OP HET ZAAILAND ELKE FRIES WEET HET: Leeuwarden is niet alleen de hoofdstad, maar ook het middelpunt van Friesland. Men merkt dit het beste op Vrijdag, als heel het agrarisch leven van Friesland zich in de hoofdstad concentreert. De boeren gaan naar de veemarkt en doen hun zaken af bij koopman en notaris, want hebben niet heel veel notarissen op Vrijdag hun zitdag te Leeuwarden? De boeren komen er immers toch en ze kunnen dan gemakkelijk even bij notaris aanlopen, wat hun een extra reis naar het notariskantoor bespaart. En als de mannen zo hun zaken afdoen, wandelen de vrouwen en dochters de Nieuwstad af en het kan niet anders, of ze komen op het laatst terecht op het Zaailand, tussen de kramen en de stadsburgers. Het is opvallend, maar ze vallen helemaal niet meer op, die mensen van buiten. op het Zaailand is stad en land werkelijk één. Maar het zijn niet alleen de vrouwen, die een kijkje komen nemen bij de marktkooplui, ook voor de mannen bezit het Zaailand een grote aantrekkingskracht. Hoe kan het ook anders, hier, waar het bonte leven zich het duidelijkst manifesteert. Enkele jaren geleden was het stil op deze anders zo drukke plek van de stad. Er was niets meer. De handelaars hadden niets meer aan te bieden. Maar nu is het weer een drukte van belang. Er is weer van alles zowat te koop, al mist er nog wel eens een enkele kraam. We gaan weer vooruit! De boekenstalletjes trekken zoals altijd veel belangstelling en het stalletje er naast, waar een zoon Israëls met grote redenrijkdom zijn scheermesjes aan de man tracht te brengen, is omringd door een haag van belangstellenden. Deze belangstelling gaat niet in de eerste plaats uit naar de waarschijnlijk zeer deugdelijke scheermesjes, maar wel naar de man, want immers: „Hy kin it Sa stomme moai sizze." Dit blijkt ook inderdaad nu weer het geval. „Zoals jullie wel kunt begrijpen, moest ik onderduiken, maar.... ik ben er weer! Zo is het de fabriek van deze scheermesjes ook gegaan. Is ook ondergedoken, want de fabriek wou niet werken voor de moffen. Vijf lange jaren, mijnheer vijf jaren lang, mijnheer, heeft deze fabriek stil gelegen, maar..., nu zijn ze er weer, de beste mesjes die ooit van het allerfijnste staal zijn gemaakt...." Hij vertelt nog veel meer, voordat hij werkelijk de prijs gaat noemen en speciaal aan de mannen met zware baarden deze onovertrefbare mesjes verkoopt. De fruit-uitstallingen zijn een lust voor het oog en veel behoeft daar niet bij aangeprezen te worden. De kooplui bepalen zich er dan ook in hoofdzaak toe om luid en luider de bespottelijke lage prijzen te noemen, waarvoor men dit sappige ooft mee kan nemen. Wil men het dadelijk opeten, dan hebben ze daartegen ook geen overwegende bezwaren, want hun waar mag worden geproefd. Bij de visverkopers gaat het rustig en gemoedelijk toe. Een vis is toch al nooit erg spraakzaam en waarom zou men dan veel lawaai maken bij hun begrafenis. De kopers pakken de zure haring bij de staart, buigen hun hoofd achterover, doen hun mond wijd open en dan duurt het nog maar heel kort, of alleen de staart is over. Het gaat alles zo kalm en rustig en aan de voldane gezichten van de haring-eters kan men duidelijk zien, dat ze het zeebanket op prijs weten te stellen. Is niet de Hollandse haring beroemd tot ver over onze grenzen? Zo'n vraag stellen, staat gelijk met die bevestigend te beantwoorden. Een marktkoopman, een eindje verderop, had daar bijzonder slag van. Op zijn tafeltje lagen een paar aardappelen, wortelen en uien en over deze doodgewone veldvruchten, die, iedereen kent, hield hij een hele verhandeling. Een bijna ondoordringbare haag van toehoorders stond om hem heen om hem te horen doceren. Ongetwijfeld was hij de beste redenaar van de markt. De toehoorders kwamen er voorlopig niet achter, wat hij eigenlijk te koop had, maar dit interesseerde hen niet, zolang ze maar konden luisteren naar zijn boeiend betoog. Zo te horen wist hij precies, hoe een mens er van binnen en buiten uitzag en wat er allemaal aan mankeren kon. Medisch advies kon hij niet geven, want, zo zei hij: dan zit ik binnen de 2 minuten daar op het trapje (en hij wees op de trappen van het gerechtsgebouw) en binnen de 3 minuten op het bureau van politie, want dan heb ik mij schuldig gemaakt aan het onbevoegd uitoefenen der geneeskunde. „Maar wel mag ik u zeggen, wat ik zou doen als ik last had Van gal- of nierstenen." En dan gaat hij vertellen, dat hij uit de tuintjes van zijn toehoorders 'n bepaald kruid zou plukken en dat op een bepaalde manier bewerken en dan innemen en dan zou, gegarandeerd, binnen zes maanden de kwaal over zijn. „Maar dat is onkruid zult u zeggen, en dat zien we hier in Leeuwarden genoeg in grote wagens, waar dan „Dienstauto" voor op de ruit staat. Neen, dit kruid is geen onkruid...." en dan gaat hij uitweiden over verschillende luiden en planten. Dan neemt hij de aardappelen, de wortelen en de uien van de tafel en vertelt van hun wondere geneeskracht. Hij is de geboren redenaar, die met suggestieve gebaren zijn voordracht illustreert. „Hy praet as Demostlienes," zegt een jeugdig gymnasiast en hij kan het weten, want ze hebben net op school deze Griekse meesterredenaar behandeld. Wat hij verkoopt, kom ik van hem niet te weten, want als ik weg ga, is hij nog zo ver niet. Maar mijn vriend zegt me, dat het een soort Menthol-product is. Overigens schijnt hij behoorlijk aftrek te hebben, als ik tenminste mag afgaan op de vele zilverbons, die achteloos naast de uien en wortelen liggen. Het stalletje van de bekende marktkoopman Gerrit Visser handelaar in tweedehands goederen en antiek mag zich ook in een grote belangstelling verheugen. Hij heeft glas- en aardewerk en alle mogelijke curiosa uitgestald en men kan nooit weten of er nog niet een bruikbare kop en schotel of ander serviesgoed tussen is. Hieraan kan men goed merken, dat we leven in een na-oorlogse tijd, waarin „it diggelguod tige krap is." Met ernstige gezichten zoeken vooral de vrouwen de rommelstalletjes af, of er ook iets te vinden is, dat ze dringend nodig hebben en anders niet zonder punten te krijgen is. De onmogelijkste dingen worden op die stalletjes aangetroffen dingen, waarvan men niet begrijpt, waar die ooit voor hebben gediend, maar ook dingen die nog goed gebruikt kunnen worden en anders moeilijk of fkelemaal niet zijn te krijgen. Velen vinden er iets van hun gading bij en dan begint het marchanderen. Zoals overal, zijn ook op de markt de prijzen gestegen en vallen de adspirant-kopers dikwijls erg tegen. Vaak gaat het op een loven en bieden en soms wordt men het eens en ook wel eens niet, dat hangt er maar van af, hoe dringend men het verlangde nodig heeft. „Je mutte it seis maer wete," besluit de koopman, „jou kanne it nou noch knie. Staan nou maer niet teugen jeself." „Jo kinne wol hwat sizze; ik moat it ek mar dwaen kinne. It jild waechset my ek net op 'e rech," vinnigt de teleurgestelde koper terug. „Nou mut je ophouwe. Jimme minsen fan buten hewwe it noch se min niet. Jimme wille niet fan it geld éf, dat is 't um," zegt de koopman nog plagend. Met een „Jo kin 't witte" gaat de ander verder en rommelt reeds weer in een ander stalletje. Het is druk op het Zaailand, waar reeds weer heel wat te koop is. Zoals vroeger voor de oorlog, is het nog niet. In plaats van vier rijen zijn er nog maar twee rijen kramen, maar zienderogen gaan we voor- uit. H. F. F, GERRIT VISSER, de bekende Leeuwarder marktkoopman in van alles en nog wat Boven: De „DEMOSTHENES van de markt," tijdens zijn rede. --- Al valt de hemel naar omlaag, Alvaltdehemelnaaromlaag, Ik zet er kloek mijn schouders onder, En 'k wed, al lijkt het nog zo'n wonder, Dat ik hem steun, dat ik hem draag. (Dr. J. P. Heye). --- Buitenland Steeds scherper worden de verhoudingen tussen de communisten en andere groeperingen in de wereld. In Frankrijk heeft ook bij de tweede ronde der gemeenteraadsverkiezingen de vrees voor het communisme de groepen van De Gaulle winst bezorgd, al wonnen ditmaal ook de socialisten ten koste der communisten. De grote aanhang, welke De Gaulle bij deze verkiezingen in den lande bleek te bezitten, heeft de generaal aanleiding gegeven ook zijn mening omtrent wat er nu moet gebeuren, uiteen te zetten. •Z.i. moet de nationale vergadering onmiddellijk worden ontanden en moeten er nieuwe verkiezingen voor de volksvertegenwoordiging worden gehouden, omdat de huidige nationale vergadering nog slechts een minderheid van het volk vertegenwoordigd. De communisten hadden een zevende van hun kiezers verloren en die achteruitgang zou zich, naar De Gaulle meende, verder voortzetten. De generaal wenste bij de verkiezingen ook het systeem der evenredige vertegenwoordiging weer aan de kant te zetten en het te vervangen door dat van de enkelvoudige meerderheid, dan zou er behoorlijk werk in de Kamer kunnen worden gedaan. Ook wordt gemeld, dat de generaal zich naar Parijs zou begeven in verband met de ontwikkeling der politieke situatie. Het lijkt er echter geenszins op, dat De Gaulle's wensen zo maar in vervulling zullen gaan, want èn de socialistische partij èn de meerderheid der afgevaardigden van de republikeinse volksbeweging, die samen in. de huidige nationale vergadering de lakens uitdelen, schijnen niet van plan ruim baan voor hem te maken en keren zich zowel tegen een dictatuur van rechts als links. Alleen als in de partij der republikeinse volksbeweging zelve zich een breuk voordeed, waardoor het haar afgevaardigden in de nationale vergadering niet meer mogelijk zou worden hun bovengenoemd standpunt te handhaven, zou De Gaulle misschien een kans krijgen; anders zal hij moeten wachten tot 1948, wanneer er weer parlementaire verkiezingen worden gehouden. Tenzij zich intussen een chaos 'in Frankrijk voordoet, waaruit van alles zou kunnen voortkomen, en welke zou kunnen ontstaan, wanneer de communisten met hun invloed in de vakverenigingen er in zoud enslagen, het land door werkstakingen voortdurend in onrust te houden. Voor een niet gering deel acht mén deze mogelijkheid de oorzaak, dat president Timman toch heeft besloten het Amerikaanse Congres tegen 17 November in buitengewone zitting bijeen te roepen. Frankrijk en Italië zitten economisch aan de grond en hebben dus onmiddellijk hulp nodig, daarover zal deze buitengewone zitting van het Congres hebben te beslissen, een hulp, waarachter ook politieke bedoelingen zitten, omdat, als deze uitblijft, in regeringskringen te Washington wordt gevreesd, dat deze landen onder communistisch bewind zullen geraken, waarmee Moskou een bres zou hebben geschoten in het West-Europees blok. Waarop Rusland volgens Amerikaans oordeel ook het oog heeft gericht, getuige de opneming der Franse en Italiaanse communistische partijen in de Kominform, waardoor deze partijen slechts als uitvoerders van Moskou's wensen worden beschouwd. Wel heeft Maarschalk Stalin dezer dagen ontkend, dat de oprichting van het communistisch informatiebureau te Belgrado een herleving van de communistische internationale en haar bedoelingen 'zou zijn, maar men neemt in de Ver. Staten, noch in Engeland, die woorden nog voetstoots als waarheid aan. Het wederzijdse vertrouwen is nu eenmaal zoek. In de politieke commissie der Ver. Naties is op het geringe vertrouwen, dat men in Russische verklaringen kan hebben, gewezen door de Engelsman Mc. Neil, toen men debatteerde over de kwestie, hoe ophitsing tot oorlog te voorkomen. De Russische vertegenwoordiger viel daarbij o.a. de Turkse regering scherp aan, welker vertegenwoordiger had geklaagd, dat radio Moskou voortdurend propaganda tegen Turkije voerde. De Rus bewees met stukken in de Duitse archieven gevonden, dat Turkije in de oorlog hoopte op een Russische nederlaag. De Engelsman dreigde daarop Rusland er mee, dat Engeland ook nog enige stukken achter de hand had, maar deze niet zou gebruiken, tenzij daartoe beslist uit de tent gelokt. Maar blijkbaar wisselde de Russische mening over oorlogsophitsers, aldus Mc. Neil, met de seizoenen, want hadden de Russen, toen Engeland en Frankrijk reeds in oorlog waren met Hitler, maar Moskou met hem een verbond sloot, de westelijke democratieën niet voor imperialistische oorlogsdrijvers uitgemaakt? De Russjsche vertegenwoordiger antwoordde slechts, dat hij zou onthouden, dat Engeland nog documenten tegen Rusland achter de hand hield. Een voorstel om de diverse resoluties tegen de oorlogsophitsing door een subcommissie te doen onderzoeken, werd verworpen en tenslotte werd een voorstel, waarin „elke vorm van oorlogspropaganda in welk land ook" werd veroordeeld met algemene stemmen aangenomen. Zo eindigde dit debat over oorlogsophitsing nog vrij mak, maar het had toch aangetcond hoe scherp men wel tegenover elkaar staat. Inderdaad de tegenstellingen spitsen zich toe. Dat heeft- waarschijnlijk de leider der Poolse boerenpartij, Mikolajczyk ook gedacht, toen hij besloot met enige zijner naaste medewerkers en hun echtgenoten uit Polen te vluchten. Hij is inmiddels in Zweden aangekomen en schijnt naar de Ver. Staten te gaan. De vluchtelingen vreesden uit de handen der Poolse regering, waarin de communisten grote invloed hebben, hetzelfde lot te zullen ondergaan als Petkof, de Bulgaarse oppositieleider, in zijn land onderging. Naar later werd bericht, heeft een dag tevoren de leider der Chr. Arbeiderspartij het raadzaam geoordeeld 't land te verlaten. Op hunbeurt dragen dergelijke gebeurtenissen ook weer bij, de verhoudingen tussen de landen slechter te maken, omdat de landen, van welke belangrijke en invloedrijke oppositieleiders in ballingschap gaan, steeds meer wantrouwen gaan koesteren tegen de naties, waar ze onderdak vinden. Bij zoveel wanbegrip en tegenstellingen tussen vele landen is het verfrissend ook nog eens op gevoel voor een andermans standpunt te kunnen wijzen. Dat toonde de Engelse minister Bevin, toen hij in het Lagerhuis de ontmanteling van een aantal Duitse fabrieken voor herstelbetalingen verdedigde. Hij zeide, dat vele buurlanden hij noemde Frankrijk, België, Nederland en Zuid-Slavië door de Duitsers van een groot deel van hun industrieel vermogen zijn beroofd. Deze landen hebben recht op vergoeding en hier past geen weekhartigheid jegens de Duitsers. Bij de verkiezingen in Denemarken hebben de socialisten aanzienlijk gewonnen, zodat ze nu de grootste fractie in de Kamer vormen; in Zwitserland verloren zij daarentegen iets. --- BONNEN Van 2-15 November. Bonkaarten KA, KB, KC '7ll (Serie Q). Q-03 Div. 100 gr. bloem of zelfrijzend bakmeel of kindermeel Q-04 Div. 750 gr. suiker, boterhamstrooisel enz. of 1500 gr. jam, stroop enz. of 750 gr. versnaperingen. Q-05 Div. 250 gr. zachte zeep . Bonkaarten KD, KE '7ll (Serie Q). Q-13 Div. 100 gr. bloem of zelfrijzend bakmeel of kindermeel of kinderbiscuits. Q-14, Q-15, Q-16 Div. 250 gr. suiker, boterhamstrooisel enz. of 500 gr. jam, stroop enz. of 250 gr. versnaperingen. Q-17 Div. 500 gr. zachte zeep. Q-16 Res. 500 gr. bloem of zelfrijzend bakmeel of kindermeel of kinderbiscuits. Bonkaarten MA, MD, MH '712 (bijz. arbeid, a.s. moeders en zieken). (Serie Q.) Q-11 Suiker 250 gr. suiker, boterhamstrooisel enz. of 500 gr. jam, stroop enz. of 250 gr. versnaperingen. Tabak- en versnaperingenkaarten enz. QA, QB, QC '7ll. Q-01 Q-03 Tabak 2 rants. sigaretten of kerf tabak. Q-01 Versnaperingen 200 gr. versnaperingen of 200 gr. suiker, boterhamstrooisel enz. of 400 gr. jam. stroop enz. Q-03 Versnaperingen 100 gr. versnaperingen of 100 gr. suiker, boterhamstrooisel enz. of 200 gr. jam, .stroop enz. Extra suiker met St. Nicolaas, en Kerstmis. Dit jaar zullen we allemaal met St. 'Nicolaas en ook weer met Kerstmis met een extra bon voor 200 gr. suiker worden verblijd Nieuw model schoenenbonnen. Per 1 Nov. zullen schoenenbonnen van nieuw model in gebruik worden genomen. Op deze bonnen komt de aanduiding van de soort schoenen voor, benevens de letter C, gevolgd door een andere letter in de linker bovenhoek. De schoenenbonnen, in de linkerbovenhoek waarvan één der letters A. TM. H. of AA. TH. AH. voorkomen, zijn na 15 November niet meer geldig. De aldus gemerkte bonnen zijn uitgereikt vóór 1 Maart 1947. De bonnen, gemerkt met BA. TM. BH, alsmede de van 1 November af uit te reiken bonnen, gemerkt met CA. TM. CH blijven tot nader order geldig. Met de suiker loopt het wel los. Men raamt de productie van de bietencampagne dit jaar op 1500 millioen kg. d.i. 100 millioen kg. minder dan vorig jaar. Hieruit kan 200.000 ton witte suiker komen. De verminderde productie zal geen gevaar opleveren voor de suikervoorziening aangezien op de wereldmarkt enige suiker te koop is, aldus deelt min. van Landb., Visserij en Voedselvoorziening mede. Meer brandstof voor grote gezinnen gevraagd. In de Tweede Kamer heeft de heer Andriessen de minister van ec. zaken gevraagd of deze bereid is zodanige wijzigingen in de bestaande brandstofdistributie te brengen, dat aan grotere gezinnen ook meer dan 12 eenheden worden toegewezen. --- Voor hen die vielen: In afwachting van Voor hen die vielen: In afwachting van de verwezenlijking der plannen zal op 13 December a.s. door H.M. de Koningin op het Midden-Dam-terrein te Amsterdam een tijdelijk momument worden onthuld. --- NOTITIES VAN DE WEEK Hoog bezoek: De premier van Canada, Mackenzie King, komt midden November een bezoek .aan ons land brengen. Eindelijk een woning: In alle z.g. „krepeergevallen" in Limburg, voor zover ze in 1946 waren opgegeven, is thans voorzien. Onze wederopbouw: Minister Neher heeft bij de Raad van State een wetsontwerp aanhangig gemaakt, waarin deze bewindsman streeft naar grotere decentralisatie bij de wederopbouw. Bijbelvertalers bijeen: Op uitnodiging van het Ned. Bijbelgenootschap kwamen te Woudschoten dertig Bijbelvertalers uit de gehele wereld bijeen. Het er niet mee eens: De directie van de Bijenkorf heeft hoger beroep aangetekend van het op 14 October gewezen vonnis van de tuchtrechter. Verontrustend: De misdadigheid in de grote steden is sinds de oorlog, vergeleken met de periode daarvoor, met niet minder dan ruim 200 % gestegen. i Een gevaarte: Ons land bezit op het 1 ogenblik de langste autobus van Europa: I een Kromhout-product, dat 11 meter lang is en aan 48 passagiers plaats biedt. – Novum in Europa: In Amsterdam zullen drie schooljongens, uitgerust met een wit 1 bandelier optreden als verkeersregelaars, I met de bijzondere opdracht hun kameraadjes veilig door het drukke stadsverkeer te loodsen. —De glaspositie is aanmerkelijk verbeterd, op het ogenblik, zodat aan bijna alle aanvragen kan worden voldaan; aldus meldt Het Parool. De buit van één maand: De C.C.D. maakte in September 7036 processen-verbaal op en werden o.m. 200.000 kg. graan, 4500 kilo vlees en spek, 38.000 eieren en 500 varkens in beslag genomen. Op de derde plaats. De over de gehele wereld in aanbouw zijnde scheepsruimte bedroeg 31 September j.l. 3.969.000 brt., waarvan Nederland 261.000 brt. in aanbouw heeft en onder de bouwers de derde plaats inneemt. Te duur verkocht: De Nederlandse Heide Mij, is door de Arnhemse tuchtrechter tot een boete van f 250, veroordeeld, omdat zij ongeveer 1000 overalls te duur aan haar personeel heeft verkocht. Dringend beroep: Het Interkerkelijk Overleg heeft in een oproep, gericht tot de bij haar aangesloten kerken, gewezen op het ernstige gebrek aan woonruimte, waardoor de geestelijke en lichamelijke gezondheid van ons volk wordt bedreigd. Hoe wij ervoor staan: Tegenover een totale uitvoer in de periode van Januari tot September '47 tot een bedrag van 1204,9 millioen gulden staat een invoer van 3031,2 millioen gulden. Er was feest: 26 October j.l. was het 133 jaar geleden, dat het wapen der Koninklijke Marechausseée werd opgericht. Bestrijding schoolverzuim. De minister van O.K. en W. heeft een beroep gedaan op de gemeentebesturen om bij verordening te bepalen, dat de politie verplicht is een kind, dat gedurende de schooluren op de openbare weg wordt aangetroffen, naar school te brengen. --- EEN WAARSCHUWING VOOR DE A.S. VOEDSELCRISIS. Graantekort zal nog jaren duren. Dennis Fitzgerald, algemeen secretaris van de internationale noodvoedselraad, waar 35 landen in zijn vertegenwoordigt, heeft in een rapport aan de afgevaardigden van het bestinir, dat zijn vijfde en misschien laatste drie-maandelijkse zitting te Washington houdt, gewezen op de noodzakelijkheid van „ongekende nationale en internationale inspanning om de opkomende crisis in de voedselvoorraden het hoofd te bieden." Zijn waarschuwing is in vier punten vervat: 1. De graanexport moet 2.0 pct. hoger worden dan verleden jaar, indien de rantsoenen in de landen van import op gelijke hoogte willen blijven. 2. De veestapel in Europa moet drastisch worden beperkt, tengevolge van het ernstige tekort aan veevoeder; 3. De neiging tot het sluiten van bilaterale overeenkomsten over voedselaankopen moet een halt toegeroepen worden, wil een eerlijke en gelijkmatige verdeelde toewijzing van schaarse artikelen niet gesaboteerd worden. 4. Het graantekort zal de wereld nog jaren kwellen. ---