Advertentie Zij, die zich met ingang van I Juli op dit blad abonnee-ren- ontvangen di tot dien datum verschijnende nummers gratis. AFHALING VAN ZAKBOEKJES. De BURGEMEESTER van RANEKERADEEL gelast de landweerpliehtingen in deze gemeente, om hunne in Mei 1.1. ingeleverde zakboekjes ten spoedigste van de Secretarie te komen afhalen. Franeker, 17 Juni 1911. De Burgemeester voornoemd, A. DRAISMA DE VRIES. --- Buitenland. De Fransche minister van buitenlandsche zaken heeft in den Senaat een redevoering gehouden over de rol, die de Franschen in Marokko gespeeld hebben en nog spelen zullen. Wat zijn naededeelingen voor de toekomst betreft, deze komen in hoofdzaak OP 't volgende neer: De Fransche soldaten zullen voorloopig in Fez blijven. Wel is waar lag het voor de hand, dat dit geschieden zou, want de Franschen konden toch bezwaarlijk den Marokkaanschen Sultan, na hem ontzet te hebben, aan zijn lot overlaten, daar dit gelijk zou staan met hem aan de wraak der stammen over te laten maar toch was het nog nooit van den kant der Fransche regeering ronduit toegegeven, dat de bezetting van Fez door de Fransche troepen een meer dan zeer voorloopig karakter zou hebben. Want dat in de eerste maanden 't zou niet onmogelijk zijn, dat het jaren werden de Franschen Fez niet zullen verlaten, volgt, meent men, wel duidelijk uit minister Cruppi's woorden. Vóór de Sultan, zoo zegt de minister, een behoorlijk leger bezit, kunnen de Franschen niet vertrekken. Nu, een goed georganiseerd leger vormt men niet in een dag of veertien, zelfs al gaan er een groot aantal der Fransche soldaten, die Fez zijn komen ontzetten, over in dienst van den Sultan, 't geen niet onwaarschijnlijk geschieden zal. Maar behalve dat, moet er nóg een voorwaarde vervuld zijn, eer de Franschen zullen terug marcheeren naar de kust: het barbaarsche stelsel van belasting-innen dat in zwang is in Marokko moet veranderd worden. Inderdaad is dat bijna geregeld de oorzaak geweest van alle opstanden, revoluties, troonwisselingen, e. d. in Marokko. De inning der belastingen geschiedt namelijk ongeveer als volgt. De Sultan benoemt den een of anderen aanzienlijken Marokkaan tot Kaid over een gebied; of liever hij verkoopt hem het Kaidaat tegen een groote som. De Kaid moet nu maken dat de Sultan op gezette tijden een vast bedrag als belasting van dat gebied binnen krijgt, en men kan begrijpen op welk een wijze de Kaid zich daartoe in staat stelt: hij rooft en plundert en zuigt de inwoners uit, zooveel hij kan. Hij stuurt den Sultan de vaste som en verrijkt zichzelf met de rest. 't Spreekt vanzelf, dat dit stelsel tot Opstanden aanleiding moet geven, vooral wanneer men bedenkt, dat Moei& Hafid herhaalde malen een Kaid korten tijd na zijn benoeming heeft ontslagen en een ander benoemd, natuurlijk om ten tweeden male de groote som binnen te krijgen, die de Kaid voor zijne benoeming moet betalen en met het gevolg, dat beide Kaids genoopt zijn zich schadeloos te stellen ten koste der inboorlingen. Sultan Hafid heeft het daarmee zoo bont gemaakt en hij heeft dit systeem zoo algemeen op de stammen rondom Fez toegepast, dat hij, toen de opstand uitbrak, niet het gebruikelijke systeem kon toepassen, van den nog niet in opstand verkeerenden stammen vrijdom van lasten te geven, op voorwaarde, dat zij de opstandelingen ten onder zullen brengen; want in dit geval waren alle stammen in opstand gekomen en moesten de Fransche soldaten komen helpen om den Sultan te bevrijden. Het is na dit alles zeer begrijpelijk, dat Frankrijk aan dit stelsel van belastingheffing een einde wil maken, maar 't zal niet zoo gemakkelijk wezen op slag een ander stelsel in te voeren en het gevolg kan zeer goed zijn, dat de Franschen in afzienbaren tijd de Marokkaansche hoofdstad niet verlaten. Men weet, dat Turkije sedert eenigen tijd met de Albaneezen overhoop heeft gelegen en daarbij optrad op een manier, dat de Europeesche mogendheden de regeering te Konstantinopel waarschuwden, daarmee niet door te gaan, wijl zooiets niet in haar smaak viel. 't Gevolg is geweest, dat Turkije den opstand der Albaneezen voor geëindigd heeft verklaard en aan de opstandelingen ammestie zal verleenen, mits zij binnen 10 dagen zich onderwerpen en hunne wapens inleveren. Het heeft echter tegelijk bij de mogendheden aangeklopt, opdat deze hun invloed te Cettinje zullen doen gelden om Montenegro te bewegen met de Porte mede te werken. Volgens een bericht van den officieuzen Berlijnschen correspondent der „Kolnische Zeitung" heeft de Turksche regeering de groote mogendheden van de in Albanië getroffen maatregelen langs diplomatieken weg in kennis gesteld en daarbij den wensch te kennen gegeven, dat de mogendheden thans een correcte en rustige houding van Montenegro mogen bewerken. Aan dezen Turkschen wensch zal van Duitsche zijde gevolg worden gegeven. De Pester Lloyd schrijft het volgende, waarin zich blijkbaar de meening der gezaghebbende kringen afspiegelt: Turkije toont thans goede gezindheid ten opzichte der Albaneezen. Het is te hopen, dat de Albaneezen de tegemoetkoming -der Turken op passende wijze zullen beantwoorden. Het zwaartepunt der situatie ligt echter in Montenegro. De regeering te Cettinje moet haar ganschen invloed op de opstandelingen aanwenden en hun den terugkeer tot normale toestanden nadrukkelijk aanbevelen. De mogendheden van Europa verwachten zonder onderscheid, dat Montenegro op dit voor het herstel van den vrede beslissende tijdstip een correcte houding toonen zal. --- Van Her en Der. Een beroemdheid is te Londen aangekomen voor de kronings-feesten. Nu ja, daar komen zoovele beroemdheden, zegt ge. Allen, die door hun regeeringen worden afgevaardigd, behooren daar immers toe! 't Zal wel waar zijn; de verschillende kruisen en lintjes, waarmee ze versierd zijn, vertellen het luide genoeg, maar deze beroemdheid is dan toch wel wat builengewoons. Immers, te Paddington-station, waar hij moest aankomen, zag het zwart van de bewonderaars, die den .beroemden man afwachtten. Toen de trein stilhield, kwamen de bewonderaars in actie. „Daar is hij ! Daar is hij 1" „Hoera voorjohnson!" „Leve jack ! Leve Johnson 1" Een zwarte kop met kroeshaar en een strooien hoed daarop en een stierenhals, kwam uit het portier te voorschijn. 0, die nek van Johnson, want het was de vermaarde neger-bokser, die hier verwelkomd werd, hoe vaak is daarop gebeukt, zonder dat een spier van dat zwarte gelaat vertrok! Wat hebben die knuisten als mokers, al menig tegenstanders geveld De beroemdheid stak links en rechts een zwarte hand, als een moker, naar zijn bewonderaars uit. Een grijnslach speelde om het zwarte gezicht en tusschen de dikke lippen kwamen de met goud gevulde tanden te voorschijn, terwijl een zware stem riep: „Brownio 1" Een chauffeur kwam met een auto. Want de neger-bokser heeft zijn eigen chauffeur en houdt er twee auto's op na. Hij is het heertje geworden door 't boksen. Een hoop geld in de bank, een kassier om dat te beheeren, een secretaris om zijn schriftelijk werk te doen, een diamanten doekspeld en diamanten ringen om zijn zwarte vingers, ja ja, de beroemde bokser kan er wezen! 't Moet voor een blanke vrouw bepaald een hooge eer geweest zijn, met dezen neger in 't huwelijks-bootje te stappen. Zijn blanke vrouw schittert, behalve met haar beroemden gemaal, ook met tal van diamanten ringen, aan ieder vinger wel een paar. Johnson reisde le klas op de boot. De eerste Amerikaansche neger, die dit durfde doen. Doch iemand had dit hein ook eens kwalijk moeten nemen! Hij behoeft maar zijn hand of nek even te laten zien, om respect in te boezemen. Jack Johnson is me het kereltje wel. Den 3en Juli begint hij te Londen een beetje te boksen. Wie zich echt met hem wil meten, moet een hoop geld klaar leggen. Want de zwarte vorst der boksers draait voor een bagatel zijn hand niet om. Hij sloeg een aanbod van 1750 dollars per week, benevens 65 pCt. der ontvangsten, af. 't Was veel te min. Hij verdient nu zoowat f 1800 gulden in een kwartier, wat zeker wel mooi betaald is. Doch wanneer er geen ernstige wedstrijd tegen hem geregeld kan worden, daar hij een enorme som als inzet eischt, gaat hij naar Amerika, om dan een wereldtoer te gaan maken. De toer zal o.a. gaan over China, Japan, Australië en Honolulu. En beladen met nieuwe lauweren en met zakken vol dollars zal de grootmeester-bokser weer in zijn vaderland terugkeeren. Waar ruwe kracht zoo gevierd woi dt, behoeft het ons niet te verwonderen, dat er vaak van de geestelijke kracht der vrouw geen notitie wordt genomen. Voor haar geen plaats, omdat de vertegenwoordiger van kracht en sterkte die voor zich alleen eischt. Men ziet het in Noorwegen. Daar doen de kerken, die voor 't grootste deel staatseigendom zijn, ook vaak dienst voor ernstige lezingen en vergaderingen. Het gebruik van de kerk voor zulke doeleinden wordt evenwel door de kerkelijke autoriteiten steeds geweigerd, wanneer vrouwen het spreekgestoelte zullen beklimmen, ook wanneer het godsdienstige samenkomsten betreft. Twee bijzonder krasse gevallen op dit gebied hebben nu de regeering aanleiding gegeven, aan de bisschoppen de vraag te doen, wat hun standpunt ten opzichte der kwestie is. De bisschoppen hebben zich daarop met een meerderheid van tweederden verklaard tegen het optreden van spreeksters in de kerken. Dezer dagen werd dan ook aan een buitenlandsche dame verboden in de staatskerk te Christiania een voordracht te houden en het ministerie van eeredienst heeft dit verbod bevestigd. De vrouwenvereenigingen hebben zich nu met klachten daarover tot de volksvertegenwoordiging gewend. Het is dan ook wel heel zot, dat een staat, die aan zijn vrouwelijke burgers het recht verleend zelfs in het wetgevend lichaam haar stem te verheffen, haar dit recht voor een bepaald soort staatsgebouwen onthoudt. Hij moest het „ Jack Johnson" eens durven doen! Lichaamskracht en vlugheid, geoefendheid en behendigheid zijn wel degelijk hoog in waarde. Maar we zijn tegenwoordig mooi op weg, om die waarde als de hoogste te schatten. En zoo brengen we onze offers aan de sport en gaan ons wijs maken, dat spieren als kabeltouwen het hoogste goed en waaghalzerij de hoogste moed is. Hoe worden de helden der sportwedstrijden behangen met medailles, beladen met roem en eer, door photografen en bioscopen vereeuwigd. Hoe de sport nog steeds wassende is? In 1907 waren er voor de paarden-wedstrijden te Londen 2053 inschrijvingen, in 1904 ruim 400 meer, in 't volgende jaar al weer 500 meer dan 't vorige, in 1910 steeg dit getal al weer met 400 en nu er kwamen dit jaar ruim 2000 nieuwe inschrijvingen bij, zoodat het getal van ruim 2000 in 1907, thans is aangegroeid tot 5500. De uitgaven hielden met die stijging gelijken tred, daar ze van 20 duizend tot 50 duizend pond stegen. Die cijfers zijn zeker welsprekend genoeg. Nog enkele cijfers, De Duitsche Voetbalbond ontving gedurende het jaar 1910 aan contributies en entrees, na aftrek der onkosten, 70 duizend 417 mark. Er werden door den Bond niet minder dan 28 duizend 382 wedstrijden georganiseerd, welke dus 624 duizend 404 spelers in 't veld brachten. Voegt men hierbij nog de 28 duizend 382 scheidsrechters en de 113 duizend 528 grensrechters, dan komt men tot een leger van 766 duizend 314 deelnemers. Volgens de laatste opgaven heeft de bond 109 duizend 577 leden, welk getal echter al weer vermeerderd is. Want het ledental der sportvereenigingen groeit bij den dag, net als het aantal der vereenigingen zelf. Zal dan de kracht van een Jack Johnson in de toekomst de wereld gaan beheerschen? Wie ziet, hoe naast de sportvergoding, een strijd wordt gestreden tegen al wat de geestelijke ontwikkeling kan schaden, hoe er geijverd wordt om kennis en ontwikkeling tot gemeen goed te maken, hoe er bovendien gestreden en geleden wordt om lotsverbetering, vooral in de lagere rangen der maatschappij, die wanhoopt niet aan de toekomst, daar hein duidelijk wordt, dat de geest meer is dan het lichaam, de zedelijke en verstandelijke kracht ver staat boven de spierkracht. Tegenwoordig zien we, hoe de zeelieden hun strijd aanbinden tegen de reeders. Een strijd om lotsverbetering. Die met geen ruw geweld kan gestreden worden, maar waarbij de veerkracht van eendrachtig willen, van zich opofferingen te willen getroosten, van de zelf bewuste kracht, die weet wat ze is begonnen en waarom ze moet volharden, alleen de overwinning kan behalen. Wij eischen, zeggen de zeelieden : le. verbetering van volkshuisvesting aan boord der schepen ; 2e. afschaffing van de lichamelijke keuring door dokters der maatschappijen. In het logies, zoo luidt de toelichting, is veel te weinig ruimte. Het slechtste type volkslogies is een vierkant, d. w. z. een in een punt toeloopend verblijf in de boeg van het schip, niet meer dan 3 M. 30 lang en 2 M. 80 breed en 2 M. hoog, waarin 5 á 6 personen moeten wonen, d. w. z. moeten slapen, eten, drinken, zich kleeden, wasschen, enz. Ze slapen daar in kooien, paarsgewijze boven elkaar 60 tot 80 c.M. breed, 1 M. 80 lang en niet meer dan 80 c.M. hoog, zoodat ze er niet eens rechtop in kunnen zitten. In de ruimte tusschen de wanden moeten 5 of 6 man zich bewegen, eten, zich kleeden, enz. Dit slechtste type komt het meest voor, volgens de vertegenwoordigers der matrozen. De plaats en de inrichting der logiezen worden mede afgekeurd. De lichamelijke keuring wordt vaak gebruikt, zoo zeggen de matrozen, om ongewenschte elementen te verwijderen. Die overtuiging berust op bepaalde feiten. Een grief is ook, dat de Chineezen en Javanen, zoowel hier te lande als in Engeland, zich niet aan deze keuring behoeven te onderwerpen. Mogelijk zal de strijd spoedig uit zijn en de zeelieden zich als de minder sterke gaan onderwerpen. Mogelijk zullen ze hun eischen niet ingewilligd krijgen, daar de staking zal verloopen. Maar iets zullen ze dan toch gewonnen hebben. Er zal in 't vervolg meer rekening worde gehouden met den zeeliedenstand, die toch nog zoo alleen in onze oogen de ruwe kracht vertegenwoordigde, doch die nu heeft getoond, dat ook zij geestelijk sterk begint te worden. --- Advertentie 1-1 E De steeds grootere vraag naar Hogendijk's THEE bewijst, dat zij aan de hoogste eischen voldoet. Aanbevelend, tiOG EN DIJ K, FRAN EK ER, Stoom-Koffiebranderij Theehandel. Wederverkoopers genieten flink rabat. 2 --- Uit eigen Gewest. Te Oosterlittens hebben zwaluwen hun nest gebouwd in de gelagkamer van den heer A. Andela, tegen het behangsel vlak boven een valraam aan den voorkant van het café. Er liggen reeds een vijftal eieren in het nestje. Zoo nu en dan zweven de vogels door de gelagkamer om deze van vliegen en muggen te zuiveren. Uit Menaldumadeel schrijft men ons: Bij de a.s. Raadsverkiezingen moeten 4 vrijzinnigen aftreden en de heer Swierstra, die bij geen enkele partij is aangesloten ; bovendien moeten 2 nieuwe zetels worden bezet, zoodat hier 7 vacatures zijn te vervullen. De vrijzinnigen stelden aan de andere partijen voor, ditmaal evenredige vertegenwoordiging toe te passen, welk voorstel door de kerkelijken afgewezen en door de S.D.A.P. aangenomen werd. Beide partijen kwamen toen overeen, dat de nieuwe Raad zou bevatten: 6 S. D. A. P'ers, 5 Vrijzinnigen en 4 kerkelijken. Door de S. D. A. P., die thans vijf zetels bezet heeft, is nu candidaat gesteld, de heer R. Althuis te Beetgum en door de vrijzinnigen de aftredende leden, de heeren P. M. Dijkstra, P. P. Miedema en G. Fierstra (de heer v. d. Meij stelde zich niet weer herkiesbaar) en de heeren T. de Groot en Th. Dijkstra. Naar wij vernemen komen de kerkelijken met vijf candidaten uit. Een getrouwe hond. Een tweetal jaren geleden werd een zieke uit onze provincie naar het Diaconessenhuis te Leeuwarden gebracht. Ook zijn hond ging mee, maar mocht niet mee naar binnen. Toch bleef hij trouw in de nabijheid van de plaats, waar hij zijn meester voor 't laatst had gezien. De zieke stierf, hij is al ruim twee jaar dood, en sedert al dien tijd heeft de hond trouw de wacht gehouden. Door niemand wordt het dier gevoed; wil men hem verdrijven, hij komt terug; wil men hem streelen of vleien, dan ontwijkt hij ieder mensch. En zoo wacht 't dier nog altijd op de terugkomst van zijn baas. Minder aangenaam. Een jongeling uit Garijp heeft een minder aangenaam avontuur beleefd. Hij had zijn meisje naar Heerenveen gebracht, waai ze zou logeeren, terwijl hij zelf door ging naar Den Haag om te trachten daar een betrekking te vinden. Daar aangekomen en na zijn zaken gedeeltelijk te hebben verricht, toog hij naar Scheveningen om logies. Daar werd hij 1 's avonds op een wandeling aangesproken door een paar surveilleerende politie-agenten, die in hem den persoon meenden te herkennen, die te voren door bekenden was . gezien met een meisje, hetwelk toen ver- ' mist werd. Als verdacht dat meisje vermoedelijk te hebben mishandeld of ontvoerd, werd hij, hoe hij zijn onschuld ook volhield, naar Pen Haag opgebracht, daar voor den commissaris van politie geleid en door dezen gehoord. Na zijn alibi zoo duidelijk mogelijk te hebben bewezen, werd daaraan aanvankelijk geen geloof geslagen. Den volgenden morgen werd hij onder geleide naar Heerenveen gebracht, waar zijn familie en meisje per telegraaf waren ontboden om hem te herkennen. Zijn schuld kwam daar schitterend aan het licht. Och, ze hadden zich eenvoudig in den persoon vergist, werd gezegd en mijnheer de recherceur keerde weer van zijn pleizierreisje naar het Haagje terug. Doch dat deze handelwijze bij den onschuldigen jongen, die reeds zenuwlijder is, en bij zijne familie een onaangenamen indruk van de Haagsche politie heeft achtergelaten, behoeft zeker geen betoog. Hieruit blijkt ook nog, dat het afschaffen der retourkaarten zijn tegen heeft. Immers had de jongeling zijn gedeelte retour kunnen bonen, dan was direct uitgemaakt geweest, dat hij tijdens de ontvoering of verdwijning van het meisje daar niet kon zijn geweest. Tijdens een hevig onweer, dat in het zuidelijk deel onzer provincie heeft gewoed, sloeg onder Echten de bliksem in een windmolen, die geheel afbrandde. Te Langezwaag werden twee varkens door het hemelvuur gedood, terwijl ook eenige boomen werden getroffen. In de omstreken van Benedenknijpe ging het onweer vergezeld van een hevige hagelbui. Groote stukken ijs vielen bij menigte uit de lucht en richtten in de tuinen enorme schade aan. Het Bestuur der Friesche Mij. van Landb. heeft besloten in 1911 de volgende intra-provinciale excursies te houden: 10. naar eenige bouw-boerderijen in Barradeel ; 20. naar de boerderijen van de firma Schaap en den heer J. van der Woude te Deersum ; 3°. naar eenige doelmatig ingerichte boerenhuizen, onder leiding van een architect; 4°. naar de terp te Ferwerd en naar het Noorderleeg. Ook aan de leden-vergadering zal dit jaar, inplaats van een tentoonstelling, een kleine excursie worden verbonden naar de omstreken van Beets. Kaatsen. Het bericht in de Hollandsche bladen omtrent het zich uit de kaatssport terugtrekken van den kaatser C. Werkhoven te Witmarsum, in ons vorig nummer overgenomen, wordt door dezen zelf tegengesproken. Wel noodzaakt een spierverscheuring hem zijn schouder eenigen tijd rust te gunnen, doch overigens denkt hij er nog niet aan met kaatsen op te houden en heeft hij nog meerdere kaatspartijen op zijn programma, o. a. die te Harlingen. Door de volgende Belgische parturen zal worden deelgenomen aan den internationalen kaatswedstrijd, Zondag 23 Juli a.s., onder de leiding van het Hoofdbestuur van den Ned. Kaatsbond te Leeuwarden te houden: 1. Nève, Gebrs. Duprier. 2. Dramaix, Lenfant, Delin. 3. Demart, Fauconnier, Cardier. 4. Meganck, Dubois d' Enghien en Dujacquier. Van deze zuidelijke sportbroeders is vooral Fauconnier hier geen onbekende, terwijl ook Demart en Dubois d' Enghien reeds eerder aan wedstrijden in onze provincie deelnamen. Ook de overigen moeten in Belgie als uitstekende spelers bekend staan, vooral de gebr. Duprier, die een groote reputatie hebben als uitslagers. Tot dusver verhinderde hun betrekking hun deel te nemen aan wedstrijden in Friesland; de Leeuwarder kaatspartij valt evenwel in hun vacantie. De namen der Friesche kaatsers, die hier de nationale eer hoog zullen hebben te houden, zijn nog niet bekend. Zooals men weet zullen de parturen worden geformeerd door het hoofd-bestuur van den Ned. Kaatsbond. --- H. ROUCOMA'ES MEMORI-PILAER of Dronrijps Memoriael (off ehroniik), waarin gevonden word al het voornaamste dat zedert 't jaar 1690 gepasseert is door H. Roucoma, schrijfintr. Coster en Organist desselven dorps. (Slot). In feb. 1712 zijn de jonge fleurige abely van de zuyder singel (om 't slot) mede om kleingeld vercogt als ook de noorder Eske boomen singel om geringe penninge vercogt, soo dat de heerlyke plantagie geruineerd is van Fetsa slot en syn meyers wat kan Bulleschyt al uytregte ! Nu tot Ligtrnis 1712 zynder 315 gereformeerde Ledematen op Dronrijp en de paap heeft 250 ledematen. In 't voorgaande jaar zynder veel schaapen (hier en hieromtrent) door de honden doodgebeten, 't welk begroot wordt wel op 1100 guldens schaade. 1712. Groote Vastelavondsdagh synde den 14 Feb. es avonds 8 uyre) heeft de dronrijps Priester (alias paap) nadat hy 't te vooren versogt hadde) de visite aan ons praedicant (van omtrent een van 4 uyren) gegheven ! Wonderlijke dingen! Nu mede in 't begin van Maart is het Hoff aan de westkant van Hommema plaats buysinge met vruchtbootnen beplant en alsoo van nieuws aangeleyt door Lolke Lolkes Hommema, ik hebber een wy n-appelboom in verëerdt. April. Nu rigneeren hier de kinderpokken en veele , zijn met de vrettinge of canker geplaagt, soo dat men diergelyke niet van gehoord heeft. Nu in 't begin van April heeft Theunis Jansen Boeder zijn bewoonde huijsinge Op 't west van de Hoorn Herberge en Brugge de trekwegh en vaart ten zuyden laaten af breecken (te weten 't voorste aan de straat) en vervolgens weder nieuw laten maaken. Den 26 Juny 's avonds zynde de Zondags in de ry pster merk heeft Johannes Roelofs (zynde een oud man) Sehuyteboer hem dood gesoopen aan Bullesehijt in de Herberg de Hoorn tot Zienke Jans nadat hy eerst 8 á 9 sts. kantjes gehadt hadde by bierglas vollen gedroncken (4 glasen yder van 3 sts) 6 kantjes en met een schip na syn huys op de Laane gebracht zynde op 't bed of in een bank geleyt soo is hy dood geweest, eer syn wijf en kinders 't wisten. Godt wil ons alle voor zulken dood bewaaren en alle dronkaarts willen haar hier aan deze oude man spiegelen men zegt dat zijn vader en broeder ook op een extra-ordinaire en geweldige wijse uit deze werelt zijn verhuyst droevige voorvallen! 1 July heb ik en doctor Tzummery ' (wegens de Byzitter en Ontvanger Here Douwes Douma) afvraginge gedaan aan de lexeeuteur en dorpregter Jan Reydsma, of hij de boeken van de 5 speciën (dit was een belasting op familie, schoorsteenen, paarden, koeien en bezaaide landen) wilde overgeven off niet: 't welk hy weygerde : soo hebben wy op dato relaas daarvan (en de reden die hy zey de) gepasseert, 't voorszeyde relaas met de sehriftelyke afvraaginge is cito cito na Leeuwarden gestuyrt. 2 July heeft onze Grietman de Buysjager van Menaam (Haye) en de knecht van de Bulleschyt brander aldaar 3 etmalen op water en brood in onse toorn balke laaten zetten: een etmaal hebben se pardon gekregen, omdat ze een glaske bulleschyt op de Grietrnans gesondheyt droncken toen se eerst in de balke geeoomen waaren. 6 July op de maandelijke Bededag heeft onse praedicant gepredikt uyt 2 Chron. 16 : 2,3, 4, quam wel a pro po. Vrijdag 15 July is de definitive sententie van den love van Friesland uytgesproocken wegens 't vierjarig playdooy van Swanen tusschen de Ed. Hr. S. v. Heemstra, van Humalda en Camminga van Burmania ter seternar e t eed teren anderen He oude r so yd een o I,lto nweel welke v.g e dGalgi nt; H. v. G 'lustra met alle de kosten gewonnen heeft en de drie hoeren moeten volgens's lands resolutie voor yder Swan 25 gou – den guldens .aan de Heere Glinstra betaalen. Juny 1712 is de Buystervaart door ordre van de Grietman voor de eerste maal geflagget. De heer numalda, die tegens dit flaggen met bedreyging geprotesteert heeft van gewelt en wou niemand op zijn Landt, nog op sijn Zingel hebben om 't flag daar op te haaien: maar is door de executeur Jan Reydsrna voorgegaan en evenwel geschiedt. In Sept. is de praedicantsgracht geslat, heeft gekost van 't slatten 27 car. gl. de dagloon van yder was 18 sts. Sondag 30 April 1713 hebben de E. Kerkvoogden Humalda en Schik voor de tweede maal 8 kussens in de consistoriestoel laten leggen en syn de kerkenraad etc. daar weder op begonnen te zitten. (den 5 Aug. 1699 hebben de kerkenraad mede op kussens geseten maar weder door Lolke Lolkes kerkvoogd toen aanstonds weder weggenomen: soo dat se toen maar een Sondag geweest syn.) 14 Juni 1713 is dankdag gehouden op de geslooten Vreede, na gedane praedicatie de klokken geluydt en s avonds 't gedonder van 't Canon alom gehoordt, en is mede tot Leeuwarden een magniflq Vuyrwerk geweest, 't welk omtrent na 't zeggQn wel 7 a 8 duysent guldens gecost heeft. 1 Aug. is versturven (na datse omtrent 14 dagen oud in de Craam was) de Heer Carbons Vrouw, de 28 dito is versturven syn jongste dogter zynde de Craempop. Nu is ser veel rumoer en gedoe wegens kerkpissen etc. ja zoodanig dat de procureur generaal er agter is. 5 Nov. 1713 is afgekondigt dat voortaan des Sondags voor 't Nagtmaal tweemaal (gelyk andere sondagen gepredikt sal worden) te voren is altyd op die dag bij menschen heugenis na de middag niet gepredikt maar wierd als dan kerkenraad gehouden. 25 Nov. 1713 is de geel coperen kroone (of kandelaar met 16 pypen (weegt 157 ponden) in de kerke opgehangen. Te voren nooyt diergelyk in de kerk geweest. Kost 16 st. 't pond, met de vragt 1.29 gl. 4 sts. Hendrik Kempe tot Amsterdam heeft se gemaakt. 27 Dec. 1713 hebben de kerkvoogden de particuliere zitstoelen in de kerk door de kladder Walpert laaten nummeren. Omtrent dese tijd zijn door de Soldaten geassisteert door de ruyterie (omtrent 160 200 sterk) uit Leeuwarden volgens resolutie der Heeren Staten eenige rogmolens in de Wouden de assen off spillen met geweld uitgenoomen, nadat de woudlieden daar een wyle tydt met kragt tegen gewoed hadden. 20 Febr. 1714 worden geciteert te verschynen voor gecommitteerden van de Classis van Franeker Ds. Paulus Tzummeri etc. getuigen en Ds. Heinsius Boeder beschuldigde. (11 Juny 1714 is ds. H. Boeder gedeponseert van 't franeker Classis, dese ds. 11. Boeder is door syn Vader in de zomer 1717 elders in Holland in 't verbeterhuys geset : om 't zuypen af te leeren). Febr. 1714 isser sterfte onder de beesten bezonder onder de Koeyen maar hier sterven se aan de Longzucht. Donderdag 10 May Hemelvaartsdag 's avonds tot diep in de nagt was 't quad weer, de spitse groote kerkstoorn van Franeker raakte in brandt en worde daardoor een groot end verteerdt. 7 Juny 1714 is hier uyt de Paapsche Kerk gestoolen een kistje niet al haar zilver en goude ornamenten en Poppegoed ('t zilver worde gereekent omtrent op 225 gl. buyten 't goud (de heele tabernakel genoomen). Voor eenigen tyd is Pyter Rommerts door huysbraack ook bestoolen, mitsgaders tot Jan Pyters blauw mede huysbraak gedaan. De pest regneert nog onder de koebeesten maar tot nog toe zijn we hier daarvan vry in deze grietenie (maar korts hier na is deselve ook hier doorgebrooken eerst in de poelen). 19 July 's avonds 10 uyren is mevrouw van Glinstra (gestorven 8 July) met 16 toortsen te kerke in haar kelder gebracht. Is niet beluydt nog geen raamt en laaken op haar graff geweest (volgens haar Ed. begeerte). Wytze Weerd droeg 't waapen en de executeur en de adsistenten gingen mee om 't volk in tucht te houden als mede om de kerkedeuren te bewaaren want er veel volk om te zien by deze gelegenheyt was. In de Hooymaand 1714 heeft Sipke Jans huysman in de Poelen (onder 't ressort van Dronryp) 's morgens bij klaar weer omtrent 3 uyren een doodvat tusschen Leeuwarden en Deynum aan de Lucht gezien. 21 Aug 1714 is onse nieuwe k loksbengel in de kleyne klok gehangen: weegt 67 ponden : yder pond tot ses sts. (is tot Harlingen gemaakt de oude gebrookene is voor yder pond 8 penningen gekogt, woog 64 ponden (dese bengel was niet goed is daarom weder na Harlingen gestuyrdt : en den ander van Amsterdam ontboden, die den 13 Dec. in de klok gehangen is, weegt 66 pond, yder pond kost 61/12 st., de coperen candelaars kosten ses gul. 1714. In dese Somer heeft de Heere Hurnalda in de Wyde Steeg een homey laaten zetten aan de hoek van zyn meyers Pyters Schroors huys en daar door de gemeene gang of pad door de wyde steeg tot op Halfweg na de brugge gestut, 't welk een gemeen pad geweest is en van mij omtrent 32 jaaren (beneffens anderen) gegaan, na de brugge en van de brugge na de Kerke buyren. (N.B. de Hr. Heemstra heeft hier tegens rechtswijse geoppeneerdt: soo dat dit pad binnen 't jaar en 6 weecken weder geëpent is tot leedwesen van de Hr. Humalda. Van yder koe die van zelve aan de nye ziekte sterft wordt een floreen gekort en geen hoorngeld betaalt. Veel vroeger als andere jaaren werd nu geslacht tot Victoor is 't principaal slachten gedaan, de Butter is nu duyr, geld 't varndel nu over de 30 gulden: en de grouwe kees is ook ongemeen duyr : als mede 't spek en smeer. Dec. 1714. Nu is hier en alom in andere provincien en Coninkrijken een groote sterfte (door quaade ziekte) onder 't rundvee, waardoor de meeste koeyen sterven ja sommige boeren verliesen se alle, 't is hier gebeurt, dat tien in 't etmaal in een huys gesturven zijn. Nu de Pestziekte onder de koeyen, zegt men dat probatum daarvoor is bevonden als volgt: Men neemt een kopvol ongeleste Calk roerd 't selve in een kopvol anderhalv zuyp laat 't zinken, geeft (nadat 't gezoncken is) 't dunne wanneer ge de ziekte bemerkt de koe in, spoelt met wat zuyp na en continueert eenige wijsen; hierdoor zijn vele behouden pro memoria. Feb. 1715. De sterfte onder de koeyen continueert hier nogh. Martio 1715. Myn portrait (op kooper) voor de schoorsteenmantel in 't midden ] staande hebbe ik zelve door de schilder Bomble laaten schilderen (heeft van schilderen gecoat benevens kost en drank twee silveren ducatons en hebbe voor 't kooper gegheven 2 car. gl. 18 sts. Ik hebbe kerkvoogden hierop met de praedikant en haare vrouwen braav getracteerd met eeten en drinken. 25 Martio (zijnde Maria Bootsdag heeft de priester (alias paap) Anthonis van Linde zijn afschijd praedicatie gedaan vervolgens 's avonds vertrokken. Alle drie 't zeegat uyt. 26 April is weder een nieuwe paap in plaats gecoomen van Emmerik. Aan Mevrouw Heemstra 5 a 6 stukken calmus gesonden met dit kruippel versje De koster van St. Salvus Stuyrt UEdele Calmus Op de tong Alsem In, de maag Balsem. April 1715. De sterfte onder de koeyen openbaart en begint opnieuw. Maar 't is nu een vroolijke tijdt, 't not staat mooy en de landen zijn versien met gras de bommen bloeyen de koeyen zijn 't begin van April al uy t. Alles is voorlijk behalve de beursen. 3 Mey tusschen 9 en 10 uur voor noen was er een groote verduisteringe in de son soodanig, dat ik de school zoo lang moest stil staan laaten maar 't duyrde niet lang. 1715. In dit jaar is 't nieuwe Raad- of Stadshuys tot Leeuwarden bij 't prinsenhoff gemaakt: waarvan de prins (zijnde een jong kind) de eerste steen gelegt heeft, met groote pompe. May. Nu is de butter duyr. In dese Zomer is aan de Bilkant van de Bilzijl tot aan Jacobi parochie omtrent 1000 Pondematen aangedijkt en hierdoor Vrieslandt sooveel vergroot. Tot Algemeene Blijdschap van Gansch Europa is de 14e Louys die oude Bys Coning van Vrankrijck Geworden een Lyk. 1715. 1 Sept. is versturven Louys bygenaamt de Alder Christelykste Europes Jesuwyts dwingeland met regt de Alder naisselykste Zou er voor hem (als men eens quam te gissen) genoeg zijn aan hondert duyzent ziel missen Neen! het is nog mis Ora pro nobis. R. Dit jaar is hier wey nig geslagt, dog 't geene geslagt is, i duyr aangegeven: onder anderen heeft Jan Wybrens een enter Bulle aangegeven voor 27 goud guldens en Lysbert Willems (mullenaarsche) een spalling voor 25 goud guldens. Ik ben over de 33 jaaren collecteur op Dronrijp geweest en hebbe noyt zulke hooge niet gehadt. Nu openbaart en ontsteekt weder alom de ziekte en sterfte van 't rundvee. 1716. In dese winter hebben de lieden met peerden en waagens de vaart langs gereeden van Franeker na Leeuwarden etc. en hebben ook met paard en sleeden gejaagt over de zee van Vriesland tot Enkhuysen en Amsterdam etc. de scheepen hebben omtrent I/4 jaar stil gelegen. 2 October 1716 is onse praedicant Petrus Meylsma tot Stavoren als ordinaris praedieant op een tractement van 800 car. gl. verkoozen. 6 Nov. 1716 is myn buyrman Jan Heyns versturven zynde myn 6e puystertreeder terwijlle ik op Dronrijp organist ben geweest. Tjerk Hendriks in zijn plaats. 28 Nov. 1716 is myn buyauffer Maria van Heemstra, oud 20 jaar aan de pokken gesturven : zij is niet beluydt en leyd in een ongemeen swaar en kostelyk bekleed vat. 10 Dec. 's avonds met 18 flambouwen in de kelder geset, 20 silveren ducatons hebben wij buyren van myn Heer Heemstra tot vereeringe ontvangen: te weten elk een ducaat en de boereknegten elk een gulden daar boven brandewyn, koekjes en kraaklingen. January- 1717 heeft Rinse Dirks op zijn gehuyrde gaardeniers land agter 't groot hoff (alias Osinga hof) aan de dijk een schuyrke laaten Betten. De ziekte en sterfte onder 't rundvee graffeert nog op sommige plaatsen. Oct. 1716 tot feb. 1717 heeft Casper Hansen nu uirwerkmaker tot Belkum ons uirwerk gerepareert, is nu met een Pinduyl (de eerste pinduyl aan een toornuurwerk in 't land) verandert, te voren was 't met een langen slinger met een iivaalyken gaffel, van omtrent 40 voeten, waaronder een boden gewigt was van omt. 30 ponden (by my gepracticeert) en isser by de 30 jaaren aangeweest, voor die tydt was 't met een onrust; heeft in die tijdt wel gegaan; ja heeft eens van de eeene Paasch tot d'andere sonder verzetten gegaan. 't Schakelrad is nu verandert, mitsgaders de raden die tot de pinduil behooren de balsteen of gewigt aan 't gaande werek is swaar 251/2 pond (is nog wel 10 pond te swaar) en ddee pliondodeenyi i gesw.iwgtaaorndlej n de slinger van 18 Feb. 1717 is de veer van de pinduy 1 slinger gehroocken. Mr. Casper heeft 't uurwerek 's nagts gehaalt en 18 Martij weder gebragt, 't gewigt aan 't gaandewerk is zwaar 72 ponden. N. B. dise tpndul eieehie de Cupidoos 't Is Horybelt (wie is met boos) Zijn verb y belt. De sterfte onder 't rundvee gaat nog elders droevig in swang. 15 Martins 1717 is gestemt tot praedicant Thomas de Bucquoy woonagtig tot Leeuwarden. 18 April in zijn E.dienst bevestigt, waarna over de 60 persoonen treffelyk getraeteert wierden. 25 Sept. 1717 is tot Leeuwarden een persoon gerabraakt van 21 jaaren ouderdom : hy hadde by Doccum zyn broodheersdogter met een zeyn hamer de hersenen ingeslagen dat se er aan sturff, als heeft hy mede huysbraaken gedaan en is nadat syn gekapte lichaam op een rad by de galge geset : by mensche beuren was hier te Lande zulken executie niet gedaan. 1717. In July is het pad van de brugge aan Halfweg met klinkert gevloerd als mede is nu een van klinkertateen van de huyzen, de kleyne laene langs tot Lieuwe kistmakers hu ys gevloerdt te vooren is geweeststra a—t isa f willig t 't baat van Nov. idlscia 0a rhae geen 102 la. e ryovpel ado dee rndv ahpinna gd r n. ylnn kerkhof toe vernieuwd Waren kerkvoogden Heer Douwe Douma en Dr. G. Sixti. 23 Oct. 1717 is Anne Wijtzes over begaane moorden tot Huysum en Goutum gerabraakt en toen zyn gebrooken lichaam op een rad by de galg gezet. Worde niet geblind moste alles selfs zien. 2 in een maand. Kersnagt 1717 is een vreeslyken orcaan en geweldige storm geweest, de zeedyken en paalagie zyn gebroken en weggespoeld en waardoor geheel Oostergo en de Wouden overgestroomt zijn mitsgaders 't oud en nieuw Bildt, veel buysen zijn weg gespoelt alsmede zyn veel menschen en beesten verdronken. Godt wil ons niet na verdienste straffen maar in genade aanzien en verders bewaaren tot zijn eere en onse best. Hierop een maandelyke vast en bededag gevolgt waarvan de eerste geweest is 12 January 1718. ---