In het jaar 2000 In alle tijden en vele landen hebben de menschen zich verdiept in de vraag, hoe de wereld er over ettelijke eeuwèn zal uitzien. Droomers en dichters hebben er boeken over geschreven; het aantal van deze toekomstromans is groot. Sommige worden nog veel gelezen en telkens weer opnieuw uitgegeven. Daartoe behoort in de eerste plaats wel de „utopia" van den Engelschen staatsman Thomas Moore. Het woord ~Utopia" beteekent Nergenshuizen. De schrijver heeft met dezen titel willen waarschuwen, dat hij in zijn boek de schepping zijner fantasie en niet het beeld eener komende werkelijkheid wil geven. Het is een geestige critiek op de werkelijkheid van zijn tijd en geeft wijze opmerkingen om deze schooner en gelukkiger te maken, . Veel gelezen is ook in de laatste jaren het boek van Edw. Bellamy; In het jaar 2000; men zou het den bijbel onzer Bellaniisten kunnen noemen, Het is een prettig, vlot en boeiend geschreven roman en beschrijft de toekomst, zooals de schrijver en zijn aanhangers zich die denken en wenschen. Of het echter ook een verrekijker is, die ons tot in bijzonderheden scherp en juist doet zien in de wazige en vrijwel onzichtbare verte op een afstana van vele jaren van ons? Voor de meeste lezers zal het wel niet veel anders zijn dan de boeken van Jules Verne, We vergeten echter niet, dat de fantasie op de lange baan vaak door de werkelijkheid ingehaald en voorbij gestreefd wordt We worden nog wel niet naar de maan afgeschoten, maar hebben toch wel een hoog gebied van den dampkring bereikt; we hebben de duikbooten, waarmee Verne door zijn fantasie een reis maakte door de diepzee en we hebben vliegtuigen, een prettiger en veiliger middel van vervoer dan de luchtballon van Versie. Het is merkwaardig, dat Bellamy ons een instrument beschrijft, om over .grooten afstand te hooren en zoo heen wijst naar de in zijn tijd nog onbekende radio, Mogelijkheden kunnen tot zekerheden worden. In een nieuw weekblad, „Het Zaterdagavondblad", dat de wereldeenbeid en daarmee den wereldvrede als ideaal wil dienen, lazen we een artikel over de vraag: Hoe leven wij in het jaar 2000? De schrijver zoekt het antwoord vooral in allerlei technische mogelijkheden en daarvan kan men zeggen, dat ze onbegrensd zijn, Een halve eeuw geleden waren er nog geen electrische treinen, geen stofzuigers, geen vliegtuigen en geen films. Men was pas bezig met den aanleg der eerste telefoonverbindingen en kende nog geen radio noch riintgenstralen. Als onze grootouders een kijkje konden nemen in onze wereld, zouden ze aan een betooverde wereld denken. En het is wel zeker, dat de techniek nog lang haar hoogtepunt niet bereikt heeft, De techniek, dat is letterlijk de kunst van vervaardigen, ontwikkelde zich in den loop der eeuwen, maar gaat in den modernen tijd met razende snelheid vooruit, De beide wereldoorlogen hebben als •een zweep op de techniek gewerkt, Nood maakt vindingrijk! We hebben nu alleen maar het woord atoomkracht te noemen en een- wijdsch vergezicht op vele mogelijkheden, die werkelijkheden zullen worden, opent zich. In het bovengenoemde weekblad worden o.a. genoemd: Nieuwe sterke electrische stroomen, die door machtige kabels over grooten afstand uitgezonden zullen worden, Nieuwe, kleine auto's in volkomen stroomlijn, veel lichter en veel makkelijker dan de tegenwoordige; men zal erin kunnen koken en overnachten. De zitplaatsen in de treinen zullen in makkelijke ligstoelen veranderd kunnen worden. De snelheid der vliegtuigen zal zich tot eenige duizenden kin, per uur ontwikkelen; in een paar uur zal men van de nieuwe naar de oude wereld vliegen, Meubelen, kookgerei en onderdeelen van machines zal men van nieuwe kunststoffen vervaardigen. Kunstmatig verkregen stoffen zullen voor de kleeding gebruikt worden. Is ze vuil, dan werpt men ze weg als oud papier. Zoo zal men ook doen met horloges en schoenen; nieuwe koopen is goedkooper dan repareeren. Huizen worden kant en klaar door fabrieken afgeleverd en in elkaar gezet; men kan de wanden uit elkaar nemen en ook verschuiven en zoo zijn huis vergrooten. De opbrengst van den oogst zal sterk toenemen en .de steden zullen ruimer worden en groote parken en stadions krijgen. Onze voeding zal gezonder worden. Door bevriezen zal men altijd frissche groenten hebben. Zoo kunnen we voortgaan met onze. verwachtingen over het jaar 2000. Maar de belangrijke vraag 'blijft: Hoe zullen de menschen in 2000 leven? Zullen ze dan wijzer en beter en gelukkiger zijn dan thans? Zullen ook zij veranderen? Zal men een kracht, een motor vinden en toepassen om ook de menschheid meer volmaakt te maken, hen te hernieuwen? Het is de vraag van het oude liedje: Och waren alle menschen wijs en deden daarbij wel; deez aarde waar' een paradijs, thans is zij vaak een hel. Deze vraag naar den mensch beslist voor een aanzienlijk deel over de vraag: Hoe leven wij in 2000? J. A. Br. --- VULKANISCH GLAS Vulkanisch glae, gedolven uit een krater in Nevada (Ver, Staten), wordt gevormd tot waterwerend bouwmateriaal, dat, naar de fabrikant beweert, slechts een derde weegt van beton, doch 23 keer zoo sterk is, --- REGIONALE OMROEP NOORD Zaterdag 29 Maart: 18,15 De stem van het Noorden. 1900, Drs. Fop I. Brouwer: Boom en struik in het Groninger land. 19,15 Noordelijk weekoverzicht. Zondag 30 Maart: 18,15 Het koor Fria. Fresena 0,1. v, A. Gramsma zingt Friesche liederen, 18,40 Sport. 19,30 Ernstig woord door ds. P. van Strien, Geref. predikant te Groningen. 19,45 Geestelijke liederen (gramofoon). Maandag 31 Maart: 18,15 De stem van het Noorden, 18,35 en 1900, Operettefragmenten. 18,45 S,,ortpraatje. 19,15 Stimmen tit it Heitelán, 19,30 B. W. Bosma fan Hylpen sprekt oer de Lánboudei to Snits. 19,50 Nijs fan de Fryske Folkshegeskoalle, Dinsdag 1 April: 18,00 De stem van het Noorden. 18,20 Het Groninger Strijkkwartet. 18,50 Boekbespreking. --- De tuinbouw en het bevolkingsvraagstuk Een vijftienvoudig gestegen opbrengst Van de hand van ir. J. M. Riemens, tuinbouwconsulent en directeur van den proeftuin te Naaldwijk, is een klein, doch helder en verhelderend boekje verschenen over de toekomst van onzen tuinbouw, Allereerst laat de schrijver uitkomen welk een geweldige vlucht dit bedrijf heeft genomen sinds 1880 en in welke moeilijkheden het vervolgens is geraakt hij het uitbreken van de fatale crisis der dertiger jaren. Daarna toont hij ons aan hoeveel meer arbeidskrachten de tuinbouw kan opnemen, dan de landbouw en de veeteelt. Zoo vermeldt hij, dat in 1899 een boerderij van 47 ha werd verkocht en verkaveld tot tuinderijen. Voorheen werkten op die 47 bunder de boer met twee arbeiders, zoodat er drie gezinnen van dit land bestonden. Thans biedt het land van deze hoeve plaats aan 23 zelfstandige bedrijven met evenveel tuinderswoningen. Met inbegrip van de patroons vindgn er thans 67 volwassen arbeidskrachten, dus 67 gezinnen, een bestaan, terwijl er in de drukke seizoenen nog een groot aantal hulpkrachten bij komt. De geldelijke waardeproductie van het land is met het vijftienvoudige gestegen, terwijl er twintig maal zooveel menschen van bestaan. De tuinbouw is dus een machtig middel om het vraagstuk van de toenemende bevolking van het platteland op te lossen, doch op één en allesbeheerschende voorwaarde: er moet uitvoer zijn, want het tuinbouwbedrijf levert veel meer op dan ons eigen rand kan gebruiken. De schrijver ziet de oplossing in een Europeesche ordening, waardoor ons marktgebied vergroot en gegarandeerd zou worden. Bovendien moeten productie en behoefte zooveel mogelijk met elkander in overeenstemming worden gebracht, waartoe marktanalyse en afzetregeling noodig zijn, --- PAASCHEIEREN Voor Paschen zijn twee eieren per persoon beschikbaar gesteld. --- Provinciale kroniek De vischstand heeft in den afgeloopen winter ontzettend geleden. In de z.g.n, poldervaarten, waar niet gestroomd wordt, zijn de gevolgen ruïneus, want daar is practisch geen vischje in leven gebleven. Dank zij echter onze groote kanalen en meeren, die voor de zoetwatervisscherij het belangrijkste zijn, zijn de ernstige gevolgen van den winter niet zoodanig, dat wij voorshands ons gebakken vischje zullen moeten missen. Men verwacht nl., dat in de diepe wateren van onzen Frieschen boezem, die niet minder dan 13.000 ha omvat, practisch geen enkele visch tengevolge van den winter het leven zal hebben gelaten, daar het zuurstofgehalte in de meeren vrij normaal is gebleken. Op grond hiervan kunnen we dus het vermoeden uitspreken, dat de toestand critiek zal zijn in het Noorden, Westen en Zuidoosten van onze provincie. Gelukkig kon hier door het uitlaten van zuurstofarm water •en het doen instroomen van water met een rijk zuurstofgehalte nog veel kwaad voorkomen wonden. Het ijs gebroken. Veel weerstand bood het ijs niet, toen wij de „Tina" in het Nieuwe Kanaal te Leeuwarden bezig zagen zich een weg te banen, de „Esma' en „Vigore" tegemoet stoomende, die den waterweg van Groningen af bevaarbaar maakten. Wel was het ijs hier en daar nog van een tamelijke dikte, maar de taaiheid en stevigheid was verdwenen. Voor den neus van de Tina bleek het ijs niet meer dan koek te zijn. Als het den ijsbreker ook op de waterwegen naar Lemmer en Dokkumer Nieuwe Zijlen en Staveren zoo voor den wind blijft gaan, ma gs verwacht worden, dat onze provincie vandaag of morgen voor het belangrijkste deel ijsvrij zal zijn. (Dit is thans reeds het geval.) Ook de veerboot „Brakzand" is er in geslaagd zich uit haar isolement in het haventje van Oostmahorn te bevrijden en na een rustperiode van 8 weken den tocht naar Schiermonnikoog weer te aanvaarden. Vlot ging dit nog niet, want halverwege geraakte de boot aan den grond, doch op eigen krachten kon men weer vlot komen. Met meer moeilijkheden heeft de „Lauwerszee" te kampen gehad. Deze boot, een vrachtschip van Schiermonnikoog, was met 8 passagiers aan boord naar Oostmahorn overgestoken, waar ze echter niet aankwam. De „Insulinde" werd te hulp geroepen, maar zij kon de onrust niet wegnemen. De „Lauwerszee" was weg en bleef weg. Lang duurde echter die ongerustheid niet, want des avonds werd Oostmahorn nog bereikt; men was in drijfijs en mist terechtgekomen. De Pluimveeteelt,naar Gelderland? In een vergadering van het district Friesland van de Aigemeene Pluimveeteeltvereeniging, deelde de Pluimveeteeltconsulent mede, dat er plannen bestaan om de geheele pluimveeteelt naar Gelderland te trekken. Hij zou zich daar echter met hand en tand tegen verzetten. De vergaderden waren voorts yan oordeel, dat een beter loonende arbeid voor de pluimveehouders niet gezocht moet worden in een verhooging van den eierprijs. Gezien het naderend Paaschfeest, is dit een gelukkige gedachte. Waar die beter loonende arbeid dan vandaan moet komen? Ja dat wisten de pluimveehouders ook niet. Een verlaging van den voederprijs blijkt ook niet gemakkelijk uitvoerbaar te zijn. De Runderhorzelbestrijding maakt nog steeds een zaak van groot gewicht uit, De Fr. Maatschappij van Landbouw heeft den Bond van Coöp. Zuivelfabrieken verzocht de bestrijding krachtig ter hand te willen nemen, terwijl aan het provinicaal bestuur gevraagd zal worden of de gemeentepolitie nauwlettender toezicht kan houden op de naleving van de wettelijke bepalingen terzake van de runderhorzelbestrijding. De Friesehe Landbouwtentoonstelling maakt ook het vormen van een waarborgfonds noodzakelijk: het zal ten minste ƒ 300.000 groot moeten zijn. Van de verschillende instellingen en organisaties wordt een bedrag van twee ton verwacht; de Fr. Maatschappij neemt deel met ,f 10.000, terwijl de rest moet komen van onze Friesche boeren en particulieren. --- Hoe wij etende bleven Onze voedselvoorziening in oorlogstijd De mensch vergeet over het algemeen gauw, vooral vervelende feiten en gebeurtenissen, wat ook maar gelukkig is. Daarom staat den meesten van ons ook niet meer duidelijk bij, hoe het met onze voedselvoorziening in den oorlog gesteld is geweest. Het is in deze beschouwing onze bedoeling niet, de oude wond opnieuw open te maken, maar wel willen we door enkele officieele cijfers en verdere gegevens nog even 'n „vogelvluchtachteruitblik" geven. Op hetzelfde °ogenblik, dat Duitschland in 1940 ons grondgebied bezette, richtte de door de Geallieerden op Duitschland toegepaste blokkade zich automatisch eveneens tot ons land. Dit beteekende, dat wij ons uitsluitend moesten voeden uit de productie van eigen bodem, waarbij dan nog de steeds toenemende Duitsche eischen kwamen. De rundveestapel liep van Dec. 1940 tot Dec. '43 met meer dan 500 000, de varkensstapel met 340.000, de pluimveestapel met 8.000.000 stuks terug. Alleen het aantal schapen steeg met ongeveer 50.000 dieren. _ _ . Verder was in 1943 onze grond reeds vrijwel uitgemerdeld door het gebrek aan kunstmest en werd van jaar tot jaar steeds slechter. Zoo bedroeg in 1945 de opbrengst per beteelde hectare in verhouding tot 1939 voor tarwe slechts 50 pct., voor erwten 40 pct., voor suikerbieten(l) 30 pct. en voor groenten 50 pct. Naast het vraagstuk van de voeding was er dat van het vervoer. De geleidelijk aan kleiner wordende benzine-toewijzingen en daarbij de vordering van transportmateriaal waren oorzaak, dat nu en dan de distributie van bepaalde producten stagneerde. Na de invasie in Noord-Frankrijk werden de vervoersmoeilijkheden steeds grooter en na Dollen Dinsdag was een regelmatige voedselvoorziening ten eenenmale onmogelijk. Toen kwam op 17 Sept. de nekslag voor de voeding van het Westen. De spoorwegstaking was geproclameerd. Transport en concentratie van vijandelijke strijdkrachten moesten voorkomen worden. Prompt daarop verboden de Duitschers elk vervoer van levensmiddelen van het Oosten naar het Westen van ons land. Na den lsten October 1944, toen de eerste noodkaart in gebruik werd genomen, namen de moeilijkheden voor de voedselvoorziening hand over hand toe. Eind Sept. 1944 stond het dorschwerk in de Wieringermeer geheel stil door vorderingen van de fietsen der landarbeiders. Terzelfdertijd begon in Groningen de grootecheepsche vordering van mannen voor graafwerk, waardoor de oogst daar practisch stil kwam te liggen. Half October werd vrijwel overal in het Westen de afsluiting van het gas een feit. Talloozen waren hierdoor gedwongen, naar de Centrale Keukens te trekken, die aanvankelijk niet al te vlot functionneerden. De groote razzia's in Rotterdam, Den Haag en Haarlem veroorzaakten in deze steden een noodtoestand. Gedurende bijna een week kon er niet gebakken word,gn en werkten de Centrale Keukens niet. Niettegenstaande den benarden toestand had de Duitsche Wehrmacht toch nog den „moed" op 17 Nov. 1944 in Dordtrecht 100 ton tarwe te vorderen, 52 ton groente, 10 ton boter, 11 ton kool, een ton kaas, den geheelen voorraad zout, 6200 ram.- soenel macaroni en een partij jam. Op Texel werden op 10 Nov. alle mannen tusschen 17 en 35 jaar oplehaald, waardoor or, dit eiland een hoeveelheid aardappelen in den grond bleef zitten, die voldoende zou zijn geweest om heel Amsterdam twee weken lang te voeden. Op 13 Nov. werd de toegang tot de -Zuid-Hollandsche eilanden verboden, met als gevolg, dat 11.000 ton aardappelen, die hier voor verzending gereed lagen, niet konden worden vervoerd. In de Betuwe gingen duizenden hectares aardappelen verloren, in Noord-Groningen werd de helft van de arbeiders op het land gevorderd en een derde deel van de 11.000 daar nog aanwezige paarden. Half December 1944 werd de Centrale Reederij Voedselvoorzienino (C.R.V.) ongericht, die er reeds een maand later in geslaagd was, den achterstand van aardappelen van 14 tot 3 duizend ton terug te brengen, De C.R.V. had toen de beschikking over 100.000 ton scheepsruimte. Voor het op een eenigszins redelijk peil brengen van de voedselvoorziening was echter een dubbele tonnage noodig. De zwarte prijzen voor voedsel stegen schrikbarend, vooral in de groote steden. In de laatste dagen van Januari 1945 betaalde men daar voor een brood gemiddeld 50 tot 60 gulden, en voor een kilo suiker 100 tot 120 gulden. In de eerste vijf weken van 1945 stierven in Den Haag dan ook 1200 personen tegen 600 in dezelfde maand in 1944. Elke week werd het erger. Een lichtpunt was echter de aankomst van twee schepen van het Zweedsche Roode Kruis in Delfzijl, die daar eind Januari ongeveer 3700 ton levensmiddelen voor het hongerende Westen brachten. Echter—, . het vervoer naar het Westen was weer een groot probleem. Half Februari werd aan de C.R.V. de doodsteek toegebracht; 20 van de 25 IJsselmeersleepbooten en nog 40 schepen van 250 ton werden door de Duitschers gevorderd. De 296 te April 1945 bracht verlichting, toen een aanvang werd gemaakt met de fooddroppings door Engelsche en Amerikaansche vliegtuigen. Een dag later werd in een beschadigd schoolgebouw bij Achterveld (Hoevelaken) de historische bespreking tusschen Geallieerde, Nederlandsche en Duitsche autoriteiten gehouden, waarbij de Geallieerden toezegden, dat dagelijks per vliegtuig, schip en auto 10.500 ton voedsel in Nederland zou woraen aangevoerd. Dat deze regeling geen • dag te vroeg kwam, blijkt bijvoorbeeld , uit het feit, dat in de week van 23 tot en met 29 April 1945 in Den Haag 245 sterfgevallen voorkwamen, waarvan 100 te wijten waren aan hongeroedeem. Er is in en ook na den oorlog veel gesproken over calorieën en calorische voedingswaarden. Wij willen daar ook nog even bij stilstaan. Het normale cijfer van 3000 calorieën per dag zakte voortdurend, maar kon gedurende 1941, 1942 en 1943 gestabiliseerd worden op een gemiddelde van 1700 calorieën, waarbij de groente-calorieën niet inbegrepen waren, en natuurlijk evenmin de „zwarte". De eerste negen maanden van 1944 kon met moeite een gemiddelde van 1450 calorieën worden gehandhaafd. Tot 12 Nov. 1944 bleef het nog staan op een peil, dat – boven de 1000 lag, doch daarna zakte het tot een gemiddelde van 600, met als dieptepunt de week in midden Februari 1944, toen slechts 460 calorieën konden worden toegewezen. Globale cijfers laten zien, dat gedurende den oorlog ruim twee millioen ton akkerbouwproducten naar Duitschland verhuisden, ongeveer 1.5 millioen ton groenten, fruit en andere tuinbouwproducten, meer dan een kwart millioen ton zuivelproducten en vetten, 35.000 ton Irisscherijproducten, 860 millioen stuks eieren en bijna 300 ton vee en vleesch. Deze cijfers hebben niet betrekking op de periode na Sept, 1944, waarvoor geen betrouwbare cijfers beschikbaar zijn, daar ae Duitschers toen alles gapten wat er maar te gappen viel. Dat was dan, wat wij nog over de voedselvoorziening in oorlogstijd wilden zegger'. Wij hebben alle gegevens niet uitgeput tot en met, om onze lezers niet een tè triest relaas op te hangen, ook al gaat het dan over gebeurtenissen, die gelukkig tot het verleden behooren. E. S. --- Iets uit de geschiedenis der Doopsgezinden van 't Witveen 111 (Slot), Na Jan Tjerks kwam als voorganger lebele Egberts, van wien niets bekend is dan alleen dat hij ook voorganger was te Surhuisterveen. Hylke Jacobs woonde te Oldeboorn en was voorganger op 't Witveen. Het gebeurde meer dan eens, dat hij 's Zondagsmorgens van Oldeboorn liep om de godsdienstoefening te leiden, Hendrik Jan Oebeles woonde op 't Witveen. Folkert Klosma was tot 1830 voorganger. Hij was aangesteld op een tractement van 275 gulden, wat later 400 gulden werd. Van boerenknecht werd Klosma voorganger. Ook met breien hield Klosma zich op, vandaar zijn naam. Hij wilde graag voorganger worden en zich hiervoor bekwamen, zoodat men hem vaak lezende achter den ploeg kon aantreffen. Bij de gemeente genoot Klosma groote achting, ook bij de Hervormden. Ondanks het feit, dat men veel van hem hield, klaagde Klosma in zijn afscheidspredikatie in 1830, dat de gemeente hem nooit een goede woning had verschaft. Slechts één kamer had hij tot zijn beschikking gehad, welke tegen het kerkje was aangebouwd, F. Wieling werd in 1835 als leeraar ontslagen, aangezien zijn werk voor den bloei der gemeente niet bevorderlijk was. De gemeente heeft verder de volgende voorgangers gehad: D. Plantius 1839- 1845; Jan Kerbert 1845-1846; H. v, Cleef 1846=-1851; Adriaan Loosjes 1852-1853; Pieter Bruin 1854-1855; Anton Keizer 1856-1858;.Jan van Delden 1859-1861; Barth. Cuperus 1861-1863; Herman Hofkes 1863-1868; Hendrik v, Meulen 1869-1873; Sjoerd Wartena 1873-1880; L. Hesta 1882-1884; J. Wiersma 1885- 1886; Abn Kuiper 1890-1896; P. tslasz 1896-1898; E. Engelkes 1899-1902; J. Hulshoff 1902-1909. Verder hebben ds. A. Stiel en da. Doijer de gemeente langen tijd gediend. Zoo hebben we dan getracht iets naar voren te brengen uit de geschiedenis van arme en berooide vluchtelingen om des geloofis wil, welke in 't begin van de 17e eeuw terecht kwamen op die eenzame heide- en veenstreken van Het Witveen en waaruit de tegenwoordige Doopsgezinde gemeente Rottevalle-Witveen is voortgekomen. In de eenzaamheid hebben ze daar geleefd in piëtistische vroomheid en den strijd om' het bestaan gestreden. Het isolement van Het Witveen is opgeheven, vooral toen hier voor een aantal jaren een betonweg is 'doorgetrokken, maar voor altijd blijft die naam van deze pioniers aan Het Witveen verbonden. De Doopsgezinde gemeente Ivan Rottevalle-Witveen is een van de 130 Doopsgezinde gemeenten welke in ons land bestaan. In 1811 werd de aliemeene Doopsgezinde Sociëteit opgericht, welke de gemeenten voor den ondergang heeft behoed, In den loop der tijden zijn ook vele Doopsgezinden' vooral uit Duitschland en Zwitserland, naar Amerika uitgezworven, Hier hebben ze nog het zuiverst hun oud karakter bewaard. De Amerikaansche Doopsgezinden handhaven over 't algemeen het weerloosheidebeginsel. Een opmerkelijk verschijnsel is wel, dat de meeste gemeenten in ons vaderland het geloof van de oude Doopsgezinden hebben prijsgegeven en vrijzinnig zijn geworden. In het buitenland is dat precies andersom. Vooral in Amerika leven deze menschen uit een uitgesproken orthodoxbijbelsch geloof en vaak ook in een strenge afzondering van de :wereld. Dit laatste verhindert hen echter niet, in de wereld actie te ontplooien, getuige het door hen in vele landen begonnen werk „in the name of Christ". Als voorbeeld geven we hier het begin van de geloofsbelijdenis van de geloofsbelijdenis van de Doopsgezinden van Canada, die representatief is ook voor de andere groepen aan de overzijde van den Oceaan en doet denken aan het geloofsstandpunt van de Rechtzinnio-Hervormden en Gereformeerden in ons vaderland: 1. Wij blijven onwrikbaar trouw aan het Evangelie van Jezus Christus, als kracht Gods tot behoud, geloovende dat de mensch alleen uit genade door geloof aan Christus' zoendood aan het kruis en Zijn heerlijke opstanding van zonden verlost wordt en het eeuwige leven ontvangt, 2. Wij gelooven dat allen, die den Heere Jezus in geloof aannemen, wedergeboren worden in den Heiligen Geest, met de kracht hun zonden te overwinnen en een Gode welbehaaglijk leven te leiden. 3. Wij gelooven dat de Heilige Schriften van het Oude en Nieuwe Testament het geïnspireerde Woord van God zijn en alzoo het Woord des Levens, en het hoogste en volstrekte gezag inzake geloof en levenspraktijk. Op grond van hun beginselen, die indaad wortelen in een diep-religieuzen grond, zijn in Amerika de Doopsgezinden van militairen dienst vrijgesteld. Zij hebben vaak op niet minder gevaarvolle posten dan de soldaten, burgerlijke diensten verricht, waarbij zij hun streven naar een leven van dienende liefde ten volle konden ontplooien. Zoo pogen deze Amerikaanáche Mennonieten met hun vredeshouding en wereld-hulp-werk aan het oude Doopsgezinde geloof een modernen inhoud te geven en vormen zij een kern van uit christelijk geloof geboren vredeswil, waarvan wij de waarde niet moeten onderschatten. Natuurlijk zijn er bezwaren tegen deze houding in ie brengen, o.a. doen zich de vragen gelden: Hoe komt het zoo met de handhaving van het recht in de wereld? Hoe doet er paal en perk gesteld worden aan de agressie van een kwaadwillend volk? Dr. A. Kuyper noemde eens de tegenwoordige Doopsgezinden in Nederland de „verwaterde nazaten van een roemrijk voorgeslacht". En zijn waardeering voor de oude Doopers drukte hij aldus uit: „Zij vertoonden misschien den zuiversten vorm van christelijk leven maar dat konden zij alleen, dank zij het feit, dat er ook andere christenen waren". Een betrekkelijk kleine groen van weerloze christenen kan in deze wereld leven, maar anderen vormen als het ware de muur, waarbinnen dit leven mogelijk is. De voorvaderek van de Doopsgezinden van Rottevalle-Witveen vonden op hun zwerftocht uit Zwitserland vooral ook in de natuurlijke gesteldheid van Het Witven van die dagen een beschermende omheining om te leven in eenvoud, onderlinge liefde en weerloosheid. In 1672 werden ze erkend en genoten toen ook de bescherming der overheid. Opeinde. S. NICOLAI. ---