Advertentie gookoooij. 'Jesus zresltallzgwdaearvosoprreakadmsettrekmt,avgeerrkraijgbsasarobest evretpSopiledk á 62 ct. --- Advertentie Regoonfigslunstmest ii Fa. STRIKWERDA 01 HOGENDIJK te FRANEKER (fabriek van Amm. Super en andere gein. ineststoffen) beveelt zich en onderstaande handelaren beleefd aan voor orders op KUNSTMESTSTOFFEN, levering najaar 1915 en voorjaar 1916. U. HANNEMA, Franeker. D. SIESWERDA, Pingjum. J. S. POSTMA, Holwerd. T. SWART, Tzummarum. A. LEISTRA, Genurn. D. FAAS, Dongjum. R. v. D. MEER, Hallum. J. DIJKSTRA, Kimswerd. T. BOUMA, Slappeterp. A. PLAT, Franeker. S. VISSER, Ried. A. LEEN, Dronrijp. IR. REINALDA, Winsum. J. BERGSMA, Welsrijp. J. A. SALVERDA, Makkum. GEMALEN JAVA RIJST. ZELFRIJZEND BAKMEEL, HAVERMOUT, GORTMOUT en PRIMA FRIESCHE GORT, merk de Ronde Ploeg, munten uit door steeds gelijkmatige qualiteit en billijken prijs. Worden verkocht in pakjes van 1 pond. Bij de meeste Winkeliers verkrijgbaar. Harlingen. S. F. KLEIN. Kippenhouders! Geen beter en goedkooper voeder voor uwe kippen dan HEEREMAS HOENDERMEEL, Verkrijgbaar in zakjes van 10 pond 80 en van 5 pond á 40 cent, met gebruiksaanwijzing. Fabrikant: S. HEEREMA, Slieek. In bijna iedere plaats van Friesland verkrijgbaar. 3 Op plaatsen, waar geen wederverkooper is, solide AFIEIIIERS gevraagd. --- Advertentie De Ondergeteekende betuigt langs dezen weg aan alle begunstigers buiten Franeker zijn oprechten dank voor het vele vertrouwen, dat hij zes jaren zoo ruimschoots mocht genieten en beveelt verder zijn opvolger S. REKKER ten zeerste aan. Franeker, Aug. 1915. JOH. ZIJLSTRA. 1. Verwijzende naar bovenstaande, bericht ik dat ik 017 – buitenwijken van JOH. ZIJLSTRA heb overgenomen en beveel mij beleefd aan, belovende een ieder solied en netjes te bedienen. Franeker, Aug. 1915. S. REKKER. Zaadkweekerij en Handel vt. Van WAVEREN & LENG. Naamlooze Vennootschap WEISSENFELS a/ SAALE, HILLEGOM—GROOTEBROEK BIJ ENKHUIZEN, vraagt TELERS voor Kool- Herfst- en Meiraapzaden en verschillende Koolzaden, tegen billijke conditiën en contante betaling. Voor prijzen en verdere inlichtingen wende men zich tot hare vertegenwoordigers voor Friesland, de heeren Gebrs. DAVISMA, Leeuwarden, Helium en Beetgumermolen. --- Advertentie pioegiap p e n Steeds voorradig alle maten in witte en grijze Pijoetilappen. Onze modellen zijn beslist goed passend. Voor wederverkoopers het adres. Vroegtijdige bestellingen zeer gewenscht. Aanbevelend, G. H. POSTMA, Noord 104. TE KOOP: gebruikt HUISORGEL, Am. model, 12 registers en kniezwellen, prachtige toon, totaal zonder gebreken, met nog garantie, fraai instrument; benevens orgelkruk en eenige muziek. Te bevragen hulppostkantoor Tzummarum. Overcompleet wegens verhuizing, een prima BRANDKAST, een eiken en een vuren kast, twee TOONBANKETALAGERAAMPJES en een:mooie KINDERSLEE. Voor direct te bevragen bij K. nVeANeDr.ER SCHOOT, Noord Frak TE KOOP: twee pondemaat best getrokken VLAS. Te bevragen bij M. BRUINSMA te Tzum. --- Advertentie Paard te koop. Het Paardenfonds te Franeker biedt te koop aan Vosbles Merrie, oud ongeveer 9 jaar. Te bezichtigen bij den heer FRANS W. DE JONG te Achlum. Inschrijvingen uiterlijk 23 Augustus a.s., voorm. 10 uur, aan den Boekhouder (Noord Hoek Molensteeg) te Franeker. TE KOOP wegens verandering van werkkring, een best beklante VRACHTRIJDERIJ. Te bevragen Bureau van dit Blad met fr. br. onder letter H. Aangeboden: div. soorten Aardbeiplalltell, f 0.50 per 100; f 4.00 per 1000. TJUMMARUMER OOFT- en GROENTETUIN. TE KOOP: 3/4 pondemaat WORTELS en 3 pondemaat KOOLRAPEN. Te bevragen bij R. OKKINGA, landbouwer, Tzummarum. TE KOOP Een beste ROEPELBANK met roepel en een AARDAPPELTON, bij de Wed. JAN ZIJLSTRA, Hitzum. fießrell YEOIIOIIdBIS denk er om, D. HOITENGA te Tzum is houder van 3 bij uitstek beste Beeren, waarvan een Overjaarsche. Dekgeld 2 gulden. Beschikbaar: „JONKER,” No. 7639. Springgeld f3,—. TJ. JANZEN, Sexbierum. – J. BLOM te Zweins, a.d. Rijksweg, is houder van een bestel Beer. 11.11. Vartollsfokkers. Bij M. BONNEMA, Café Halfweg bij_Dronrijp, staan weder twee beste Boeren ter dekking gereed. Aanbevelend, M. BONNEM A. , Gevraagd, om direct in dienst te treden, een flinke Jongen ter opleiding. J. W. ENSINK, Manufacturen. Juffr. Huishoudster m.l. zag zich gaarne geplaatst in netten en passenden werkkring, bij eenig heer, b. g. s. t. d. Brieven onder No. 730 aan WESTERBAAN'S Boekhandel te Franeker. Gevraagd, enveoor direct of op No flinke Dagmeid. J. JANSONS, Bakker. --- Advertentie Prijs Roggebrood en Ongebuild Tarwebrood. De BURGEMEESTER van BARRADEEL maakt bekend, dat de prijs van het ROGGEBROOD is bepaald op 22 cent de 21/2 K.G. en die van het ONGEBUILD TARWEBROOD op 12 cent per K.G., afgehaald aan winkel of bakkerij, weshalve het ook verboden is genoemd brood beneden die prijzen te verkoopen. Sexbiernm, 17 Aug. 1915. De Burgemeester voornoemd, L. W. DE VRIES. --- Familiebericht Ondertrouwd: E. ZONDERVAN, Weduwnr. van ANTJE P. BRUINSMA, en ANTJE J. BOUMA. Witmarsum, } 12 Aug. 1915. Franeker, Eenigste kennisgeving aan familie, vrienden en begunstigers. Geboren: JOCHUM, Zoon van JAN ANDRINGA en H. ANDRINGA—WIJNIA. Tzum, 17 Aug. 'l5. Eenigste kennisgeving. --- Advertentie Ondergeteekende, niet meer in staat om naar de omliggende dorpen te venten, beveelt zich beleefd aan bij de Burgers van Franeker voor de levering van alle soorten KRUIDENIERSWAREN, bcrroote voorraad DWEILEN, BESEMS, HANDDOEKEN, GARENS, BAND, gebreide- en gemaakte GOEDEREN, alsmede alle soorten KOEK- en BANKET Soliede waren en billijke prijzen. Vriendelijk aanbevelend, JOHs. ZIJLSTRA, Dr. Jelle Ban gastraat, Franeker. P.S. Op verzoek wordt alles aan huis bezorgd. thans onzen reuzenvoorraad 1/4 ROOKVLEESCH, hard droog, niet zout, dun gesneden, á 12 en 14 cts. per ons. Deze week ontvingen wij eene partij heerlijke Boterhaffsvorst á 30 ct. p. p. Haalt proef in het Filiaal „De Phenix,'3 Dijkstraat, Franeker. 1:2 Geachte ingezetenen van Winsum, Baijum en Omstreken. Onder.o.eteekende deelt, hierbij mede, dat hij begonnen is een handel in Porselein en Aardewerk, [tevens vellen en lompen op'koopt. Door ongesteldheid ongeschikt tot werken, wenscht hij dezen handel te beginnen en hoopt zich een ieders gunst waardig te maken. Beleefd aanbevelend, ANDREAS KORPORAAL. Winsum, Aug. 1915. EH. Veehouders! gebruikt lialliStra s knalt Ondergeteekenden, veehouders te Boksum, bevelen als gebruikers bovengenoemde zalf met vrij moedi gheid aan. Boksum, 27 Juli 1915. IJ. 0. OKKEMA. S. VAN DIJK. R. J. HOOGSTINS. M. TH. MIEDEMA. B. F. KOOPMANS. Te Boksum verkrijgbaar bij: J. SCHOTANUS ; Winsum (Fr.) R. REINALDA ; Tzummarum J. A. ZOETHOUT; St. Jacob (Oude dijk) J. HOEKSTRA. Als je dood gaat zonder pijn, Word je gerookt, verkocht, heel fijn, Bij VAN DER PLOEG, bij VAN DER PLOEG. --- Marktberichten. SNEEK, 17 Aug. Boereboter f56,—. Fabrieks- f 72,—. FRANEKER, 16 Aug. Botnr per kilo f 1,50 I';lcE'ea per 20 stuks f 0,90. --- Groninger en Friesche „Dicke Bertha's" in de 15e eeuw. De geweldige oorlogswapenen die in deze dagen in België en in Frankrijk, in Oostenrijk, Galicië, Polen, Servië, Turkije, enz. dood en verwoesting brengen, herinneren ons, dat nu reeds sedert meer dan vijf eeuwen het kanon zijn schrik en ellende verspreidende stem in den strijd heeft doen hooren en meer en meer een verschrikkelijk wapen is geworden in de oorlogen, die door alle tijden heen het menschdom hebben geteisterd. Vóór dien moesten zwaard en bijl, speer en dolk, harnas en vuist in den kamp van man tegen man beslissen, totdat in de vijftiende eeuw het kanon werd uitgevonden en ook in ons gewest, tijdens de partijschappen tusschen Schieringers en Vetkoopers, voor het eerst heeft meegesproken. Wel kan er tusschen de kanonnen uit de 15e eeuw en de „Dicke Bertha's" van tegenwoordig geen vergelijking worden getrokken, maar in zijn soort heeft dat eerste geschut in die dagen nog heel wat geweldiger indruk gemaakt dan de geduchte vindingen van Krupp, Creusot en andere wapen-koningen in onzen tijd. Het was, volgens de geschiedschrijvers, in het jaar 1461, dat in onze provincie het kanon voor het eerst is gebruikt bij de belegering van het slot van Joulre Gosliga te Akmartip door Haring en Agge Donia. In het voor een paar laren in dit blad verschenen feuilleton Wybe Sirtema van Grovestins vertelde Tjalling Botnia aan Wijbe van die belegering en zeide hij o.a. : Wij mogen onze zwaarden wel in sikkels laten omsmeden en onze wapenrusting aan den kapstok hangen. Verbeeld u dat de goddelooze Donia's, toen zij bemerkten dat allen zich tegen hen keerden, stukken geschut uit Holland hebben laten komen en op de stins te Akmarijp geplaatst. Hoewel ons bekend was dat die vernielingswerktuigen in andere landen reeds eenigen tijd gebruikt werden, was ons Friesland er tot dusverre van verschoond gebleven en wij hebben er dan ook geen °ogenblik aan gedacht met de producten van die vervloekte uitvinding bestookt te zullen worden." Grovestins stemde toe dat men die uitvinding wel mocht vervloeken. ,Als daarvan zoo zeide hij ook verder gebruik wordt gemaakt, zullen alle persoonlijke dapperheid en lichaamskracht van nul en geener waarde zijn. Een vrouw ' of jongen kan zoo'n stuk geschut bestieren en u wegblazen, al zijt ge ook van het hoofd tot de voeten in ijzer beslagen." Botnia verzekerde dat dit te Akmarijp ook werkelijk was gebeurd. Zooals Wijbe van Grovestins voorspelde is 't nu wel niet precies geloopen. Persoonlijke dapperheid en lichaamskracht zijn ook in de tegenwoordige dagen nog hoog gewaardeerde en onmisbare eigen- , schappen en voor de bediening der „Dicke Bertha's" en hoe die vernielingswerktuigen anders heeten, is heel wat meer noodig dan de kracht van vrouw of een jongen. Maar Wijbe kon ook niet vermoeden dat wat toen in zijn oog een reusachtig wapen was, slechts kinderspel zou wezen bij wat in latere eeuwen den oorlog zou maken tot een hel van Moord en doodslag, van brandstichting en algeheele verwoesting. De toen vanuit Holland geleende kanonnen waren vermoedelijk vervaardigd te Emden, daar hier reeds in de eerste helft van de 15e eeuw een geschutgieterij bestond. Omstreeks 1440 had Groningen echter ook een „Bussegeeterije" en werden er „iseren koeghels" gegoten van 20 c.M. middellijn. Het grootste stadskanon, dat toen aldaar werd gevonden, droeg den naam van Grbnninger Vyer Spyer, d.i. Groninger vuurspuwer. Het daarop volgende heette „Grbnningher Ghewalt.' Deze gieterij voorzag, nadat het kanon eenmaal zijn intocht had gedaan, de Schieringers en Vetkoopers van geschut, totdat men op het einde der 15e eeuw ook in Friesland kanonnen begon te gieten. Te Leeuwarden stonden op het Blokhuig ort „het Leuvarder Ghewalt" en »die Rasende Lieu." Sicco Sjaerdema, hoofdman van Franeker, bezat „die grote Franicker Busse," de Dolle Greet en de Skieringher Slangh, alle gegoten omstreeks 1490. Harlingen was trotsch op ~haer Daemon," »de Harlingher Duwel." Sneek bezat een »Dolle Greet" en »de Gekke Wyts," alsook een kanon „Die Gelre'se Donder," veroverd in 1522 op de troepen van den graaf Van Meurs door George Schenck, stadhouder onder keizer Karel V. In Bolsward had Goslick Jongerna een kanon „Greatbeek" genaamd = groote bek. Dockum bezat „Des Vetkoopers Minstreel" en „die Swanensangh." Kon een of andere partij het niet klaar spelen, dan leenden de hoofdmannen het geschut te Groningen, dat immer neutraal was en steeds de rol van Lombardhouder vervulde. Dat leenen ging niet anders dan tegen hooge borgstelling van goud en zilver, ter waarde van het kanon „met eenig overwicht" ten faveure van den leenheer. Toen de verbolgen Friezen van 12 Mei tot 16 Juli van 't jaar 1500 den jongen hertog Hendrik van Saxen te Franeker belegerden, hebben de z.g. „rebellen" ook Groninger geschut geleend, waarvoor gouden en zilveren altaarsieraden, als: miskelken, monstransen, wierookvaten, enz. uit de kerken van naburige dorpen in Westergo ten onderpand werden gegeven. De slag werd door de Friezen (belegeraars) verloren en zij raakten 't geleende geschut kwijt. Hertog Albrecht van Saxen kwam met zijne huurbenden half Juli 1500 tot ontzet van zijn zoon in Friesland. Gebrek aan krijgstucht (en de hooitijd) deed het Friesche volk, dat Franeker belegerde, zeer in aantal verminderen, zoodat bij de komst des ouden hertogs de meeste belegeraars op de vlucht sloegen of ellen- dig werden afgemaakt. Op zijn terugtocht van Franeker naar Leeuwarden werden, volgens den kroniekschrijver Schotanus, door de losgelaten en bandelooze soldenieren des hertogs, onnoemlijke wreedheden gepleegd en heiligschennis in dorpen, kerken en kloosters, aan monniken, nonnen, pastoors en vicarissen. Geestelijken, die kwamen om voor hun kerspel verzoening en genade af te smeeken, werden, eer ze tot den ouden hertog konden komen, als honden doodgeslagen.kerkenn monstransen m nog aan sieraden, a sk Wate k e inn was overgebleven, werd geroofd. Heiligenbeelden werden naar beneden geworpen cdiebor i om ze te ontdoen van zilveren of gouden tooi. Ook te Leeuwarden werd heiligdom noch wereldlijk goed gespaard; burgers gevangen en gedood, vrouwen en kinderen geschonden, huizen verbrand en de stad zwaar beboet met gansch het volk in de drie Landskwartieren. Men ziet hieruit dat de wijze van oorlogvoeren er sedert ruim vier eeuwen niets op veranderd is. De geschiedenis herhaalt zich, want de gruwelen in den huldigen oorlog gelijken in alles op de droeve gebeurtenissen waarvan eenmaal ook ons gewest getuige is geweest. --- Advertentie Te huur gevraagd een WONING (beneden- of bovenwoning) met November, in of bij Franeker. Brieven franco, onder No. 729, aan WESTERBAAN'S Boekhandel te Franeker. Paardenforldse Belanghebbenden wordt hiermede kennis gegeven, dat in de op 12 Augustus 1915 gehouden algemeene vergadering der ONDERL. VERZEKERINGSMAATSCHAPPIJ VAN PAARDENHOUDERS in de gemeenten Franeker, Franekeradeel, Bar radeel en Harlingen, besloten is, art. 1 der Statuten (houdende gevallen van 'uitsluiting van schadevergoeding) aan te vullen als volgt: d. ingeval van blijkbare verwaarloozing bij verlossingen of bij ziekte, mishandeling door eigen schuld of door derden, alsmede bij kwade trouw. Namens het Bestuur: J. G. ANEMA, Don gjum, Voorz. D. MOLENAAR Mz., Franeker, Boekh. De Bakkersvereenigiug ii Barrade& geeft hiermede kennis aan het publiek, dat vanaf Maandag 23 dezer, met goedvinden van den W.E.A. Heer Burgemeester, de prijs van het ROGGE- en TARWEBROOD is vastgesteld: Roggebrood 2112 kilo 22 ets., Tarwebrood per kilo 12 ets., afgehaald aan bakkerij of winkel. Het is verplicht voor bakkers en venters om bezorgloon te heffen, voor het Roggebrood 2 ets. per 21/2 kilo, voor het Tarwebrood 2 ets. per kilo. HET BESTUUR. Kaatsvereeniging „Het Noorden." Groote Kaatspartij te St. Jacobiparochiev op Zondag 29 Augustus a.s., in parturen van drie personen uit eene plaats. Prijzen 36 18 en op een drietal nog 6 gulden. Bonds en Stads lste prijswinnaars der 2 laatste jaren mogen zich onderling niet vereenigen. Aangifte tot Donderdag 26 Aug., 's avonds tot 7 'uur, bij den secr. K. WETTERAUW ; direct daarna loting ten huize van J. MONS HA. Inleg per partuur 11.50. Aanvang 11 uur. Opgeluisterd door 't Muziekcorps „AURORA." Weder dienende naar 't oordeel van 't bestuur. Op 't terrein geen bergplaats voor fietsen. HET BESTUUR. --- Advertentie TE HUUR, op 12 Nov. of eerder, het WOONen WINKELHUIS op den besten Stand van Franeker, van wijlen den heer L. HOFSTRA, Raadhuisplein. Te bevragen zelfde adres. Behoudens goedkeuring van den Edel-Achtb. Heer Burgemeester van Franekeradeel. VOLKSVERMAKEN to MIDLUM. Zondag 29 Augustus K A ATSPA EITIJ 1 van mannen boven de 16 jaar, door elkaar te loten, 3 in het partuur. Aangifte tot 's morgens 11 uur, bij K. WESTRA, Café „Buitenlust." Inleg f 0.50 de persoon, bij aangifte te voldoen. Prijzen f 33, f 12 en f 6. Maandag 30 Augustus Volksspelen onder Ingezetenen. De spelen bestaan uit 7 verschillende nummers, waaraan ieder dorpsgenoot boven 13 jaar, zonder kosten, kan deelnemen. Aangifte vóór 's middags 12 uur, bij K. WESTRA. DE FEESTCOMMISSIE. Dronrijp. RefiteliergOedig 4proc. Het rentegenot 2de kwartaal boekjaar 1915-16, vangt aan met 1 September a.s. SJ. MIEDEMA, Schingen, Voorz. T. nu GROOT, Dronrijp, Secr. Krapcursu& Begin September aanvang van een CURSUS in het loeren Knippen, zoowel boven als onderkleeding. Aangifte tot 1 September. Beleefd aanbevelend, Gez. VAN DER VELDE, Achium. MOOIE SLA.BOONEN zonder draad, ert SNIJBOONEN) geschikt voor inmaak. Wacht niet te lang, 't is nu den geschiktsten tijd. Beleefd aanbevelend, P. V. D. WERF, Godsacker. Verhuisd vanaf Noord 114 naar Noorderbolwsrk 1421 Tel 34. K. van der SCHOOT, BRANDSTOFHANDEL. Ondergeteskende – deelt hierdoor mede, dat hij zijne ZAAK heeft overgedragen aan den heer J. ZEINSTRA. Dankende voor het zoo ruimschoots genoten vertrouwen, beveelt hij zijn opvolger gaarne bij zijn clientèle aan. Franeker, 18 Augustus 1915. J. EGAS. Verwijzende naar het bovenstaande, heeft onder_ geteeiende de eer mede te deelen, dat hij de ZAAK van den heer J. EGAS heeft overgenomen. Zorg zullende dragen voor prima waar, nette en vlugge bediening, beveelt hij zich ten zeerste aan. Franeker, 18 Augustus 1915. J. ZEINSTRA. ---