ZONDEBOKKEN. Het geval met de zieken verpleegster te Meerenberg, welker zaak bij de behandeling voor den rechter zulk een eigenaardig verloop had, doet bij vernieuwing de aandacht vestigen op de omstandigheid, dat men meestal, wanneer eenig ongeval voorkomt, een zondebok zoekt, dien men er voor verantwoordelijk kan stellen. Het gold hier inderdaad het zoeken van een zondebok. Het ongeval was volkomen verklaarbaar. En als men iemand zoekt, om er voor verantwoordelijk te stellen, had men de keus tusschen de verpleegster, die verzuimd had zich te overtuigen dat het water, dat een goede temperatuur had, op die temperatuur gebleven was; den machinist, die, buiten weten der verpleegster, warm water toevoerde; den directeur, die niet voldoende op de hoogte was van de inrichting van een zoo belangrijk onderdeel, als de toevoer van warm water naar de baden; en den architect, die, zonder voldoend overleg met den directeur der inrichting de baden wijzigde, zoodat er zonder toedoen der verpleegster warm water kon toevloeien, nadat zij zelve het bad op temperatuur had gebracht. Het beste bewijs, dat de verpleegster de minst-schuldige was, is geleverd daardoor, dat na het ongeluk de inrichting der baden veranderd werd, wat maar heel gelukkig is, want al zal nu voortaan elke verpleegster wel met de thermometer onderzoeken of het water goed is voordat een patient in het bad gaat, wie waarborgt, dat, wat nu voor het baden gebeurd ie, niet later zal plaats hebben, nadat de patient in het bad gebracht is. Wie zou dan de zondebok zijn? Wij willen het niet onderzoeken, en ook niet nagaan of nu niet een meer schuldige zou te vinden geweest zijn dan die verpleegster; wij meenen dat men hier te denken heeft aan een samenloop van omstandigheden, waarvoor men niemand aansprakelijk kan stellen. Wij zouden over dit geval op zich zelf niet spreken, als niet, zooals wij zelden, het zoeken van zondebokken regel is. Dat het tot zonderlinge gevolgen leidt blijkt uit het volgende voorbeeld: Op eene drukkerij stond een jongen bij de drukpers. Hij legde in gedachten zijne hand op de zoogenaamde „kar," die bij het drukken heen en weer gaat; de pers kwam in beweging, de hand kwam tusschen de »kar" en den drukcylinder, en de vingers werden afgekneusd. Toen was Holland in last, en met innig medelijden werden aan den jongen de beste zorgen besteed; maar in dezelfde drukkerij hield een ander niet zijn hand, maar een stuk ijzer op de „kar," het werd meegesleept en bracht eenige schade te weeg; de patroon was nu niet medelijdend, maar boos, en verlangde ~schadevergoeding." Niemand zag daarin iets onbillijks, totdat een der heeren van het kantoor kwam, en vroeg: als nu dat stuk ijzer eens zoo gelegen had, dat de heele pers uit elkaar gewrongen was, zoudt ge dan den man ook de vernieuwing of herstelling der heele pers hebben laten betalen? Dat ware een ruïne voor den man en waarvoor? Voor eene onvoorzichtigheid, eene onhandigheid . . . . Ja, dat zou toch niet gaan. Welnu, waarom wilt ge hem dan voor het mindere kwaad strenger bestraffen? De man won zijn pleidooi, maar in vele gevallen, wordt de onvoorzichtige de zondebok. De behoefte, om een zondebok te hebben, doet menigeen erg gehaast, den een of anderen bij de kraag pakken en toevoegen: gij zijt de man. En als men dan eenmaal iemand te pakken heeft, laat onze eigenliefde niet licht toe hem weer los te laten. Hebben we eenmaal gezegd, dat iemand het gedaan heeft, dan moet hij het ook gedaan hebben. Weten wij wel, hoeveel onrechtvaardigheden, hoeveel onbillijkheden wij aldus begaan en hoeveel wij vooral bij de opvoeding van kinderen aan zedelijken invloed inboeten? Is er iets weg, iets verloren, iets stuk, dan moet er een zijn die het »gedaan" heeft. Men neemt er een voor. Hij ontkent. Het kan toch niet van zelf komen. De verdachte spreekt tegen; de vader, de moeder, de meester houdt vol, de toon wordt van weerskanten verkeerd, daar brutaal, hier knorrig, en de jongen, die ten onrechte beschuldigd is, hecht een volgenden keer minder waarde aan eene vermaning, die hem ten volle toekwam, maar die geen indruk maakte, omdat de onrechtvaardige verwijten, waaraan hij blootstond, hem nog dwars in den maag zitten. Waarlijk, wij mochten zoowel in ons huis als in de maatschappij wel eens bedenken, hoeveel schade wij aanrichten met het zoeken van zondebokken, zonder eenig nut daartegenover. Als er nu iets verkeerds gedaan is en wij vinden iemand om er voor te straffen, maakt dit dan het ongeluk ongedaan? Of als we niet iemand vinden om te straffen, wordt de zaak dan daarmede erger? Immers neen! Als we iemand vermanen of straffen voor wat hij gedaan heeft, is dat immers alleen om hem te verbeteren, maar als wij iemand verbeteren willen, moeten wij toch niet tegen het doel ingaan, en dat doen wij door zondebokken te zoeken, inplaats van ons uitsluitend te bepalen tot het waarschuwen, of desnoods bestraffen van hen, van wie wij zeker weten dat zij iets verkeerds gedaan hebben met het opzet om verkeerd te doen. --- Buitenland. De Oostersche kwestie. • Gedurende de laatste dagen kwamen er uit Turkije gunstige berichten. Het scheen alsof de Porte, nu de Sultan van geen enkele zijde steun vond, eieren voor haar geld zou kiezen en zich onderwerpen aan den eenparigen eisch der mogendheden, maar op het laatste °ogenblik stelt zij de goede verwachting opnieuw teleur en schuift de zaak weer op de atiange baan door het aanbieden van een nieuw vredesverdrag. In dat verdrag wordt de grenslijn Salamblia-Xeragis voorgesteld, alsmede een oorlogssehatting van 41/2 millioen Turksch (inplaats van 4) en waarin ook over de z. g. capitulaties nieuwe eischen worden gedaan. ~Het wordt nu duidelijk" zegt het telegram dat bovenstaande mededeeling brengt „dat alleen dwang de Porti) tot toegeven zal brengen." Wie weet of de Sultan eigenlijk niet op dwangmiddelen hoopt, want als het waar is dat hij voor oproer vreest wanneer hij de overwinnende troepen bevel gaf Thessalie te ontruimen, dan zou wellicht een dreigende vlootvertooning der groote mogendheden hem 't middel aan de hand doen om zoodanigen aftocht in de oogen des volks te rechtvaardigen. Hij zou dan, zoo lang 't hem mogelijk was, zich verzet hebben en eerst ter elfder ure voor de overmacht van Europa zwichten! Een telegram uit Sebastopal zegt dat de Russische zwarte zee-vloot bevel heeft gekregen zich gereed te houden binnen 12 uren zee te kiezen. Desnoods zou Rusland dus zijn pantserschepen voor Constantinopel willen doen verschijnen en natuurlijk zou dit voor Engeland 't sein wezen om van de andere zijde zijn geducht eskader naar de Dardanellen te zenden, een betooging die op den Turk natuurlijk niet geringen indruk maken en wellicht heilzaam werken zou, maar een middel dat altijd eenigszins gevaarlijk is, omdat het misschien een uitbarsting van het mohammedaansch fanatisme zou kunnen veroorzaken. Een later telegram uit Constantinopel zegt: Tengevolge van het niet aannemen door Turkije van de strategische lijn, voorgesteld door de militaire attaché's en op de aanneming waarvan de mogendheden absoluut staan, zijn de onderhandelingen van de ambassadeurs met Tewfik Pacha afgebroken, hoewel Tewfik voortgaat nota's aan de ambassadeurs te richten, waarin het heet, dat de kwestie op voldoende wijze zal worden geregeld. De ambassadeurs hebben na eene langdurige conferentie zich gewend tot hunne respectieve gouvernementen, aangevende de maatregelen, die de tegenwoordige toestand noodzakelijk maakt. De zaak is dus op dit oogenblik in handen der Kabinetten. In het Engelsche parlement vroeg Harcourt bij de begroeting van buitenlandsche zaken hoe het met den vredehandel, alsmede met de kwesties van Creta en Armenië staat. Hij citeerde daarbij een nieuw telegram der Times, dat den toestand te Canea als hoogst ernstig afschildert. De Europeesche admiraals hadden toch met een bombardement gedreigd, indien nogmaals aanvallen op Europeesche manschappen voorvielen. Hier interrumpeerde de minister Curzon, zeggende dat de regeering hiervan niets vernomen had. Hercourt vroeg met nadruk of de regeering een geruststellende verklaring geven kan. Van het antwoord wordt nog slechts geseind dat Curzon over de blokkade van Creta mededeelde dat zij in naam nog bestaat om den invoer van wapens en vrijwilligers te kunnen beletten, maar dat zij overigens niet wordt toegepast. Wij weten 't overige van 's ministers verklaring nog niet, maar Harcourt's bezorgdheid over den toestand te Canon wordt door een nader telegram van daar bevestigd. De admiraals hebben toch wegens de groote moeilijkheid om bloedige onlusten aldaar te voorkomen, conform het rapport der officieren van de karabiniers die den politiedienst te Canea uitoefenen, een 20-tal mohammedanen aan boord doen brengen, die Cretenzers mishandelden als zij met koopwaar ter markt kwamen en ook hun geloofsgenooten aanvielen als zij van die waren durfden koopen. Zij doen de gevangenen per EngeJsche paketboot naar Bengasi in het vilajet Tripoli overbrengen. Wat aldaar van hen wordt weten wij niet. Dat de onlusten op Creta bloedig zijn , mag uit een ander telegram worden opgemaakt, dat van de vermoording van 8 christenen, j. 1. Vrijdag, in den omtrek van Rethymo gewag maakt. Tevens maakten de mohammedanen zich van omstreeks 300 stuk vee meester. Zaterdag namen de christenen in den omtrek van Candia weerwraak, dooden 1 mohammedaan, verwonden eenige anderen en sloegen ook een Turksch soldaat dood. De Fransche kamer heeft zich Zaterdag eveneens bezig gehouden met de Oostersche kwestie. Het kamerlid Aubide Boyer, die zelf naar Griekenland is geweest om de Turken te helpen bestrijden, interpelleerde de regeering over hare politiek in het Grieksch-Turksche vraagstuk en toonde zich zeer ontstemd over de partijdigheid van Europa ten nadeele der Hellenen. Ook de heer Denys Cohin hield eene rede ten gunste van Griekenland. Hij had gewenscht dat Frankrijk op flinker wijze voor de verdrukten zou zijn opgekomen en verlangde waarborgen voor de bescherming der Christenen in het Oosten, van de onschendbaarheid van Griekenland, alsmede de autonomie van Creta. De minister Hanotaux verdedigde de staatkunde van het Europeesch concert, waartoe Frankrijk heeft medegewerkt. Het was van overgroot gewicht om de verschillende belanghebbenden in een vereenigde actie te doen optreden. Die poging is gelukt en de vruchten dezer handelwijze zijn niet zoo schraal als men 't wel doet voorkomen, wijl op de hoofdpunten grensregeling en oorlogaschattin g dank zij de genoemde staatkunde, '.--ereenstemming mag worden verwacht. Een scherpe woordenstrijd is nog tusschen Goblet en den premier Méline gevoerd, waarin laatstgenoemde de overwinning behaalde. Hij beschuldigde Goblet dat zijn onbekookte aanmoediging aan Griekenland tot de vernedering der Grieken had meegewerkt en voorts dat zijn verdachtmaken van de regeering Frankrijk in een oorlog had kunnen wikkelen, waarbij het land zeer veel op 't spel zou hebben gezet en niets had kunnen winnen. Als men dien gevaarlijken weg had ingeslagen ware eene oorlog met Turkije waarschijnlijk geweest en achter Turkije stond een groote mogendheid, die hij 't beter vond niet te noemen (Duitschland). Ten slotte nam de Kamer met overgroote meerderheid eene goedkeurende motie aan. Belgie. Omtrent de werkstaking wordt gemeld dat hier en daar een troepje mijnwerkers den arbeid hervatten, maar het getal werkenden is toch nog ver beneden de helft van de mijnwerkers in de Borinage. De ellende neemt met den dag toe, hoewel van elders hulp begint toe te stroomen. Te Jemappes heeft zich een ernstige botsing voorgedaan tusschen stakers en werklui die weer naar de mijn wilden. De stakers trachtten deze te beletten aan hun werk te gaan, en het gevolg was een gevecht met steenen. De gendarmes kwamen er echter spoedig bij en joegen de stakers uiteen, na tegen eenigen proces-verbaal te hebben opgemaakt. Dergelijke gevallen van minder beteekenis zijn elders voorgekomen. --- Amerika. In de Ver. Staten vertoonen zich de kenteekenen van eene beweging niet ongelijk aan de groote werkstaking op de spoorwegen, enkele jaren geleden. Honderdduizenden werkeloozen zwerven, volgens de Review of Reviews, door het land en dezen hopen in Chicago lotsverbetering te vinden. Een groote conferentie ia daar gehouden onder leiding van Debs, den bekenden volksmenner bij de groote werkstaking, en op deze bijeenkomst werd het programma ontvouwd van een nieuwe partij, die „de sociaal-democratie van Amerika" genoemd wordt en wier streven is, de tegenwoordige maatschappij te veranderen in een communistisch gemeenebest. Debs wil het ideaal, dat Bellamy in Looking Backward beschreef, verwezenlijken. Hij is van plan, hiertoe een bende te vormen van 100,000 werklieden, die elk een maandelijksche belasting betalen en uit hen een keurtroep van ongehuwde of kinderlooze mannen naar een onontgonnen terrein in het verre westen zenden, om grond geschikt te maken voor landbouw en veeteelt, en coöperatieve fabrieken op te richten. Ie eenmaal het terrein gereed, zoodat de kolonie zich kan uitbreiden, dan wordt een wetgevende macht gekozen, om de grondwet te ontwerpen, die geheel op het beginsel der coöperatie zal steunen. --- Binnenland. Het Ministerie. Gisteren-avond werd ons uit 's Gra venhage geseind en hebben wij per bulletin aan onze lezers binnen de stad medegedeeld dat het nieuwe Kabinet aldus zou zijn voorgedragen: Pierson, Kabinets-formeerder, financiën; Roëll, binnenlandeche zaken; Lely, waterstaat; Van Golstein, buitenlandsche zaken; Van Dam van Isselt, oorlog; Cremer, koloniën ; Mac Leod, marine; Drucker, justitie. Vrijdag zouden de portefeuilles worden overgedragen. Aan de Teleur. wordt verzekerd dat dit bericht, hoewel niet van allen grond onbloot, in veel opzichten onjuist is. De samenstelling zou volgens dien berichtgever nog niet voltooid zijn. De Residentiebode bespreekt reeds het ministerlijstje en zegt: Deze combinatie zon dus zijn zonder een Katholiek in het ministerie op te nemen. Niet dat wij daar erg rouwig om zijn, maar sedert '4B geschiedde het toch alleen in het Kabinet Kappeijne-Gleichmann-Tak-Van Tienhoven, waarin ook de heer Pierson de portefeuille van Financiën op zich nam. De personen van de hoeren Pierson, Lely, Crerner en Drucker zetten aan het Kabinet een vooruitstrevend karakter bij. Beide eerstgenoemden hadden zitting in het ministerie-Tak-Van Tienhoven en kozen bij het bekende conflict de zijde van den heer Tak. Vooral de benoeming van den beer Drucker zou het Kabinet een beslist vooruitstrevende tint geven. Vreemd past daarbij de figuur van den heer Van Goltstein, den minister van Koloniën in de ministeries Heemskerk en Van Lijnden-Van Sandenburg. Hoewel te boek staand als liberaal, is zijn liberalisme !toch bekend als te zijn van zeer behoudend gehalte, -niet het minst op koloniaal gebied. Hij viel in Mei 'B2, omdat hij niet wilde medewerken aan de conversie van het communaal tot het persoonlijk bezit op Java. Naast de vier eerstgenoemde titularissen maakt de heer Van Goltstein echter een even vreemd figuur als jhr. Roëll, in wiens handen het voorname departement van Binnenlandsche Zaken echter veilig is. Intusschen, het bericht gewordt ons van eene zijde, gewoonlijk zoo goed ingelicht, dat wij het niet vermetel noemen aan de opname daarvan bovenstaande mededeelingen vast te knoopen. --- FEUILLETON. HET PRINSESJE. Roman van MARIE BERNHARD. Vrij vertaald uit het Duitseh door ARIK. 20) ( Vervolg.) Zou er in dien tijd iets zijn voorgevallen? Dat Andree op Stelle verliefd was, sprak van zelf, zij zou zeer verwonderd zijn geweest als een man, die zoo aanhoudend het voorrecht genoot haar engel te zien en te spreken, niet zijn hart daarbij had verloren! Maar Stella ? Wat was het met haar ? Hoe vreemd gedroeg zich het kind 1 Het had al den schijn, alsof ook zij slechts moeilijk tot de scheiding kon besluiten, en op het voorstel van papa had zij toch ja en amen gezegd en er nog wel bijgevoegd dat het, om allerlei redenen, noodzakelijk was eenigen tijd op reis te gaan. Mama schudde bedenkelijk het hoofd, maar durfde niets te zeggen, omdat Zij zeer nauwkeurig wist, dat Stelle er niet alleen niet van hield als een ander zich met hare zaken bemoeide, maar dit ook niet duldde; mama Brilhl gevoelde zich echter niet op haar gemak. „Dus weg !" klonk het eindelijk heesch van de lippen van Andree. „Waar heen? Hoe lang ?" „Naar Trouvine voorloopig, maar voor een paar weken! „Maar voor een paar weken !" herhaalde hare mama verontwaardigd in zich zelve. En ik, die mijne najaarstoiletten er voor besteld en mij er geheel op heb ingericht, om tot het laatst van October weg te blijven, al is het ook juist niet in Trouville I Wat het kind zich wel voorstelt !" Weder eens drukkende pauze. Eindelijk naderde hij Stelle en nam hare hand in de zijne. Hare moeder scheen hij geheel te vergeten. »Gij zijt toch niet ernstig ongesteld ?" vroeg hij zacht. „Gij gevoelt u niet bepaald ziek ?" Uit zijne stem sprak zóóveel angst, zijne oogen zagen haar daarbij zoo bezorgd en treurig aan, dat zij zich bijna begon te schamen over de rol die zij speelde. „Dat juist niet !" mompelde zij. »Neen niet ziek slechts vermoeid 1 De lange zittingen —" Berouwvol zag hij haar aan, vatte zoo zacht en teeder haar handje, als vreesde hij haar pijn te doen en bedekte het met kussen. „Egoïst, tiran, die ik ben ! Ik dacht slechts aan mij zelven en aan mijne kunst en heb nooit gevraagd of de ongewone inspanning u ook te zwaar zou zijn. Itunt gij mij vergeven ?" Glimlachend knikte zij hem toe en als een zucht, zoodat zelfs hare moeder het niet kon hoeren, fluisterde zij: »Ik kom spoedig terug!" Nu lachte ook hij, maar toch niet van harte. »Wij hopen, mijnheer Andree," nam nu mama Briihl het woord een blik van Stelle had haar hiertoe verlof gegeven „dat u ook, tijdens de afwezigheid van mijn kind, met uw arbeid zult kunnen voortgaan. Stella vertelde mij dat er voor de „Eos" verschillende schetsen waren genomen, waarnaar u zoudt kunnen werken. En het portret van mijn kind" mevrouw Brilhl sprak dikwijls over Stella, als had zij slechts dit eene kind en als had zij alleen recht op haar lis immers bijna voltooid." „Ja, ja !" zeide hij na een poos, als uit een droom ontwakend, „op de ›Eos" kan ik het vierspan schilderen dat neemt veel tijd . . . en hier ik moet de hand en het haar nog , wat anders hebben • . . mag ik u verzoeken ?') Stella voldeed aan zijn wensch. Met eene gemakkelijkheid, die, afgezien van hare schoon. • heid, den kunstenaar zijne taak zoo dankbaar maakte, vond zij dadelijk in alles de juiste houding • en als Andree toch nog op haar toetrad, om schijnbaar iets te veranderen, zoo geschiedde dit slechts om hare hand, haar kleed, hare lokken nog eens te kunnen aanraken; heden was het immers voor het laatst, dat hij haar z66 voor zich had. Mevrouw Brhl zag ook deze »handeling in het belang der kunst" en dacht er het hare van. Zij waagde het zelfs, Stella in stilte te critiseeren en haar onvoorzichtig te noemen. Wie kon het den man kwalijk nemen, als hij zich illusies maakte? Dat hij het deed, bleek maar al te duidelijk bij het afscheid. Tot zelfs zijne lippen waren bleek, en deze lippen bewogen zich, zonder een enkel geluid te kunnen voortbrengen. Hij hield de beide handen van het schoon° meisje, als in doodsangst, in de zijne, terwijl zijn blik met zulk eene grenzenlooze teederheid op haar bleef gevestigd, dat zelfs mevrouw Briihl innig medelijden met hem had. Ten laatste fluisterde hij iets, dat deze niet verstond, wendde zich met een paar onsamenhangende woorden tot haar, de moeder, en bracht ook hare hand even aan zijne lippen. Daarna wendde hij zich opnieuw tot Stella en weer wisselden beiden teedere blikken en zacht gefluisterde woorden. En nu was hij vertrokken! Beneden aan de trap hoorden de dames de huisdeur dichtvallen en zagen daarna Zijne hooge, krachtige gestalte door den tuin gaan. Hoewel mama Briihl duizend° dringende vragen op de lippen zweefden, waagde zij het niet, er een uit te spreken, want Stella had haar den rug toegekeerd en was verdiept in de beschouwing van het portret. Geen geluid verbrak de stilte, slechts eene, in het atelier verdwaalde bij, vloog nu en dan brommend tegen het venster. „Zal hij het portret laten halen ?" vroeg mevrouw Brhl ten laatste aarzelend. _ Stella knikte, zonder zich om te wenden. Wat zei hij op het laatst nog tegen je ?" klonk het verder. „Dat was alleen voor mij bestemd geen ander heeft er iets mee noodig 1" „Maar lief kind, prinsesje neen, neen, wees toch niet boos. Ik wilde maar vragen wat beteekent dat alles, en wat zal daaruit worden ?" Stella haalde even de schouders op en antwoordde met een spottend lachje: „Wees gerust, mama! Het beteekent niets bijzonders en het wordt ook niets !" * * Arbeid, arbeid weldoener! verlosser! Wel kunt gij het onstuimig verlangen in onze borst niet dooden, maar toch hebt gij het in uwe macht, dit voor enkele uren in slaap te wiegen! Gij geeft den tijd vleugels en het kan gebeuren, dat, even goed als na een gelukkigen dag, een dag, waarop wij onzen liefsten wensch zagen vervuld, wij na een dag van zwaren arbeid vragen: Hoe? Reeds zoo laat? Waar blijft de tijd ? Zoo stond ook Waldemar Andree in zijne werkplaats en schilderde schilderde, dat oogen en hoofd hem pijn deden, bf wel, hij stond in den prachtigen paardenstal van den heer Van Kuijthen, een rijk Hollander, die Zijne paarden ter beschikking van den schilder had gesteld, om als model te dienen voor de Eos. Zoo dikwijls Andree het verlangde, reden een paar stalknechts de paarden, werden de rossen naast of achter elkaar, bij tweeën, bij drieën of bij vieren voor een rijtuig gespannen en, zoowel in gestrekten draf als in den vliegendsten galop, aan hem voorbij gevoerd. Bij dit werk kwam het aan op een vasten blik en een vlugge hand gelukkig, Andree bezat beide In de uiterste spanning volgde zijn oog deze vlugge bewegingen, pijlsnel vloog zijne hand over het papier maar met deze modellen voor oogen, betreurde hij het toch, dat hij zich niet meer op het schilderen van dieren had toegelegd; dit gebied verscheen hem thans in een geheel nieuw licht. Onvermoeid was hij in het opnemen der verschillende standen; de beide berijders had hij door zijne vriendelijkheid en ruime fooien geheel voor zich gewonnen, zij deden gewillig wat hij verlangde, zonder hun eigen oordeel, over hetgeen zij „schoon" vonden aan de paarden, ook maar eenigszins te laten gelden. Dikwijls voegde ook de heer Van Kuijtheu zich bij de groep, zag met welgevallen naar zijn kostbaar eigendom en met verbazing naar den kunstenaar, wiens teekenstift hem, den leek, een tooverstaf scheen. Een paar maal had ook de heer Bernhard Grimm Andree opgezocht. Toen hij voor de eerste maal de half voltooide „Eos" zag, was een uitdrukking van de grootste bewondering over zijn gelaat gevlogen, hij had zich van den aanblik niet kunnen losscheuren, scheen de tegenwoordigheid van den schilder geheel vergeten te hebben, doch prees het stuk met geen enkel woord. Andree gevoelde zich hierdoor echter niet beleedigd, integendeel 1 .De wijze, waarop de heer Grimm, als zij met elkaar spraken, steeds weer zijne blikken op de ~Eos" vestigde, zijne afgebroken zinnen, waarbij hij telkens zich zelven in de rede viel, of Zijne woorden verbeterde, tot hij ten laatste opsprong en het schilderij den rug toekeerde de wijze, waarop hij zich driemaal in de deur omwendde, om daarna met een stevigen handdruk afscheid te nemen zeide genoeg ! De heer Grimm was in dien tijd zeer opgeruimd. „Geen wonder !" beantwoordde hij eene vragende opmerking dienaangaande van Andree, „Ik bon jonger, beter geworden ben als met handen omgekeerd. Ik heb nu immers een kind! Welk een tooverkraeht gaat er toch uit van de jeugd! Welk een macht bezit zulk een jong ding wel te verstaan, als het ons lief heeft en wij het wederkeerig liefhebben! En dat is hier het geval -- en hoe! Gij zult zeggen, dat ik dit genot reeds vroeger had kunnen smaken en gij hebt gelijk ook, als ik maar had gewild, want mijn beste Brhl zou ik, zes of acht jaren geleden, even zoo bereidwillig hebben gevonden als nu, . . . dat wil zeggen, het had toen evenveel moeite gekost zijne toestemming te verkrijgen, doch hij zou toch ja hebben gezegd. Maar toen wilde ik niet. Een klein kind ziet gij, ik, oude vrijer, vertrouwde het mij zelven niet toe, dat ik zulk een hulpbehoevend schepseltje goed zou behandelen, met angst en beven had ik zeker om het kind heen gedraaid en had het niet durven aanpakken. Toen Gerda nog klein was, heb ik mij ook weinig om haar bekommerd, ofschoon ik haar wel in het oog hield, met de gedachte: Daar komt een dag, waarop dat je kind wordt! Maar nu! Een echte, goed ontwikkelde knop ziet ge, om dien tot bloei te brengen, dat durf ik wel op mij nemen en naar ik hoop zal de bloem eenmaal bloeien ter eere van God en tot vreugde der menschen. Nu maar niet te veel beloven ! Wij zullen zien! Over een paar jaar spreken wij elkaar wel nader, want thans is mijne dochter nog met recht een kind ! Bij haar ligt alles nog bont door elkander, kinderachtige scherts naast verrassend fijne en scherpe opmerkingsgave, dwaasheid naast opvallenden schoonheidszin, kinderlijke ondeugendheid naast echt vrouwelijk gevoel. Een wonderlijk mengelmoes zulk een half volwassen meisje. Voor mij echter interessant en vol aantrekkelijkheid !" „Hoe komt het, dat Gerda nu reeds bij u is ?" vroeg Andree, die met belangstelling had geluisterd. „Ja, hoe anders? De ouders gingen op reis met hun afgod neem mij niet kwalijk, ik wilde zeggen, met de prinses! Gerda meenemen wilden zij natuurlijk niet, en om haar geheel alleen thuis te laten, zooals ze, tot mijn ontzetting, vroeger deden, scheen, in hun oog, nu toch niet meer passend voor zulk een groot meisje' dat op de buitenpartij er reeds als eene jonge dame uitzag en ook als zoodanig werd behandeld. Door den nood gedrongen was het dus: „Beste Grimm, daar Gerda toch bij je zal komen zij kan daarom toch met Wolfgang verder loeren zoudt ge haar dan nu niet dadelijk willen nemen? Natuurlijk wilde ik dit, maar zonder dien overgrooten ballast geleerdheid ! De jongen moet zich maar zonder haar zien te redden ! Wolfgang is anders niet kwaad, maar bedorven door deze ja, hoe zal ik het noemen? buitengewone manier van opvoeden! ik heb hem eens behoorlijk onder handen genomen, en hem op het hart gedrukt, dat een flinke jongen zich moest schamen, als zijn leeren en de vorderingen die hij maakte, van zijne zuster afhingen. Het scheen wel oenigen indruk op hem te maken; persoonlijk ben ik voor hem een kameraad gaan zoeken, en heb gelukkig ook een bengel van zijn leeftijd gevonden, die evenals hij met de wetenschap op een niet al te goeden voet staat en met dezelfde hardnekkigheid als Wolfgang zeeman wil worden. Zij weten beiden evenveel of liever even weinig, worden nu gemeenschappelijk gedrild, zijn reeds gezworen vrienden en zitten elk uur, dat ze vrij hebben, bij de schepen, zeilen of drijven in de haven rond en schijnen werkelijk vooruit te komen . . . . ook hier heet het natuurlijk „afwachten !" Mijn kind, Gerda, heeft echter al do, voor een meisje onverteerbare kost, als Homerus, de werkwoorden op mi, enz., met een vroolijk hart over boord geworpen en legt zich nu flink toe op andere wetenschappen, want zij moet nog veel leeren, dat staat vast!" „Laat haar dan ook, na dadelijk, of anders later, schilder- en teekenles geven, zeide Andree bedaard. „Toevallig zag ik een proefje van hare kunst, en ik zeg u, zij heeft talent, al is het voor 't oogenblik ook nog maar alleen om carricaturen te maken, zooals ze zelf zegt. Ik neb aangeboden haar onderricht in het teekenen te geven, maar zij wilde niet !" »Wilde niet ?" herhaalde Grimm peinzend. „Ja, ja, dat kan ik denken !" »Waarlijk ?" vroeg de schilder levendig. „En weet gij ook de reden ?" »Zoo ten naastenbij !" »Kunt gij mij dan niet zeggen waarom zij weigerde ?" . . „kunnen ja! Maar ik doe het liever niet, Gij neemt het mij toch niet kwalijk?” „Hoe zou ik? Als zij een ernstige reden heeft voor hare weigering, en naar de uitdrukking van uw gezicht te oordeelen, schijnt dat zoo -- „ Dat heeft ze !" „Dan vraag ik natuurlijk niet verder! Vertel mij dan maar liever, mijnheer Grimm, hoe de nieuwe huisgenoote door juffrouw Miiller en door Hafis is ontvangen ?" De heer Grimm lachte. zoo héél vriendelijk juist niet. Wel liet juffrouw Mfiller niets merken, maar ik ken do oude vrouw te goed en heb te lang met haar omgegaan, om niet te zien dat het in haar binnenste stormde een ware storm, dat zeg ik u! Zij was in groeten angst dat ik aan Gerda zou opdragen wat zij „hare rechten" noemt, of dat het kind deze zoogenaamde rechten aan zich zou trekken. In dit geval had zij mij bepaald den dienst opgezegd, hoe zwaar het haar ook zou zijn gevallen, en ofschoon zij vol eigenaardigheden steekt en eigenlijk een oude feeks is, zonder mijne oude Mijner zou ik toch geen raad weten. Maar de houding van mijn dochtertje was prachtig. Gerda is niet, wat men noemt, lieftallig, en in het geheel geen vleistertje, zooals vele jonge dames van haren leeftijd alleen mij strijkt ze soms eens om den baard en dat is nu juist bij mijne oude minister van binnenlandsche zaken het rechte. Had het meisje steeds achter haar aangeloopen, dan zou juffrouw Mijner ergdenkend zijn geworden, daaraan eene geheel verkeerde uitlegging gegeven en mijne dochter het leven juist niet aangenaam hebben gemaakt. Maar niets van dit alles! Gerda liet juffrouw Mfiller haar gang gaan, trachtte geen inbreuk op de gezamenlijke plichten en rechten van deze te maken, was noch te vriendelijk, noch te stuurseh, veroorzaakte niet de minste drukte en bracht het z66ver, dat mijne oude getrouwe eerst geheel verbaasd stond, daarna vrede met de zaak begon. te krijgen, om ten laatste het bijzijn van Gerda bepaald aangenaam te vinden. Nu worden reeds aan het kind enkele dingen overgelaten, waarvoor zij vroeger altijd zelf zorgde waar het noodig is, vraagt Gerda haar om raad, kortom, er heeracht volkomen eensgezindheid onder mijne dames." De heer Grimm wreef zich met een tevreden glimlachje in de handen. ,En Hafis ?" vroeg Andree. „Die kwam eerst openlijk in opstand. In hem steekt eigenlijk in het geheel geen kattennatuur, hij is niet valsch, niet laf maar openhartig en loyaal, een geboren aristocraat. Als gast was Gerda hem steeds welkom geweest, hij ontving haar vertrouwelijk en met een vriendelijk spinnen en nam, om zoo te zeggen, bij mij de honneurs waar, maar toen zij nu altijd bij mij was, begon zijn ijverzucht te ontwaken. De haren van zijn prachtig vel stonden als een borstel in de hoogte, zijne oogen fonkelden, hij liet zich niet meer door Gerda op den schoot nemen en strooien, liep dikwijls in een groeten kring om haar rond, als wilde hij haar in het oog houden, at weinig en werd bepaald mager. Wat te doen? Gerda wegzenden om Hafis? Daaraan viel niet te denken. Hafis wegdoen om Gerda? Even onmogelijk! Ik moest de dingen hun beloop laten. Dit deed ik en ik heb er geen berouw van gehad. Toen mijn verstandige Hafis zag, dat alles bleef zooals het was, dat de nieuwe huisgenoote hem noch van de leuning van de sota, noch uit mijn hart verdrong, hem in geen zijner gewoonten hinderde, ja zelfs er toe bijdroeg om hem het leven nog behagelijker te maken begon hij langzaam de wapenen neer te leggen. In dien kater steekt bepaald een philosoof In mijne huishouding gaat dus alles naar wensch en ik hoop, dat gij n hiervan spoedig eens komt overtuigen." Andree beloofde het en kwam deze belofte ook na, trof echter alleen den heer Grimm te huis, daar Gerda, met Wolfgang en diens vriend, een zeiltochtje maakte. Hoewel de schilder een aangenaam uurtje met den heer des huizes doorbracht, het bijzonder goed kon vinden met juffrouw Milller en Hafis, den philosoof, deed het hem toch erg leed, Gerda niet te hebben getroffen. Hij had zoo graag willen zien, hoe zij zich als de dochter van den heer Grimm zou gedragen. Intusschen naderde meer en meer de herfst. October stond voor de deur en nog liet de familie Briihl niets van zich hooren. Andree werd van dag tot dag onrustiger, zelfs zijne kunst kon hem niet meer helpen. De paarden voor den zonne-Wagen waren, evenals lucht en wolken, nagenoeg voltooid; om de godin af te werken, daartoe kon hij echter niet besluiten. Niettegenstaande de talrijke schetsen, die hij van het schoone meisje had genomen, schetsen, die hij zelf goed geslaagd, voor een groot deel zelfs, zeer goed geslaagd moest noemen, was het hem onmogelijk, de laatste hand aan dit figuur, dit gelaat te leggen, steeds begon hij aan iets anders. „Zonder haar kan ik het stuk niet afmaken," herhaalde hij telkens in zichzelven. »Zij moet komen." Maar zij kwam niet. En nu begon ook nog de herfst, na lang gedreigd en als ter waarschuwing reeds verschillende minder aangename voorboden te hebben afgezonden, ernst van de zaak te maken en zijn guren scepter te zwaaien. En hoe deed hij dit! Het sneeuwde, hagelde, regende, raasde en stormde. De bladeren stoven van de boomen en joegen in een dollen werveldans de lucht in. Het raasde tegen de huizen, kletterde tegen de ramen, en vuile beekjes stroomden langs de straten. De sehoone rivier hoe zag die er thans uit! Do bekoorlijke oevers wat was daaruit wel geworden! Vochtige nevels hingen over de half kale, geplunderde boomen, het groen aan heesters en struiken was bevroren en hing slap en treurig naar beneden. Onafzienbare zwermen kraaien vlogen, onder een wanluidend, heesch geschreeuw, over de tuinen, om in het kleurlooze grijs van den hemel te verdwijnen. Het regende aanhoudend, het water stroomde van de daken, van de parapluies, uit de kleéren en doeken wanhopend en ontzettend ! Andree kwam bijna de deur niet uit. Hij had zich allerlei lectuur aangeschaft en lag nu uren lang op den breeden, lagen, met zachte stof bekleeden divan, in zijn atelier, te lezen. Aan zijne rechterhand een prettig vlammend vuur, aan zijne linkerhand een tafeltje met wijn en sigaren . . . tegenover hem de ~Eos", die, vol kleur en gloed, scheen te spotten met het sombere weér en het groote atelier als met licht en glans vervulde. Al het mogelijke was gedaan, om dit vertrek voor den bewoner zoo aangenaam en gemakkelijk mogelijk te maken dit tenminste was het oordeel van den heer Grimm, die Andree weer eens een bezoek bracht: de ~Eos" had het hem aangedaan! en zoo dacht ook Andree zelf er over. Als zijn gemoedsstemming maar een weinig meer in harmonie was geweest met Zijne behagelijke omgeving! Dat was het! Hij gevoelde zich in het geheel niet behagelijk gestemd verre van daar! Tegen zijn wil gaf dit !ange wegblijven van Stelle hem te denken. „Een paar weken !" had zij gezegd, „ik kom spoedig terug !" en hem daarbij aangezien met een blik, die zijn hart onstuimig had doen kloppen en hem bijna duizelig had gemaakt van geluk! Half Augustus was zij vertrokken nu liep October ten einde en nog was zij er niet ! Zou zij ziek zijn ? Deze bloeiende, rozige jeugd? Of was er anders iets gebeurd, waardoor deze reis zoo oneindig lang duurde? Maar wat kon het wezen? De heer Grimm wist het niet, of zoo hij het wist, zei hij het niet; bij de opgewonden vragen en veronderstellingen van Andree schudde hij slechts het hoofd met een uitdrukking op zijn gelaat, die ieder ander, behalve den schilder, als zeer zonderling zou zijn voorgekomen. Beminde zij hem niet? Weer kwamen hem de waarschuwende woorden van Werner Troost te binnen, zijne bede om haar te steunen, te veredelen zij was nog zoo jong, zoo bijzonder mooi en zoo verwend, er bestond groot gevaar dat de wierook der aanbidding, waardoor zij steeds was omgeven, haar verderf zou worden! Aan dit gevaar was zij thans meer dan ooit blootgesteld! En hij was niet bij haar, om over haar te waken. Hare ouders zouden haar hiertegen niet beschermen integendeel! Overvielen deze gedachten den eenzamen man, en dat gebeurde lederen dag meer, dan sprong hij van den divan op, om met groote stappen het vertrek op en neér te wandelen. Een enkele maal greep hij dan wel het teekenstift of penseel en beproefde een Mignon te scheppen zijn lievelingsidée, waaraan hij ook reeds in Rome zijne krachten had beproefd, maar doelloos dwaalden stift en penseel over het papier, het wilde niets voortbrengen. Daarbij kwam nog de kwelling dat hem onbestemd en nevelachtig een zeker iets voor den geest zweefde, dat zoo juist voor dit beeld paste, doch te vergeefs trachtte hij aan dit nevelachtig iets" vorm en gestalte te geven. ~nevelachtig het hem tusschen de vier muren van zijn atelier te eng, dan trok hij een warmen jas aan, drukte een Engelsche sportpet diep op het hoofd en ging door mist en nevel naar zijn lievelingsplekje de haven. Een der eerste dagen van November echter kwam tot aller verrassing en vreugde, de zon te voorschijn. Het is merkwaardig, hoe de lang ontbeerde zonneschijn de verwachting hooger kan stemmen, de hoop doen herleven! Honderdmaal zeggen wij tot ons zelven: de zonneschijn doet het niet, maar eene zachte stem fluistert dan steeds weér : misschien ziet gij vandaag toch uwen wensch vervuld! En toen Andree, op dien helderen vierden November, zijn gewone wandeling deed, zag hij, dat het huis van de familie Brhl weer geopend was. De gordijnen waren opgehaald, de ruiten blonken in den zonneschijn, terwijl de poort wijd open stond. Als in een droom ging Andree verder. Dat hij het huis zoo geheel onverwacht heropend zag, trof hem als een electrische schok en zijn hart scheen stil te staan van blijde hoop. Hij was een intieme vriend des huizes geworden en behoefde dus niet eerst op eene uitnoodiging te wachten hij kon zich beroepen op zijn goed recht! (Wordt vervolgd). --- Vergadering van den Raad der ge- VergaderingvandenRaaddergemeente Franeliér, op Donderdag den 22 Juli 1897, des namiddags ten zes ure, teneinde te beraadslagen en te besluiten over de hieronder vermelde punten. De Burgemeester, Ma. W. W. WICHERS WIERDSMA. 1. Lezing en vaststelling van de notulen der vorige vergadering. 2. Ingekomen stukken. 3. Verzoek van den Secretaris-Boekhouder bij het Geneeskundig Gesticht voor Krankzinnigen, tot wijziging zijner instructie, met advies van Bestuurders en den Geneesheer-Directeur. 4. Wijziging van den taux tot levering van geneesmiddelen, met advies van den Geneesheer-Directeur. 5. Benoeming van een Vader en Moeder in het Armhuis, met voordracht van Armvoogden. 6. Benoeming van een Bestuurder van het Geneeskundig Gesticht voor Krankzinnigen, met aanbeveling van Hoeren Bestuurders. 7. Verzoek van den heer W. Andringa, om ontslag als onderwijzer aan school B. Herstemming voor den Gemeenteraad. De BURGEMEESTER van FI?A.KEKER, Gezien art. 55 der Kieswet, Brengt ter algemeene kennis, dat, ter vervulling van een plaats in den Gemeenteraad in deze gemeente, de herstemming zal plaats hebben op Dinsdag den 27 Juli a.s., tusschen des voormiddags 8 en des namiddags 5 uur, over de navolgende candidaten: FONTEIN RZN., D. OOST WOUD, F. Voorts wordt herinnerd aan: Art. 128 van het Wetboek van Strafrecht: „Hij, die opzettelijk zich voor een ander uitgevende, aan eene krachtens wettelijk voorschrift uitgeschreven verkiezing deelneemt, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar." Franeker, den 21 Juli 1897. De Burgemeester voornoemd, MR. W. W. WICHERS WIERDSMA. ---