DE VLOOT-MANOEUVRES IN HET ZUIDEN De beide Z.-booten in 'n laatsten strijd Minister Deckers bij een landings= oefening, die àl te zeer naar het papier rook en daardoor aan beteekenis inboette. Stoeiend met de golven naar huis VII. (Slot). le' Itste manoeuvre-dag was er een rne('}' van schijn, dan van werkelijkheid. De Vijand. had er genoeg van; en de aanvallers Verlangden evenmin naar méér. Bovendien Viel er geen eer meer te behalen. De situatie van beide partijen had voldoende uitgewezen, hoe de verhoudingen zouden zijn ia geval van werkelijken oorlog en welk een haast onoverkomelijke moeilijkheden – ue binnendringende vloot eener vreemde fl. ogendheid zou hebben te overwinnen om .. 12ndings-divisies aan te voeren onze Zuid-Hollandsche en Zeeuwsche Zeestroo-Itlen, die ontzaglijk-lastig te bevaren zijn Vanwege hun sterk-wisselende diepten en. veer groote schepen zouden gelijk staan biet een val, waarin men zich zelf knipt en ten doode drijft. Het bleef dien laatsten dag dan ook bij enkele vloot-bewegingen, die méér pasten 111 een correct, vooraf opgemaakt program, 'at wel afhankelijk waren van geniale zee-Illanskunst en individueel listig verzonnen ,•Wenkingen, die de tegenpartij van de kook ) 4enden brengen. Dan kwam er nog van alles bij. Men wist dat de gansche manoeuvre om half elf definitief geëindigd moest wezen, edat anders de groote schepen door de e,l3andersgedwongen zouden worden nog een heeen dag in het Haringvliet te blijven; als 'e niet vóór elven den drempel van ondiep naar diep waren gepasseerd, dan zouden 'e een volgenden vloed moeten afwachten °nl veilig buitengaats te komen. En dan rat het met een manoeuvre al nèt als met "et laatste uur in de klas vóár een vacanti,le'Periode:, er wordt niets nieuws meen -,,11, dernomen, men werkt het onder-handen''inde plichtsgetrouw af en kijkt onwille Jarig telkens naar de klok, hoe lang het ;g..lnoet duren. ~,u'ii ons op de Z 7 werd gedurende de laat`e manoeuvre-uren, zelfs op de commanuebrug braaf geplast en gepoetst door de matrozen; de zware koperen bedekking boven 't kompas kreeg een formidabele beurt ,--- al 't houtwerk werd met spons en zeem'al) afgenomen en terwijl het nog volop, »oorlogstoestand" was, werden de schoorsteenen van onze torpedoboot afgeschuurd, °lll ze te ontdoen van de vlieg-asch der 1,1 tinrokende rookpluimen. Dan was daar verder de aanwezigheid van minister Deckers op de Gelderland, die getuige wilde zijn van een landings-oefe-11,,irlf; die van afif dit pantserschip zou worden ondernomen naar de 'kust van Voorne "'iet ver van Hellevoetsluis. Die oefening 2212 precies om 9 uur beginnen en moest "(Sr tienen zijn afgeloopén. In verband :Waarmee to 9 uur ook feitelijk het einde der manoeuvres viel, al moest het groepser•uk • and tussCien de schepen eener bepaal-I.,'e partij dan ook na dit tijdstip nog gehandhaafd blijven. Fatsoenshalve. ,l‘ werd intusschen nog lustig over en weer geschoten, op schepen die de bleuen op ons hadden afgezOnden, maar zij Bonden de rooden paraat en op de Z 5 en '`',„ 7 knalden de kanonnen, dat de omtrek "averde. De bewoners van Rockanje' (Voorlie) en -Ouddorp (Goeree) zullen na zessen `geenrustige slaap meer gehad hebben: Er kwam na afloop van dit bombardement :::°or de Z 5 een draadloos bericht, een te:vallertje op het punt van scheiden: „Gij Zijt vernietigd". Met dit gevolg dat onze gesneuvelde kameraad z'n anker liet uitrollen en op rust ging. Ik denk niet, dat iemand op de Z 5 peer die admiraliteits-beslissing uit z'n • y zierig huur is geraakt. Geen sterqing riep om revanche. *** rii toen de landing op Voorne. nagenoeg was prachtig zonnig weer. Blad-stil. geen rimpeling op zee. k, be Gelderland liet een groot aantal slee-ell en jollen strijken, waarin zich metro\,-11, en mariniers lieten afglijden met hun k°ll-0 bewapening op den rug. En toen trok;ferl neotor-sloepen heele zaak naar het "ir'and. Er was geen 10l die deinde en geen ;,9el) die steigerde alles- lag schier be(iegin;„,-;:loos op het. water. Als die landing 2,11 e agen eerder Con het rogramma had esta drl, zou men wat andeprs -beleefd heb\T kien haar vermoedelijk afgelast. to Deckers die óók in een veilig mo-1,.;!'-sloepje zat, nam van daaruit de landing ';egenschouw. a: éél Om 't lijf had die landing niet. Er een geweldige haast achter, want ze Qt'eht vooral niet lang duren, zoa was voor ire \'erordineerd. De sloepen moesten bin\,N. 17111 het uur anuit' en thuis zijn. En aan een -!arldelijke lding, vooruit netjes op eiPier is geënscenneerd met do boodschap (1-,‘ bil> ~denk er om -- vóór tienen weer in 4avids hangen', daar is al bitter weiij aan te beleven. De sloep met den mitr,Z."" aan boord, was al weg vóór dat de tialIell• van hun landing terug kwamen; "'ister Deckers had blijkbaar óók haast liet zich met spoed naar Hellevoet. terug stoomen. Wat hij eigenlijk aan die oefening heeft gehad, is ons niet duidelijk geworden. Het leèk ons een vertooning zonder zin. Neen, als zoo'n divisie-landing prikkelend wil zijn, en beteekenis zal hebben, dan moet zij bij donker onverwacht worden uitgevoerd, in het stikke duister, op stranden waar men kust-wachten moet trachten te overrompelen, om zoodoende vijandelijk terrein bij verrassing te nemen. In 1910 hebben wij, eveneens bij marinemanoeuvres in de Noordzee, onder comando van kolonel Goedhart, die toen het bevel voerde over de Heemskerck, 'n nachtelijke landing meegemaakt op Schouwen, een landing die zóó onverwachts kwam, dat men 'r 'op dit eiland in geen velden of wegen op had gerekend, zoodat wij bij onze sluipnadering over 't donkere, door vloed overstroomde strand, de heele kustwacht slapende aantroffen. In zóó'n landingsmanoeuvre zit vuur en gloed de wn..' schappen die er aan deelnamen waren bijkans niet te houden van ondernemingsgeest. Maar een landingsoefening op klaarlichten dag, zoo voor de franje er gauw even tusscben-door genomen, keurig netjes in elkaar gezet, waarbij absoluut niets mag gebeuren wat niet past in het vooruit getrokken kadertje, waarbij gezegd wordt „precies op tijd' weer binnen zijn", daarin zit geen 'handeling, geen actia, geen spirit, geen ambitie, geen initiatief. Het is niet anders dan een kleurloos programina-nummer, dat blijkbaar bedacht is om den minister, die op den laatsten manoeuvre-dag in het laatste uur op de vloot verscheen, toch nog iets te laten zien, maar waaraan Zijne Excellentie toch zeker geen bijzondere marine-vreugd zal hebben beleefd. Trouwens de minister was in een ommezien weer vertrokken. Met de Z 7 onze tweeling-zuster, de Z 5, was immers van het tooneel weggevaagd hebben wij geruimen tijd om de Gelderland heen gecirkeld (vermoedelijk heeft de minister er niemendal van gezien) totdat het sein kwam, dat het genoeg was en wij het kringetje-varen konden staken. Daar lagen we, de machines stop gezet, in heerlijke wiegel-deining op het zachte golf-geklots in het Haringvliet. Boven ons scheerden vijf marine vliegtuigen heep en weer, in wijde bogen. Ter ,eere van het ministerieel bezoek. Zullen zij zijn opgemerkt en bewonderd? Of is daar geen tijd voor geweest? -De manoeuvres waren nu onherroepelijk afgeloopen. Maar hoe zou dat worden rondgezegd aan de vloot? Zou, er iets -van dat einde worden geseind van af de Heeniskerck, die in de buurt lag, of van af •de Gelderland,: die vlak bij ons dreef, af van uit het niarine-geliouw in Hellevoet, waar de staf was der admiraliteit? Zouden wij worden bedankt? Er kroop wat in je bp; een vervelend gevoel; een gewaarwording van onvoldaanheid die ten slotte uitweg vond in 'n spijtig: het schijnt als 'n nachtkaars te moeten uitgaan! Op de Z 5 werd gezwabberd en gedweild, en geboend en geWreven. Wat blinken kon, schitterde in de zon. Op de Z 7 gingen eveneens putsen water over dek, men schrobde, schuierde, en knapte op, M wat in 'n week onbewerkt was gebleven. Aan de kanonnen werd heel bijzondere zorg besteed. Daár•kwam petroleum en olie en poetskatoen en uitwrijfdoek aan te pas; het kleinste riggeltje en meest verborgen knopje werd in glans gezet, de heele machinerie onderging een beurt, waaraan een I-lollandsche huisvrouw in grenzelooze bewondering zich zou hebben te goed gedaan.l Zoo verliepen kwartieren. Zoo vergingen halve uren. Het wachten was op eenig sein van hoeger hand. Wij zagen hoe aan boord van de Gelder, land de commandant in gesprek was met z'n officieren. Maar dat gesprek nam een-eind, de boe. ren verdwenen. Geen sein. De Z 7 draaide met opzet nog eens rondom de Gelderland men nam er geen notitie van. Geen sein. Tot het de Z 5 begon te vervelen. Er ver,:cheen een matroos-seiner in het want, die met vlaggen aan de Gelderland vroeg: „Kunnen wij vertrekken ?" De seiner die het aan boord van de Gelderland had opgenomen, verdween uit de mast en bracht het bericht natuurlijk over ter plaatse waar het moest wezen. De Z-tweelingzusters schommelden boord aan boord als twee zeurende kinderen, die de toestemming, of weigering van pa moeten hebben. Gemeenschappelijk getuur naar de mast van de Gelderland. Eindelijk komt daar de seiner weer op z'n post. Wij verwachten 'n heel verhaal. Niets daarvan. De vlagteekens zijn maar héél weinigen. De seiner zwaait slechts twee letters. Een j en een a. En daar ,b lij f t het hij. Ja! roept men verheugd op de Z 5. Ja! klinkt het in blijdschap over de Z 7. , * * Wij keerden den steven -- Saluut Haringvliet! Saluut Hellevoetsluis ! Gegroet corlogs-terrein ! Onze wiegel-deining hield op. De machinekamer kreeg bevel : tempo I, volle kracht Vooruit en daar ging het. De Z.booten, die vlak achter elkaar gaan, snijden het water met de scherpte van een mes. De golven worden gespleten, de torpedobooten schieten de opening in, achter het schip sluiten de wateren zich weer aaneen in schuimend geklots, trillende, witte vlokken dwarrelen en spatteren en flonkeren boven de hellebaan, die breed uitdeint achter de zachtkens-zwiepende boot, die met auto-vaart door de zeeën klieft. Het wordt een jubel-tocht. Wij sturen eerst om da west, draaien dan noord-oost. Ontslagen van bevelen van het eskaderschip, niet meer gebonden aan opdrachten' en voorschriften, en vrij van de taak om vóór alles 'n, vijand te vermoeden, steekt de Z 7 haar neus onbezorgd in de rollerS, deint zij vreugdevol op, als de golven haar te tillen begeeren en veert zij lachend weer neêr op het zwalpende nat, dat haar stoeiend omlaag trekt tot een volgende golf haar plagend weer opstuwt naar nieuwe hoogten. Een verrukkelijk, onschuldig spel in dezen juichenden, zonnigen morgen, als alle hemelen zich kleuren in blauw en wit tegen goud. De Z 5, die vooraan loopt, speelt haar onstuimigheid in dartelheid uit. Zij wijkt links en rechts uit haar baan:- zij steekt onverwacht in rechten hoek naar het Oosten, en keert plotseling weer terug om in cirkelboog naar het Westen te loopen; zij trekt sierlijnen door het water fluit ons tegemoet dat zij stoppen gaat en achteruit zal zwaaLn cm dan met 24 mijl er weer van door te gaan, oir aan de Z 7 te verstaan te geven : zie maar, dat je me achterhalen kun,. Wa's„rop wij in treinvaart in de kolkende, witte schuim-massa duiken, waarin de Z 5 als is ten onder gegaan, tot wij elkaar weldra hand-breed weder genaderd zijn en heiden op bruisende golven liggen te rusten van het uitbundige spel onzer vrijheid. In de verte gaan Oost-Indie-vaarders ons voorbij, zwaar en statig; in deftige gang en regelmaat, in rechte lijn. Alen zal daar aan boord we' den kijker hebben gegrepen, om ons spel van ongebondenheid naderbij te trekken. Wij zien viachttooten en passagiersschepen op grooten afstand om den noord varen; hun rookpluimen Verijlen- tegen .het hemelblauW, hun silhouetten' verflauwen aan den Ander. Een •enkel visscherss:..huit houdt aan op het Zuiden, zeilt voor den winl in vaart, niets begrijpende van die telkannale koersveranderende oorlogsschepen:die een joligen lag c~ van schijnen te maken, maar in waarheid een 7éér ingewikkelde, moeilijke oefening vare-2, die van de commandanten de grootste stuurmanskunst en behendigheid vergen, vooral, 'mdat zij dat doen in verband van twee. Dan doornen aan de oostzij de vuurtorens van den HOek uit zee Op. Een stip; een streep, 'n breeder lijn, 'n donkere Plek, 'n vaag geraamte 't zijn de lichtlantaarns op de klipper-danunen, die in zee 'tin uitgelegd, als uitgestoken armen die ter veiligheid. van het land ons wenken. * * Hoek van Ho".and ! Wij storfnen binnen. Heftig tegen de dwars-strohm in . De zee speelt nog één, maal haar ondeugend spel van plagerij —ze zwiept ;:is OP, stoeien wil -ij, nog eenmaal dat ranke ling van tor., pedoboot hoog uitzwalpen haven het kokende schuim van de branding, die vóór den Waterweg staat —de Z 7 steigert., ..aar boven en deint weer terug de sterke machines stuwc-i ons rustig voort wij kijken elkander op de brug lachend aan. Het is voc-bij. Een klein uur later meren wij aan de Parkhaven te Rotterdam. Een tros. Een loopplank. Handdrukken aan boord. Au revoir! Wij loopen met ons koffertje weer onder I, de gewone menechen. In het gewone leven verdwijuen we. Het is alles weer héél gewoon. Maar het o n gewone dat wij gekruisd hebben, heeft ons. wel geleerd, dat w'j in den dreun der gewone dingen vergeten te denken aan riet buitengewone het bui• tengewone van een zeemacht, die onder den druk van waardeeringslooze elementen het moeizame werk volbrengt van bouwen aan onvoldoend-gesteunde muren, opdat, wat zich ooit aan ons bezit van buiten-af mocht Willen optrekkèn ter verovering, den weerstand ondervinde van een marine, die land en volk beschermen zal tot het einde. A. C. ROCHAT. • --- DE ZWARTE KAT. De zaak voor de Rotterdamsche rechtbank. R o tter d a m, 23 September. Hedenmorgen heeft voor de Rotterdamsche rechtbank terecht gestaan de 49-jarige drukker P. T. uit Gouda, uitgever van het destijds in beslag., genomen weekblad „De Zwarte Kat" waarvan in de dagvaarding een uitvoerige beschrijving wordt gegeven, Hem was ten laste gelegd; dat hij heeft doen vervaardigen, om 'te verspreiden, althans ter verspreiding in voorraad hebben van het weekblad, in het bijzonder van de nos. 6 en ^i van den negenden jaargang. De verdachte deelde mede op geen enkele vraag te zullen antwoorden. Daarna werden eenige getuigen gehoord, die, tesameh mededeelden, dat het weekblad werd gedrukt in de drukkerij van de Goudsche Courant waar de copie werd gezet en de pagina's werden' opgemaakt, Van ieder nummer werden 2000 •tot 30000 exemplaren gedrukt, die gedeeltelijk te Amsterdam en gedeeltelijk te Gouda werden gebrocheerd. Uit de verklaring die verdachte voor den rechtercommissaris had afgelegd en die ter zitting werd voorgelezen, blijkt, dat de ver, dachte noch de eigenaar noch de uitgever is. Het blad was het eigendom van een zei kere v. 'O., uit den Haag, die deswege in het Handelsregister staat ingeschreven. Overigens drukte T. reeds negen jaar lang het blad. In verband met het niet verschijnen van twee getuigen heeft de rechtbank de zaak aangehouden tot 21 October. Alsdan zullen nog eenige getuigen worden gehoord. --- DRONKEN CHAUFFEUR. Op een groep kermisgangers gereden. In de Hoofdstraat te Eerbeek reed een slingerende vrachtauto op een groep kermisgangers in. Vier personen werden zwaar gewond, onder wie een negenjarig meisje, dat een hersenschudding kreeg en een juffrouw uit ',oenen, die een arm brak. De chauffeur, .die aanvankelijk doorreed, meldde zich later bij de politie. Hij bleek onder den invloed van sterken drank te zijn. --- BEROOVING. Leeuwarden 24 Sept. Gisternacht is in een verdacht huis alhier een buitenman beroofd van een bedrag van f 225 aan bankpapier. Kort daarna zijn de bewoners, een echtpaar, en gisteren in den loop van den dag nog een chauffeur aangehouden. Het echtpaar heeft bekend. Het geld, dat de chauffeur in ontvangst nam is nog niet opgespoord. , , --- EXPOSITIE (Te Londen zal binnenkort een speciale tentoonstelling voor de alleenwonende werkende vrouw gehouden worden). Zij gaat er heen en vindt er veel, Dat haar bekoren kan en boeien, Een keur van zaken die belet Dat zij te zeer zich zal vermoeien. Zoo menig listig apparaat, Dat haar gemak en rust kan geven. • En dat haar vrijgezellenstaat Maakt tot een vrij gezellig leven. Een vloeistof, die de kwaadste soort Van vlekken ergens uit kan maken. Een tafel die ook dient als bed En zulke interessante zaken! Een instrument dat stof verslaat, Zoodat ze nimmer hoeft te hurken, Een verf die, naar de mode gaat, De kleur verandert van haar jurken. En potten, pannen, gasfornuis En tangel voor de golf van haren, De hulp voor vlugger werk- in huis: Of om op kosten te besparen. Kortom, al wat ooit is ontdekt Ome d' ongetrouwde vrouw to diéne, In d' eeuw van 't technische vernui En van het huiswerk per machine. Zij komt er uit, geïmponeerd Door al wat men voor haar gewrocht heeft En dan ontmoet zij 't ecnig ding, Dat zij daarginds vergeefs gezocht heeft. Hij is een jonge knappe man En zij bezwijkt voor een traditie Zij zweert haar af, zoo gauw ze kan Haar vrij gezellige ek-positie. P. GASUS. --- Ned. Pomologische Vereeniging Jhr. G. F. van Tets van Goidschalx= oord spreekt over de vooruitzichten van land= en tuinbouw. Algemeene vergadering te 's Hertogenhosch De Nederlandsche Pomologische Vereeniging hoofdzakelijk fruitteelt der Nederlandsche Heide Maatschappij heeft te 's-Hertogenbosch de jaarlijksche bijeenkomst% gehouden. De voorzitter, jhr. G. F. van Tets van Goidschalxoord (Zeist) verwelkomde 'de aanwezigen. Na eenige bijzonderheden te hebben medegedeeld over de in het Land van Heusden en Altena te houden excursie, zeide spreker, dat de afdeelingen, niet zijn toegenomen sedert de vorige vergadering, doordat de afdeelingen Utrecht en Zeist zijn samengesmolten en . daarvan een Provinciale Utrechtsche afcleeling is gemaakt. Aan een krachtiger leven aldaar is dit ten goede gekomen. Met lof vermeldde spr. het rusteloos werken van de afdeeling Zuid-Hollandsche Eilanden, voor het propageeren van het centraal sorteeren en verpakken van eerste klas fruit. Dit is de manier om de concurrentie tegen het buitenlandsche fruit met succes te kunnen aanbinden. Het is verheugend te kunnen constateeren, dat het ledental als gevolg van de contributieverhooging niets is teruggegaan. Spr. memoreerde voorts het overlijden van den heer L. Baron van Hogendorp. Dat cle algemeene vooruitzichten in landen tuinbouw niet rooskleurig zijn, mag overbekend geacht worden. Evenzeer, dat de oogstvooruitzichten van het late fruit dit jaar zeer ongunstig zijn. Appels zijn er vrijwel niet en de goede prijzen, welke nog over het algemeen worden besteed, zullen niet in staat zijn een gunstig financieel eindresultaat te brengen en wel temeer niet, daar de prijzen van de bessen, waarvan over het algemeen een overvloedige oogst was, laag zijn gebleven, zoo laag zelfs dat meermalen het plukken niet werd betaald en in veel streken dan de bessen ten deele ook niet geplukt werden. Wij zullen ons niet wagen aan veronderstellingen, welke cultures in de komende jaren, welke ongetwijfeld moeilijk zullen zijn, het meeste laonend zullen zijn, doch alleen de hoop uitspreken; dat de teleis alles in het werk zullen stellen om een prima product 'te telen, opdat wij onzen goeden naam op de binnen'. en buitenlandsche markten zullen kunnen verkrijgen of behouden, en zullen kunnen wedijveren met elke concurrentie van het buitenland. De steeds hooger wordende tariefmuren van het buitenland, maken den afzet van onze producten wel zeer bezwaarlijk, vooral bij lage prijzen. Minister Beelaerts van Blokland wij mogen hem daar dankbaar voor zijn heeft te Genève dezer dagen een verstandige waarschuwende rede tot de afgevaardigden der volkeren gericht. Laat ons hopen, dat zijn woorden weerklank zullen vinden in de verschillende jenden en laat ons daarom ook hopen, gedachtig aan het bekende „Na regen komt zonneschijn", dat de toekomst van onze fruitcultuur met lichtstralen beschenen zal mogen worden! Het jaarverslag 1929 werd daarna zonder bespreking goedgekeurd. De rekening over 1929 werd vastgesteld met een eindcijfer van f 7363.43. Als afgevaardigden naar de algemeene vergadering der Nederl. Heide-Maatschappij werden aangewezen de voorzitter, jhr. G. F. van Tets van Goidschalxocird (Zeist) en de beide onder-oorzitters, de heerera G. van Leusen (Frederiksoord) en C. A. G. Spaan (Amsterdam). • De heeren G. van Leusen (Frederiksoord) en A. v. d. Have (Kapelle), die periodiek moesten aftreden, werden bij acclamatie herkozen als leden van het bestuur. De heer P. L. Jansen (Beek) had ontslag genomen als bestuurslid. Bij stemming werden uitgebracht 50 stemmen. Daarvan verkreeg jhr. mr. G. Ruys de Beerenbrouck (Holtum-Born bij Sittard) 49 stemmen, terwijl 1 stem blanco was uitgebracht. De heer R. Lijsten hield daarna een inleiding over de ziektebestrijding in de ooftgewassen en de heer De Klerk over den verkoop van Nederlandsch fruit naar Indië. --- De eenheid der wiskunde Intreerede van Prof. dr. J. Droste te Leiden. Lei cl en, 21 September. Dr. J. Droste. te Leiden, bencemd tot hoogleerear aan de Leidsche Universiteit als . opvolger, van prof. dr. J. C. Kluijver om onder wijs te geven in de hoogere stelkunde, do differentiaal- en integraalrekening, de thcorie der functiën en de waa:'schijnlijkheidsrekening, heeft hedenmiddag in Tiet groot-auditorium. »deltr universiteit zijn ambt aanvaard met het houden van een rede getiteld: De eenheid der wiskunde. Spreker stelt de vraag, waardoor zich de wiskunde van de overige wetenschappen onderscheidt en. wat de gerneenschapPelijke grondslag is harer onderdeelen. Het antwoord op de eerste vraag is,' dat de . wis kundige kennis kan worden verkregen door denken alleen, zonder waarnemingen. Bij de meetkunde, waarbij men dit het, gemakkelijkst zou kunnen betwijfelen, is dit evengoed het geval als bij de rekenkunde. De verschillende soorten meetkunde, zijn axiomatische stelsels; de voernaamste eisch, waaraan zoo'n stelsel heeft te voldoen is, dat het vrij is van innerlijke tegenspraak. De meetkundige overtuigt zich door de meetkunde op de rekenkunde af te beelden, terwijl de wijsgeer in den trant van Kant de zuivere aanschouwing te hulp roept. De- getallenleer is zoodoende voor den wiskundige de grondslag voor de geheele wiskunde. Bij de verdere ont,.vikkeling der . wiskunde is in de negentiende eeuw de verzamelingenleer op den voorgrond getreden en is, de hoop gewekt, dat liet begrip verzameling cen nog eenvoudiger en bevredigender grondslag -voor de geheele wiskunde zou blijken. Maar de omstreeks 1900 bekend geworden antinomieën hebben die t' erwachting den bodem ingeslagen. Tegenwoordig zijn er drie opvattingen over de fundeering der wiskunde. De intuïtionisten stellen de oerintuïtie van het tellen op den voorgrond en Verwerpen de stelling van het uitgesleten derde; de logica gaat niet aan de wiskunde vooraf, maar heeft deze noodig. De logicisten staan juist op het tegengestelde standpunt. De derde richting is de aninmatische, die 'de geheele wiskunde anicimátisch wil opbouwen; om zeker van een niet strijdig stelsel te zijn, behoeft zij een 'zoo genaamde bexvijstheorie, waardoor toni eigenlijk het tellen weer als grondslag binnengehaald wordt. Van het intuïtionisrne verschilt zij zoodoende. minder in het punt van uitgang dan in de uitwerking: zij hoopt de onaangename eonséquentie's van het iritultionisme echter te kunnen vermijden. Al is er dus verschil van meening over de grondslagen der wiskunete en verwijoipen de intuïtionisten vele uitkomsten van' anderen zinloos, de wiskundigen zijn het nochtans in zooverre met elkaar eens,' dat zij rooit verschillende antwoorden geven op viagen. waarvan zij alléir den zin erkennen. Spreker besloot zijn rede met de gebrut, kelijke toespraken. • ' --- STRANDING IN DEN WATERWEG. Rotterdam, 23 September. Hedenmorgen is het Duitsche s.s. Heinz W. Kunst, mann, dat naar buiten voer, in den mist aan den Noordwal van den Waterweg to Hoek van Holland geloopen. Het schip zit vrij hoog, doch hedenmiddag zou gépoogd worden het met behulp van sleepbooten vlot te brengen. ---