Problemen bij uitbreiding van de Friese industrie Voor Oostelijk Friesland belangrijke woorden Twee deskundigen, de professoren Sj. GROENMAN en W. BANNING, hebben Vrijdag in de Harmonie voor de Stichting voor Maatschappelijk Werk gesproken over de problemen die met de uitbreiding van de industrie gepaard gaan. Vooral voor Oostelijk Friesland een zeer actueel onderwerp en de besturen van de gemeenten in het Industrieschap waren dan ook allen vertegenwoordigd. Prof. Groenman, directeur van het Instituut voor Sociaal Onderzoek van het Nederlandse Volk (Isonevo), behandelde de sociaal-economische kant van de industrialisatie, prof, dr. Banning stond stil bij de invloeden, die de mens in de industrie ondergaat, Langs lijnen van geleidelijkheid. Industrialisatie betekent structuurverandering van de maatschannij, zo betoogde prof. Groenman in de te Leeuwarden gehouden bijeenkomst. Zij is noodzakelijk, in Friesland in de eerste plaats voor het zuidoostelijk en oostelijk deel der provincie. Men zal zich op de veranderingen echter moeten voorbereiden. De nadruk bij de vestiging van industrie in Friesland moet niet gelegd worden op goedkope arbeid. Het is trouwens de vraag of de arbeid op het platteland goedkoper is dan in de grote steden. Zeker is dat in de begin-, de leerperiode niet het geval. In de tweede plaats bij voorkeur geen industrie waar alleen meisjes bij tewerkgesteld zijn. De gezinsverhoudingen lijden ernstig schade, als het gezin drijft op inkomsten van de dochters, terwijl de vader 'werkloos is. De industrie die zich hier vestigt, moet in de eerste plaats gericht zijn op de aantrekking van mannelijke arbeidskrachten. Een gelukkige omstandigheid is, dat juist in oostelijk Friesland de metaalindustrie zich zo gunstig ontwikkelt. Geen te grote spreiding. De industrie zal niet over alle plaatsen verspreid moeten zijn. De landbouwarbeid vraagt meer dan de industrie de gehele mens en vermenging van industrieen landbouwarbeiders betekent schade voor de landbouw. De samenwerking in het Industrieschap Oostelijk Friesland is van veel belang. Zij zal echter pas volledig tot haar recht komen, als de gemeenten een deel van hun beschikkingsrecht aan het Industrieschap willen overdragen. Het vestigen van filialen van grote bedrijven (industriële patrouille-activiteit) achtte prof. Groenman een gevaar, omdat in minder gunstige tijden de filialen het eerst verdwijnen. Een zekere verscheidenheid van bedrijven is gewenst. Industriële revolutiebouw is gevaarlijk. Daarom zal de uitbreiding van de industrie geleidelijk moeten plaats hebben. De arbeiders zullen niet over grote afstanden verplaatst moeten worden; een forenzenwezen ontwricht de gezinnen. verdringen de contractuele verhoudingen de persoonlijke banden; de verhoudingen verzakelijken. De rationalisatie van de arbeid in de industrie doet de wijding van de arbeid verdwijnen. Door het vervolmaken van handgrepen en methoden in de industrie wordt de arbeider als mens aan zijn lot overgelaten. Spreker meende, dat hier een nieuwe taak ligt. Ook de sport zal vermoedelijk meer nog in de richting van de massasport gaan en de sportverenigingen zullen zich rekenschap moeten geven van de nieuwe verhoudingen en eventueel van nieuwe verplichtingen. De taak van de kerk. Waarschijnlijk zal de industrialisatie ook een verzwakking van het kerkelijk en godsdienstig leven meebrengen, althans voorlopig. Waar de industrie toeneemt, neemt in de regel de kerkelijke belangstelling af. Maar dat is geen wet van Meden en Perzen. Het voorbeeld van de Rooms-Katholieken, die het voor een belangrijk deel hebben klaargespeeld hun mensen in de Limburgse mijnstreek te behouden, wijst erop dat men te maken heeft met menselijke reacties. Hier ligt een taak voor de kerk, die vrij diep zal insnijden in het kerkelijk denken. Op het platteland overheerst namelijk kerkelijk denken en leven, dat bij een voorbij tijdperk hoort. De industrialisatie zal het ter hand nemen van vele nieuwe taken op geestelijk terrein vragen; taken die het vrije verenigingsleven en de kerken ter hand moeten nemen. Want leiding geven aan net geestelijk leven is in een democratisch land geen overheidstaak, al zal de overheid eventueel wel haar steun moeten geven. * * Grote bedrijven niet noodzakelijk. Het is beslist onjuist, dat alleen zeer grote bedrijven rationeel werken. Er zijn voortreffelijk werkende bedrijven roet 50-100 arbeiders. Juist in de metaalnijverheid speelt het kleine bedrijf een rol. Industrialisatie betekent vooral het tot ontwikkeling brengen van bestaande industrieën. Soms zal daartoe 'n klein bedrijf naar een groter centrum moeten worden verplaatst. Geleidelijkheid is in alle opzichten noodzakelijk. Dit betekent dat de arbeider niet alleen technisch maar ook sociaal voor de industrie geschikt moet worden gemaakt. Wellicht zou een vak beroepenkunde op de lagere scholen gewenst zijn. i De belangwekkende redevoeringen werden gehouden in de middagbijeenkomst van de Sichting Friesland voor Maatschappelijk Werk. In de ochtendbijeenkomst waren mej. J. Kooistra en de heren J. Sjoerdsma, prof. dr. C. G. Wagenaar, J. H. Wamelink en dr. H. G. W. v. d. Wielen als bestuursleden van de tichtind herkozen. Des middags waren eerst nog enkele punten, die het gemeentebestuur van Opsterland in overweging had gegeven, kort besproken. Het betrof stichting van gebouwencomplexen voor ouden van dagen; werkplaatsen voor lichamelijk of geestelijk onvolwaardigen; consumptief crediet aan financieel zwakke gezinnen; stichting van kraamcentra; dorpscentra voor de jeugd. De Commissaris der Koningin, mr. H. P. Linthorst Homan, achtte het niet mogelijk op de vraag over consumptieve eredieten 'n concreet antwoord te geven in verband met de principiële kant. De kraamcentra liggen op het terrein van het Groene Kruis, aldus mr. Linthorst Homan, die toezegde, dat de andere punten in nadere studie zullen worden genomen. --- De mens in de industrie Prof. Banning, directeur van het Sociologisch Instituut van „Kerk en Wereld" legde de nadruk op de volstrekte noodzaak van industrialisatie. Industrialisatie betekent vorming van nieuwe steden, steden van nieuw type. Dit proces is niet tegen te houden, ook al maakt de electriciteit het wellicht mogelijk de bedrijven iets meer te spreiden. Industrialisatie brengt ook meer verscheidenheid in beroe,en en daardoor grotere mogelijkheden voor de jeugd. Uitbreiding van het onderwijs zal ermee gepaard moeten gaan en als de omstandigheden het eisen zullen ook andere typen industriescholen gesticht moeten worden. De rationalistische tendenzen in onze samenleving zullen toenemen. Dat gebeurt trouwens ook al in de landbouw. Biden dankstonden voor het gewas nemen af. Door industrialisatie komt er een belangrijk stuk vrije tijd voor de arbeider bij. Indien die tijd niet zinvol gevuld wordt betekent dat een stuk verwildering. De geestelijke gevolgen. Over de gevolgen voor het geestelijk leven van de mensen zei de professor onder meer het volgende: Tussen werknemers en werkgevers --- Advertentie WEK DE GAL IN UW LEVER OP IJ zult 's morgens „kiplekker" uit bed springen. Elke dag moet uw lever een liter gal in uw Ingewanden doen stromen, anders verteert uw voedsel niet, het bederft. U raakt verstopt. wordt humeurig en loom. Neem de plantaardige CARTERS LEVERPILLETJES om die liter gal op te wekken en uw spijsvertering en stoelgang op natuurlijke wijze te regelen. .fflen plantaardig zacht middel, onovertroffen om de gal te doen stromen. Eist Carter'si,everpilletjes. --- REGIONALE OMROEP NOORD Woensdag 24 Mei: 18,45-19,00 Landbotrwkwartier. Bezoek aan de veemarkt in Leeuwarden. 19,15-19,30 De stem van het Noorden. Donderdag 25 Mei: 19,00 —19,30 Leeuwarder Kamerkoor en Leeuwarder Kamerorkest onder leiding van Mar. Naberman. 19,30-20,00 Grunneger oetzenden. Vrijdag 26 Mei: 18,45- 19,00 Fokke Sierksma bespreekt „Forgetten Post" van R. W. van Tuinen. 19,15 —19,30 De stem van het Noorden. 19,30 —20,00 Drense uutzendink. --- Dokter Siebinga jubileerde Opeinde. Het was dezer dagen 25 jaar geleden dat de heer J. Siebinga, medisch drs., zich te Opeinde als arts vestigde. Hij was de eerste dokter van Opeinde, dat voorheen 'wat medische hulp betrof op Drachten was aangewezen. De jubilaris heeft zich aan alle huldiging onttrokken door op de dag van het jubileum op reis te gaan. --- Smallingerlands schooljeugd doet weer verkeersexamen Gisteren, Maandag, zijn in Drachten de verkeersexamens voor de schooljeugd weer begonnen, die tot en met Woensdag zullen duren. Vorig jaar is daar, dank zij het initiatief van de verkeerspolitie en „Veilig Verkeer", een begin mee gemaakt, dat uitstekend is geslaagd. En nu is dan de „tweede lichting" aan de beurt, die haar theoretisch examen inmiddels al achter de rug heeft. Zij, die daarvoor geslaagd zijn moeten nu in de practijk bewijzen, de veilig-verkeerslessen ter harte te hebben genomen. Er is door Drachten weer een parcours uitgezet, dat zijn bekroning vindt op het marktterrein, dat met behulp van verkeersborden, krijtlijnen en niet te vergeten een echte knipperlichtinstallatie herschapen is in een waar verkeerslabyrinth, waarin de jeugdige fietsers, dank zij de op school opgedane kennis, toch meestal, zij het niet zonder moeite, de weg weten te vinden. Een twintigtal scholen uit Smallingerland (waaronder de huishoudschool te Drachten) nemen aan deze verkeersexamens deel. De organisatoren doen zeer nuttig werk, want meer dan ergens anders geldt het voor het verkeer: Een gewaarschuwd man geldt voor tweel --- Jaarvergadering Drachtster Ambachtsschool Gisteravond hield de Vereniging Ambachtsschool Drachten en omstreken haar jaarvergadering, die door elf leden was bezocht. Het jaarverslag, de rekening 1949 en de begroting 1951 werden goedgekeurd. In 1949 bedroegen de totale uitgaven van de dagschool f 83.519,40, de inkomsten f 6230,28, het subsidiebedrag ƒ 77.289,12 kwam voor 70 pct. van het rijk, voor 30 pct. van de gemeente. De uitgaven van de avondschool hebben in totaal ƒ8385,62, de ontvangsten ƒ 2041,24 bedragen, terwijl het subsidie (70 pct. van het rijk en 30 pct. van de gemeente) f 6344,38 was. Op de begroting 1951 worden de uitgaven van de dagschool geraamd op J. 93.348,22, de ontvangsten op ƒ 5596,27, het subsidie op f 87.751,95. Voor de avondschool zijn deze cijfers f 9214,96, ƒ 1936,09 en f 7278,87. Bij de bestuursverkiezing werd in de vacature van wijlen de heer E. T. Beek de heer S. Bloem te Drachten tot bestuurslid gekozen. In de financiële com-11116Sle werden benoemd de heren A. Brouwer, H. Berghuis en J. van der Veen, allen te Drachten. --- Terug uit Indonesië Met de ,General M. L. Hensey" (aankomst te Rotterdam 6 Juni) keren o.m. terug: J. Ausma, Drachten, Houtlaan 59. A. J. Oostra, Drachten, Noorderbuurt 42. B. Dalhuysen, Beesterzwaag, Hoofdstraat 219. G. Marinus, Ureterp aan de vaart 364. R. Feenstra, Duurswoude 102. T. J. Dijkstra, Hemrik 99. R. Huitema, Hemrik 109. J. Tolman, Wijnjeterp 319. R. Jelsma, Lippenhuizen 215. S. Veenstra, ,Surhuisterveen 217. H. Koopman, Suameer 55 J. v. d. Zee, Garijp, Kleine buurt 104. --- ATHLETIEK Weer overwinningen voor Henk Tulner en Epie Blaauw Bij de athletiekwedstrijden te Franeker won Henk Tulner van A.V. '45 te Drachten het verspringen jongens A en B met 5.22 m. Op de 100 m voor jongens werd hij tweede in 12 sec. na een fel duel met de Leeuwarder Haagsma. Epie Blaauw van A.V. '45 zegevierde op de 80 m meisjes in 11 sec. --- KORFBAL Ureterp. ADO 11, Haulerwijk—SV Oerterp I 2-5; SV Oerterp lI—VZK 11, Haule 5-2. Adspiranten. SV Oerterp lI—VKC II Siegerswoude 4-2; WWMD II Hemrik—SV Oerterp 111 1-0. --- SPORT VOETBAL Houtigehage won eerste promotiewedstrijd '— Kampioenschap van Nederland. Limburgia—Heerenveen 7-0, Ajax—Maurits 1-2, Enschedese Boys—Blauw Wit 2-2. Door deze verrassende uitslagen hebben de Limburgse clubs de leiding in de kampioenscompetitie. Heerenveen deelt met Enschedese Boys de vierde plaats, Ajax staat onderaan. Promotiecompetitie tweede klas. Zwartemeer won met 5-1 de thuiswedstrijd tegen Friesland. Friesland degradeert naar naar de tweede klas. L.S.C. kan alleen door een overwinning op Zwartemeer nog met deze club gelijk komen. Promctlecompetitle derde klas. Houtigehage begon prachtig door een overwinning (1-4) in Vries op VAKO. De stand is hier: Houtigehage 1 1 2 4-1 VAKO 2 1 1 2 2-4 Black Boys 1 1 0-1 Derde klas A. De compotitie is hier practisch geëindigd. De verrassingen van de laatste wedstrijden waren de 7-2 en 5-2 overwinningen van Blue Boys en Drachten op GAVC, en de 6-2 overwinning op Harlingen, waarmee GAVC op zijn beurt de competitie besloot. Houtigehage 20 14 3 3 31 62-21 HZC 20 13 4 3 30 52-29 GAVC 20 12 1 7 25 41-40 Blue Boys 20 7 8 5 22 50-38 Harlingen 20 10 2 822 36-31 De Kooi 20 9 3 8 21 30-32 Rood Geel 20 10 1 9 21 23-31 Drachten 20 8 3 9 19 45-42 WZS 20 4 3 13 11 35-53 CAB 20 3 4 13 10 27-52 Freno 20 3 2 15 8 21-50 V.A.K.o.—Houtigehage 1-4. Het werd een verdiende overwinning, hoewel de Houtigehage-ploeg niet haar beste spel vertoonde. Na een aarzelend begin kwamen de roodgelen er na 'n kwartier iets beter in, een goede pass door het midden bracht De Boer vrij voor doel en het was 0-1. Vlak hierop bracht dezelfde speler met een schitterend doelpunt de stand op 0-2. V.A.K.O. kwam toen iets meer aan bod, maar met de meestal verre schoten had Bruining niet veel moeite. Tot de rust ging de strijd vrij gelijk op, maar na de thee drong Houtigehage de thuisclub direct in de verdediging, Een schot van Bron trof de bovenlat, maar doelpunten bleven voorlopig uit. De gastheren roken nog een kansje, ondernamen enige snelle uitvallen en toen de Houtigehage achterhoede even aarzelde wegens vermeend buitenspel, maakte de linksbuiten er 1-2 van. Alles was weer mogelijk, zelfs moest de lat Bruining een keer te hulp komen. Net op tijd zag Houtigehage het gevaar; het laatste kwartier was geheel voor de Hagenaars en midvoor De Boer, die wel een productieve bui had, scoorde nog twee uitstekende doelpunten. Eindstand 1-4 Het derde elftal verloor in Zwaagwesteinde tegen Zwaagwesteinde 111 met 2-3 Drachtster Boys I—'VVT I 0-1 De Drachtster Boys hebben Zaterdag hun eerste promotie-wedstrijd gespeeld ' tegen VVT, kampioen van de tweede klasse B. Hoewel de Boys in technisch opzicht zeker niet de mindere waren van hun tegenstanders, onbrak bij de spelers van de thuisclub het élan, de vechtlust om te beletten, dat de beide winstpunten mee gingen naar Twijzel. De gehele wedstrijd door hebben de gasten een gering veldoverwicht gehad en het was maar een geluk, dat de verdediging van de Boys in prima vorm was, anders was de score zeer zeker hoger geweest. Het enige doelpunt in deze wedstrijd werd gescoord uit een penalty, nadat een van de achterhoedespelers in een worsteling voor het doel niets betere wist te doen dan de bal met de handen op te rapen. De overwinning is tenslotte terecht gekomen bij de ploeg, die er de meeste aanspraak op maakte. 't Was jammer, dat de leiding berustte bij iemand, die de touwtjes niet strak in handen wist te houden en daardoor onbegrijpelijke beslissingen nam in het nadeel van beide partijen. --- BEROEPSCHRIFTEN NIET IN DE FRIESE TAAL De Hoge Raad heeft volgens de Leeuw. Crt. beslist, dat een beroepschrift, dat in het Fries gericht was aan een inspecteur der belastingen, niet ontvankelijk was. --- KAPPIE EN DE KOSTBARE SLEEP 4. De Maat verkeerde in een afschuwelijke toestand. De twee Turken mompelden wat met elkaar en kwamen toen met dreigende gezichten op de Maat af. Maar op dat zelfde moment verscheen Kappie in de deuropening van het kantoor en hij werd uitgeleide gedaan door de oude Turk. -- Mijn hart klopt vreugdevol, edele Heer! zei de oude Turk tegen Kappie. Reeds staat een kameel ter uwer beschikking. Ik zal de trekkers inlichten en zij brengen u naar het paleis van de Sultan. Hoe heb ik het nou? dacht de Maat. Wat is dat voor poppekast? En intussen stond Kappie voldaan en geheimzinnig te glimlachen. De oude Turk onderhield zich even met de twee trekkers en deze lie- pen daarna vlug op Kappie af, om een diepe buiging voor hem te maken. Nu snap ik er niets meer vanl dacht de Maat. Nog maar net geleden wilden ze me van m'n ezel afrukken en nu staan ze ineens te buigen als knipmessen. Dit bevalt me niet! Er zit meer achter! Ik houd niet van dat vreemde gedoe! Dat geeft alleen maar narigheid! --- Kerknieuws Ned. Herv. Kerk. Kerknieuws Kanselboodschap tegen groei drankmisbruik drankmisbruilf Drachten. In de !dienst l'albrav, j.l. is in de Ned. Herv. Kerk te ,1 01°V) een kanselboodschap in verban", get „schrikbarende toename van het' odo: en het misbruik van alcoholO, dranken, door allerlei kringen samenleving" afgekondigd, lwaari het volgende werd gezegd: „In en na de oorlog leidden dejérl,oj digheden er toe, dat het dra,ll,r,i'roe) toenam, ook in kringen, waar cu,' niet voorkwam. De na de oorOgvie,to' sterk gespannen verwachtingen ,!ch niet vervuld. De mensheid ziet 511651, plaatst voor zulke geweldige Pr",6 dat de activiteit van de enkele nle",(l,:' een betere samenleving !dreigt te srkeig,, men. Velen zoeken de harde wevrao' heid te ontvluchten in de roe 6 alcohol. De kerkeraad meent, dat de van de mens, die tracht te le'itoto,'' een hogere maatstaf, bepaald 'nf, worden door zijn Christelijk gelo-g 0"1' kracht, om teleurstellingen te ov" 11' nen en om boven de moeilijkhedesr deze tijd uit te kamen, ligt voor ten in het Evangelie, dat ons v",i6S !woordelijk stelt tegenover God, en onze onze naaste. S Christus heeft de Kerk geplaatst 6i.'"c,11 wachter in de wereld, niet de oPt"-ak „Laat u niet overwinnen door het J'''lleje doch overwin het kwade door het 00 e ,: Het groeiende drankmisbruik v,',;ja onze volkskracht en keert zich t""t'ji pogingen, die de Kerk aanwendt 09 totstandkoming van het Koninkrijk ;'S De kerkeraad kiest als geheel nie`:v?" één bepaalde methode ter bestrijdaV het alcoholgevaar, maar is ten ?.e, overuigd, dat: ieder gemeentelid ziJP antwoordelijkheid dient te beseffen; 50! gemeentelid een taak heeft in eigen rtis,l ieder gemeentelid wellicht een taak 'ffieS om in samenwerking met anderen te k5l" tot een doelbewust streven naar ge`" making van onze samenleving. God geve ons allen de moed 01, kracht een Christelijk gefundeerde ding aan te nemen". Benoemingen, examens enz. A., De heer P. Hofma te Drachten is ,r0 slaagd voor het koorleiders-examen de Koninklijke Bond van Chr. zangoratoriumverenigingen. De heren P. Zaagstra en W. Hiern6te! te Drachten zijn benoemd tot gemee, timmerman van Smallingerland in bre lijke dienst. --- Meesterwerk der filmkunst „Fietsendieven” Drachten. De herinnering aan meel Is film is even vluchtig en kortstondig het beeld op het witte doek. Maar We het Italiaanse filmwerk „Fietsendieve°,' dat hier op 't ogenblik draait, heeft gef, zien, zal de beelden van de tragische zwe,rci tocht door Rome van de werkloze R,le4 met zijn zoontje, op zoek naar de n" ontstolen fiets, niet licht vergeten. , De inhoud van de film is een kie/ menselijk drama, eigenlijk een onbetekeed voorval, dat alleen de naaste omgevislif van de hoofdpersoon zou kunnen schel`; ken. Maar in handen van de filmregissee, Vittorio de Sica is op dit gegeven eet'. film gebouwd zo aangrijpend, zo praee,, tig van sfeer, dat de film overal als ce, der grootste kunstwerken van het wit' doek is begroet. De auteurs, geen filmsterren van be' roep, hebben zich onder de leiding veli De Sica zo ingeleefd in hun rollen, dat 4e, geschiedenis voor hen bittere ernst 10' te zijn geworden. Talloze uiterst knappe vondsten zijn in de film verwerkt. 00, een enkel voorbeeld te noemen: terwijl uit een voetbalstadion de stormachtige toejuichingen klinken van het publiek, stormt het ook in het binnenste van de hoofdpersoon als hij bij de honderden gestalde fietsen denkt aan die ene fiets, waarvan zijn bestaan afhangt. En als hij dan als betrapte dief geslagen en als eeo gebroken man in de uit het stadion komende menigte 'belandt, wringt het kinderknuistje van zijn zoontje zich in va' ders hand; een simpel gebaar van een klein joggie, maar juist in zijn eenvoud zo ontroerend. Beter pleidooi voor de film als een geheel eigen kunst is zelden geleverd. Dat een dergelijke film in Drachten slechts enkele dagen kan draaien én dan moet worden vervangen omdat het publiek grovere sensaties wenst is toch eigenlijk wel een droevig verschijnsel. --- POSTDUIVEN Houtigehage. Uitsla van de wedvlucht uit Roermond van „De Pelikaan". Jac. Herder 1,2, 5, 13; J. Bouwer 3, 7, 12; H. Bouma 4, 14, 17; T. Stienstra 6, 11, 18; W. v. d. Bosch 8, 25; L. Postma 9; E. de Boer 10; J. de Vries 15; J. Bargerbos 16; B. Tuinstra 19, 23; Joh. v. d. Heide 20; Tinus van der Heide 21; M. van der Meer 22; H. v. d. Meer 24. Ureterp. De Snip hield op Zondag 7 Mei haar eerste wedvlucht, uit Deventer. Losgelaten om 8 uur, werd de eerste duif geklokt om 9 u. 22 min. Snelheid 1092,7 m per min. J. van Riezen 1, 3 en 9; L. Hoekstra 2 en 16; S. Boonstra 4, 17 en 19; H. H. Hoekstra 5,6, 10, 14 en 18; L. van Veen 7 en 8; B. de Boer 11; H. Brouwer 12; J. Wijnstra 13; M. Aardema 15. Zondag 14 Mei werd gevlogen van Roermond. Los om 9 u. 30 min., aankomst eerste duif 1 u. 26 min., snelheid 899,6 m per min. S. Boonstra 1 en 3; L. van Veen 2 en 15; L. Hoekstra 4, 8 en 11; M. Aardema 5; B. de Boer 6, 14 en 19; J. van Riezen 7; H. H. Hoekstra 9, 10, 13 en 16; J. de Vegt 12; G. Mulder 17; F. de Vegt 18. ---