Uit het Rijk van den Czaar. Het Kremlin te Moskou. Veel vermocht Peter de Groote, bijkans het onmogelijke ; maar wat hij niet kon, was het aloude Moskou zijn stralenkrans ontnemen. De groote heiligdommen van het Russische volk worden nog heden, even als weleer, door de muren van Moskou ingesloten en alleen die Czaar is alleenheerscher der Russen, die in Moskou's Uspensky-kathedraal gezalfd en met den diadeem getooid is. Wel heeft ook, vooral na den aanleg van de spoorwegen die het hart van Rusland met de landen der Westersche «heidenen» verbinden, de Europeesche levenswijze meer en meer toegang tot de heilige stad gevonden en een onmiskenbaren invloed op het leven der meer beschaafde klassen uitgeoefend ; maar de kern bleef toch onveranderd en over 't algemeen behield de stad haar echt nationaal karakter tot op dezen dag. Wat den omvang betreft, zou Moskou tot de grootste steden der aarde behooren, ofschoon het aantal inwoners niet meer dan 760,000 bedraagt; de oorzaak van dien enormen omvang is in den bouwtrant gelegen, in de ware verspilling van ruimte ; het aantal weinig aanzienlijke woningen en daartusschen zich uitstrekkende tuinen. Niettegenstaande de vele monumentale kerken en paleizen, de grootsche handels-inrichtingen en eenige in Europeeschen trant aangelegde elegante straten is Moskou, wat zijn algemeen voorkomen aangaat, eene landstad gebleven. In de gestadige afwisseling van half Europeesche, halt Aziatische overdadige pracht en provinciale armzaligheid, ligt het geheim van de eigenaardigheid dezer Russische wereldstad, welke zij met geene andere gemeen heeft. Moskou, dit Rome der Slavisch-Grieksch «orthodoxe» kerk, blikt op een ruim 750- jarige geschiedenis terug. Toenmaals moet de Bojaar Jury iDolgoruky de, aan de Moskwa gelegen, bezitting van zijn ter dood veroordeelden leenman Stefan Kutschko zich toegeeigend hebben ; een met palissaden, wallen en grachten omringde versterkte plaats. Van de oorspronkelijke stad is al zeer weinig overgebleven, daar Moskou herhaaldelijk door zware branden geteisterd werd, terwijl epidemie en hongersnood meermalen in de stad nog heviger gewoed hebben dan het vuur. Desniettemin bewees Moskou's bevolking in 1812 , waartoe het fanatisme in staat is, en wederom ontstond een nieuw Moskou uit de vrijwillig ontstoken »heilige vlammen", die intusschen de voornaamste heiligdommen niet verteerd hebben. Sedert heeft de stad, dank zij ook de spoorweg-verbindingen met alle deelen van het onmetelijke Rijk, met de binnenlanden van Azië, met de Zwarte en de Oostzee, zoomede met alle landen van Europa, steeds een grooter beteekenis als fabrieksen handelsplaats bekomen en het karakter van »Heilige stad« openbaart in geenen deele zich door een gewijde stilte en stagnatie van het werkdadige leven. Het Kremlin vormt het hart van Moskou's reusachtig organisme; van hieruit is de stad ontstaan. Daarheen begeeft zich 't eerst hij die Moskou bezoekt. Het grandioze, wonder zeldzame, phantastisch bekoorlijke beeld dat Moskou, van af deze burchthoogte gezien, zoomede dit plateau zelf oplevert, blijft ons bij en het verlangen, dien indruk te hernieuwen, immer levendig. In ieder jaargetijde , met elke verlichting bekomt het nieuwe bekoringen en is de indruk overweldigend. De stad strekt zich aan de Moskwa uit; , aan den noordelijken oever der rivier verheft zich in driehoekigen vorm de hoogte , die het Kremlin draagt, dat, even als de Akropolis te Athene, de hoogste kerkelijke heiligdommen van het volk bevat; tevens de grootste, merkwaardigste monumenten der wereldlijke macht van het Czarendom uit ouden en nieuweren tijd; de paleizen der Moscovitische grootvorsten en der moderne Russische keizers, met musea en schatkamers, kazernen, arsenalen en andere gouvernementsgebouwen. Van verre en overal zichtbaar met de door gouden, zilveren, blauwe en groene koepels gekroonde kathedralen, kloosterkerken en klokkentorens; met de in een phantastisch gerussificeerd-gothischen stijl gebouwde, nu eens kegel- dan pyramidevormige dekkingen der poorten en de met groen verglaasde tegels gedekte wachttorens achter de tinnen zijner muren, verheft deze burcht zich hoog boven de daken der stad. Vooral van de west- en zuidzijde gezien, levert die hoogte een indrukwekkend schouwspel op. Vroeger, tot aan de zestiende eeuw, omsloot de oude ringmuur van het Kremlin zoo tamelijk alles , wat Moskou heette ; de woningen der Bojaren en kooplieden even goed als de kathedralen en paleizen. Toen echter dwong de toename der bevolking om, buiten de muren, aan den voet der hoogte te gaan wonen. Zoo ontstond de hoofdzetel van den Moskouschen handel en om dien eenigermate tegen vijandelijke overvalling te beschermen, liet de moeder van Iwan den Verschrikkelijke een gecreneleerden muur om deze buitenstad bouwen. Nog tweemaal moest dit worden herhaald. Wie met een der beide, Moskou met West-Europa verbindende, hoofdbanen aankomt, nl. den Petersburger-Nikolai-spoorweg , stoomt wanneer hij zich naar het Kremlin begeven wil, door de drie steden, die Moskou vormen.De beroemdste plaats is de Krasznaja-Plostschad, dat is het Roode Plein, dat zich aan den voet van den langen N.-O. Kremlinmuur, tusschen dien muur en den grooten Bazar, uitstrekt. Hier ontvangt men den vollen indruk, dat men zich in een vreemde wereld bevindt ; evenals het volk, dat zich hier beweegt, in alle deelen verschillend van eigen land en volk. Dit plein werd gedrenkt met het bloed van tallooce offers der wreedheid en tyrannieke willekeur van Russische heerschers ; het was de plaats, waar terechtstellingen en ook feesten plaats hadden. Hier liet Peter de Groote de bedwongen Strelitzen man voor man, onder zijn opzicht, aan de in rijen onder den Kremlin-muur opgerichte galgen opknoopen. Hier werden Czaren geproclameerd, of weder van hunne waardigheid ontheven. Over dit plein reed in Mei 1883 keizer Alexander 111 met een schitterend gevolg, omgeven door de vorsten en gezanten van het Europeesche westen en het Aziatische oosten, naar het Kremlin, om zich daar te laten kronen en met de heilige olie tot heerscher van het rechtgeloovig Rusland te doen zalven. De sporen van een bloedig verleden zijn al lang uitgewischt, maar buiten den muur van het Kremlin ziet nog altijd een steenen getuige van de verschrikkingen des tijds op het schouwtooneel daarvan neder. Dit is eene kerk, waarvan de weerga niet op aarde bestaat ; de kathedraal Wassily Blashenny, een meesterwerk van grillige architectuur, zooals nooit door een bouwmeester van eene andere natie ontworpen had kunnen worden, en toch niet zonder de charmes van een grootsche fantasie. Het inwendige is een doolhof van nauwe, lage, troglodytische, ruw, barbaarsch, ja kinderachtig gedecoreerde kapellen. Van buiten vertoont zich boven een lagen, wonderlijken, bont versierden onderbouw eene combinatie van hoogere en lagere pyramide- en kegelvormige torens, alsmede twaalf koepels in alle kleuren, waar boven Grieksche kruizen schitteren; een en ander verlevendigd door sieraden, die nu aan Byzantijnsche, dan Gothische, of wel Tataarsche vormen doen denken. Het werkt als een voortbrengsel van architectonischen waanzin die toch methode heeft. In de laatste jaren heeft men tegenover de kathedraal een gebouw tot stand gebracht, dat in zijn stijl zooveel doenlijk zich daarbij aansluit. De architect Sherwood heeft het plan ontworpen van dit, in 1873 begonnen, reusachtig gebouw, dat bestemd was om tiet historisch Russisch museum te worden ; den stijl daarvan kan men noemen een in Russischen zin gewijzigde Italiaansche gothiek. Van af dit museum komt men door de dubbele, zoogenaamde Iberische poort in de hoofdstraat van Moskou, waar een volkomen Europeesch verkeer plaats heeft: de Twerskajastraat. Aan den breeden middenwand, die de beide poortopeningen scheidt, bevindt zich een prachtige kleine kapel, welke een der grootste wonderdadige heiligdommen van het rechtgeloovig Russische volk bevat ; het ware palladium van Moskou. het beeld der Iberische Moeder Gods; eene kopie van het vereerde wonderbeeld in het Iberische klooster op den berg Athos. De geheimzinnige kracht is, naar de meening der priesters en geloovigen, onverzwakt ook op deze kopie overgegaan. ledere Rus, de hoogste zoowel als de geringste, welke deze kapel voorbij komt, ontbloot het hoofd of kust het beeld; toen keizer Alexander 111 door de Iberische poort naar het Kremlin toog, steeg hij met alle grootvorsten en generaals van het paard; de keizerin, de prinsessen en de dames van het gevolg verlieten de vergulde koetsen. Het keizerlijk paar trad de kapel zelve binnen en ontving daar den zegen van de, in plechtgewaad gekleede, priesters. De Czaar had nog een tweede »heilige poort« door te gaan, voordat hij op het plateau der Kremlin-hoogte aankwam. Vruchteloos hebben de Franschen, toen zij uit het brandende Moskou terugtrokken, getracht den toren, waarin die doorgang zich bevindt, te verwoesten. De merkwaardigste gebouwen van het Kremlin zijn dat van den Senaat, het nonnenklooster, waarin de aardsche overblijfselen van talrijke Czarinnen, uit vroegere eeuwen tot aan de moeder van Peter den Groote, rusten ; het kleine Nikolai-paleis, waarin Alexander II geboren werd ; het Tschudow-klooster ' ook het »klooster der wonderen« genaamd, rijk aan historische herinneringen. Van de kleine kerken, kapellen, Tartaarsche ambtenaarswoningen, die vroeger om dit klooster heen zich verhieven, is heden niets meer te vinden; sedert 200 jaar zijn ook schavot en galg van hier verwijderd. Ten zuiden van het 'I schudow-klooster aanschouwt men den toren Iwan Wel ki, den »grooten Hans,» met zijn kolossalen vergulden koepel ; men vindt er in gezelschap van 33 geweldige klokken een van 66000 k.g. gewicht; nog overtroffen door de »Zar-Kolokol" der keizerin, de grootste klok der wereld, 6 meter hoog en niet minder dan 200,000 k. g. wegende. Deze echter is in 1737 naar beneden gekomen en rust thans op den beganen grond. Gedurende de keizerskroning in het jaar 1883, toen het dreunend geluid van den Iwan zelfs het kanongebulder en liet jubelgeschreeuw uit vele duizenden kelen overstemde, vertoonde zijn koepeltoren zich in nooit aanschouwden glans; drie achtereenvolgende avonden straalde die toren in zijn gansche uitgestrektheid, van den grond tot aan het kruis, in het licht der electrische gloeilampen, welke de hoofdlijnen volgende en den koepel als met flonkerende sterren bezaaiende, hem als een schitterend lichtbeeld aan den nachtelijken hemel vertoonden. Dat de naburige Maria-Hemelvaart-kathedraal Uspensky-Sobor de »eerste der kwereld» is, komt den inwoner van Moskou evenmin twijfelachtig voor; sedert Iwan den Verschrikkelijke, werd elke Russische czaar hier gekroond en gezaltd. Van binnen rusten de gewelven op weinige zware, ronde zuilen ; evenzeer als de zware muren, van smalle boogvormige vensters voorzien, en de gewelven zijn zij over de gansehe uitgestrektheid met schilderwerk, groote heiligenbeelden op gouden grond, in etages boven elkander bedekt. Evenals in iedere Russische kerk wordt ook hier het consequente doorvoeren van een bouwkundige gedachte onmogelijk gemaakt en brutaal afgewezen door de glanzende Iconostasis , welke zich dwars door de breedte van het geheele kerkgebouw uitstrekt, bijna tot aan de gewelven, zoodat slechts de helft van het schip voor de gemeente toegankelijk is. Achter deze heiligenbeelden-wand ligt het allerheiligste, dat alleen door de priesters en bij de kroning door het keizerlijk paar betreden wordt. Ten oosten van deze kathedraal is de derde der groote Kremlin-kerken gelegen, aan den aartsengel Michael gewijd. Ondoenlijk hier al deze vreemdsoortig prachtige gebouwen uitvoerig te beschrijven; zooals het groote, van 1838-48 door den architect Thon voor Nikolaas I gebouwde Kremlinpaleis , dat de oudste , destijds houten kerk bevat, die de eerste bewoners op deze ptt:— bouwden. Buitendien moeten in dit reuzenpaleis nog acht andere kerken zich bevinden. In het oude paleisgedeelte, dat in 1491 werd gebouwd, vindt men het meest interessante lokaal van alle zalen in het uitgestrekte slot; ' de oude audientiezaal der Czaren, waarin de Keizer onmiddellijk na de kroning aan de vreemde gezanten en de hoogste waardigheidsbekleeders het eerste banket geeft. De gewelven van deze origineele zaal rusten allen op één geweldigen middenpijler, om welken rondom, in etages, open buffetten met het prachtigste goud- en zilverwerk zijn aangebracht. De ouderwetsche troon des Keizers , waarop hij gedurende dit banket gezeten is, staat in de nabijheid van het venster, dat in den Heiligen hof uitziet. Deze ruimte had bij de laatste kroning weder haar oorspronkelijke versiering met schilderwerk in oud-slavisch-hyzantijnschen stijl op gouden grond bekomen, en hierdoor een eigenaardig karakter van sombere pracht, overeenkomende met den aard en de daden der gebieders, die in dit paleis in vorige eeuwen hebben gewoond en feestgevierd, en er hun gruwelijke lusten den ruimen teugel vierden. Dit deel van het oude paleis staat in verbinding met het zoogenaamde Belvedere-paleis »Teremny-Dworetz' ; zijne zalen zijn goed geconserveerde proeven van de door Italiaansche remeniscentien gewijzigde oud-Russische bouwkunst. Het Kremlin-paleis is met de vrij onbeduidende, lange hoofdfaçade naar de Moskwa en het zuidelijk gedeelte der stad gekeerd. Een pompeus marmeren trap voert naar de groote zalen der eerste verdieping; de Alexander-zaal, de Andreas-troonzaal, waarvan het plafond op geheel met verguld snijwerk bedekte hooge pijlers rust; de Katharina en Garde-zalen, waarbij de keizerlijke vertrekken zich aansluiten. Aan de andere zijde van den ingang voert de Belvedere-galerij naar het kleine «Gouden vertrek» en de groote Wladimirzaal ; de meer moderne zalen konden de nuchterheid en den weinig ontwikkelden smaak van de jaren 1830 —4O , toen zij werden uitgevoerd, niet ontgaan. Maar als bal- en feestzalen zijn zij door hare afmetingen uitstekend geschikt voor groote festiviteiten. Bijzonder echter trekken de aandacht de zalen, die naar het zuiden toegang geven tot een over de geheele beade zich uitstrekkend balconterras, waarop men door de groote glazen deuren komen kan; vandaar heeft men een heerlijk panorama over de stad, die in de diepte ligt. Nergens vertoont zij zich schooner en meer grootsch, dan van af dit terras gezien. Vooral tooverachtig is die aanblik in een winteravond, als het glinsterend sneeuwkleed de verstijfde Moskwa, de daken, de kaden en straten daar beneden dekt en de reeds zonderlinge gedaanten der koepels en torens door het, maanlicht, dat door de wolken breekt, plantasie beelden schijnen te vormen, vonkelend en tintelend zich tegen den achtergrond afteekenend. Het is alsof de winter hier den onmisbaar eigenaardigen toon aan dit stadsgezicht verleent. Het Kremlin, nagenoeg uitsluitend gouvernements- en kerkelijke gebouwen bevattende, is de kern, de kroon van Moskou. De levendigheid daarvan vormt het sterkste contrast met het klokgelui en militair trompetgeschal, dat nu en dan de heilige slaperige stilte afbreekt, welke daar boven heerscht, wanneer . . de keizer en het hof niet om een of andere buitengewone reden daar verblijf houden. Immers, Moskou was ten allen tijde niet alleen de stad der priesters en kerken, maar bovenal ook die der kooplieden. De weleer op oud-Oostersche wijze gedreven handel heeft sedert de exploitatie der groote spoorwegen meer en meer Europeesche vormen van verkeer aangenomen. Maar overigens bleven ook de, geheel en al aan de Bazars der groote steden van het Mohamedaansche Oosten herinnerende, uitgestrekte markten voortbestaan, zonder dat de invloed der jaren zich daarop deed gevoelen. Daar bieden stokstijve Russische handelaars, in donkere, nauw aan elkander grenzende winkelruimten gezeten , bijkans alleen Russische en Aziatische natuur- en fabrieks-producten te koop aan ; een met de onbeschrijflijkste geuren vervulde atmospheer inademend, die West-Europeesche reuk- en ademhalingsorganen ter nauwernood zouden kunnen verdragen. Daar worden nog, evenals in de Bazars van Konstantinopel, Kaïro ot Fez belachelijke prijzen door de handelaars gevraagd, die na lang loven en bieden ze voor een vierde van den gevraagden prijs geven en dan nog den dommen vreeemdeling uitlachen, omdat hij zich zoo heeft laten beetnemen. Nationaal-Russische en Aziatische voortbrengselen aan te treffen , zal hier nog veeleer mogelijk zijn dan in de moderne, Europeesch ingerichte magazijnen en winkels in de N.-W. stad; overal elders wordt den Russischen kooplieden een scherpe concurrentie aangedaan door Duitschers, Franschen en Engelschen. Niet minder op het gebied van het fabriekwezen , dat zich tegenwoordig tot eene nooit gedachte hoogte opgewerkt heelt, is dit het geval. In menig opzicht, voornamelijk wegens het Kremlin, dat het historisch verleden van het Czarenrijk belichaamt , is Moskou zeer zeker een der merkwaardigste steden van ons werelddeel ; niet alleen echter wegens zijne heiligdommen, maar omdat de voormalige Russische hoofdstad, zoowel tengevolge van hare ligging als gehechtheid aan het oude, minder gemoderniseerd werd dan van eene groote koopstad ware te verwachten geweest. Vervolg der berichten in het tweede blad. --- Advertentie Oude 13oeken om n doorwnordeen tegen de