DE TELEFOON VERDRINGT DE BRIEF Het ziet er langzamerhand naar uit, dat de eeuwenoude briefpost op de duur geheel zal worden verdrongen door het gesproken woord per telefoon en per bandopname. Vormde het telefoonverkeer voor de laatste wereldoorlog nog maar een klein gedeelte van de omzet der postbedrijven in de wereld, vooral Amerika en Europa is het aantal aansluitingen en gesprekken sindsdien zo gegroeid, dat thans de inkomsten wegens telefoongebruik de totale porti van brieven, drukwerken en postpakketten gaan overtreffenen. Het ligt wel in de lijn van de ontwikkeling. De telefoon biedt de mens zo ontzaglijk veel voordelen boven de brief, dat het wel verwonderlijk zou zijn als de post het van de draad zou blijven winnen. In de eerste plaats kost het minder tijd een nummer te draaien en bepaalde gedachten uit te spreken dan een volledige brief met titulatuur en volledig adres op te stellen en te posten. In de tweede plaats is per telefoon een rechtstreeks contact mogelijk, hetgeen de mogelijkheid opent de inhoud aan te passen aan de stemming of andere omstandigheden bij de betrokkene. Ja, het kan zelfs voorkomen, dat al sprekende een voorgenomen bestelling wordt uitgesteld of afgesteld, een vraag wordt vermeden, of een antwoord wordt ontweken. In de derde plaats is op elke vraag een direct antwoord mogelijk en kan er gezamenlijk gedacht worden, zodat zelfs plannen door dit persoonlijke gesprek nader tot ontwikkeling en met verdere ideeën kunnen worden uitgewerkt. Dan is er nog het vierde voordeel, iemand even te kunnen benaderen, die anders moeilijk toegankelijk of ver weg is zonder enig tijdverlies voor reizen. Ja, de telefoon neemt een onmisbare plaats in en wij zouden ons handel, industrie, enz. niet meer zonder draadverkeer kunnen indenken. Het is geen wonder, dat de P.T.T.-diensten lange wachtlijsten hebben voor nieuwe aansluitingen. De uitbreiding van het telefoonnet gaat in vele plaatsen zo snel, dat de materiaalvoorziening hier, de personeelsverbinding ginds en de aanwezige kabels elders de toevloed niet kunnen verstouwen. Niet alleen vele particulieren gaan over tot een telefoonabonnement, omdat het zo gemakkelijk is de leveranciers en familie te kunnen opbellen, maar tal van bedrijven breidden het aantal lijnen uit, omdat ze het toenemend aantal gesprekken anders niet op de bestaande installatie kunnen verwerken. En ook de economische toestand, de toenemende industrialisatie, de verhoging van het tempo in het zakelijk verkeer, het-grotere internationaal en zelfs intercontinentaal contact zijn factoren, die een niet weg te cijferen rol spelen in de ontwikkeling. Menigeen zal opmerken, dat de telefoon toch geen bindende of rechtsgeldige overeenkomsten of juridische bewijzen kan leveren, zodat daarvoor de brief toch een blijvende waarde behoudt. Ook de zaak, die graag de bestellingen zwart op wit heeft, moet de post trouw blijven. Maar ook daarvoor biedt de telefoon uitkomst in de vorm van telexverkeer. Met de zgn. verreschrijver kan langs de telefoondraad elke gewenste boodschap zwart op wit worden doorgeseind en ook dan is rechtstreeks contact en gemeenschappelijk overleg met vraag en onmiddellijk antwoord mogelijk. Wie enigzins typen kan, zal ook de schrijfmachine van deze communicatie kunnen gaan bedienen. Zo is reeds in vele gevallen de telefoondraad 'n belangrijker medium, dan het aloude briefpapier. Niet alleen in Amerika, ook in de Europese landen stijgen de inkomsten van de telefoondienst met de dag. De Duitse Bundespost heeft zojuist bekend gemaakt, dat daar in 1959 het draadverkeer ongeveer 10 % boven de omzet van de postale sector lag (1958: 5 %). Het is opvallend, dat de verschuiving zich het best laat constateren in de industriegebieden. Düsseldorf toont een cijfer van 57 (vorig jaar 49) %. De inkomsten uit het telefoon- en telexverkeer stegen t.o.v. 1958 met 8,56 % terwijl de porti (dus geen postcheque- en spaarbankomzetten) slechts toenamen met 3,96 %, hetgeen niet in verhouding staat tot de economische ontwikkeling. Toch zal de post ten eeuwigen dage blijven bestaan. De techniek staat immers niet stil. Eerst kwam de gesproken brief in de vorm van een grammofoonplaat, die als briefkaar of in een envelop kan worden verzonden. Tegenwoordig wordt al heel veel gebruik gemaakt van bandopnamen. Niet alleen voor de blinden worden spoelen met gesproken boeken en gesproken kranten verzonden, ook de zakenman gaat dictaten versturen per spoel van zijn dictafoon, de secretaris maakt notulen met de bandopnemer en de journalist maakt opnamen van interviews, verslagen e.d. die hij rechtstreeks aan zijn redactie per post kan toezenden. Het is nog niet zover, dat de brievenbesteller huis aan huis magnetofoonspoelen komt bestellen met fantastische aanbiedingen van warenhuis en supermarkt, maar de tijd is nabij en dan zal ook de post voorlopig onmisbaar blijven. --- MINDER EUROPESE AUTO'S NAAR AMERIKA? Alhoewel de D.A.F. juist met de export naar de V.S. gaat beginnen, Renault de kleine typen er met succes aan de markt brengt en er voor de Volkswagen zelfs een wachtlijst bestaat, bespeurt de internationale autohandel een dalende vraag naar Europse wagens in Amerika. De cijfers wijzen uit, dat de import daalde van 57.000 wagens in juni 1959 tot 43.800 in januari 1960. De Amerikaanse importeurs wijzen er op, dat de verkoop in januari van dit jaar nog 8 % hoger ligt dan de omzet in de zelfde maand van 1959, zodat er van een seizoenbeweging sprake kan zijn, maar de insider weet intussen reeds, dat de Amerikaanse compact cars de Europese wagens in de zelfde prijsklasse uit de markt verdringen en dat alleen de zeer kleine en voordelige produkten een vaste plaats kunnen behouden. De bevestiging van deze theorie ligt verborgen in de opmerkelijk dalende omzetten der Europese merken, die nauw aan Amerikaanse producenten verwant zijn. Simca, Duitse Ford, Engelse Ford, Opel en Vauxhall boekten volgens de New-Yorker een achteruitgang van 20 %. Van de vorig jaar verkochte importwagens lag bij meer dan 60 % de prijs onder de 1800 dollar (de compact car kost in de V.S. tenminste 1900 dollar) en bij nog eens meer dan 10 % gold het de aankoop van een veel duurdere sportwagen. De Europese fabrikanten hebben thans belangrijke bedragen uitgetrokken om reclame te maken voor hun produkt. Renault verdubbelde zijn budget van 5 miljoen dollar tot 10 miljoen dollar en zelfs de Volkswagen, die zonder enige reclame een afzetgebied vond, heeft nu een miljoen dollar voor propaganda in Amerika uitgetrokken. --- EEN Feuilleton VREEMDE EEND 22 „Nee”, zei Sonderius. „Ik vind het geweldig aardig van u, maar ik logeer in de Keizerskroon en daar eet ik 00k.... en ik zal het erg prettig vinden wanneer ik vanmiddag mijn vrouw een uurtje mag komen opzoeken...." „Ja maar", protesteerde Karel Kerkman, „dat is toch al te gek. Het is uw vrouw! U kunt komen wanneer u wilt!" „Jawel.... maar allereerst hebt u al last genoeg en daarbij windt het Jeanne te veel op. De rust doet haar goed en rustig moet het voorlopig blijven. Ik wil graag eens een keer bij u eten, héél graag zelfs, om de hele familie eens goed te leren kennen, maar laten we het vandaag nu maar kalmpjes-aan doen. Ik blijf hier deze week. Jeanne en ik hebben veel met elkaar te bepraten, denk ik en het kon wel eens zijn, dat ik ook u om raad zal vragen, u en uw vrouw. Dus ik zal u nog genoeg lastig vallen." „U valt ons niet lastig. En uw vrouw evenmin. We zijn blij dat ze hier is, voor Iris is het een feest, niet meisje?" Hij zag haar ogen glanzen. „Alles loopt hier gesmeerd. De tweeling laat haar niet meer gaan, vrees ik!" „0 ja, die tweeling!" hij schoot in de lach. „U hebt ze gezien, hè vader?" vroeg Iris. „Gezien èn gesproken", verzekerde Erik Sonderius. „Zeg Iris", opperde mevrouw Kerkman „weet je wat je doet?" Ga jij nu vanmiddag samen met je vader eten, dan zit hij niet alleen in de Keizerskroon en jullie hebt mekaar natuurlijk heel wat te vertellen...." „0 dol!" riep Iris. „Dat is een prachtig idee van u, mevrouw", apprecieerde de schilder. „Als het uw tafel niet in de war brengt?" „Dan krijgen wij jouw pudding, hè Iris?" riep meteen Els uit de huiskamer. „Stilte daar!" commandeerde Karel Kerkman bars, maar zijn ogen lachten. „U hoort het, meneer Sonderius, zelfs de pudding is al opnieuw verdeeld." Karel Kerkman en zijn vrouw keken het tweetal na, toen ze de straat afliepen: Iris, gearmd met haar vader. „Ze is haast net zo groot als hij", zei Lies Kerkman. „Uiterlijk lijkt ze op haar moeder, doch ik geloof dat ze qua karakter veel van haar vader heeft", constateerde haar man „Snap je dat nou, Karel? Ze zijn allebei gek op haar en zij houdt evenveel van allebei.... en t0ch...." „Misschien", zei hij wijsgerig, „moeten sommige mensen een lange weg gaan, om te bemerken wáár het geluk ligt." HOOFDSTUK X Weer samen. Jeanne Sonderius zat naast haar man in een makkelijk rieten stoel op het terras van een restaurant in het Gooi, overgoten door de stralen van een milde herfstzon. Maar ze had zich nog erg kouwelijk in haar bontjas gehuld en haar grote, zwarte ogen deden te meer uitkomen, hoe smalletjes haar gezicht was. Erik Sonderius had zijn vrouw met de wagen afgehaald voor en ritje in de omgeving, maar in werkelijkheid om eens rustig met haar onder vier ogen te kunnen praten over de toekomst. Hij was van Jeanne geschrokken. Hoe geestig ze ook bleef, hoe ze haar best deed er zo goed mogelijk uit te zien, hij was er van overtuigd dat ze een knauw had gehad, niet alleen lichamelijk, maar ook geestelijk. En Erik Sonderius, die altijd opging in zijn werk, liet thans zijn werk in de steek en dacht allereerst aan zijn vrouw. „Kon je wel weg?" informeerde Jeanne, terwijl ze genoot van haar thee. ,Ik kan nooit weg", antwoordde hij. ~Als ik er op moest wachten tot ik weg kón, tot ik het werk kon laten liggen.... gelukkig aan één kant, want het is heerlijk, als er altijd werk wacht." „Ja", zei ze stilletjes, dat kan ik best begrijpen." „Maar", vervolgde hij, „kijk es Jeanne, de laatste tijd, toen jij ziek was, heb ik zo eens nagedacht. Dat werk is mijn leven, dat is waar. Ik ben mezelf niet meer, als ik niet meer schilderen kan. Maar ik heb toch gedacht of het wel genoeg is dat, als ik dood ben, de mensen zeggen dat ik een schilder, misschien een goed schilder, misschien een groot schilder was." „Dat laatste zeggen ze zéker pas na je dood", lachte Jeanne. „Als ze het daarvóór al zeggen, is er meestal wel iets mis", meende Erik nu spottend. „Maar.... weet je, het is toch veel belangrijker als er mensen zijn die om je geven, die je nodig hebben en waarvoor je iets betekent. En dan is de eerste mens, die daarvoor in aanmerking komt, jij." Ze kroop wat dichter naar hem toe, legde haar hand op zijn arm. „Erik, dat vind ik nou toch zo lief van je, dat je dat zegt." Hij keek verwonderd terzijde, er was iets in de toon van haar stem, dat hij vroeger nooit beluisterd had. Vroeger.... toen was er altijd de afweer, toen waren zij, Jeanne en hij, altijd aan het afwegen wie moest offeren of wie tekort kwam, toen probeerden ze met een schaartje te knippen wie recht had daarop en ieder zoveel mogelijk van het leven naar zichzelf toe te graaien. Het leek of die strijdlust uit Jeanne geweken was. Hij had gelijk gehad, hij had het goed gezien, er wás iets veranderd. „Nou ja", glimlachte hij, „we hebben wel ontzaglijk veel gekibbeld en we deugden niet bij elkaar, maar van elkaar nog minder, zoals m'n moeder altijd zei. Ik vind in jou nog altijd het meisje terug, dat ik die morgen.... weet je nog 9 op de boulevard te Scheveningen tegen kwam, met die rooie sjaal...." „En jij met je witte broek", haar ogen schitterden bij de herinnering, „en ik vond je zo knap. Ik was meteen wèg van je." „O ja? En waarom deed je dan zo ongenadig uit de hoogte?" „Als ik het je meteen had laten merken, was je veel te hoogmoedig geworden. Je was tóch al onuitstaanbaar!" Nu lachten ze allebei, een zorgeloze lach. In lang hadden ze zó samen niet gelachen, dacht Erik. „Kijk es Jeanne", zijn stem werd weer ernstig, „ik ben toch niet met jou getrouwd om je aan je lot over te laten. Het klinkt misschien ouderwets en heel wat van onze artistieke collega's zouden er om lachen, maar we hebben indertijd toch beloofd, dat we bij elkaar zouden blijven, altijd, nietwaar?" „En elkaar tot een hand en een voet zijn." Haar stem klonk spottend, maar haar ogen stonden ernstig. „We hebben het nu allebei geprobeerd", vervolgde hij „en ik moet je eerlijk zeggen, ondanks alles heb ik je gemist. Ik voel me soms erg eenzaam. En ik vind het ook wel erg, dat we onze enige dochter aan vreemde mensen moeten toevertrouwen en hen met de opvoeding belasten, die wij toch eigenlijk op ons zouden moeten nemen." „Het heeft Iris geen kwaad gedaan", constateerde Jeanne, „ik vind haar véél liever." „En ik ben werkelijk trots op haar", stemde Erik toe, „maar we kunnen haar niet eeuwig bij de Kerkmannen laten. Wat straks?" „Moeten we dat níi al beslissen?" vroeg ze afkerig. Hij zag haar aan en begreep, dat haar toestand niet zodanig was, dat hij haar nu al met deze problemen aan boord kon komen. „Laten we de kwestie-Iris nog maar even laten schieten", vond hij, „ze zit daar voorlopig best. Maar ik wou het hebben over de kwestie Jeanne-en-Erik. Ik wou je een heel concrete vraag stellen. Als je beter bent, ga je dan weer op tournee?" Ze zweeg zo lang, dat hij ongerust terzijde keek. Haar ogen waren heel groot nu en haar mond was smartelijk vertrokken. „Jeanne", vroeg hij zacht, „er is iets. Kun je het mij niet vertellen? Je tobt met iets, dat heb ik allang gemerkt. Je bent niet alleen maar ziek, je hebt ook grote zorgen, meisje. Toe, we hebben mekaar altijd vertrouwd..., geef mij nu je vertrouwen." Hij zag dat grote tranen langs haar wangen liepen, met een verstolen, beschaamd gebaar wiste ze ze af. Erik Sonderius zweeg en wachtte. Hij wist, dat hij nu niets kon forceren, alles hing in de weegschaal. Opeens hoorde hij haar stem, zwak, gebroken, helemaal niet de frisse, levendige stem van zijn Jeanne. „O Erik", fluisterde ze bijna, „ik ben zo diep ellendig. Dat weet je niet half." De man naast haar volhardde in zijn zwijgen, maar zijn hand greep de kleine, smalle hand van de vrouw, die strak voor zich uitstaarde en alle heerlijkheden van de najaarsdag niet zag. ~Die laatste reis, Erik", vervolgde ze haperend, „het was zo heet overal en ik kon er zo slecht tegen. Ik was niet bar gedisponeerd, ik wist het wel. Maar ik zette dóór. En toch..., ik had geen geluk. Een lauw publiek, sommige kritieken ronduit onbeschoft, andere wel vriendelijk, je weet we 1.... alsof ik een debutantje was. En toen kreeg ik ruzie met m'n impressario, die Laroux, weet je we 1...." „Ik mocht die vent al meteen niet", zei Erik verbitterd. „Hij had die tournee slecht voorbereid, dat kwam er nog bij. En toen had hij op een gegeven moment de onbeschaamdheid om te zeggen, dat hij altijd eerste-rangs artiesten had, dat hij er voor bedankte goed geld naar kwaad geld te gooien. Ik kon het toch óók niet helpen, Erik, dat ik z0...." Hij hoorde haar snikken. (Wordt vervolgd). --- Advertentie Juist nu is het de tijd om U op te geven als abonné op de Franeker Courant Want wie zich nu opgeeft, ontvangt de nrs. die nog in deze maand verschijnen GRATIS * Abonnementsprijs * ƒ 1.90 per kwartaal. Opgave ten kantore of bij bezorgers en agenten. ADMINISTRATIE FRANEKER COURANT Eise Eisingastraat 21 – Franeker Tel. 2088, b.g.g.h. 2113 •••••• • • • • • • --- Advertentie Zo'n zuivere smaak heeft altijd voorkeur wa. Pure, plantaardige vetten.., dus een eigen smaak, die opvallend zuiver is... Planta! Proef eens goed, zo'n natuurzuivere smaak waardeert U. Vooral als U weet, dat plantaardige voeding moderne voeding is. Net als appels en peren, als prei en champignons komt Planta zo uit de natuur... OI Zoals de schil de vrucht beschermt ... zo bewaart de – nieuwe wikke?, de verse smaak van Planta. • Planta – even puur natuur als vers fruit --- Kappie en de BOEVENKAPITEIN 21 Bull Dozer keek zijn nieuwbakken . kajuitsjongen onheilspellend aan. „Wat hamer, kun je niet antwoorden?!" bulderde hij. „Waarom heb je me zo lang laten wachten!" „Ik hoef alleen mijn eigen kapitein : maar te antwoorden" zei Okki fier. „Ik mag een dubbele mastworp zijn als ik jouw eigen kapitein niet ben, brutale : aap!" blafte Bull Dozer. „Dan zit je er toch glad naast", antwoordde Okki onverschrokken. „Ik heb maar één kapitein en dat is Kappie van de Kraak! Hij zal ons heus niet in de steek laten, reken maar!" Bull Dozer begon honend te lachen. „Kappie van de Kraak !" smaalde hij, „die garnaal! Wat kan die nou tegen mij beginnen?" Okki werd rood van kwaadheid. Niemand mocht iets van „zijn" kapitein zeggen! „M-mijn k-kapitein is een reuze vent!" riep hij stotterend van drift. „Hij zal jou wel krijgen, jou en je snertschip!" „Zwijg!" bulderde Bull Dozer. „Ik ben heus niet bang voor die ongelukkige krielkapitein van je. En geef nu op, m'n soep. Vlug!" „Hier heb je je soep!" schreeuwde Okki en tegelijkertijd liet de getergerde scheepsjongen de dampende soepterrien omgekeerd op het hoofd van de kapitein neerkomen. ---