Advertentie Herder Scheermesjes fijne qualiteit, goedkoop in gebruik. Verkrijgb. bij A. STRUBBE. --- Christendom en weelde. Op uitnoodiging van de Chr. Mannenvereeniging hield ds. Kloosterman, Ned. Herv. predikant te Leeuwarden, Dinsdagavond in het lokaal „Bethel" een rede over bovenstaand onderwerp. Na het gemeenschappelijk zingen van Psalm 25 vs. 2 en 4 en gebed sprak de heer I. D. Terpstra een kort inleidend woordje. Ds. Kloosterman begon met op te merken, dat zijn onderwerp een min of meer sociaal karakter heeft. Bij vele geestelijke leiders bestaat een zeker vooroordeel tegen dergelijke onderwerpen over vraagstukken van het stoffelijk leven. Dat zijn niet de slechtste Christenen, maar toch zijn ze eenzijKlig. Erger is echter de misgreep van anderen, die opgaan in de dingen van het tijdelijke leven op deze wereld en volop wereldlingen zijn geworden. Eenerzijds dus de sociale onthouding, anderzijds de sociale bedwelming. Wij hebben echter noodig schriftuurlijke bezinning ten opzichte van deze dingen en de behandeling van een sociaal onderwerp met geestelijken achtergrond is zeer wensehelijk. „Christendom en weelde." Wat heeft men onder weelde of luxe te verstaan? Spr. onderscheidt tweeërlei beteekenis. Veelal denkt nen er bij aan een overvloed van genietingen rithn gemakken. De profeet heeft over dergelijke weelde en overdaad al geoordeeld. Er is ook nog een andere beteekenis van weelde, die binnen ons aller bereik is: al datgene, wat voor het leven niet onontbeerlijk is, wat desnoods gemist kan worden (bloemen, schilderijen, versnaperingen, versierselen). Deze is ook in de H. Schrift geteekend. Als beeld van vrijwel absolute onthouding van dit alles geldt de Grieksche wijsgeer 'Diogenes, die als woning een ton had en later als overbodig telfs zijn drinknap %.egwierp. sschen de levenswijze van dezen ouden wijsgeer en die van den modernen Amerikaanschen spoor wegkoning ligt de weelde in allerlei schakeeringen, in duizend vormen, ook in uw en mijn huis, in dat van den rijke, maar ook van den arme. In weelde leven wij allen; het is maar de vraag, wat voor ieder geoorloofd is en het ^' kan een Christen wel eens benauwen, als we tien hoe de techniek en de uitvinder de geneugten des levens in zoo overvloedige mate binnen ons bereik brengen en het leven boven z'n stand niet tot de uitzonderingen behoort. Vergelijk maar eens het leven onzer grootouders met dat van dezen tijd en dat na ons onze kinderen zullen hebben. Is er niet een schrijnende tegenstelling en een scherp contrast? Wie benauwt dit niet wel eens? En waar gaan we heen? De drang naar weelde ligt in onze natuur en er openbaart zich daarin onze oorspronkelijke drang naar het Paradijs. We weten echter, dat dit verloren is en onze natuur is in dat opzicht niet te vertrouwen. Moet dan het geweten ons den weg wijzen? Dit echter is zonder meer ook niet te vertrouwen. De oude Romeinen en Grieken hebben de weelde nagejaagd in de fijnste vormen, doch ook in _haar grofste uitspattingen. Andere volken, zooals de Germanen, hebben zeer eenvoudig geleefd. Omgeving en opvoeding zijn hierin) van grooten invloed. We moeten ons dus niet laten leiden door onze natuur, noch door de rechtbank onzer conscientie we moeten ook hiermee treden voor de voeten van onzen lieere Jezus Christus. Er was tweeërlei strooming in het Christendom ten opzichte van de weelde. De eene heeft ze gehaat en uitgebannen, de andere niet. De ALK. kerk neemt hierbij een tweeslachtige houding in. Rome mint in velerlei opzicht de weelde, welke ze haat in de kille kloostercel; het haalde de kerkdeur binnen, wat door de kloosterdeur werd uitgebannen. Daarom is ons sympathieker de houding van allerlei Christelijke secten, die ten opzichte van de ; weelde een sterk afwijzend standpunt inna"/"...,Arnen: de Waldenzen in Frankrijk, de Hermutters in Duitschlakd, de Kwakers in Engeland. En in den nieuwen tijd is het vooral Leo Toletoï geweest, de boetprediker van Rusland, die toornde tegen allen rijkdom en overdaad. Velen ook in ons land zijn door zijn woorden gegrepen, doch wat hij anderen predikte, dat heeft hij zelf niet gekund. Geeft het echter niet te denken, dat en bij Rome èn bij Tolstoi: de natuur gaat boven de leer? Zou het ook kunnen zijn, dat in hun levensopvatting ten opzichte van de weelde een barst is? Spr. citeerde hierop het oordeel van Jesaja over de weelde en ook woorden uit het Nieuwe Testament, o.a. van Jezus tegen den rijken jongeling. Tal van schriftuurplaatsen richten zich tegen de weelde en den overdaad. Daartegenover staan echter ook allerlei teksten, die precies den anderen kant uitwijzen (men denke ook aan het weelderige leven der aartsvaders), ook van Jezus, van Paulus enz. Met teksten komen we er dus niet; daarmee moeten we trouwens altijd voorzichtig zijn. Teksten gelden vaak voor bepaalde personen en tijden. We moeten daarom te rade gaan met den organischen samenhang van Oud en Nieuw Testament. In den aanvang van de historie staat een Paradijs, waar overvloed was, en dezelfde Schrift stelt ons aan het einde van de historie andermaal een Paradijs vol heerlijkheid en overvloed voor oogen. Tusschen die twee paradijzen ligt de woestijn om der zonde wille, de woestijn, waarin een offer moet worden gebracht. Daarin bloeien echter ook bloemen, daar vloeien ook beken in. Na den zondeval ontving het menschdom ook de belofte Gods van levensverlenging en levensontplooiïng. Een geslacht van uitvinders en ontdekkers staat op en als de stad van Kaïn in weelde en overvloed ten onder gaat, dan maakt de oude wereld plaats voor eqk nieuwe, het algemeene genadeverbond, waar plaats is voor levensvreugde en levensgeneuchten. De z,evenkleurige regenboog na den zondvloed is het symbool er van. We zijn echter in de woestijn, waarin een offer moet worden gebracht. En als da Christus komt, dan komt hij om in de woestijn weer het Paradijs te brengen, de weelde en den overvloed in hun hoogsten vorm, doch in den offerweg, zooals de Heiland wel voortdurend in het teeken van het offer staat; alles is offer aan Hem. De gaven van het tegenwoordig leven zqn dus een belofte voor het toekomende, doch aan de voeten van Christus. Na het zingen van Gez. 50 vers 4 kwam spr. tot het tweede gedeelte van zijn lezing; enkele practische toepassingen uit ons Christelijk leven. Zijn eerste conclusie was, dat de Heilige Schrift en ook de belijdenis van het Christendom allerminst vijandig staan tegenover de weelde, die de vervulling is van een der diepste menschelijke behoeften. Spr. wees op de komende heerlijkheid, op de beloften van het toekomstige Paradijs, de stad der heerlijkheid. Wij zijn geschapen voor het Paradijs. Wel moet erkend en onder de aandacht worden gebracht, dat de oudste Christenen zeer eenvoudig en sober hebben geleefd en zich in.het algemeen van het weeldeleven hebben afgewend, doch daarvoor bestond een dubbele reden. De eene was, dat men meende, dat de wederkomst van Christus zeer nabij was en dat het er dus minder op aan kwam hoè hun stoffelijk leven hier op aarde was. De andere reden was, dat de oude wereld van de eerste Christenen was de wereld van het Romeinsche keizerrijk, waar de weelde totaal verzinnelijkt en verweekelijkt verslapt was. Toen het jonge Christendom in mik een wereld optrad, spreekt het vanzelf, dat het zich tegenover zulk een weelde en zulk een cultuur plaatste. Toen het echter een wereld-godsdienst werd heeft het beslag gelegd op de schatten van alle terreinen des levens. Het Protestantisme heeft de weelde weer uit de kerken gebannen, doch onze gereformeerde vaderen allerminst uit hun patricische woonhuizen. Alles was bij hen weelderig en sierlijk. Het Protestantisme kan ook niet anders, als het zich houdt aan Gods Woord. Ons leven kon zoo veel rijker zijn, er kon zooveel geprofiteerd worden van de schatten •van wetenschap en kunst en techniek, er konden zooveel meer bloemen zijn in ons huis, maar.... dit gaat, bij den Christen door het offer heen. Niet ten onrechte zegt het spreekhwoox4 dat het sterke beenen zijn, die de weelde kunnen dragen. Het is bij de rijken zoo vaak over-verzadiging en levensmoeheid. Het fatalisme heeft maar al te veel onze jonge menschen gegrepen en wat heeft men dan nog? En daarom: als het niet door den weg van het offer gaat, dan verzinkt men in het zedelijk bankroet. Alle dingen loslaten, eerst alles verliezen, dat is de eisch van den Christen. We moeten de kinderkamer in, om tot de wedergeboorte te komen; eerst alles loslaten, om alles weer terug te krijgen. In het leven van den Christen heeft het offer heiligende beteekenis. En daarom: dat offer moet telkens weer gebracht worden. Spr. kent rijke menschen, die één dag in de week hun kinderen droog brood geven, om hun soberheid te leeren. Vasten is ook wel een gereformeerd-protestantsche gewoonte geweest. Wij moeten verstaan, dat weelde geen verdienste is, maar louter genade. Ons Christelijk .werelddeel heeft lang in vettigheid geleefd, maar het was een weelde los van God. Toen is het oordeel Gods gekomen en de wereldverarming na den oorlog, waarmee we worden gegeeseld. Thans dreigt het wereldbankroet en worden soberheid en matigheid gepredikt. We vreezen echter, dat men die roepstem niet zal verstaan, doch de waarachtige Christen, die zijp Bijbel kent, weet, dat er zullen zijn zware tijden als waarin wij thans leven. De getrouwe belijders zullen des te meer luisteren naar de apostolische roepstem. Door de weelde los van God warden de zielen verdorven en dit loopt uit op het verderf. De 'weelde als thans in de groote wereldsteden wordt ons geschetst aan het einde van de Openbaring van Johannes .je weg naar het Paradijs gaat langs den offerweg, aan den voet van het Kruis. Na het zingen van Psalm 36 vers 3 eindigde spr. met dankzegging. --- Advertentie LIERSMA'S THEEDE KWALITEIT SINDS 1848 Firma J. BOERSMA Fzn., ()Mum. --- PARTICULIERE CORRESPONDENTIE. WONSERADEEL. Jaarverslag v. d. kring Wonseradeel der Prov. Friesche Vereeniging tot Exploitatie v. h. Friesch Volkssanatorium te Appelscha, uitgebracht i. d. ledenvergadering van Woensdag 15 Jan. 1930. In het jaar 1929 werden op rekening van de afd. Wonseradeel te Appelscha verpleegd drie patiënten, n.l. 1 uit Kimswerd, 1 uit Allingawier, 1 uit Wonserweereu. De resultaten van het verblijf te Appelscha kunnen zeer goed worden genoemd. Hoe begrijpelijk het is, toch blijft het jammer, dat er jaarlijks nog patiënten niet luisteren naar den raad van den geneesheer-directeur en te vroeg naar huis gaan. Aan verpleeggeld werd uitgegeven door de afdeeling 1 627.60, vermeerderd met f 876 over 't laatste kwartaal 1928. Het ledental werd in het afgeloopen jaar door propaganda met 138 vermeerderd. Hier zij tegelijk aan toegevoegd, dat in het afgeloopen jaar ook 75 leden moesten worden geschrapt wegens vertrek, overlijden, bedanken of weigeren van de kwitantie. Aan contributies werd geïnd een bedrag van f 1000.121 A. Het batig saldo is zoodoende dit jaar, ook ondanks de propaganda bijna f7OO lager dan het vorige jaar. Al is de toestand nog niet verontrustend (het saldo over '29 bedraagt f 959.84) toch is gedurige propaganda en hoogere contributie een dringende eisch, zal niet binnen afzienbaren tijd het bestuur Of met ledige handen staan voor den patiënt, die hulp noodig heeft, eif een nieuwe bazar noodzakelijk zijn. Een gezonde basis voor rustig doorwerken lijkt ons meer leden en hoogere contributies. Op deze plaats zij dank gebracht aan allen, die ons bij' de propaganda geholpen hebben, alsmede aan het comité voor de Oranjefeesten te Witmarsum, dat voor ons collecteerde. Als nieuwe bestuursleden traden in het afgeloopen jaar op ds. Th. van Munster, P. Noordmans en ds. J. Dikboom, Alweer dreigen wijzigingen. Met den wensch, dat er in Wonseradeel steeds personen gevonden mogen worden, die door persoonlijke actie op de bres willen staan voor het Friesch Volkssanatorium, en dat er steeds leden gewonnen mogen worden, die door een kleiner of grooter jaarlijksch ,financieel offer een stevig fundament willen vormen, waarop de afdeeling rust, zij dit jaarverslag gesloten. WITMARSUM, 15 Jan. De Bazar van de Vrijra. Jeugdclub had heden in de bewaarschool alhier plaats, en trok zoowel des middags als 's avonds een groote belangstelling. De beide lokalen waren propvol en het doel der Jeugdclub, haar financieele kas te versterken, is ten volle bereikt. Een aantal loten waren vooraf al verkocht en een 45 prijzen uitgeloofd. De overgebleven artikelen werden verkocht en brachten ook nog al iets op. Thee- en koffietafel, sjoelbak, grabbelton en schijfschieten gaven goede afleiding en hadden het druk. De vele handen, die hierin meegewerkt hebben, hadden een succesvollen arbeid verricht, en de jeugdclub kan haar afdeeling ,de huisvlijt" voortzetten. De operette „Reepelsteeltje" werd hier heden avond in het hotel Hofstra opgevoerd door een 25-tal kinderen onder leiding van mej. F. Kalverboer van Makkum. Costuums en decoratie waren met smaak gekozen en de operette werd vlug en vlot opgevoerd. Na de pauze volgden nog „Hantsje Maat," „Op 't ijs" en „Drie kleine kleurtertjes" met een paar zangnummers tot slot. Het bezoek was niet groot, maar die er waren, hebben een mooien avond gehad. De leidster werd bijgestaan door den heer P. en mej. T. Steensma, die zich in dezen zeer verdienstelijk hebben gemaakt. De leidster mej. Kalverboer had alle eer van haar werk. ,WINSUM, 15 Jan. Onze gymnastiekvereen„S. S. S." gaf j.l. Zondag en Dinsdag uitvoeringen, die beide welgeslaagd mogen heeten. Er stonden heel wat nummers op het programma met voldoende afwisseling. Sport, toneel en voordracht. De sportnummers werden onder leiding van den heer K. U. de Vries van Huizum correct uitgevoerd, en vielen dan ook zeer in den smaak; men kon merken, dat er flink studie was gemaakt; 't was ernst geweest met de beoefening en dat is voor een leider recht prettig. De jeugdige tooneelspelers en voordragers brachten het er ook zeer goed af en 't publiek was dan ook gul met bijvalsbetuigingen. Beide avonden was de zaal van Terpstra goed bezet, en werd er natuurlijk na afloop een vrolijk dansje gemaakt, voor velen zeker te kort. DRONRIJP, 13 Jan. Gisteravond gaf do Rederijkerskamer „Demosthenes" haar uitvoering bij Rinsma. Nadat de nieuwe voorzitter, de heer B. Smid, het talrijk publiek het welkom had toegeroepen, deelde hij mede, dat de kamer besloten had aan den afgetreden voorzitter, den heer M. A. Geuker, het eerelidmaatschap der kamer aan te bieden. In goed gekozen woorden betuigde het nieuwe eerelid welgemeenden dank voor deze onderscheiding, tevens de beste wensehen uitsprekende voor den verderen bloei der kamer. Daarna werd opgevoerd „De Zonderlinge Bruidegom," toneelspel in 3 bedrijven van Broedelet. Er werd uitstekend spel geleverd, de rollen zaten in goede handen. Om eenigszins een kijk te geven wat het eigenlijke doel en streven van de kamer is, werden nu inplaats van een nastukje eenige voordrachten door de werkende leden gegeven, die uitstekend in den smaak vielen. Het Dronrijrper orkest onder leiding van den heer Postma verleende haar medewerking. De verschillende muzieknummers werden zeer verdienstelijk gespeeld. Tot slot een gezellig bal en ieder keerde hoogst voldaan huiswaarts. Ook hier heeft de storm van Zondagnacht z'n sporen achtergelaten. Zoo zagen we, dat een huis op het Hoog een igroot aantal pannen miste, verschillende schoorsteenborden moesten het ontgelden en hier en daar werd een hek gedeeltelijk vernield. Ook het bovengrondsch net van het G.E.B. had het zwaar te verduren. Verschillende palen moesten versterkt en vastgebonden worden. Gelukkig dat het geheele net binnenkort ondergronds komt, moodat de storingen dan wel tot het .erleden zullen behooren. Welke kracht de wind Zaterdagmorgen had, blijkt wel hieruit, dat de heer F., die van het aardappelfabriek naar het dorp ging, met fiets en al van het hooge bruggetje in de Buurstervaart waaide. Gelukkig is het water daar niet diep, zoodat F. spoedig weer op het droge was. 15 Jan. De afd. Dronrijp van de Ned. Vereen. hield Dinsdagavond een gezellige huishoudelijke vergadering in het Dorpshuis. Na opening door den voorzitter kreeg de heer Braaksma van Leeuwarden het woord, die was overgekomen voor de huldiging van 9 leden, die 25 jaar lid waren geweest van de N.V. Hun werd een diploma en een insigne overhandigd. Daarna werden gehouden: voordrachten, muziek, zang en dans. De zeer verschillende nummers werden keurig naar voren gebracht en een daverend applaus viel den acteurs en actrices ten deel. De feestcommissie heeft eer van haar werk gehad, en allen zullen zeker met genoegen terugdenken aan dezen gezelligen avond. MENALDUMAIDEEL, 15 Jan. Uit het verslag van den keuringsdienst van vee en vleesch dezer gemeente over het 4e kwartaal 1929, blijkt, dat aangiften voor vee- en vleeschkeuring zijp gedaan voor 181 runderen, 1 nuchter kalf, 189 varkens en 17 schapen; voor keuring van in nood gedoode dieren voor 5 runderen en 3 schapen en voor keuring van gestorven dieren voor 2 paarden, 7 runderen, 2 graskalveren, 7 nuchtere kalveren, 8 varkens en 27 schapen. Het vleesch van 3 runderen en 11 schapen 'werd bruikbaar gemaakt voor voedsel doof verkoop in 't klein onder toezicht en door sterilisatie van 2 runderen. Bacteriologisch vleeschonderzoek werd verricht bij 2 runderen. Afgekeurd werden 8 runderen, 5 graskalveren, 2 nuchteren kalveren, 1 paard, 5 varkens en 17 schapen. Echinococcose werd geconstateerd bij 2 schapen en tuberculose bij 24 runderen en 8 varkens, terwijl 3 gevallen van open tuberculose werden waargenomen. BERLIKUM, 15 Jan. Door den heer J. Knik is voor f 5000 ondershands aangekocht de heerenhuizinge met grooten tuin, staande aan de hoofdstad alhier, thans in eigen gebruik bij de wed. L. D. Braaksma. Een opmerkelijk verschijnsel is hel hoeveel boomgaarden alhier in de laatste jaren sneuvelden, eenerzijds voor woningbouw, anderzijds omdat het bedrijf niet meer loonend is. De roode besen brengen in den regel het plukgeld niet op en de ooftboomen leveren ook niet meer voldoende op. Gaat dit zoo door, dan is onze plaats met verloop van enkele jaren geheel beroofd van zijn natuurschoon. Vooral in het voorjaar leverden de vele boomgaarden vaak een prachtigen aanblik. Thans begint het op verschillende plaatsen erg kaal te worden. 15 Jan. Gisteravond hield de afd. Berlikum Ned. ,Ver. tot afsch. van Alcoholh Dranken haar jaarvergadering. 't Zangkoor „Excelsior" zong een viertal nummers, welke zeer in den smaak vielen. De voorzitter wees in zijn openingswoord op hetgeen in de groote N. V. en daar buiten voorviel en op de afd. in 't bijzonder. Medegedeeld werd, dat de afd. 90 leden telt. De beide aftr. bestuursleden, de beer P. Smeding, voorz., en mej. G. v. Dijk bestuurslid, werden beiden herkozen. De inkomsten waren 1214.47, de uitgaven 1178.02, een saldo van 136.72, mede door vrijwillige bijdragen der leden, groot 130. Van de 400 blauwe bloempjes werden 896 stuks verkocht, eveneens 70 „Goede Raadgevers." Verder werd de a.s. tooneelavond besproken op 19 Jan. a.s. Met den wenseh, dat deze moge slagen, en een kort opwekkingswoord, sloot de voorzitter de gezellige vergadering. Drie leden gaven ieder nog een voordracht ten beste, welke met dankbaar applaus werden beloond. BEETGUM, 16 Jan. Aanstaande Zaterdag 18 Jan. hoopt het fanfarecorps „Harmonie" te Beetgum e.a. een muzikalen rondgang te houden en daarbij gelden bijeen te zamelen om bij te kunnen dragen tot de uitbreiding van het Diaconessenhuis te Leeuwarden. Een commissie, bestaande uit de heeren 11. G. Dijkstra, P. v. d. Schaaf, J. K. Bruinsma en G. de Jong Jz., beveelt per circulaire deze collecte ten zeerste bij alle ingezetenen aan. •ENGELUM, 15 Jan. Ons dorp is heden voor een groote raerip gespaard gebleven. Doordat een bij de kachel geplaatst bed ten huize van bakker Prins vlam vatte, ontstond er in de woonkamer een begin van brand, terwijl niemand in de kamer was. Toen een buurvrouw op de uitslaande rook opmerkzaam maakte, kon nog tijdig worden ingegrepen, anders was, gezien de krachtige wind, de heele dichtbewoonde buurt in vlammen opgegaan. DEINUM, 15 Jan. Heden vergaderde de ,Begrafenisvereeniging „de Eendracht" in „Ons Huis." Aanwezig waren 42 van de 155 leden. De kas sloot met een batig saldo van 1301.74. Tot bestuursleden werden gekozen de heeren J. Algera en I. Kuperus. Besloten werd tot aanschaffing van een z.g. Sanders Begraaftoestel, waarvoor 1200 werd uitgelrokken. 14 Jan. De konijnenfokker J. Adelna alhier wist op de konijnententoonstelling te Assen beslag te leggen op 2 eerste 2 eereprijzen. MINNERTSGA. De afdeelingen alhier van de Chr. en Moderne Landarbeidersbonden hebben aan al de landbouw-werkgevers een circulaire toegezonden, waarin wordt voorgesteld een tariefregeling te heffen voor aangenomen werk Voor de diverse werkzaamheden in het wieden, rooien ene. van aardappelen wordt een minimumloon gevraagd van f 55 per pondemaat voor Bergers en daarmede gelijk te stellen soorten, andere soorten 0 á 10 gulden meer, voor het bietenwerk f 6 per 1000 KG. met een gegarandeerde opbrengst , van 12.000 KG. per pondemaat. 15 Jan. De Ring Frieslands Noord-Westhoek van het Ned. Jongelingsverbond hield alhier een reciteerwedstrijd onder haar leden, in het lokaal der Ned. Herv. kerk alhier. Het geheel stond onder leiding van den heer A. ißergsma, terwijl ons plaatselijk Chr. Strijkorkest, onder directie van den heer P. Faber, welwillende medewerking Verleende. De , jury voor den wedstrijd was gevormd uit de heeren T. de Jong van Minnertsga, A. Groen ' van Vrouwenparochie, P. v. d. Heiden van Berlikum en B. Tuinhof van Minnertsga. Na een kort welkomswoord door den leider werd het programma, afgewisseld door muziek, vlot afgewerkt. De uitslag is als volgt; U. A. Groenewoud van Vrouwenparochie met „Droeve tijden (ernst) 87 p., le prijs; J. Braaksma van O.B.Zijl met „Hol baes Piepe oan 't wiif rekke" (luim) 83 pt.; J. P. Zuidema van Minnertsga met „Hamen Baal" (ernst) 76 pt.-' J. Smidts van Minnertsga met „Dy't de bal keatst (luim) 87 pt., le prijs; S. B. Bierma van Minnertsga met „Van holle blokjes" (ernst) 834 pt.; J. Kramer van Berlikum met „Weerzien" (luim) 8534 pt., 2e prijs; J. Boe Jr. van Minnertsga met „11-wet moatte ûs jongens wirde" (ernst) 73 pt.; G. Runia van Berlikum met „De Huzaer' (ernst) 76 pt.; Sj. Wiersma van 0.13,Zij1 met „Hoe Piet Kool in den trein zat" (luim) 79 pt.; S. de Jong van Berlikum met „De oude zwervers" (ernst) 86 pt., 3e prijs; D. W. Steenstra van Berlikum met „Hvv-er is memke?" (ernst) :;1/2 pt., 2e prijs; E. Frieswijk van Minnertsga met „Abdekade" (ernst) 8534 pt., 4e prijs; J. de Haan van Berlikum met „Goede Freed" (ernst) 72 punten. – SEXBIERUM, 11 Jan. Voor de dorpen Sexblerum en Pietersbierum had zich een commissie gevormd voor den verkoop van weldadigheidspostzegels enz., voor het misdeelde kind, bestaande uit de hoeren W. Elgersina, voorz., J. D. van der Mei, K. Huizinga en W. H. van Calsbeek, penn. Daartoe door de commissie aangezocht, verklaarde vele jongedames zich gaarne bereid, om zich met den verkoop te belasten. Dank zij deze hulp, kon door de commissie afgedragen worden f 137.75. Verkocht werden: 780 postzegels á 10 cent, 940 á 3 cent, 75 pakjes prentbriefkaarten á 35 cent en 50 briefkaarten 'a 8 cent. Tevens werden nog enkele losse giften ontvangen. Hartelijk dank aan de koopers(sters) en verkoopsters voor hun steun en hulp. Een volgenden keer rekent de commissie weder op U. Ook hier maken veel kleintjes één groote, en het doel is het alleszins waard. TZUM MARUM, 14 Jan. De geitenfokvereeniging „Tzummarum en Omstreken" hield gisteravond haar jaarlijksche vergadering, welke matig was bezocht. Uit het jaarverslag van den secretaris blijkt, dat het ledental der vereeniging in dalende lijp is. Thans 57 leden. De ontvangsten met het batig saldo van het vorige jaar bedroegen f 13445. •De uitgaven f 119.71, wodat de kas sluit met een voordeelig saldo van f 14.74. Als bestuursleden waren aftredende de heeren J. de Beer en H. Jorna. Beiden werden herkozen. Getracht zal worden den bok dit jaar te verruilen. --- VAN MENSCHEN EN DINGEN. CDXXI (Nadruk verboden.) LEVENSSLOT. Toen je klein was, weet je wel, Jongen met je brave oogen, Met je kinderlijke logen, Je oneerlijkheid bij 't spel, Schrok je altijd van je vader, Moest je vaak naar bed van vader, Hield je niet meer van je vader! Die doorzag je kinderstreken En je toekomst ook misschien; 't Is maar al te waar gebleken, Wat hij huiv'rend heeft gezien. Later deed je vaak brutaal, Toen je ouder werd en sterker, Jij, de luie, laksche werker Met je waardeloos verhaal. Jij was 't middelpunt van alles, Jij had steeds gelijk in alles, Jij kon snoeven.... jij kon alles! Tot je rustig en geslepen, 0, je vond het doodgewoon, Op een dag je had vergrepen Aan het geld van je patroon. De politie nam je mee Naar de cel van angst en schande, Met haar koude, witte wande', Waar je onverschillig dee. Jij, de onverschrokken branie, Jij, de opgeschroefde branie, Jij, de sluwe, sloome branie, Die toch bang was voor je dagen. Voor hetgeen, dat komen ging, Die zichzelf niet aan wou klagen Als een schuldig sterveling. Als jij eenmaal ouder wordt Zul je, jongen, nooit meer deugen, Moeder zal de tijd nog heugen, Dat je vastgreep aan haar schort! Dat je 't eerst steeds riep om moeder. Dat je bang was zonder moeder Dat je 's avonds bad voor moeder. Zeg, wat is er van gebleven In haar neergebukt bestaan? Jij, o jongen, en het leven Hebben haar zoo'n pijn gedaan! Januari 1930. KROES. --- Advertentie Verzorg uw Handen met Purol. --- De geschiedenis der Martini of Groote Kerk te Franeker. XXII Vergadering der Wederdoopers te Tzum en hun verovering van het Cisterciënser klooster Bloemkamp bij Hartwerd. Een bloedig treffen in een Friesch klooster. Fanatisme in Friesche Wederdoopersche schrifturen. Dat de waakzaamheid der regeering dringend geboden was, bleek uit het oproer in Maart en April van het jaar 1535, dat door de Wederdoopers in de omstreken van Franeker werd aangericht. Het was op Paasch-Maandag 29 Maart van genoemd jaar, dat deze lieden onder leiding van den inderdaad beruchten Jan van Geelen, later te Amsterdam gedood, in het dorp Tzum een samenkomst hadden belegd, waarvan de regeering^ te laat OP de hoogte werd gebracht. Diep in het geheim zond de Friesche stadhouder George Schenck van Tautenburgh een bende van 200 krijgsknechten op Tzum af, om de oproerlingen in één maal gevangen te nemen. Doch de ruim 300 man sterke Wederdoopers verweerden zich uit alle nia,gbl en doordat zij voldoende van wapenen voorzien waren, gelukte het hun zelfs de regeeringstroepen terug te drijven en ze met groot verlies op de vlucht te jagen. Hierin de hand der Voorzienigheid ziende, werden ze door een soort religieuze vervoering aangegrepen, hieven de vergadering op en trokken in de richting van Bolsward, om zich daar blijvend te vestigen. Daar zou het nieuwe Godsrijk gesticht worden! Uit alle dorpen rondom Franeker en lange den weg van Tzum naar Bolsward sloten zich andere Wederdoopers bij den ongeordenden troep van mannen, vrouwen en kinderen aan. In dolle geestdrift, met gloeiend fanatisme bezield en door een woesten haat aangegrepen, verklaarden de hoofden zich tot godsgezanten, die ook in Friesland het nieuwe Godsrijk zouden, neen mnesten stichten, gelijk hun] geestverwant, de Haarlemsche bakker ; Jan. Matthijsz zulks het jaar daarvoor te Haarlem had willen doen, die echter sneuvelde en in den Leidschen•kleermaker Jan Beukelsz zijn opvolger vond voor het gewaande koningschap van Sion en der geheele aarde! Via Wommels en Waaxens kwamen zij over den Slachte- of Slaperdijk in den nacht van 30 Maart voor de muren van het sterke Oldeklooster, een der oudste abdijen der Friesche Cisterciënser regulieren, Noordoost van het dorpje Hartwerd aan de Oude-Klooster-Vaart ; gelegen. Hier troonde de Satan, wiens knechten volgens het gevoelen der Wederdoopers de vreedzame monniken waren! Doordat het klooster niet verdedigd was en zelfs geen wachten bij de buitenpoorten had uitstaan, viel het den oproermakers gemakkelijk met hun legertros van vrouwen en kinderen er binnen te dringen en alles te vernielen, te vertrappen of in de buitengracht te werpen, wat hun in handen kwam. „De beelden werden omvergerukt en stuk geslagen, de H. Hostie werd op den grond gesmakt en vertreden onder den uitroep: „Ziedaar den God der goddeloozen," vertelt Prof. Reitsma er van in zijn ,Honderd Jaren." De paters werden met 'den abt Hendrik van Doetinchem nog twee dagen in het convent gevangen gehouden, om het aan te zien, hoe schendig en fanatiek de overrompelaars de bezittingen des kloosters aantasten en verder om lastig te worden gevallen met een gewelddadige bekeering door de leiders der bende. Toen zij VB. n de leer der Wederdoopers niets wilden veben, werden ze vrijgelaten met de 11,•127b bepaald vriendelijke ontboezeming: blijayeet nae de Godeloosen, omdat ghy niet kornetn„ en wilt, opdat ghy met haer om , gelijk Schotanus in zijn kroniek meedeelt Na+ k net de stadhouder Schenck de ned„,.; zorgd, nltag, zijn troepen te Tzum belerij het aanwassend ellgewroken en trachtte in al-Daartoe stel e oproer te stuiten. hoofd van ede he 1.) zich persoonlijk aan 't weerbar-n vierde deel der Leeuwardere burgers en nam daarmee zijn weg van naar Oudekloniteuwarden over Franeker s er, waar hij aankwam op denzelfden dag, zijnen door de Wteen abt Hendrik en de ..ederdoopers waren vrijgelaten. De abd zijn mannen om2inwelrd door Schenck en ge d en opgeëischt met belofte van pardon en vregeleide aan de oProerlingen, als en en hun vesting dadelijk overgaven en geen verderen tegenstand boden. Doch de belegerden vertrouwden op God en de sterkte des kloosters, Wilden geen pardon aanvaarden en verdedigden zi niet groote en gedurende acht dagen net nu dapperheid en beleid. Schenck het klooster wel bestormen tot vier maal toe en zijn geschut op de sterke westelijke muren losbranden, doch daarmee was de tegenstand der belegerden zoo maar niet gebroken en zelfs leek het er veel op, dat de stadhouder altijd voor de poorten zou blijven. Zijn pogingen werden zelfs met hoongelach, tartende spotternij en uitdagende jubelkreten van de zijde der belegerden begroet, waardoor de gramschap en verbittering des stadhouders niet weinig toenamen. Eindelijk kwam er een redder in den nood, een geestelijke, die voorheen in de legers van den keizer had gediend en die met den uitwendigen toestand des kloosters bijzonder goed op de hoogte was. Hij adviseerde den stadhouder, zijn geschut naar de Noorzijde der kloosterkerk te verplaatsen, wetende dat daar de muren het zwakst waren en er het spoedigst een bres zou kunnen worden geschoten. Dit gebeurde dan ook reeds na een kortstondige beschieting en toen daarna een verwoede bestorming volgde, was het lot der belegerden beslist. Zij konden de belegeraads in de bres niet meer keeren, die op hun beurt allen over de kling joegen, die hun den doortocht beletten. In het kapittelhuis der monniken was de strijd het hevigst, waar beide partijen elkander op leven en dood bevochten. Toen de tegenstand nutteloos bleek, vluchtten de overgebleven Wederdoopers, waaronder ook de aanvoerder Jan van Geelen, het klooster uit, doch nog tweehonderd zijner aanhangers hielden zich angstvallig in de ruime kelders van het klooster schuil, waar ze spoedig gegrepen en gekneveld werden. Den 7 April had de Stadhouder Oudeklooster weder veroverd en het daarna gehouden bloedig strafgericht vormt een der somberste bladzijden in Frieslands geschiedenis. Aan den westkant van het klooster liet de stadhouder een galg oprichten, waar in denzelfden nacht der verovering nog 24 gevangenen werden opgehangen, terwijl de dood door onthoofding en verdrinking vele andere slachtoffers maakte. Ruim 130 mannen en vrouwen werden naar Leeuwarden gevoerd om daar 45f hun ketterij af te zweren 05f te worden terechtgesteld. Het Hempensermeer op de grens der grietenij Leeuwarderadeel diende om er de gevonniste vrouwen in te verdrinken, gelijk later het Haarlemmermeer aan de Spanjaarden een geschikte gelegenheid booti, om er hun woede te koelen aan de weerboze Haarlemmers na het bekende beleg van 1573. Het Crimineel Sententieboek van het Friesche Hof vermeldt zoo tal van doodvonnissen, ten uitvoer gelegd tusschen 10 en 19 April 1535, alle wegens het oproer te Oudeklooster en de „hardoperie." En door deze beroerten bleven ook in 't vervolg de meest zachtzinnige en vreedzame tegenstanders van de Oude Kerk in Friesland als „verdoemste ende vertwijffelste" Wederdoopers aangezien, ofschoon ze met deze secte ook niets hadden te maken! _ Hoewel niet deze terechtstellingen de furie des oproers bedwongen was, gaf de Stadhouder niettemin eenige weken later nog een placcaat uit, dat niemand voor de Wederdoopers gratie behoefde te vragen, omdat ze toch te vuur en te zwaard zouden worden uitgeroeid, terwijl elke aanbrenger tot zijn aandeel een derde der geconfisqueerde goederen of de waarde van dien zou ontvangen. Al deze maatregelen noodzaakten de Wederdoopers wel, om Friesland te verlaten, maar met het verplaatsen van hun operatieterrein was het gevg'ar hunner dweeperij nog niet geweken, waarvan Munster, Amsterdam en Leiden in die dagen sprekende getuigen zijn. Ook hun schriftelijke getuigenissen bewijzen een geëxalteerden geest en eigendunkelijke Bijbelinterpretatie, waarvan we een curieus voorbeeld aantroffen onder de handschriften in de Provinciale Bibliotheek van Friesland. Het desbetreffend stuk is een brief van een Wederdooper, hoogstwaarschijnlijk nog in het Oudeklooster geschreven in de dagen der belegering en gericht aan den Groot-Inquisiteur te 's Gravenhage. Een klein gedeelte er van wenschen we hier te laten afdrukken. Dit schrijven teekent den gevaarlijken dweeper, overbelast met Schriftuurlijke bewijsplaatsen, die hij niet verwerken kon, waarin de onheiligen, goddeloozen, belialskinderen en het duivelsgebroed waaronder alle niet-Wederdoopers en speciaal de Katholieken vielen met de verschrikkelijkste straffen en helleplagen worden bedreigd met de noodige exclamaties: wee, voorwaar en ach! ter inleiding. Ziehier een staaltje van des schrijvers vermaningen tot bekeering, (want de geheele brief vult wel een 2 á 3 tal artikelen van ons formaat), waar hij schrijft: "want eenen grooten moort zal sijn over allen, die de waerheyt vervolgt hebben, want die dach compt en die stercke sal gepijnicht wordden en alle ongeloovige sal sterven, want die Heere brengt alle verderf fcheit over alle godlosicheyt: sweert, doot ende honger etc..... ; slet gy nyet dattet die eracht Goidts is: nu wel an, die Heere heeft ons al te veel eracht gegeven, dat u macht daer toe nyet helpen en mach, want tegens den Heere en is geene raet: hoe syt ghy mit sulcker uytsinniger blintheit geslagen, gelyck die gheene, die de Rechtveerdige verworgen (2 Petri 2e), gelyck die Egiptenaere (Exodi int VIIIe), dat ghy dat puyre woort Goidts alsoo vervolght en levert dat onschuldich bloet en doot den rechtveerdigen. Och wat een swaren straffe staet haer boven haer hooft in den Haghe, die eenen alsodanigen stadt is, welcke daer in den bloede gebouwd is. Nu wel aen, die Here, die een wreker alder boosheyt is, die sal haer dat wel betaelen en dubbelt op haren hooft vergelden." De historie 's lands heeft intusschen geleerd, dat de Wederdoopers in staat waren aan dergelijke bedreigingen kracht bij te zetten door bloedige daden en onbehoorlijke bedrijven, inzonderheid in de jaren 1534 en '35. Een volgend artikel zal ons weer binnen het raam der kerkelijke toestanden te Franeker terugbrengen. A. H. (Wordt vervolgd). --- Advertentie B /Dubbel is het genot met T. ((Wybert-tabletten.de keel VjJJ is tegen ontsteking be-Y' veiligd, de adem zuiver) > T&ês# ---