zal trekken! Eigenaardig niet? Naar 'n vliegmachine kijken de menschen niet meer.... die is te „gewoon".... maar 'n „luehtbal"! Nu is 'n luchtballon dan ook 'n raar ding: Gaat de vulling zooals die behoort te zijn.. is 't mooi weer.. gaat alles van 'n leien dakje, dan is er maar één roep over dien mooien ba110n.... ja, ja, die „van" Pottum komt toch maar met prima materiaa,l.... maarrrr.... als 't met de vulling niet wil boteren.... als de opstijging gaat plaats hebben uren en uren na den tijd, den volke van te voren aangekondigd,.... dan..., dan.... gaan de menschen aan 't snuiven.... jong, jong, wat „stinkt" dat hier naar gas.. dan., is die zelfde ballon toch eigenlijk maar 'n 10r..., dan is die ballon zoo lèk als 'n zeef! Dat nu m'n ballon „lek'" wordt verklaard, gebeurt me in de laatste jaren gelukkig maar bij uitzondering.. bij U in Drachten? Ik ben niet opgestegen om 3 of 4 uur....-niet om 5 of 6 uur., niet 0m.... 't begint vervelend te worden...., niet om 7 of 8 uur,... maar om „half negen"! Aan wien de schuld ligt, heeft U uit 't bovenstaande reeds aan der weet kunnen komen: „Ballon lek!" Er zaten niet zooals die ~van" Pottum beweerde, nog beweert en „bezweren" wil, slap 500 M. in, maar.... over de Duizend meters! Toen 't zoo 'n uur of half acht ging worden werd mij aanhoudend gevraagd of ik geen gas genoeg had om op te £tijgen. Ja, „gas genoeg" had ik denkelijk we 1.... 't gas „trok" goed.... maar waar de ballon bij lange na niet „vol" was.... zou zoon opstijging voor mij levensgevaarlijk kunnen worden.. waarom? Kijk m'n beste mensgen, dat zit 'm zoo: zoodra 'n ballon niet geheel gevuld is, heeft hij niet voldoende trekkracht om de noodige zakjes zand als ballast omhoog te voeren; zoodra 'n ballon niet „vol" is, begint de gas tijdens 't opstijgen enorm uit te zetten, daar de luchtdruk bij 't opstijgen bij elken meter afneemt.... de ballon vult zich dus, door 't uitzetten van 't gas automatisch, krijgt daardoor steeds grooter trekkracht, gaat steeds sneller en sneller omhoog, hooger dan den luchtvaarder, die er onder bungelt, lief i 5.... daar hij niet voldoende ballast bij zich heeft om straks den ballon, als ie gaat „zakken" te „remmen"; zoodra 't nu 's zomers met de opstijging z66 laat wordt, dat de zon op den grond bijkans 'geen warmte meer geeft, maar omhoog op 5 á 6 honderd meters nog met .voile kracht z'n stralen uitzendt, ~. gaat de gas, die „beneden" koud was, „daarboven" verwarmd worden, waardoor die gas geweldig gaat uitzetten, méér, naarmate de ballon minder gevuld i 5.... ik wist dus, dien avond van den len Augustus te Dragten dat, eerstens uow 't stijget., ta, eeilens ,00r ue toofere ware te daa,omhoog, m'n ballon, als ik opsteeg, zóó snel zou gaan stijgen, dat ik 'rn daarboven niet meester zou zijn en veel, veel te hoog komen! Ik wachtte dus, al vond ik 't spijtig 't geuuid van de menschen nóg langer op de proef te stellen, tot de zon ook daarboven geen „kracht" meer zou hebben. Zoo ging ik dan tegen half negen omhoog.. steeg.. waar it bijkans windstil was, rècht de lucht in.... al dadelijk begon 't gas uit te zetten, de ballon vulde zich meer en meer.... begon sneller en sneller te stijgen.... maar.... door aanhoudend gas „uit" le laten..., kreeg ik m'n „Glim" tot staan op 500 meters hoogte. Is nu 'n ballon 'n idioot ding, ja of neen?! Stel je voor, 'n luchtschipper, die onder 't opstijgen z'n uiterste best doet om uit z'n ballon.. die dan toch maar aardig lek i 5.... vraag 't maar.... aan.... zoo veel mogelijk gas te laten ontsnappen.... om niet te hóóg te komen!!! Op 500 Meters hoogte dan.... kwam de ballon in evenwicht.... 't begon al aardig donker te worden... van 'n mooi panorama daarboven.... 'n gezicht over heel Friesland was geen sprake.... duidelijk alleen zag ik 't Feestterrein, Drachten en.... wat me minder aanstond het groote Bergumermeer en daarvoor de Leijen. Rècht dreef ik er op aan.... zachtekens... echter..., ik besloot te dalen vóór 't „water".... Na eenige minuten in evenwicht te zijn geweest nam de daling dan ook 'n aanvang, dank zij eenige laatste malen trekken aan de „klep". Beneden me zie ik langs den weg honderden' en honderden te voet en per fiets me volgen.... ik, die weet, dat 't „gevaar" bezworen steek 'n cigaretje aan en neem 'n teugje ' ,Cultura", mij op m'n luchtvaart meegegeven door den jovialen vertegenwoordiger der Firma Woldring en Idem. Nu, ik moet zeggen, van nu aan, gaat er steeds zoon ',teugje" „Cultura" mee omhoog, 't is 'n lekkere, onschulelijke verfrisschende drank! Inmiddels was ik zoo langzamerhand gekomen in de buurt van 't station der stoomtram en dreef langzaam „richting-Opeinde".... weldra sleepte m'n „sleeptouw" over den grond en werd ik gegrepen en langzaam omlaag getrokken door 'n overvloedig aantal hulpvaardige handen.... 't anker behoefde dus geen dienst te doen. Te midden van moestuintjes was 'n stukje „gras", daar heen werd de ballon getrokken, terwijl ik rustigjes nog m'n cigaretje rookte en overboord keek of alles goed ging. Vlak bij den grond begon ik te roepen: „Niet rooken! Niet rookenl" Als antwoord uit vele monden beneden terug: „En je rookt zelf, mánnetjel" Ja, jongens, dat weet ik we 1..., maar daar gaat ie.... en mèt smeet ik m'n sigaretje omlaag! Als de mand op den grond staat, ben ik omringd door 'n massa menschen.... ik laat dus de ballon nog niet leegloopen, maar vraag of er ook een is, die even wil gaan vragen om assistentie van eenige heeren der politie. Na 'n minuut of zes, komen er twee, op m'n verzoek wordt ruim haan gemaakt haal ik den ballon neer. Daar 't windstil is gaat de gas er maar zeer langzaam uit.... 't is of 't Os „wraak" wil nemen; 't is of 't gas me toeroept; „Ze zijn zóó lang bezig geweest om ons, „gas", in je ballon te krijgen, dat wij nu, laat je ballon nu maar zoo „lek" wezen als ie wil, dat we er nu niet uit willen!" Dan, aan alles komt 'n eind, weldra is, dank zij de welwillende hulp van eenige bereidwillige mannen, de ballon opgerold, in de mand gepakt, op 'n wagen geladen en om half tien arriveer ik weer met m'n hebben en houden op 't feestterrein, Hierbij een woord van dank aan 't kranige optreden der drie dienaren van Hermandad en aan de mannen, die zich voor mij „in 't zweet" werkten en genoegen namen met de geldelijke belooning die hun alleszins toekwam. Hoe dikwijls heb ik dat anders! Dan willen m'n helpers mij 't vel over de ooren halen!! Na m'n ~voerlui" 'n 'n biertje te hebben gegeven en met ze afgerekend te hebben ('n heel schappelijk prijsje) helpt er geen lieve moeder of vader aan of ik moet met m'n vrouw komen in den „wijnstand" van Vermeulen uit Leeuwarden.... en daar gaat dan.... floep' de kurk van de champagneflesch en wordt er geklonken op m'n behouden terugkomst m'n opstijging, die dan toch ten slotte..., eigen roem vóórl.... „wat je noemt" was. W. POTTUM. , De Internationale Vredesweek. In het ingezonden stuk, handelende over de Internationale Vredesweek van de Jeugd, stond o.a. „Het Nederlands Jongelings-Verbond, dat als landelike organisatie meewerkt, en waarvan verschillende afdelingen aktief aan deze week deelnemen, heeft ook in Dragten een afdeling, maar daarin schijnt de kracht, althans de lust te ontbreken, om in deze week iets voor de vrede te doen," Dit nu is geheel onjuist; dat het N.J.V. meewerkt is door een der comitéleden opgedicht, want in het orgaan van het N,J.V. „De Jonge Man" No, 26 bl. 207 staat onder het hoofd Vredesweek: „Het is niet juist, wat hier en daar in geschrifte wordt medegedeeld, als zou het Ned. Jong-Verb, zich hebben aangesloten bij de actie voor een internationale vredesweek, „Om principieel e redenen meende het Bondsbestuur juist zich te moeten onthouden en de afdeelingen alleen te moeten opwekken op den Vredeszondag van den Wereldbond der kerken, 3 Aug, a,s, in eigen kring tot verootmoediging op te wekken en te bidden voor den vrede onder de volken." Tot dusver wat betreft het N.J.V. Dat er afdeelingen hier in den lande aktief aan deze week deelnemen, is waar, doch niet in gemeenschap met J.G.0,8. en A.J.C,; alleen werken ze samen met religieuze jeugdorganisaties. Dat de afdeeling in Drachten niet meedoet, is om de volgende redenen: le. Zij is te weinig in ledental om zelf iets te verrichten; 2e. Zij wil niet meewerken niet J.G.0.8, en want, zooals men hier en daar wel bemerkt, komen wij toch met elkanders principes in botsing. Hierbij zullen wij het laten. E. W. ---