Advertentie Sproeten komen vroeg in liet voorjaar, koop tijdig een pot Sprutol. Bij alle Drogisten. --- Advertentie WIGLWAPMTE THUIS? NEEMT DAN GASIN HUIS! VRAAGT OM INLICHTINGEN AAN DE DIRECTIE VAN HET GASBEDRIJF --- JAPAN HEEFT RUIMTE NOODIG Er zijn uitgebreide streken van Azië, die dichter bevolkt zijn dan Europa. Ook Japan heeft te veel menschen. Dat is de voor naamste reden van zijn imperialisme, zijn streven en strijden naar nieuw grondgebied. Natuurlijk is dat geen 'verontschuldiging voor zijn aanval op China. Wanneer een huisvader van een groot gezin voor allen bijna geen plaats kan vinden in zijn kleine woning, mag hij niet zijn buurman te lijf gaan en hem met geweld een paar kamers uit zijn ruime woning ontnemen. Het heeft thans Mansjoerije, alleen in naam een zelfstandigen staat en heeft groote plannen ,om dat land, rijk aan grondstoffen en vruchtbaar van bodem, te gaan exploiteeren. Nieuwe spoorlijnen en wegen worden aangelegd, Posterijen, telefoon en telegraaf in orde gebracht. Havens verbeterd en nieuwe steden gebouwd. Industrie en landbouw door credieten geholpen. De mijnen komen onder beter beheer enz. enz. Maar toch zal het moeilijke bevolkingsvraagstuk voor Japan zoo waarschijnlijk niet opgelost worden. Er wonen en werken in Mansjoerije eenige millioenen Chineezen. Zij hebben nog minder levensbehoeften en eischen dan de Japanners. De laatsten zullen dus niet tegen hen kunnen concurreeren. Zij zullen de goedkoopste werkkrachten zijn, die dus ook het eerst werk zullen krijgen. Japan bezit reeds lang koloniën, maar daarheen is maar een klein deel zijner bevolking verhuisd. In de Ver. Staten, Canada, Australië worden geen Japanners toegelaten; daar zouden ze meer verdienen, dan zij in eigen land gewoon zijn. Een Japanner wordt rijk, waar een Amerikaan gebrek lijdt, is een bekend woord uit Californië en andere staten in den tijd, toen daar nog Japanners werden toegelaten, die zich op landbouw en vooral ook vruchtenteelt toelegden. Niet dat de Japanners hun vak beter verstonden, maar hun levensstandaard was lager; zij gaven minder uit en hielden dus meer (ser. Daardoor zijn de producten der Japansche industrie ook zoo goedkoop en kunnen wij er in Ned. Indië niet tegen concurreeren; zelfs in ons eigen land zijn sommige producten uit Japan goedkooper dan Nederlandsch fabricaat. Men kan begrijpen, hoe buitengewoon sober de Chineezen leven ,met hoe weinig zij toe kunnen, dat zij nog goedkooper leven en werken dan de Japanners. In armoe rijkdom voortbrengen, verdraagt echter op den duur geen volk; zoo zullen de Chineezen ook nieuwe behoeften leeren kennen, hoogere eischen aan het leven leeren stellen en zij en ook andere Oostersche volken het voorbeeld der Westerlingen volgen. Een hoofd van een negerstam in de urwouden van Afrika is thans slechter gekleed en gehuisvest en heeft minder luxe en genoegens dan de Europeesche arbeider. Maar vergelijking werkt prikkelend; als de negers de Europeanen leeren kennen en zien leven, wordt ook in hen de begeerte naar ruimer leven gewekt. Misschien dat zoo de Chineesche en Japansche-arbeiders in Mansjoerije leeren samen te werken, om tot hooger welvaart te komen, in plaats van elkaar te verdringen. Maar thans is de Chinees nog goedkooper werkkracht dan de Japanner en de Japanner dan de Europeaan. --- VERBITTERING. Een mensch met een opgekropt gemoed heeft een natuurlijke behoefte om zich te uiten. Voor eigen verlichting is het volstrekt niet noodig, dat hij zich op r e d e-1 ij k e wij ze uit. Hij is als een stoommachine onder hooge spanning; wil zoo'n machine niet uiteenspringen, dan is het noodig, dat een uitlaat wordt geopeld. De ontsnapte stoom kan dreunend donderen, een fluit- of giltoon verwekken, brom men of stooten, dat alles doet er niet toe: de ontspanning was een weldaad. Met den mensch is het juist zoo. Wanneer door bijzondere gebeurtenissen alle zenuwen zijn gespannen en het gemoed vervuld is geraakt van gedachten en overwegingen, gevoelens van smart of wanhoop, twijfel en angst, dan moet de geweldige compressie op een gegeven moment worden verlicht. Er zijn duizenden lieden, die daaraan in dezen tijd van langdurige crisis, malaise en werkloosheid b eho e f te hebben. Uitingen van gram en teleurstelling zijn verklaarbaar, maar soms niet te rechtvaardigen. Een mensch is geen domme machine. Een mensch heeft wil en verstand. Als hij behoefte heeft om zijn gemoed te luchten door zich te uiten, dan moet hij zich daarbij toch door zijn verstand laten leiden en zich niet als een willooze laten meesleepen. Na heel veel en zeer langdurig ellende en narigheid te hebben geleden kan dat soms moeilijk zijn, maar het blijft moge l ij k voor een redelijk denkend wezen. Aan de benoodigde beheersching en zelftucht begint het sommigen geslachtofferden van de crisis wel te ontbreken. Er is een tijd geweest een tijd, welken vele thans levenden zich nog kunnen herinneren, een tijd bovendien, welken we niet gaarne zouden terugwenschen —, er is een tijd geweest, waarin de armen en behoeftigen, slachtoffers van tijdsomstandigheden, zich zelve maar moesten zien te bedruipen, d.w.z. honger moesten lijden, na al het huisraad te hebben verkocht en de geringe financieele reserves van familieleden te hebben uitgeput. Tegenover dien tijd staan de tegenwoordige verhoudingen. We bezien arme menschen niet langer als een soort goedaardige misdadigers of luiaards. We weten, dat de meeste werkloozen geen slachtoffers zijn van eigen wangedrag, maar dat ze gedupeerd worden door den algemeenen maatschappelijken toestand, d. w. z. door de gebreken van het stelsel, dat maatschappelijke of economische „orde" beoogt te onderhouden, maar inderdaad vrij willekeurig den een tot leven in staat stelt en den ander tot ondergang doemt. Degenen, die in het maatschappelijk bestel een leidende of (en) andere verantwoordelijke functie hebben trachten uit hoofde van dat verruimde inzicht de geslachtofferden te helpen, eerst door een werkloozenuitkeering, dan door werkverschaffing of steun. Die normen van maatschappelijk hulpbetoon zijn voor de geslachtofferden een maatschappelijk „recht" geworden. Om de erkenning van dat „recht" is men gelukkig geweest, maar men went aan een recht, zoowel als aan in dit geval zeer betrekkelijk geluk. Crisis en werkloosheid duren langer, dan was voorzien en zullen misschien nog langer duren, dan we thans wenschen te gelooven. Al te lichtvaardig wordt thans door velen vergeten, wát er al aan plichts- en verantwoordelijkheidsgevoel ter zake van maatschappelijk hulpbetoon werd gewonnen. Er wordt meer en meer gemopperd over hetgeen crisisslachtoffers nog moeten ontberen. Inderdaad i s de hulp aan werkloozen in vele gevallen nog niet zoo ideaal, als ze zelfs gelet op de buitengewoon moeilijke omstandigheden van het oogenblik voor allen kon zijn. Er kunnen dan ook nog vele verbeteringen worden aangebracht, maar er is onder de werkloozen en andere ondersteunden een algerneene geest van verbittering en ontevredenheid, van wrok, groeiende tegen de maatschappij en tegen de overheid, omdat niet alle zorgen worden weggenomen en niet alle wenschen kunnen worden vervuld. In zulke uiting schuilt geen redelijkheid meer. Men let veelal nog slechts op hetgeen men zelf nog ontbeert, terwijl men geen oog meer heeft voor den alge m e enen nood en voor de moeilijkheden der maatschappij zelve, uit welke toch de steun-bronnen moeten opwellen. Het leger der werkloozen blijft groeiende, terwijl het financieel weerstandvermogen van de overigen, waarbij te rekenen de staat zelve, in gelijke mate blijft afnemen. Dát wozdt vaak niet meer met voldoende redelijkheid overdacht. --- VAN DEN TOREN WACHTER DE CRISISGEDACHTE ONTVLUCHTEN De mensch is geen heer over zijn denken, maar het denken is heer over hem. Wel honderdmaal zeggen we bij een of andere onaangenaamheid: Ik wil er niet meer aan den ken! Maar het volgende oogenblik is de gedachte er weer als een vlieg, die, van het rechteroor weggejaagd om het linker vliegt en gonst. Men zou de menschenwereld moeten ontvluchten en zich in een klooster opsluiten, maar als men dan in de kloostertuin wandelde, zou men denken: Alles is hier zoo mooi, vredig en vol beloften, hier werken scheppende krachten, maar daarbuiten in de menschenwereld zijn de krachten van vernieling aan den gang; daar is de ontaarding en aftakeling, wanorde en nood. Jonge menschen zoeken afleiding, ontvluchten zoo de crisis; nooit is er meer gedanst dan in de jaren van den oorlog en de crisis. Het amusementsbedrijf lijdt nog weinig onder de crisis. Maar men kan wel eens een avond den ernst vergeten, maar na dat korte oogenblik van licht, voelt men zich des te somberder, als men in de mist dezer wereld terugkeert. Ontspanning en vermaak geven een poos wapenstilstand en dat is ook hun waarde, om !krachten te verzamelen voor den strijd, die wacht. Men moet moeilijkheden niet ontvluchten, maar ze onder oogen zien en aanpakken. Je zoudt geen krant meer in handen willen nemen, want het is alles narigheid in de wereld. Inderdaad is krantenlectuur tegenwoordig niet opwekkend. Hoe kan het anders, want de krant is een gids door deze wereld en kan ons daarin niet veel moois laten zien. Maar wij moeten niet doen als kleine kinderen, die bij onweer in een kast kruipen, om het lichten niet te zien en zoo weinig mogelijk van den donder te hooren. Wij moeten den gang van den bui nagaan, den hemel bestudeeren en als het hemelvuur een aardsche woning in brand heeft gestoken, aanpakken, helpen, blusschen. De crisis is met ontzettende felheid ook in ons land uitgebroken. Een van de meest kenmerkende crisisverschijnselen is de werkeloosheid. In '3O waren er tegen Mei 54000, in '3l 136000, in '32 244000 werkloozen in ons land. Tegen het eind van '32 waren er 388000. Dat zijn de officieel bekenden; het werkelijke aantal zal nog wel wat grooter zijn. Thans zijn er 327000; het voorjaar heeft een kleine opleving gegeven, in bijzonder in het bouwbedrijf. Niettemin zijn er nog ruim 300000 menschen, die werken kunnen, om dat zij sterke handen en een gezond lichaam hebben, die werken willen, om de verveling te ontvluchten en levensbevrediging te verwerven, die werken moeten, omdat hun gezinnen almeer wegzakken naar sjovelheid en verarming en die geen werk kunnen vinden. De kosten van het levensonderhoud dalen en dat verzacht eenigszins de crisisellende, maar deze daling gaat uiterst langzaam. Voor arbeidersgezinnen van Dec. '32 tot Maart '33 met 1 .6 pCt. Brood, boter, margarine, varkensvleesch, suiker enz. zijn iets duurder en ook de huur der arbeiderswoningen is eer hooger dan lager geworden. Teekenen van herstel blijven nog uit. In een publicatie van het Ned. Ec. Instituut wordt gesproken van een verderen achteruitgang op bijna ieder gebied. In Engeland, Amerika en Duitschland moge al een eind gekomen zijn aan de verschrompeling van het economische leven, dat geldt niet van ons land. In Nederland deed zich de crisis later dan in de meeste andere landen gevoelen, maar ze zal hier dan ook wel later eindigen. In het eerste kwartaal van dit jaar was de waarde van onzen uitvoer sterk gedaald. De toestand van onzen land- en tuinbouw en veeteelt is zeer zorgwekkend. 't Is alles even donker en nog is geen lichtstreepje te ontdekken. Zoo diep grijpt de crisis in ons leven in, dat wij er wel over moeten denken en dus spreken en schrijven en.... dat er geen crisishumor bestaat. Zelfs in de loopgraven was een ruwe soldatenhumor. Ze hebben vele mobilisatie- en distributiemoppen gehad. Maar de humor zwijgt tegenover de crisis, die is hem te machtig. Hij spreekt daarover althans zeldzaam, want zwijgen doet de humor nooit; er is zelfs galgenhumor. Dit is een van de zeldzame crisismoppen: Lawaai werkt deprimeerend. Het komt zeker door de vele ratelende oude auto's, dat de depressie zoolang duurt. --- Bildtkroniek. (Saámgelezen uit oude jaargangen der Bildtsche Courant). 35 Uit de jaargang 1886. 20 Nov.: Het Nutsdep. St.Ap.—Vrp. besloot een proef te nemen met het verhuren van perceeltjes bouwland aan arbeiders, waarvoor een paar bunder land zal worden gehuurd. Een commissie is hiervoor benoemd. De B. Crt. juicht deze plannen van harte toe; De herberg „De Brouwerij" te StJp. Wordt uit de hand te koop aangeboden. 23 Nov.: Ter gelegenheid van een bezoek van den Comm. des Konings aan de gemeente, vergaderde de Raad, die o. m. besloot, een onderwijzer met acten voor Fransch en Engelsch aan te stellen aan de school te St.Ap., op een salaris van f 800.—. 24 Nov.: Ds. Frerichs te 0.8.Z. herdacht zijn 25-jarig predikantsjubileum; stond eerst te Warns en te Nes (Am.) 25 Nov.: 't Kiescollege der Herv. Gem. te St.Ap. verkoos tot Ouderling H. Sannes (vac. T. R. Bijlsma) en tot diaken G. Sloep (vac. G. Slim) resp. met 15 en 16 st., terwijl 7 en 7 waren uitgebracht op de confess. candidaten P. de Grijs en R. B. Lont. Sedert weinige dagen breiden de mazelen zich te St.Ap. snel uit; 't is allemaal plakkaten aan de deuren. (De mazelen vielen toen nog onder de wet op die besmett. ziekten), Zondagavond 28 Nov. jaarvergadering der Ijsclub bij Van Kammen; van de 30 leden waren 24 aanwezig. Het bestuur (K. v. Tuinen, R. Sijperda, D. Keuning, C. K. Post en S. Krap Az.) werd gemachtigd pogingen te doen om een terrein voor een ijsbaan te bekomen. De afd. St.Jp. van den Protestantenbond heeft een gratis-bibliotheek geopend voor haar leden, in de oude school. St. Nicolaascadeaux (speelgoed, mutsen, doeken, klotsen) bij Jacob P. Boersma Zuideind St.Ap. Zwengelborden le kwaliteit, bij G. Sloep Jr. St.Ap. 30 Nov.: Biljardpartij bij J. Brolsma, Oosthoek; 24 spelers; prijswinnaars: D. de Jong te Tjum, J. Hoekstra en H. Andringa St.Jp. (Gebr. Terpstra en Bierling waren uitgesloten, konden 't te best!) 4 Dec.: Eenige schaakliefhebbers, ter vergadering opgeroepen in de Krim te St.Jp., richten een club op. In den nacht van 4 op 5 Dec. t te Groningen Prof. P. Hofstede de Groot, van 1829-1872 Hoogleeraar aldaar en met zijn ambtgenooten Van Oordt en Pareau de stichters der z.g. Groninger Richting. De vruchten van hun studie, vooral van een onafhankelijk Bijbelonderzoek, verschenen in het Tijdschrift „Waarheid en Liefde", dat 36 jaar lang verscheen. Hevig bestreden door de handhavers der oude kerkleer, riep hij later een beslist „Halt, niet verder!" aan de modernen toe. Jetze Hoefstra heeft zich te Vrp. gevestigd als kleermaker. Te St.Ap. breiden de mazelen zich nog steeds uit, de bewaarschool is zoowat ontvolkt; ook in 't gezin van een onderwijzer heerscht de ziekte, zoodat die ook niet naar school mag. Evangelieverkondiging door den heer Graaf van Aldenburg—Bentinck en Ds. J. W. Post, te 0. Leije en o.B.Zijl. 6 Dec.: Dampartij om luxe voorwerpen bij L. v.d. Woud te 0.8.Z. 14 Dec.: Uitvoering van de Zangvereen. „Ons Genoegen" te Vrp.; eerst werden de nevelbeelden van dhr. Lammers uit Drachten vertoond en daarna nog opgevoerd de klucht „Yn 'e frouljue fortiisd". De heer en Mevr. Oosterlo waren nog even aanwezig en werden toegesproken door R. Hommerna, waarna de oud-burgemeester getuigde met veel genoegen te Vrouwbuurt gewoond te hebben en daarna hartelijk afscheid van zijn dorpsgenooten nam. Den 15 Dec. zijn dhr. en Mevr. Oosterlo met veel feestbetoon te Huizum ingehaald, waar zij zouden wonen; sinds 1852 woonden de burgemeesters van Leeuwarderadeel steeds te Leeuwarden, dus buiten de gemeente. (Slot volgt). --- Veerdienst Nes (Amel.)—Zwartehaan Ondern. OLIVIÉR en v. d. GEEST. DIENSTREI;ELING MEI 1933. I )at In Vertrek van Nes Zwartehaa n 1 Maandag 10.30 12.15 2 Dinsdag 11.00 12.45 3 Woensdag 12.00 13.45 4 Donderdag 13.30 15.15 5 Vrijdag 14.30 16.15 6 Zaterdag 5.30 v.m. 17.00 n.m. 7 Zondag 5.00 6.45 8 Maandag 5.30 7.15 9 Dinsdag 6.30 18.00 8.00 19.30 10 Woensdag 7.20 9.05 11 Donderdag 8.00 9.45 12 Vrijdag 8.30 10.15 13 Zaterdag 9.15 11.00 14 Zondag 10.00 11.30 Nieuwe tijd. 15 Maandag 12.00 13.45 16 Dinsdag 13.00 14.45 17 Woensdag 14.00 15.45 18 Donderdag 15.00 16.45 19 Vrijdag 16.00 17.45 20 Zaterdag 7.00 v.m. 18.30 n.m. 21 Zondag 6.00 7.30 22 Maandag 6.30 8.00 23 Dinsdag 7.- 19.00 8.30 20.30 24 Woensdag 7.45 9.30 25 Donderdag 8.20 10.05 26 Vrijdag 9.00 10.45 27 Zaterdag 9.30 11.15 28 Zondag 9.50 11.20 29 Maandag 10.30 12.05 30 Dinsdag 11.00 12.45 31 Woensdag 11.30 13.15 ---