Moarn bigjint de Fryske Boekewike As men in forgeliking makket tusken it tal Fryske boeken, dat bygelyks fyftjin jier lyn lézen waerd èn it oantal, dat hjoed-de-dei syn wei fynt via boekhannel en bibleteek nei lézers yn en báten Fryslán, dan komt men ta de konklázje, dat der fan in greate foarátgong praet wurde kin. In foarátgong, ,dér't it hiele, Fryske folk fan profitearret; hwant hwa t it ienris mei in Frysk boek bisocht hat, bliuwt it trou, al wol dat fansels net sizze, dat men it hjirre yn Fryslán wol sánder Hollánske boeken redde kin! Ut noch yn net. Marit sprekwurd seit net om 'e nocht: „De tael fan de hurd is de tael fan it hert". Troch middel fan it boek yn 'e eigen tael is it hert fan Fryslán en de Friezen to birikkenl Hwat binne de oarsaken fan ,dy foarátgong, dér't wy it niis oer hiene? Yn it foars-te plak it krewearjen fan de Frysk • Biweging, dy't jimmeroan, ek doe 't le Friezen der ~noch net oan woene" en der (dus) mar in stik of hwat boeken forskynden, it pleit Heul hat foar it eigen boek. Yn it twade plak moatte de átjowers neaind wurde, dy't ek ynsjoen hawwe, dat troch it op 'e merk bringen fan Fryske literatuer bydroegen wurdt ta de opfieding fan de lézers. En last but not least: De Fryske lézers sels, fan de alderienfáldichte oant de geleardste ta, dy't, 'doet hja ienris „De sánde fan Haitze Holwerda" of „It Heechhóf" lézen hiene, foargoed de smack to pakken hiene en it Fryske boek foar kar namen. Kin Fryslán dus optheclen tofreden wéze oer it oanfal Fryske boeken dat der to krijen is, ek it forskaet kin men greatsk op w'èze. Der binne neist ytlike romans, novellen ensfh' forskate goede fersebundels, stádzjewurken, sawol foar „keamergelearden" as „sneupers". Foar de Fryske boer is der seis in rige bakboekjes oer finderskate fin.derwerpen, átkommen yn de saneamde „Lánboubibleteek"! As dan ek noch de Fryske berneboeken neamd wurde, dan is 't wol dádlik, dat der yndied, sa't it reklameboekje fan de Stifting It Fryske Boek seit, ~foar elke Fries in boek" is! Ek dizze winter sine der sánder mis wer nije klanten komme om Fryske boeken, En de rige fan trouwe lezers kin ek yn dit kommende „lésseizoen" wer to gast gean. Lit men bitinke, dat de tijd, toneinbrocht mei in goed boek, nea wei is! Wy ha al (yn it námer fan forline Freed) de oandacht festige op it feit, dat Drachten de Boekewike net fingemurken foarbygean litte wol. De literaire joun, Woansdeitojoun os, yn 'e Phoenix, dér't de boekhannels en de kriten meiinoar foar yn 'e skrep west hawwe, liket goed to worden, as men de wurklist bisjocht. It kin net oars, of ek ,dy joun sil mei helpe, it. plak fan it Fryske boek yn de Drachtster herten to bistevigjen. --- EEN DEMOCRATISCHE VOLKSPARTIJ Initiatief van mr, Oud Dezer dagen is een communiqué uitgegeven, waarin het volgende wordt medegedeeld: "01? uitnodiging van mr. P. J. Oud is een aantal niet-socialistische democraten Zaterdag te Utrecht in vergadering bijeengekomen. Na een uitvoerige gedachtenwisseling, werd besloten tot de vorming van een comité tot voorbereiding van de oprichting van een Democratische Volkspartij. Alle aanwezigen, ten getale van 72 personen: traden als lid van het comité toe.' Onder de bestuursleden treft men de namen aan van de heren mr, P. J. Oud, Inr. K. Bijlsma te Franeker en J. J. G. S. Falkena te Heerenveen. --- KLEIN ZAKENVERLOF VOOR MILITAIREN Aan dienstplichtigen van de lichtingen 190 en volgende zal, indien twaalf maanden zijn verstreken sedert de dato. waarop zij voor de eerste oefening zijn opgekomen, in zeer dringende ge_vallen klein verlof voor zaken worden gegeven, aldus meldt „Het Parool". Dit verlof zal niet om studieredenen worden verleend, Niet in aanmerking voor dit klein zakenverlof komen zij, die in opleiding zijn voor een rang, die een cursus volgen om bepaalde vakbekwaamheden te verkrijgen, die tengevolge van onwilligheid de graad van geoefendheid nog niet hebben bereikt, welke zij redelijkerwijsi hadden kunnen bezitten en die n de Overzeese Gebiedsdelen verblijven, --- NIEUWE BRANDBLUSNIETHODE. De Haarlemse brandweer heeft demonstraties gegeven van een nieuwe brandblusmethode, waarbij aan de mondstukken der straalpijpen een speciale constructie is aangebracht, die het water zeer fijn doet verstuiven. Volgens deskundigen is de kracht van deze „watermist" veel groter dan die van de onverdeelde straal, hetgeen door de gegeven demonstratie werd bevestigd, --- DRACHTEN Nieuwe Industrie. — De Machine- en Eerste Nederlandse Duplicatorfabriek „Hadewé" te Kornhorn heeft een gedeelte van haar bedrijf naar Drachten overgeplaatst en vangt Maandag haar productie aan. Het is de bedoeling op de duur het gehele bedrijf te Drachten te vestigen. De productie concentreert zich voorlopig op twee machines: de „Presto" duplicator, voor zover ons bekend de enige stencilmachine van Nederlands fabrikaat en de „Presto" papiersnijmachine, Behalve voor de binnenlandse markt streeft de onderneming ook naar export. Een groot aantal landen in en buiten Europa heeft reeds belangstelling voor de „Presto" machines getoond, maar de deviezenmoeilijkheden in haast alle landen ter wereld vormen nog een belemmering, „Hadewé" hoopt echter de export allengs te kunnen uitbreiden. Het Kruis van Verdienste. — Onlangs zijn namens H.M, de Koningin door Prins Bernhard een aantal onderscheidingen uitgereikt aan personen die zich in de oorlogsjaren door moedig gedrag onderscheiden hebben. Bij die gelegenheid is het Kruis van Verdienste overhandigd aan de oud-Drachtster P. Steenhuis, stuurman op de grote vaart, die, aldus de oorkonde, „als stuurman van het in de Downs voor anker liggende motorschip „Tromp" op de 16e Januari 1945 van moedig en voortvarend optreden blijk gaf bij het onverwijld ter hulp snellen van het in brand geraakte Amerikaanse vrachtschip ,,James Harrod" — ondanks het gevaar ener ontploffing van het fel brandende en met benzine geladen schip — als gevolg waarvan 10 leden der bemanning werden gered". Buurtvereniging Oudeweg en 0, — Verscheidene personen van de Oudeweg, Westersingel, Schoolstraat, Westerstraat en Meeuwweg hadden j.l. Woensdag gehoor gegeven aan de oproep van de commissie tot het oprichten van een Buurtvereniging om ter vergadering te komen in café Glas. De leiding berustte bij de heer C. de yes, die in zijn openingswoord liet uitkornen, waarvoor deze vergadering was belegd. De daarop volgende bespreking deed duidelijk blijken, dat ook de aanwezigen dezelfde gedachte koesterden als de commissieleden en dat het buurtbelang vroeg, dat er iets moest gebeuren Met algemene goedkeuring werd dan ook besloten tot oprichting van een buurtvereniging, waarvoor alle aanwezigen zich opgaven als lid. Tot bestuursleden werden gekozen de heren C. de Vries, voorzitter; E, v Sluis, tweede voorzitter; ,f, Wonda, secretaris; J. v. d. Werf, tweede sem etaris; R. v, d. Veen, penningmeester; H. Pool en A. Talsma. Verschillende commissies werden ingesteld, o,a. voor het samenstellen van een reglement, uitbreiding ledental e.d. „Onze Opkomst," — De Vereniging van Vrijzinnige Ned. Hervormden „Onze Opkomst" hield op Woensdagavond de eerste gewone bijeenkomst. Ds. Lamberts opende de uitstekend bezette samenkomst en zette in 't kor't het doel van de bijeenkomsten van Onze Opkomst uiteen: gelovig, instructief en gezellig-onderling-verbonden. Voor een zeer aandachtig gehoor sprak de heer S. Terpstra over „Godsdienstige opvoeding in gezin en school", terwijl ds. Lamberts om diens woorden heen een omlijsting maakte over de godsdienstige opvoeding in kerk-verband. De heer Terpstra sprak, geïllustreerd door een prachtige serie voorbeelden uit gezins- en schoolleven, over het „waarom'', het „wat" en het „hoe" van de godsdienstige opvoeding. Het is een plicht en een voorrecht de godsdienstige levensinhond over en door te geven aan de komende generaties, telkens weer. Het jonge geslacht vraagt er zelf ook om; wij mogen hier geen lege ruimte in hun hart overlaten. Onbewust zoeken jonge mensen naar rijker gemoedsleven. Zodoende vinden zij de troost, de kracht en de steun van het godsdienstig leven voor hun gehele bestaan. Er is zeer veel onkunde op dit terrein; nauwkeurige en nauwgezette vorming is absolute noodzaak om dit te verbeteri.n. Naast de schat van bijbelverhalen, die bijzonder op de ontwakende fantasie van de jonge mens werken, is er het godsdienstige lied en het gebed, waarmee men de kinderen in contact mag brengen. Zo zijn Zondagsschool en catechi- satie van grote waarde; terwijl ook het goede voorbeeld van ouders, in eigen gezin en in geregelde kerkgang van betekeni6 zijn, — In een gezin, waarin deze dingen leven, wordt zo de gezinsband versterkt, Een kind kan die als dankbare herinnering zijn leven door meenemen. Ds. Lamberts sprak daarna over methode en de inhoud van de Zondagsschool en de catechisatie, Van grote waarde is de zelfwerkzaamheid daarbij. Wij komen met de jeugd op verschillende leeftijden in aanraking; de reactie op het godsdienstig leven is zeer verschillend; vaak moet men de periode van twijfel en ongeloof doormaken, die bij de groeiende kennis op allerlei gebied optreedt. Daardoor wordt het aanvankelijke kinderlijke geloof gelouterd en verdiept. Zondagsschool, catechisatie en jeugdkerk leiden zo samen verder; ze moeten alle drie boeiend, gedocumenteerd en eerlijk-gelovig zijn. Na de inleidingen ontstond een zeer geanimeerde discussie. Na 50 jaar afgedaan. — De tramdienst Drachten—Leeuwarden is de vorige week geëindigd. In 1896 werd de tramlijn naar Bergumerdam gelegd, Dus ruim 50 jaar verleende de tram haar diensten aan passagiers en goederen. Door de voortgaande technische ontwikkeling heeft de auto de tram verdrongen, Onze grootvaders gingen in ruim 5 uur te voet naar Leeuwarden, de tram had 1lA uur weil, de auto thans een uur. En hoe lang zal het vervoermiddel over nog eens 50 jaar werk hebben? Aanrijding. — Gistermiddag kwam de heer F. Numan uit de Noorderbuurt alhier, toen hij per rijwiel uit de Torenstraat kwam, op de Noordkade in botsing met een bus van de E.S.A., waarbij hij verwondingen opliep aan het onderbeen. Na door enige passagiers van de bus met het materiaal van de verbandkist van de chauffeur te zijn verbonden, werd hij per bakfiets naar zijn woning vervoerd. De politie stelt een onderzoek in naar de schuldvraag. Spiritisme. Men bericht ons, dat de Ned. Vereniging van Spiritisten „Harmonia" het plan heeft Woensdag in Drachten een openbare psychometrische avond te geven. Zoals men weet, menen de spiritisten door de gave der helderziendheid en psychometrie in contact met de doden (overgeganen) te kunnen komen. De sluikhandel in boter, -- In ons vorig nummer meldden we, dat te Drachten was aangehouden J de H„ die volgens de botermaker W, uit Olterterp een van zijn voornaamste afnemers was. De H. is inmiddels weer op vrije voeten gesteld. Hij heeft ontkend iets met de boteraffaire te maken te hebben. Markt, Op de weekmarkt werden aangevoerd 68 varkens, 60 biggen, 155 runderen, 26 graskalveren, 41 nuchtere kalveren, 19 schapen, 10 geiten en 450 stuks pluimvee, SMALLINGERLAND Verkoop Zomerzegels, De verkoop van de zomerzegels in de gemeente Smallingerland heeft een steentje bijgedragen om het leed in menig huisgezin te lenigen. Een woord van dank komt toe aan de dames en heren, die met onverdroten ijver de postzegels aan de burgerij te koop aanboden. Voor de volgende bedragen werd gekocht: Drachten ,f 1510,10; Dr. Compagnie f 95,26; Houtigehage ƒ 73,35; Opeinde ƒ 118,76; Nijega ƒ 105,10; Ou.dega ƒ 100,60; Boornbergum 88,—; De Wilgen ƒ 53,15; Rottevalle f 175,08. OUDEGA De bouwkas der Noordelijke Gemeenten, Dinsdagavond werd alhier door het gemeentebestuur een goed bezochte voorlichtingsavond gegeven over de N.V, Bouwkas der Noord-Nederlandse Gemeenten. Nadat wethouder Folkertsma een kort openingswoord had gesproken, gaf de heer T. Boering uit Assen een duidelijke uiteenzetting van de mogelijkheden, die de bouwkas biedt. De belangrijkste beoalingen zijn reeds eerder in dit blad gepubliceerd (zie 16 Sept.). Er kan nog worden opgemerkt, dat de bouwkas geen winst maakt. Het sociale doel, verbetering der volkshuisvesting, staat op de voorgrond. De deelnemers kunnen door sparen bninen afzienbare tijd in de gelegenheid gesteld worden in het bezit van een eigen huis te komen Het eerst komen zij in aanmerking, die het langst en het geregeldst hebben gespaard. De heer Boering beantwoordde na de inleiding nog verschillende vragen. BEE7'STERZWAAG Classificatie, Het is algemeen bekend, dat het platteland in vele opzichten bij de stad is achtergesteld. rfe lagere lonen en salarissen hebben tengevolge, dat de arbeidskrachten naar de stad trekken, wat op de duur tot een volkomen ontwrichting van het plattelandsleven zal leiden. Om dit te voorkomen hield het Opsterlandse Comité van Actie voor rechtsgelijkheid tussen stad en platteland gisteravond een vergadering onder leiding van de heer G. Feikema, waarbij zowel ambtenaren als personen uit het bedrijfsleven vertegenwoordigd waren. Uit de rede van de heer Feikema kwam tot uiting, dat het leven op hef platteland niet goedkoper is dan in de stad. Toch genieten ..de werknemers in de stad 8 pct, meer loon dan op het platteland. Door de indeling in loonklassen worden de arbeiders naar de stad getrokken, waardoor uiteindelijk een toestand zal ontstaan zoals in Frankrijk: grote steden en een onbewoonbaar platteland, met al de gevolgen hiervan. Er zal een landelijke actie worden gevoerd om de regering te overtuigen, dat het platteland verlangens heeft die billijk zijn. Na de pauze werden verschillende vragen gesteld, waaruit bleek, dat ook de vakorganisaties zich met deze classificatie der lonen bezig honden, Niettemin zal de actie door het comité krachtig worden voortgezet. --- Advertentie p De tael fan de hurd is de tael := fan it hert 0 Zon op onder Maan op onder Zo. 12 Oct. 6,58 17,55 4,13 17,42 Ma. 13 Oct. 6,59 17,53 5,37 17,56 Di. 14 Oct. 7,01 17,51 6,59 18,10 Wo. 15 Oct, 7,03 17,48 – 8,20 18,25 42 14 Oct, ffl 22 Oct. 29 Oct, (/ 5 Nov, --- DRACHTSTER COURANT – – – Abonnementsprijs: per halfjaar f 2,50 4- inningskosten. Advertenties: 8 ct. per mm; bij abonnement lager. Kleintjes: tot 3 regels 60 cent; elke regel meer 10 cent. Bevragen aan het bureau: 20 cent extra. Brieven onder nr.: 20 cent extra port voor opzending van brieven, --- AGENDA 11-18 Oktober Fryske Boekewike VRIJDAG Drachten. Het Nut, 8 u, De Phoenix. Kleinkunstensemble „De Blokkendoos". Cinema Modern. 8 u, „De koning der klaplopers." Houtigehage. V.V. „Houtigehage," Bazar. ZATERDAG Drachten, Hengelsportver. „Voorwaarts", 2 u. Café Bolier. Verrek Prijsvissen. Cinema Modern, 8 u. Alsvoren. De Wilgen, Jeugdclub. Bespreking winterprogramma, Houtigehage. V.V. ~Houtigehage." 2 u. Bazar, ZONDAG Drachten. Cinema Modern, 3 en 8 u. Alevoren, MAANDAG Drachten. Cinema Modern. 8 u. Alsvoren, DINSDAG Drachten. Cinema Modern. 8 u. Alsvoren, Folgeren Foarát. 7,30 u. Vreewijk. Cursus E.H,8.0, --- GEEN TOESLAG OP DE PENSIOENEN, WEL PENSIOENVERHOGING Het ligt niet in de bedoeling van de regering aan gepen6ionneerden een extra toeslag over het jaar 1947 te verstrekken, zoals in 1945 en 1946 heeft plaats gehad. Wel wordt pensioenverhoging met ingang van 1 Januari 1947 voorbereid. --- Dr. Obe Postma Frysk dichter (C/iché rogkbléd -Nieuw Friesland') „Dy't oan my linke wol, bitink my sa: In minske — 'k mei gjin oare namme ha, Mar yn him kamen gear de slachtene ieuwen, En alle minsklikens kaem op him ta." De dichter, dy't hjoed to Boalsert tít hannen fan de Kommissaris fan 'e Keninginne foar .de earste kear de Gyshert Japikspriis átrikt kriget, hat yn syn eigen libbensrin en libbenswize eins suver neat gjin batenwenstichs, Gal party lju dat faek fan kunstners Onderstelle. Berne yn 1868 to Koarnwert as soan fan boere-álden, kaem er as jonge fan trettjin jier op it Snitser gymnasium en &mei gyng er, yn 1886, nei de universiteit to Amsterdam om wis- en natuerkunde to studearjen. Yn 1892 die er syn doktorael, it oare jiers kaem de binearning as learaer to Tilburch en yn 1894 as learaer yn de wiskunde oan 'e R.H.B.S, to Grins. Oant syn 65ste fier bleau er clér, mar doe't er mei pinsjoen koe, forfear er nei Frysláns haedstécl, dér't er nou jitte wennet. Wol frjemd, dat dizze man fan wittenskip syn heitelán sa trou bleau mei syn hert. 't Liket suver, of hat syn forbliuw om utens alhiel gjin ynfloed op it sintrale plak, dat Fryslán yn syn hert ynnimt, Dr. Postma hat as dichter it geheim forstien, Fryslán to iepenbierjen as it lán, dér't it wezen fan alle Friezen troch alle ieuwen hinne mei tázen bánnen oan forboun is, De Fryske lánsdouwe, de himel dérboppe, de áld pleats oan 'e keale sédyk by Makkum, syn bertestreek, it arbeidersháske, .de stedtsjes en de haventsjes fan Fryslán, alles wurdt yn syn fjouwer bundels „Fryske Lán en Libben", „De Ljochte Ierde", „Dagen" en „It tsil bistean" (it bikroande wurk) wol mear as ienris forivige. En it. Fryske folk seis net to forjitten: de arbeidersman, de áld boerinne, de fisker, de kellner en „al dy boddens fan al den dei". Wy neamden it wurd; forivige. As men dat wurd brOke doar, wit men tagelyk, dat Postma syn wurk mear is as it opnimmen en werjaen fan de sichtbere bylden. Eat fan de cljippe folkswysheit, dy't yn ás folk fan boeren, jagers en fiskers libbet, komt yn syn wurk ta utering, mongen mei in filosofyske, min of mear pantheïstyske ynslach, Sels tipearre er syn wurk sá: Al hwat ik skriuw, dat is wier bard. — Ik haw gjin kréft fan hege fantasij Dy't miele kin in wOnder mearkelán, Of, machtich, iependocht in kommend gouden tij, — 't Is it béste hwat ik haw: hjir kamen gear Myn lokkige Oren allegear; fan jeugd en ljocht De skienste dream. Ik jow it wei, En hwa't d' áld tael forstiet, haw ik bitocht. Hwat lang foarby is, rep ik op Ta nije dei; har kréft, har jeugd; in ljochte ring. Hwat ienkear wie, forlern mar net forgien, Forskynt yn teare gláns: in blider ding." Hoefolle soene .der troch dr. Postma syn fersen net foargoed bar Fryslán „bikeard" weze? Foar hoefolle jonge dichters soe dizze grize Master net in heech foarbyld west ha? Hjoed wurdt oan him, dy't de jierren fan 'e tige sterken al hast birikt hat, troch hiel Fryslán yn 'e stéd fan Gysbert Japiks de eare brocht, dy't Fryslán him skuldich is. --- De moeilijkheden der boeren Een adres aan het bestuur der Friese Mij. v. Landbouw In verband met de te lage prijzen der producten, waardoor vele boeren in financiële moeilijkheden geraken, is het volgende schrijven door het bestuur der afd, Drachten van de Friesche Maatschappij van Landbouw aan 't hoofdbestuur der Friesche Maatschappij gericht: Het bestuur van de afd. Drachten, heden 8 Oct. 1947 in vergadering bijeen, verzoekt ons hoofdbestuur het klem, Zijne Excellentie de minister van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening te wijzen op de onhoudbare financiële toestand, waarin vele bedrijven verkeren, vooral in de Wouden. De verhoogde melk- en eierprijzen ingaande 22 en 28 Sept. betekenen een druppel in een emmer water. Immers vele koeien zijn door de voedselschaarste droog of bijna droog, de kippen aan het ruien, De winterprijs der melk en eieren kan nimmer zo hocg worden gesteld dat een redelijke beloning voor de boer over 1947-'4B is gewaarborgd. Immers, deze bedrijven zijn de afgelopen zomerperiode gedupeerd, maar bij een matige winterprijsverhoging zullen zij opnieuw het slachtoffer der prijsbepaling worden. Ha is ons bestuur bekend, dat er al verschillende boeren zijn, die hun los en vast personeel hebben ontslagen, omdat de bedrijfsuitkomsten het niet toe laten deze hoge lonen plus de hoge sociale lasten op te brengen. Werkloosheid en een steun in de een of andere vorm aan de landarbeiders zullen noodgedwongen moeten volgen. Dit zal een wapen kunnen zijn in handen van boeren en arbeiders, voor een algemeen verzet tegen de overheid. Ons bestuur is van overtuiging, dat een herziening met een flinke verhoging van de melk- en eierprijs vanaf 28 April 1947 absoluut noodzakelijk is. Ons af delingsbestuur doet dus hier nogmaals het dringende beroep op het hoofdbestuur om alle geoorloofde middelen toe te passen bij de bevoegde instanties en autoriteiten, om een débácle in vele boerengezinnen te voorkomen door enerzijds geweldig hoge bedrijfsuitgaven en in vele gevallen belangrijke pachtverhogingen tot zelfs 40 pct, en duurder levensonderhoud en anderzijds dit voorjaar verlaagde prijzen voor melk, akkerbouwproducten en eieren. Bovendien door de afgelopen droge zomerperiode nog de ramp van een verlaagde productie, zowel van akkerbouw- als veeteeltproducten, ---