STOOMMACHINES – uit... oude rommel. En ze lopen ook. Baijum te verhogen tot f 200. werd besloten, in verband met de subsidieverhoging aan het „Het Groene Kruis" in 1947 niet verder te gaan dan een verhoging tot flooo. van het totaal subsidie. „Het Groene Kruis in Baarderadeel zal daarvan rond f 150. kunnen ontvangen. In verband met het verzoek van de Afd. Roodhuis v. d. R. K. Drankbestrijding „Sobriëtas," om subsidie, werd besloten f 50. op de begroting uit te trekken, te verdelen onder de vier in deze gemeente bestaande drankweerorganisaties. Aan de Vereniging tot oprichting en exploitatie van een sanatorium voor lijders aan tuberculose „Beatrix-oord," gevestigd te Leeuwarden, werd een subsidie naar 2 cent per inwoner toegekend. Op het verzoek om subsidie van het Bestuur van het Schoolmuseum te Leeuwarden werd de gevraagde subsidie van f 10.— per jaar verleend. Verder werden voorlopig goedgekeurd de begrotingen van het Burgerlijk Armbestuur, waarop in totaal aan subsidie uit de gemeentekas is uitgetrokken een bedrag van f 10278.91, terwijl de begroting voor het- Woningbedrijf voor 1948 werd vastgesteld met een nadelig saldo van f 3512.12, waarop nog in mindering komt een bijdrage van het Rijk groot ± flloo.—. Vervolgens werd het aan de bijzondere scholen voor 1948 uit te keren bedrag per leerling bepaald: a. voor het gewoon lager onderwijs op f 20.05; b. alsvoren zonder kosten van instandhouding op f 17.28; c. voor het uitgebreid lager onderwijs op f 23.55. Tenslotte werd nog vastgesteld een verordening tot heffing yan 150 opcenten op de hoofdsom der personele belasting voor het belastingjaar 1948-1949. Bij de rondvraag werden door de heer GALEMA nog inlichtingen gevraagd omtrent de regeling van aanvrage om hulp bij brand voor de dorpen Welsrijp en Baijum. De Voorzitter antwoordde, dat hiervoor een regeling bestaat. Wij herinneren ons nog de tijd, dat we hier te Franeker regelmatig huisvlijttentoonstellingen hadden, waar men dikwijls veel fraais kon bewonderen, dat in vrije uren was vervaardigd. Zo werd het werk van verschillende knutselaars in ruimere kring bekend en in vele gevallen is het dat ook waard. Enige tijd geleden kregen we eens een tip, dat de heer G. H. Bakker op het Noord, als liefhebberij zich had toegelegd op het maken van kleine stoommachines en we zijn hem eens gaan opzoeken. En onze inlichtingen bleken inderdaad juist te zijn, de heer Bakker maakt deze machines uit liefhebberij in zijn vrije tijd. Nadat hij van de lagere school was gekomen, is hij daar al mee begonnen, maar dat vlotte eerst niet zo erg en geen wonder, als men weet, dat hij toen zelfs niet over een soldeerbout beschikte en dat een vijl ook lange tijd het enige instrument was, om iets door te zagen. Daarbij ging en gaat deze knutselaar uit van afvalmateriaal, b. v. onderdelen van een oude kapotte wekkel?, een stukje buis, een koperen plaatje of staafje, een stofzuigerwieltje, een radio-onderdeel, ja wat al niet, is van zijn gading, wordt mee naar huis genomen om voor de constructie van zijn machines te dienen. Met een paar modellen voor ons op tafel, o.a. een scheepsmachinemodel compleet met in- en uitschakeling, stoomregelaar enz. hebben we met eigen ogen kunnen zien, hoe de heer Bakker uit eigenlijk waardeloze rommel soliede stoommachines in elkaar zet, die ook werkelijk uitstekend willen draaien. Dit laatste was ook niet dadelijk bereikt en de maker heeft eerst heel wat teleurstellingen gehad, als hij na maanden werk zijn machine in elkaar had gezet, om dan tot de ontdekking te komen, dat zij niet wou lopen. „Ik kon eerst de stoomschuif maar niet goed krijgen," vertelde hij ons, „maar tenslotte lukte me deze zo te maken, dat ik het in- en uitlaten van de stoom bij het in elkaar zetten zuiver kon regelen en toen was ik er." Dus steeds maar weer proberen en doorzetten. De noodzakelijke theoretische kennis werd daarbij opgedaan uit boeken uit de leeszaal. Voor fundament en opstand wordt als materiaal lood gebruikt, waarvoor de gietvormen door de heer Bakker eerst in hout worden gesneden, een stukje buis is de cilindermantel, waarin de cilinder passend wordt gevijld, want een draaibank bezit deze knutselaar niet. Uiteraard is het vaak een kwestie van zoeken en prakkizeren, hoe aan een bepaald onderdeel te komen, of van iets te maken, zoals bv. een dun buisje voor de stoomleiding. Als men ziet en hoort met het model voor zich, hoe alles in elkaar zit, hoe dit wekkerschroefje daarvoor gebruikt is, dat toevallig gevonden plaatje daar, dat draadverbindingsstukje, oorspronkelijk een radio-onderdeeltje ergens anders weer de oplossing gaf, dan verbaast men zich niet alleen over het maken van deze machines met deze eenvoudige middelen en gereedschappen, maar evenzeer over de vindingrijkheid van de maker en de scherpzinnigheid, om juist die dingen op te snorren, die hij eventueel voor zijn constructies kan gebruiken. Het is na het voorgaande haast overbodig te zeggen, dat zo'n machientje op deze wijze niet in enige dagen, ja zelfs weken gereed is, daar gaan wel enige maanden mee heen en het is echt geduldwerk. Maar voor de heer Bakker gaat het niet voornamelijk om de gemaakte machine, maar om het genoegen van het vervaardigen er van. Daarom wordt bij het maken van een nieuw model een vroeger gemaakte door hem ook zonder veel hartzeer weer gesloopt, als daar eens wat onderdelen aan zitten, die hij voor de nieuwe wil gebruiken. Dat tekent wel de rasechte knutselaar in hem. Ergens in het huis staat ook nog een model oceaanstomer van anderhalve meter lengte, die hij eveneens vervaardigde, compleet met alle onderdelen tot in de davits hangende reddingboten toe. Ook op dezelfde manier vervaardigd uit allerlei oud materiaal, dat practisch geen waarde vertetegenwoordigt. Want, dat is juist wel het bijzondere van deze liefhebberij, die trouwens niet de enige is, welke de heer Bakker in zijn vrije uren beoefent, daarnaast houdt hij zich ook gaarne onledig met tekenstift en penseel en de wanden in het huis, waar hij met zijn vader en broer woont, getuigen daarvan. G. A. Enige van de door de heer G. H. Bakker te Franeker vervaardigde stoommachinetjes; geheel rechts een scheepsmachinemodel. Op de voorgrond enige losse onderdeeltjes, koperen plaatjes, een wekkerradertje e.d., alles materiaal, dat eigenlijk geen waarde meer heeft, maar waaruit de maker zijn modellen vervaardigd! --- VOOR DE KINDEREN. Hoe de Sterren Sneeuwvlokjes werden Als het sneeuwt met Kerstmis dan zeggen de mensen: „Het is een witte Kerst." En als wij in de Kerstnacht naar de hemel kijken en wij zien daar de heldere sterren, dan zeggen wij: „In de Kerstnacht flonkeren de sterretjes het mooist." Wisten jullie, kinderen, dat de sneeuwvlokjes en de sterretjes iets met elkaar te maken hadden? Neen? Leest dan dit verhaal en jullie zullen • begrijpen, waarom sneeuwvlokjes en sterretjes met Kerstmis bij elkaar behoren. Natuurlijk hebben jullie je allemaal wel eens afgevraagd, hoe het komt, dat een sneeuwvlokje precies op een sterretje lijkt. Wel, dat komt, omdat elk vlokje vroeger eerst een sterretje is geweest. Luister maar, hoe dat is begonnen. leder jaar, als het herfst wordt, houdt de zon grote schoonmaak in de hemel. Er zijn dan altijd een heleboel sterretjes, wier licht is uitgedoofd, zodat geen mens ze meer ziet. Deze worden dan door de zon van de hemel geplukt en in grote zakken gestopt. Missen doe je die sterretjes vanzelfsprekend niet, want er blijven er toch altijd nog een heleboel over. Nu had de zon al heel wat jaren zo de sterretjes geplukt en dus vele, vele zakken vol oude sterretjes staan. En ze bedacht, dat die toch op de een of andere manier naar de aarde moesten. Maar hoe? Als ze zomaar omlaaggegooid werden, zouden de mensen er ook geen raad mee weten. Toen besloot de zon, haar vier kinderen, Lente, Zomer, Herfst en Winter, om raad te vragen. De jaargetijden aan 't woord. „Ik heb hier", zo begon ze, „vele zakken, staan, gevuld met sterretjes, die geen licht meer geven. En omdat jullie alle vier drie maanden van ieder jaar op aarde spelen, wou ik van ieder weten: wat zou je met die sterretjes kunnen doen?" Ze dachten diep na. Toen zei de Lente: „Ik zou er bloemetjes van maken om die in de weide te strooien." „Neen", sprak de zon, „de weiden zien in het voorjaar al geel en wit van boterbloemen en madeliefjes. Daar kunnen niet nog meer bloemen bij." Daarop zei de Zomer: „Geef ze mij, ik zal er de bosgrond mee versieren; dat zal aardig staan tussen al dat groen en bruin." Maar weer schudde de zon haar hoofd. „Neen", besliste ze. „Er zijn genoeg mossen en wit is niet goed in het bos. Daar kan men elk dier op zien en de dieren moeten juist door de kleuren worden beschermd." Nu was de Herfst aan de beurt. „Ik zal ze in de boomgaard planten en er een nieuw soort fruit van maken", stelde hij Voor. „Neen", zei de zon weer.... Dat hebben de mensen niet nodig, er is al zoveel fruit. Weten jullie dan niets te bedenken, dat de mensen werkelijk nodig hebben?" „Ja, ik", zei de Winter. „Ik zal ze tot ijs blazen en naar de aarde laten zweven, opdat ze heel zacht neerkomen. Daar zullen ze een dik pak vormen en zo de weiden, bossen en akkers toedekken tegen de koude." De zon klapte in de handen. „Jij zult ze hebben", riep ze verheugd. Zweefoefeningen. Toevallig was het bijna de beurt van de Winter om drie maanden op aarde te heersen. Hij stapte dus op de zakken toe en maakte ze open, nadat hij eerst een grote wolk had aangesleept. Want de sterretjes, die hij intussen tot ijs blies, moesten zweefoefeningen houden. Eén, twee, drie, daar gingen ze al, holderdebolder over elkaar heen en kwamen met een plof op de wolk neer. „Ho, ho", riep de Winter boos. „Dat is geen zweven, hoor. Stel je voor, dat jullie zo op de aarde neerkomen. De een komt neer op een klein kindje en doet het pijn, de ander op wat late planten en slaat ze stuk.... Zelfs kunnen jullie de vogels doden. Wanneer jullie echter zweven, zullen de kleine kinderen hun handjes uitstrekken om jullie te pakken, dichters zullen jullie schoonheid bezingen en de boer zal jullie zegenen, omdat hij niet bang meer behoeft te zijn, dat zijn gewassen bevriezen. Van heinde en ver zullen de mensen komen kijken, hoe mooi jullie de bergen maken en de bossen zullen heel vaak worden geschilderd als jullie ze hebben versierd." Zo sprak de Winter en zo gebeurde het ook. Nadat de sterretjes lang hadden geoefend, vielen ze heel, heel zachtjes. En omdat het juist tijd voor de Winter was geworden, schudde deze de zakken leeg en er viel een dicht pak sneeuw. Ra of de mensen er blij mee waren. Ze maakten sleeën om er op te glijden, de jongens maakten er ballen van om mee te gooien en gleden over lange gladde banen. Ook werden er grote sneeuwpoppen gemaakt met ogen van steenkool en mond en neus van een stuk wortel. Als de kinderen eindelijk waren moegespeeld en naar huis kwamen, hadden ze rode wangen en een verschrikkelijke honger. Dan lachten de moeders en zeiden: „Dat komt van de sneeuw." En de kleintjes probeerden een vlokje op te vangen en riepen: „Kijk eens moeder, het lijken wel sterretjes." Ze wisten ook niet, dat de sneeuwvlokjes vroeger werkelijk sterretjes waren geweest. ---