van de courenwachter TRYGVE LIE. Tot de Meest bekende mannen van onze tijd behoort deze secr.-generaal van de U.N.O. Dat een Noor werd geroepen tot dit hoge ambt, is beschouwd als een hoge eer voor het kleine volk, dat in de oorlog veel geleden, maar ook gestreden heeft. Maar Trygve Lie zou deze hoogste positie in de organisatie der veren, volkeren niet hebben gekregen, als hij geen man was van bijzondere kwaliteiten. Hij is een self-made man. Zonder veel hulp heeft hij zichzelf gevormd met een helder verstand, praktische zin en een ijzeren wil. Hij was timmerman van beroep en ging in 1902 naar Amerika, om daar zijn geluk te zoeken voor het gezin, dat hij achterliet. Hij werkte op het land, leerde met vreemdelingen omgaan en hun taal spreken en zo werd de internationale geest in hem versterkt. In het kosthuis, dat zijn moeder eens hield, leerde hij reeds als jongeling met Pinnen, Russen, Zweden, Polen en Duitsers omgaan. In zijn vaderland teruggekeerd, werd hij een der socialistische leiders in Noorwegen, meer practicus dan theoreticus. Hij trachtte Marx en Engels te lezen, maar verklaarde eens, daarin niet ver te zijn gekomen. Hij luisterde in het kosthuis zijner moeder naar de gesprekken over de Japans-Russische oorlog, over de Russische revolutie in 1905, over de scheiding van Noorwegen en Zweden, over de broederschap der arbeiders van alle landen, over het belang van plaatselijke politiek, waarvoor hij als jongeling al grote belangstelling had. Nog jong werd hij minister van Justitie en waarschuwde eens bij een staking de organisatie: Gij moet u rustig houden; anders zal ik politie moeten sturen! Als afgevaardigde der Arbeiderspartij bezocht hij ook Lenin en sprak met hem over de toekomst van Noorwegen. Na de inval der Duitsers ging hij met de regering en de koning naar Engeland. Hij bleef een doodeenvoudig man, wilde nooit een stijve boord dragen en had het land aan bureaucratisch gedoe. Op zijn huis in New York staat een windvaan; hij noemde die eens een ellendig symbool voor een politicus en dacht er zelfs over het ding weg te nemen. Hij is kerngezond en ook na een inspannende dag slaapt hij onmiddellijk in met de gedachte: Ik deed, wat ik kon, en kan nu wel gaan slapen! Hij is het hoofd van een secretariaat met bijna 3000 mannen en vrouwen uit alle naties. Hij verstaat de kunst met ieder om te gaan en zei eens tegen een Chinese diplomaat: Het is toe-Vállig, dat ik geen Oosterling ben. Hoe hij denkt over de U.N.0.? Dat Keulen niet in één dag is gebouwd! J. A. Br. t --- INDRUKKEN` UIT DE U. S. A. Nu was het zo ver, dat het interview kon beginnen, maar toch bleven papier en potlood nog geruime tijd ongebruikt, want Marguerite Couperus zit zo stampvol herinneringen, dat het haar, althans in het begin, niet mogelijk was om zich tot een gewoon antwoord te bepalen. Nadat wij zo geheel Europa in vogelvlucht waren doorgereisd, kwamen we tenslotte op haar laatste ervaring, de reis naar Amerika. „Het is een heerlijke reis geweest per vliegtuig van de K.L.M. Er was iets op de Oceaan, een depressie of zo iets en toen moesten we via IJsland. Zodoende ben ik ook nog in Reikjavik geweest, maar ik ben toch goed en wel in Amerika aangekomen." „Ging u dadelijk door naar Michigan?" „Neen, ik ben eerst een week in New York geweest, voor ik daarheen ging." Het is een onvoorzichtige vraag geweest, want nu komen de schone herinneringen aan deze wereldstad weer boven. Maar ten slotte komen we dan toch in Holland aan. „Ik had 22 geschenken vanuit Nederland meegekregen voor het „Museum of the Netherland," o.a. een geschenk van de vakschool te Franeker. Ik kan u direct wel zeggen, dat men daar in Amerika deze geschenken bijzonder op prijs heeft gesteld. Ik heb ze overhandigd met een rede in de MaCatawa Beach Club te Holland aan een officiële lunch, waar het Gemeentebestuur aanzat, de senaat van het Hope College, de afstammelingen van de stichter van de stad, Ds. Van Raalte, terwijl onze ambassadeur Dr. P. van Kleffens vertegenwoordigd was door Zijne Excellentie Jhr. Mr. Reuchlin. Co, dat Holland is zo'n mooie stad en het doet je zo eigen aan, al die Nederlandse namen, die je daar hoort en vooral ook leest op deuren en winkels. En dan de Friese cultuur, maar, zegt zij: „Vooral door het werk van Professor Fridsma. Wat die man daar niet doet voor 't Fries, is niet te beschrijven." Dat schijnt een buitengewoon sterke indruk op haar gemaakt te hebben, want steeds komt ze daarop terug. Professor Fridsma en nog eens Professor Fridsma. „Er zijn daar ook twee Friese verenigingen. Een Chr. Prysk Selskip, waar dan professor Fridsma de bezielende man van is en dan een neutraal Frysk Selskip, waar Nammen Nammersma van Franeker de hardwerkende secretaris van is. En dan zijn we weer ineens tussen de Franekers. Auke Terpstra is voorzitter van de vereniging „Utspanning troch Ynspanning" in Paterson, New Yersey, waar zij ook gelogeerd heeft en dan waren er nog een Thys en Jantsje, waarvan zij vergeten heeft mij de familienamen te noemen. „O ja, dan heb ik ook nog gelogeerd op een grote boerderij daar in de buurt (Paterson), daar woonde een boer van Dongjum." De Friese namen komen los. Te Hawarden, waarbij zij onmiddellijk dacht aan Leeuwarden, werd zij van de trein gehaald met de auto van Joe Steensma, terwijl zij van daar met de auto van Andries Vogel van Beetgumermolen, naar Oranje-City was gebracht. „Die Andries Vogel heeft daar nu een grote verffabriek. Hij zou genoeg verf kunnen le- veren om geheel Friesland weer netjes in de verf te zetten. Overigens is dat Oranjecity voor 90 pct. Fries. De mensen spreken er ook nog Fries, ook op straat. 't Derde geslacht is in de regel ver-amerikaanst, hoewel de ouders nog Fries tegen hen spreken. 0 ja, ik ben daar gast geweest van Ds. Dijkstra. Krasse oude baas van 80 jaar. Hij preekt nog geregeld in het Fries. Hier ben ik ook driemaal in oud-Fries costuum opgetreden. U had ze moeten zien als ik zong „Oan 'e kant fan de sulveren mar," of „Breidzjen." Eigenlijk zijn al die oudere mensen wat „homesick," en natuurlijk idealiseren zij hun jeugd en 't land van hun jeugd." „Ik ken uw werk," zeg ik, „en ook de manier, waarop u het naar voren weet te brengen, dat ik kan me levendig voorstellen, dat u daar een uitbundig succes heeft gehad." „Inderdaad," geeft zij grif toe, „had ik een geweldig succes. Het was dikwijls aandoenlijk, die mensen te zien schreien van ontroering. Maar het was zwaar werk, want ik moest optreden bij een hitte van 100 graden. Toch deed ik het met plezier en ik heb het kunnen volhouden. 't Viel anders niet mee, steeds weer opnieuw te moeten repeteren met een andere pianiste. Toch heb ik nog tijd en gelegenheid kunnen vinden om voor de radio op te treden, o.a. voor de Wereldomroep." •,,Wat dunkt u van het leven daar?" vraag ik, want wel heeft ze zo voor en na daar wel iets van gezegd, maar ik wil het toch graag wat concreter geformuleerd zien. „Het leven is er druk en duur. Het gehele gezin werkt. Men werkt hard om veel te verdienen, maar geeft het ook gemakkelijk weer uit. Over het algemeen leven de mensen er veel gemakkelijker dan hier. Wel zijn ze hard. Reken niet op een ander. Een gevleugeld woord daar is: „Help yourself," en ze handelen er naar. Dat neemt niet weg, dat ze reuze kameraadschappelijk zijn en uiterst gastvrij, maar maak er geen misbruik van. De kost is enorm goed, dat kunnen we ons hier gewoon niet voorstellen. Wel wordt er ontzaggelijk veel uit blik gegeten, wat natuurlijk voor de huisvrouw grote voordelen heeft. ledereen heeft er 'n ijskast, waar je alles maar in kunt deponeren. Boodschappen worden niet aan huis bezorgd, je moet ze halen. Dat boodschappen doen moet je eerst ook even aan wennen. De vrouwen gaan met een wagentje zo'n groot warenhuis in, laden het vol en aan de uitgang gaan ze de boel betalen. Zo iets zou hier eenvoudig ondenkbaar zijn. Er is heel gemakkelijk misbruik van te maken, maar niemand doet het. Wat mij direct, toen ik in New York was, al opviel, was, dat de heren „sa rei wiene mei har rokersark." Bij alle bushalten en bij alle Underground stations zag je grote hoeveelheden sigaretten en sigaren liggen, die de mannen gewoonweg weggesmeten hadden, omdat de bus er aan kwam, waarin ze niet mochten roken of omdat ze het station binnen gingen, waar roken ook niet geoorloofd was. Gek gezicht is dat voor ons. Net hebben ze een heerlijk geurende sigaar aangestoken, of daar komt de bus..., en, weg sigaar. Neen, dan zijn wij er al zuiniger mee. Met sigaretten gaat het natuurlijk net eender. Aansteken.... weggooien!" „Wat een land moet dat zijn," denk ik, en zie in mijn gedachten de zorgvuldig bewaarde sigaretten-eindjes.... „Wat een land, wat een land.... en toch die Friezen daar en die Hollanders hebben allen in meerdere of mindere mate „a touch of the homesickness." H. F. F. --- kerstvaria KERSTKAARTEN-PRAATJE. Natuurlijk zullen ook dit jaar vele mooie kerstkaarten worden verzonden, waarmee men vrienden en kennissen vrolijke kerstdagen toewenst. Wist u, dat de kerstkaart dateert van 1842? Een zestienjarige Engelse jongen, Elger geheten, was als artist aan een drukkerij verbonden. In een vrij ogenblik, toen hij niets anders had te doen, schetste hij een aantal kerst-toneeltjes: een danspartij, een vrolijke groep schaatsenrijders en een kerstdiner enz. Hij vatte deze schetsjes in een rand van witte kant en liet onderaan ruimte over, om een handtekening te plaatsen. De drukker zag in de mooie schetsjes een winstobject. Hij liet de ontwerpen op koper etsen en er een groot aantal exemplaren van afdrukken. Het succes was enorm en de kerstkaart had als zoveelste kerstattribuut z'n intrede gedaan. „KERST-CARNAVAL." In Engeland was het in vroegere tijden de gewoonte, dat gedurende 12 dagen na de kerstdagen het feestvieren werd voortgezet. De koning benoemde voor de gelegenheid zijn Lord of Misrule (Lord van het Wanbestuur), die het oppertoezicht en de leiding over de feestlijkheden had. Een ieder, hoe hoog ook in aanzien, moest zijn aanwijzingen opvolgen. Voor een prachtig en fantastisch costuum van deze nar werden vaak grote sommen besteed. En de belastingbetalers hebben er nooit tegen geprotesteerd. MEXICAANS KERSTFEEST. Ifi Mexico wordt het Kerstfeest heel anders gevierd dan te onzent. Familieleden, kennissen en vrienden komen elkaar op Kerstavond begroeten. Geschenken worden daarbij niet gegeven, want de traditie van kerstmannetje en kerstboom bestaat daar niet. Hoewel de Mexicaan de Kerstdagen rustig thuis doorbrengt, heerst er in de intieme familiekring toch een vrolijke, feestelijke sfeer, speciaal onder de kinderen. Meestal wordt op een der kerstavonden midden in het woonvertrek een bont gedecoreerde, aarden pot opgehangen, die met vruchten, noten en kandij is gevuld. Geblindoekte kinderen trachten de pot met een dikke stok stuk te slaan. Als dan de inhoud over de vloer rolt, wordt het een vrolijke grabbelpartij. • KERSTFEEST IN POLEN EN SPANJE. In Polen en Spanje zijn het volgens het volksgeloof de Drie Wijzen, die geschenken brengen. Volgens het Spaanse volksverhaal gaan de Drie Wijzen ieder jaar naar Bethlehem, om het Christuskind te eren. Als zij door Spanje trekken, laten zij giften van suikergoed en speelgoed achter voor alle goede kinderen. KOM BINNEN VREEMDELING! De lerse gewoonte, om met Kerstavond een licht voor het venster te plaatsen, heeft zijn oorsprong in het verhaal van Jozef en Maria, voor wie geen plaats was in de herberg. De lichtstraal symboliseert een welkom aan de zwervers, die niet in staat zijn voor de nacht onderdak te vinden. --- Een kunstenares van groot farmaat maguesite vouperus Ook Friesland heeft zijn grootheden. Daar is de beroemde zangeres Marguerite Couperus. In bijna alle landen van Europa is zij reeds opgetreden en heeft zij haar lauweren geoogst. Nu is Marguerite ook naar de Nieuwe Wereld geweest en heeft ook daar vele successen geboekt. Ze heeft 'daar gezongen in verscheidene Staten, maar ook vooral in Holland, Michigan, ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan dier stad. Ze heeft in Amerika gezongen in verschillende talen, maar in het Amerikaanse Holland zong ze speciaal in het Nederlands en 't Fries. Natuurlijk ook in het Fries, want Marguerite Couperus is geboren en getogen te Marguerite Couperus is geboren en getogen te Franeker. Ze is Friezin en ze komt er voor uit. Dat bemerkte ik al dadelijk, toen ik in de hall van haar kostelijk ingericht huis te Haarlem stond. Het eerste waar mijn oog op viel was een wandbord met Friese spreuk, toen een ingelijste Friese letterlap, een Friese staartstukklok en nog verscheidene andere dingen, die me herinnerden aan het Friese milieu van weleer. Ik werd in een kamer gelaten en ook daar trof ik weer verscheidene dingen aan, die mij me werkelijk thuis deden voelen. Natuurlijk ook andere dingen, want hoe kan dat ook anders bij een kunstenares, die geheel Europa heeft doorgezworven. Er waren veel dingen bij, die het bekijken meer dan waard waren en nog was ik daar mee bezig, toen mevrouw Couperus de kamer kwam binnen ruisen. In eens was de kamer gevuld. Mevrouw Couperus bezit een vitaliteit, die zich aan alles en iedereen schijnt mee te delen. Van een interview kon maar zo een, twee, drie niets komen, want Mevrouw wilde eerst weten hoe het te Franeker was. Het bleek toen al direct, dat ze het stadfries nog niet was verleerd. „Ik mut er weer es heen; noch weer es in bolwerkje om en es bij de minsen kieke," besloot ze toen ik naar mijn beste weten haar vragen had beantwoord. Franeker. Ze is Friezin in hart en nieren en ze komt er voor uit ook. Bij het betreden van haar kostelijk ingerichte woning te Haarlem bemerkt men dat reeds. In de hall wordt het oog onmiddellijk getroffen door een wandbord met Friese spreuk; daar is de ingelijste karakteristieke Friese letterlap, de Friese staartstukklok en nog vele andere dingen Marguerite Couperus, de zangeres van wereldvermaardheid, ze zong in Amerika. Ovcral boeide zij haar gehoor met haar klare, klankvolle stem. Zij zong haar Nederlandse liederen. Maar ook, juist ook haar Friese, want het lied van haar heitelán is haar lief, meer dan wat 00k.... namen van de dorpen er om heen, als , Friesland, Zeeland Drente, Zutphen, Graafschap en noem maar op. En hartelijk en gastvrij als de mensen daar zijn, daar is geen voorbeeld van." Het blijkt me al gauw, dat van al die gastvrije mensen er één toch de kroon spant en dan wel speciaal voor de Friezen en dat is Mrs. Turkstra. „Daar trof ik Tini Mulders ook nog aan. U kent haar toch?" „Natuurlijk, we zijn nog bijna familie. Haar moeder komt uit Makkum en de mijne ook." „Een allerliefst meisje," zegt ze vol overtuiging, wat door mij met dezelfde overtuiging werd beaamd. We zijn weer op het goede spoor. „Ik ben daar driemaal opgetreden met Oud-Hollandse en andere Nederlandse liederen en natuurlijk Friese liederen. Ik trad er op in Townhall en in de zaal van de Universiteit." En dan plotseling er tussenin: „Het is daar net Friesland. Men noemt de staat Wisconsin dan ook het zuivelgebied van de Verenigde Staten." Marguerite is daar driemaal in Fries costuum opgetreden, maar of dat nu in Holland was of in Grand Rapids, daar kon ik niet precies uitkomen. Want vooral over Grand Rapids raakt ze niet uitgepraat. Daar is nog een inderdaad bloeiende Mevrouw Couperus treedt altijd op in de costumes uit de tijd, waaruit het lied stamt, dat ze zingt. Foto onder: Mevrouw Couperus toont de met zilver beslagen bijbel en antieke ketting, welke een der geschenken was door haar overgebracht en aangeboden aan het „Museum of the Nederlands," te Holland, Michigan. Van links naar rechts: I. Prof. B. Fridsma van het Calvin College; 2. Mayor Ben Steffens; 3. Mr. B. de Jager, van de Christian Frisian Society „Gysbert japiks"; 4. Mevr. Marguerite Couperus en 5. Prof. H. j. van Andel, van 't Calvin College. --- Advertentie MIMHARDTJES _I 1— EL.I n helpen bij de meesie pijnen poos 6 cachet s 3Ock --- SUPER D.D.T. Washington, 11 December (USIS). Van „Thiopos 3422," de nieuwste vinding van de American Cynamid Company op het gebied van gifpoeder, wordt verklaard dat het 5 tot 25 keer zo doeltreffend is als D.D.T., uitsluitend van invloed op de insecten, waartegen het wordt gebruikt, doch volkomen onschadelijk voor de landbouwproducten of derzelver verbruikers. Geen enkele soort insecten bleek bestand te zijn tegen het nieuwe insectenpoeder en het wordt speciaal aanbevolen voor de verdelging van fruit en groenten plagen. Dit middel, dat in 1948 op commerciële schaal zal woraen vervaardigd voor loespuiting en bestuiving, heeft men gedurende het afgelopen jaar beproefd op alle voornaamste oogsten van ruim 40 staten. --- UIT DE OMTREK WONSERADEEL. Uit de Raadsvergadering. Aan R. Bouwma te Makkum en K. J. Ypma te Witmarsum, werd een tegemoetkoming toegekend in de kosten, verbonden aan het bezoeken van één hunner kinderen van een resp. te Harlingen en Bolsward gevestigde bijzondere school. Ter voorziening in de vacature van hoofd van de 0.1. school te Arum bieden B. en W. de volgende voordracht aan: 1. F. v. d. Sluis te Leeuwarden; 2. H. H. Meijer te Anjum en 3. J. Steenbeek te Leeuwarden. Benoemd wordt de heer Van der Sluis. Voor het jaar 1948 wordt met de N.V. Bank voor Nederlandse gemeenten een rekening-courant-overeenkomst aangegaan met een crediet van f 240.000.—. Herkozen wordt tot lid van de commissie van toezicht op het visafslagbedrijf de heer F. G. Bergsma te Makkum. In de raadsvergadering van 30 September 1947 is o.m. besloten tot instelling van een visafslagbedrijf en vaststelling van een beheersverordening daarop. De instelling van het bedrijf alszodanig ontmoet nu bij Ged. Staten geen bezwaar, maar wel heeft dit college enkele bedenkingen tegen verschillende bepalingen der beheersverordening, welke z.i. een redactiewijziging behoren te ondergaan. Aan de wensen van het gedeputeerde-college wordt gehoor gegeven. In dezelfde September-vergadering was besloten tot instelling van een grondbedrijf en ook daarvoor een beheersverordening vastgesteld. Ook hierop hadden Ged. Staten het een en ander op te merken en besluit de raad eveneens de verlangde wijzigingen aan te brengen. De raad spreekt als zijn oordeel uit, dat instandhouding van de 0.1. school te Zurich door artikel 19 van de I.o.wet 1920 gevorderd wordt. Besloten wordt verder, zich in principe uit te spreken voor het garanderen van de prompte voldoening van rente en aflossing, boeten en kosten van door de N.V. Bouwkas Noord-Nederlandse gemeenten te Assen aan in Wonseradeel wonende bouwspaarders te verstrekken gelden ter bestrijding van het z.g. rendabele gedeelte der bouwkosten gedurende de eerste drie jaren. In de verordening op de heffing van hondenbelasting wordt met het oog op de oplegging en invordering van navorderingsaanslagen een redactiewijziging aangebracht, terwijl verder in het raam van het bouwplan 1948 voorlopig wordt besloten tot de bouw van meer arbeiderswoningen. Om te komen tot een billijke verdeling van dit woningtal over de verschillende dorpen is uitgegaan van het aantal woningzoekenden volgens de daarvan ter secretarie aangehouden lijsten en het aantal en de toestand van de voor onbewoonbaarverklaring in aanmerking komende panden. B. en W. leggen tenslotte nog aan de raad over een lijst van aan te kopen gronden ten behoeve van de omlegging van de weg door Witmarsum. Bij de vaststelling van het uitbreidingsplan voor dit dorp is als de meest gewenste oplossing voor de verkeersproblemen de omlegging van de weg Harlingen-Harkezijl benoorden Witmarsum in bedoeld plan opgenomen. Nu de tramrails eerstdaags worden verwijderd is een spoedige uitvoering van dit plan noodzakelijk en dient de voor wegomlegging benodigde grond thans te worden aangekocht. Acclamatie. Hierna sluiting. --- GEBLOKKEERD GELD KOMT VRIJ, – MAAR NIET VOOR CONSUMPTIEGOEDEREN! Zoals men weet, zal op 1 Juni a.s, het eerste geblokkeerde geld „vrij" komen, maar niet in die zin, dat mgn het geld van de bank zal kunnen halen om het naar eigen goeddunken te besteden. Dit zal slechts met mate worden toegestaan. Kleine geblokkeerde rekeningen komen tot een vrij hoog percentage geheel vrij, doch bedragen van meer dan f 1500 zullen in vijf gelijke jaarlijkse termijnen worden vrijgegeven. Het gedeelte, dat niet dadelijk vrijkomt, kan echter worden belegd en daartoe heeft men dan de keus uit vijf mogelijkheden: 1. overboeking op beleggingsrekeningen (spaarbank, e.d.), 2. aankoop van onroerend goed of hypotheken, 3. aankoop van effecten, 4. aankoop levensverzekeringen en lijfrenten, en 5. aankoop „investeringtcertificaten," hetgeen practisch neerkomt op aankoop van staatsleningen. Met het oog op deze keus worden de geblokkeerde rekeningen binnenkort herdoopt in „optie"-rekeningen. Tegelijk komt dan een eerste bedrag van_f 100 vrij. De bedoeling is duidelijk, n.l. dat het geblokkeerde geld niet als contanten in -omloop zal komen, want dat zou tot stijgende, vraag naar goederen en dus tot prijsstijging leiden. Vandaar de gedwongen belegging met de mogelijkheid om in maximaal vijf jaren het gehele bedrag desgewenst vrij te kunnen maken. --- Advertentie Kind, komt Gij ditmaal in ons hart, Om alle duisternis en smart En alle zonde en plagen Op eenmaal te verjagen? (Willem de Merode) --- RADAR REGISTREER APPARAAT. Washington, 11 December (USLS). Door gebruik van Radar kan men thans precies vaststellen hoeveel toestellen ingeschakeld zijn op een bepaald radio-programma. Dr. Peter C. Goldmark, uitvinder %an het kleuren televisie systeem van de Columbia Broadcasting System, heeft een methode ontwikkeld, waardoor elk ontvangtoestel, dat met een bepaald instrument is uitgerust, een „echo" golf terugzendt naar de zender, waarop he,t i 3 ingeschakeld. Bij dit systeem wordt hetzelfde principe toegepast waardoor in de oorlog door middel van radarecho werd vastgesteld, dat vliegmachines in aantocht waren. De nieuwe methode werkt zo zuiver, dat het aantal luisteraars onmiddellijk precies kan worden vastgesteld, waardoor een nieuwe methode is geschapen om het juiste aantal luisteraars te bepalen. Zelfs zo sterk, dat de tekens op een electronisch bediende speciale band van minuut tot minuut aangeven of een ontvangst-toestel wel of niet is ingeschakeld. ---