Advertentie RECLAMES. Yan 1-5 regels f 4.05, elke regel meer 10.80 H. G. HENDRIKSEN VOORSTRAAT 102-85 Tel, 11021. GASFORNUIZEN --- Advertentie RECLAMES. Van 1-5 regels f 4.05, elke regel meer f AMUSEMENTSBUREAU FAMILIE HOFMANN (De bek. Humoristen van Gramoph. en Radio) Belast zich met arrangeeren van-Feesten. Spec. jager. voor avondvuil. Programma's. DUO'S, TRIO'S, REVUE, VOLENDAMKLUCHTEN, etc le klas reverenties rilt geheel Nederland• Radioweg 5 Amsterdam (0.) Telt, 54155 --- Advertentie RECLAMES. Van I—s regels f 4.05, elke regel meer f 0.80. LEVENSVERZEKERING MAATSCHAPPIJ 99 ARNHEM 9! waarborgt U en Uw gezin een onbezorgde toekomst. Bijkantoor Moreelsepark 5, Dir. A. J. v. GENK --- Advertentie RECLAMES. Van 1-5 regels f 4.05, elke regel meer j* 0 gO. EEN COSTUUM NAAR MAAT VAN f 58.- IS GOED Kleermakerij B. JANSEN & Zn. Biltstraat hoek Goedestraat 1-3 Telefoon 11538 --- Faillissementen Opgegeven door 'v. d. Graaf én Co. N.V. (Afd. Handelsinformaties). Uitgesproken: 3 Mei. Willem Gielen, landbouwer, Hoeven, St. Maartenspolder P. 5. R.-c. mr. J. C. Sikkel. Cur. mr. P. EI. H. Spronek, Roosendaal. 4 Mei. P. C. van den Heuvel, timmerman, Vught, Helvoirtseheweg 116. 11.-e. mr. Vollgrafi. Cur.'"nir. A. Bloemarts, den Bosch. 4 Mei. B. Smallegange, aannemer vei grond- en heiwerken; Haarlem, President F Steynstraat 9. R.-e. mr. M. A. v. Rijn van Alkernade. Cur. mr. Julius Hoog, Haarlem. 4 Mei. Joost Bijismar veehouder, Piaala bij Makkutn. H.-c. mr. D. G. Kortenbout .v. d. Skiijs. Cur. mr. R. Mimer, Leeuwarden. 4 Mei. Beert Tiemersma, kaashandelaar, Huizum, Huizumerlaan 136. R.-e. mr. D. G. Kortenbout v. d. Sluijs. Cur. mr. J. Vis, Leeuwarden. _ . 4 Mei. Menzo Egbert-Huininga de Groot, radiohandelaar, Enschede, Janninksweg 157. 1-1.. e. mr. R. C. Bijleveld. Cur. mr. H. J. F. ten Cate, Hengelo (O.). 4 Mei. Johanna Geertruida Beune, wed. J. v. d. Bosch, werkster (vroeger koopvrouw), Almelo, Irisstraat 88. R.-c. mr. E. v. Schaeck Mathen. Cur. mr. E. G. M. Koolvink, Almelo. 4 Mei. Johannes Weissink, slager, Glanerbrug gem. Lonneker, Schipholtstraat 14L R.-c. mr. E. v.. Schaeck Mathon. Cur. nar. R. C. Schlingemann, Enschede. 4 Mei. J. ten Hove, Enschede, Lossersche' weg 71. R.-c. mr. E. v. Schaeck Mathon. Cur. S. Rozendaal, Enschede. 4 Mei. R. A. Hesseler, wed. B. N. Hermer, koopvrouw, Enschede, Kottendijk 52. R.-c. mr. van Sehaack Mathon. Cur. mr. L. L. J. Dons, Enschede. 4 Mei. A. J. Kuster, vrachtrijder en expediteur, Oudorp. R.-c. mr. J. Krabbe. Cur. mr. H. Judell, Bergen. 4 Mei. Ant. Stierp, Limmen. 11.-G H. M. Fruin. Cur. mr. B, W. C. Dwars, Hoorn. 4 Mei. Caspar Stroet, veehouder en landbouw, 't Veld-Nieuwe Niedorp. a-c. mr. A. M. Ledeboer. Cur. mr. A. Veldman, den Helder. 4 Mei. Hendrik Slort, den Helder. R.-c. mr. J. Krabbe. Cur. mr. E. H. J. Wijnne. Alkmaar. 4 Mei. J. Dekker Azn., bloembollenkweeker, Limmen. R.-c.• mr. H. M. Fruin. Cur. mr. H. Th. A. v. d. Loos; Alkmaar. 4 Mei. R. Jongeneel, graanhandelaar, Bloskensgraaf. R.-c. mr, M. v. Aken. Cur. mr. B. J. Verhey, Dordrecht 4 Mei. Klaas Tukker, landbouwer, Noordeloos no. 221. 11.-c. mr. J. H. v. Walsen. Cur. mr. C. 3. Beukelman, Gorinchern.. --- TIJDSCHRIFT EN GLADDE KUNSTMAKELAARS IN MEMORIAM DE LOUTER TER BRAAK'S HELDEN Nyhoff over den dichtersinbreker. – Hollandsche kwatrijnen en Spaans sche religieuze volksliederen. – Dr. De Visser her= dacht. Het eerste nummer van Onze Taaltuin Forum. Menno ter Braak is gokomen aan het eind van zijn belang-wekkend, stoutmoedig, maar ook langademig en wat al te negatief essay over het demasqué der schoonheid, Twee helden zijn overeind, of wil men, ononthuld gebleven, „Deze twee namen: Stendlial en Nietzsche, dringen zich steeds weer aan mij op, wanneer ik mij afvraag, wat ik ~le ben genre' noem, wat ik als het grootste en eenig waardevolle risico beschouw, wat ik liefheb en bewonder, wanneer „kunst" en „wijsbegeerte", muziek en begrip, in mij duelleeren om het presidium mijner ziel. Juist deze twee: omdat men geen van beide met het etiket „kunstenam' of „wijsgeer" kan klasseeres, en omdat zij n ie ttetnin van elkaar verschillen als kunstenaar en wijsgeer; omdat zij beide, de romancier en de essayist, zich bewegen op die riskante grens, omdat zij beide ,Jek zijn tiaar twee kanten', omdat zij elkaar ontmoeten, in een psychologie die geen wetenschap, maar een scherp formuleerend raden is, omdat zij de muziek van het nabije detail en het begrip van den verren afstand in gelijke mate kenn'en, omdat fantasie en logica elkaar in hun werk voortdurend op de teereen' trappen; omdat zij, in plaats van het „tuivere" type van den Muzikant en het „zuivere" type van dan Wijze, het rlskee r e n d o type van den amateur vertegenwoordigen. Hun stijl streeft naar een beweeglijkheid zonder bedwelming, naar een muziek zonder nar, cose; en zij denken, zooals men zich scheert: met accuratesse, paar wetend, dat men den volgenden dag opnieuw zal moeten beginnen. Standhal en Nietzsche: de gelijken, de verschillenden, de riskeerenden, de amateurs; de eenzijdigen, de vulgairen, de schandaaltypeu in kunst en wijsbegeerte, omdat zij niet de zuiverheid, maar het risico zoeken. En achter Standhal zie ik dei, kolonne des aestheten, met Plasschaert's' „eeuwige dingen" op een zilveren schaaltje, heimelijk verontwaardigd over zooveel philosophische verdunning hunner waarden: achter Nietzsche zie ik de baarden der denkers van het vak afkeurend wapperen over zooveel artistiek dilettantisme; en beide partijen, uitgetogen om het Zuivere Lam te aanbidden, zie ik verbaasd, omdat hun berg deze muis ter wereld bracht, meer niet . . . ." Marsman ontdekt 1111 pas, wat er in Couperus is, en hij zou willen volhouden (Querido was hem al héél lang védr:), dat „Couperus, de kwast, de zijden, verfijnde dandy, een der weinige kerels is geweest, die in het Hollandsch geschreven hebben." Hendrik de Vries bewerkt eenige kerkelijke liederen en doodsgedichten van het Spaansche volk. De mooiste vonden wij de drie hieronder: De klok luidt in Betlehem's toren, De vlammen slaan uit een stal; Daar is een kind geboren. Dat ons verlossen zal. In de kerk staat, kaal en strak, De boom die wij aanbidden, Met englen, één op elke tak, En de Heer in 't midden. Ik zag een man; Zijn borst was open; Bloed kwam van spijker En doorn gedropen; Daaronder zat Geknield een vrouw Die hem aanbad. Het wordt nu duidelijk, dat het uittreden van Menno ter Braak uit de redactie van de „Filmliga" neg een voorgeschiedenis heeft, die bij Du Perron begon. Deze n.l. heeft bij de redactie van het genoemde blad een bespreking ingezonden, zich voornamelijk richtend tegen het scenario van Sjanghai-Express. De redactie weigerde, omdat het geen eigenlijke f ilm bespreking was, maar een literaire beschouwing over het scenario. Du Perron betoogt echter, dat hij het recht heeft een film te beoordeelen als toescho u we r, voor wien scenario en „film pul.", in een speelfilm althans, één blijven. En voor wien de vraag wordt of, in Sjanghai Express de bezetenheid van den reggseur de snert van het scenario overstemt, dan wel of de snert van het scenario film en regisseur onderdompelt in snert. Voor Scholte (die de recensie in Filmliga schreef), heeft het eerste plaats gehad, voor DU Perron het tweede. Dat wij, in zijn algemeene standpunt, aan de zijde van den laatste staan, hebben wij bij de bespreking van het jongste Filmliga-nummer reeds getoond. J. Greshoff perfectionneert zich in den satirieken toon, die door R. van Aart in een ballade tevergeefs wordt nagebootst. DE AANPRATERS. en hun slachtoffers bekreugerd en betolld. In een voortreffelijk stuk geeft de Gidsredactie aan haar verontwaardiging lucht, een stuk dat wij woord voor woord onderschrijven: "Weleer werd de beeldende kunst met de oogen bekeken ei] om de vreugde van het ge ,Stelijk bezit gekocht. Sedert en halve eeuw wordt de beeldende kunst vooral bekletst en verkwanseld. Eertijds hadden de kunstminnaars oogen die onderscheidden en aan eigen overtuiging ontbrak het hen niet. Thans hebben zij slechts ooren en dezen zijn vaak zéér lang. Vroeger waren de kunstliefhebbers gelukkig ►net het door hen verworven schoon bezit, thans zijn zij maar al' te vaak gokkers, die jagen om „meesterwerken op den kop te tikken", of wel zij zijn de willige dansers op andermans gepijp. Tusschen de kunstenaars en den kunstverzamelaar drong zich in deze latere tijden, een heirleger van aanpra t er s. Dat zijn de gladde makelaars; de promotors van richtingen, de welbespraakte bedillers, de aanbevelers, de opbieders, de stille leurders, de lawaarige venters, de bookmakers, de kakadorussen, de sweepstakers, de toekomstvoorspellers, de hausse _ _ , verwachters, de kWakzalvers, zij allen zijn de aanpratens, zij praten met vleiende en bedachtzame woorden, die, gouden bergen voorspiegelen, af met de achterdehandsche, zinnen der verdachtmakers, zij praten elkaar na, zij praten elkaar tegen, maar zij praten allen om aan te praten, zij praten met hooge borsten én zelfverzekerde stemmen, zij zijn de pratende inleiders, de praatgrag,) verklaarders, de pratende kunst-belevers en diep belevende praters, zij praten met voorgewende Verteedering of , met geveinsde ontroering, zij praten luid, zij praten smeltend, maar zij allen praten aan, en zij praten tenslotte allen. naar zich toe. De productiefste jaren van ,Rembrandt liggen tusschen IS6O en nu, van de driedui= zend schilderijen die Corot gemaakt heeft zijn er minstens zesduizend in Amerika, en de Parijsche safes staan opgetast met de schilderijen der modernen, stijl 1919, stijl [921, stijl 192'4' enz. enz. enz., die geduldig wachten op de voorspelde hausse. Dacht iemand soms dat dit alles zoo maar zonder praten ging; en moeten die praters soms ook niet leven? TuSschen de tabaksplanter en den havannagenieter leeft een heirleger hedrijvigen die, hoew(el voor een groot deal onnoodig, zich toch onmisbaar voelen in de keten van dit lang proces. I}e sigaar zelf wordt er echter niets beter, doch alleen duurder door. • Tusschen den kunstenaar en den kunstzamelaar leeft ook een heirleger bedrijvigen, de aanpraters die ook allen meenen dat de kunst het zonder hen niet stellen, F kan. De kunst wordt er niet belangrijker en het kunstgevoel wordt er alleen onrustiger-door. De kunstverzamelaars zelfs doen denken aan de slaven waar Nietzsche van schreef, dat zij pas weten, wat zij waard zijn, wanneer zij hooren hoe hoog er op hen wordt geboden. Zoodra het kunstwerk speculatieobject wordt, zooals dit thans het geval is, worden de speculanten bij tijden, --- hos kan dit anders bekreugerd en betolid. Verdienen zij een beter lot, zoolang zij hun hart in de brandkast bergen, en met hun ooren zien?" P. C. Boutens publiceert een reeks Holt andsche kwatrijnen, waaronder: Wat wilt ge oplossen? Wat verklaren? Konde er Leven bestaan buiten dit hachlijk wonder, Dit steeds vernieuwd en nooit vervuld gemis Van dan met God te zijn en dan weèr zonder? Dit is beminnen: wolkeloos tezamen ti in elkanders diepte te beramen. Gij zijt van elk ding toets en achtergrond: Waardloos verduisteren alle aardsche namen. • Greshoff beschouwt de brieven van Proust. A. H. van der reen en J. Kannegieter dragen verhalen bij. Prof. Van Wijk stelt de vraag of de Tsjechen en Slovaken één volk of twee volken zijn. Nijhoff, die de liederen van den inbreker Willem van lependael (ook in ons blad behandeld) bespreekt, leidt zijn kritiek aldus in: „Willem van lependael is de schuilnaam van een Rotterdamsch inbreker. En wanneer een inbreker verzen gaat schrijven. dan heeft hij althans dit op andere dichters voor: dat hij zijn vrijen tijd zittend doorbrengt, in afzondering ,kn op staatskosten. Hij heeft ruim tijd na te denken; zijn rijmen te wikken en te wegen, het verleden schooner te maken dan het was, schooner in den pathetischen zin van aandoenlijker en heldhaftiger. Maar er zijn ook bezwaren: hij moet al een zeer groot mansch zijn om zoo eenvoudig te blijven als de dichters van „Sagesse" en „Reading Gaol"; de acoustiek van een cel maakt van een rythme al zeer spoedig een retorische dreun; de zittende zal doorgaans geneigd zijn, ophef van zijn lot te gaan maken, zijn spotliederen tegen justitie en politie zullen in, zijn eigen ooren als bijtende aanklachten gaan klinken, zijn mijmeringen over het „leven" worden liedjes van de straat, waarin de bezongen vrouwen de natuurlijkste moeders ter wereld er► alle „jongens" nobel en doortastend zijn. Wanneer hij dan echter de geheimtaal van de onderwereld, het bargoensch, zoo meesterlijk in versvorm hanteert als naar mijn weten slechts de aristocratische dichter van „Trijntje Cornelis" het gedaan beeft, dan valt al spoedig de aandacht der gevangenisdirectie op zijn dichtproeven, dan mag hij in de recreatie-uren bij gitaar of harmonica voordragen, en de bijval zijner dankbare lotgenooten zon een heel wat geringer talent dan het zijne tot publicatie doen besluiten." IN MEMORIAM DE LOUTER. P. R. Ritter in Elsevier. Eerwaardig en eerbiedwaardig noemt P. H. Ritter jr, de persoon ven prof. de Louter, die in het Mei-nummer van Elsevier door hem wordt herdacht, OOk was hij ~deftig", maar tevens een man van „gratie". En bovendien sportief. Een groot deel van den omtrek der aarde beeft hij in zijn leven afgewandeld. „Toen hij diep in de zeventig was, zag ik hem nog, onvervaard in zijn manteljas, zich gereed maken voor een reis naar Rome. Op zulke °ogenblikken, wanneer hij „en route" was, kwam het eigenaardigdichterlijke, dat zijn gestalte kon hebben en dat hem deed lijken op een Duitschen muziek-dirigent, merkwaardig tot uiting." De schrijver vraagt zich tenslotte af waarom de Louter, die reeksen Ministers heeft gekweekt, zelf nooit Minister is geworden, en hij antwoordt o. „Wie in het politieke leven een carrière begeert, moet zich in dienst stellen van de Idee in actie. Hij moet de Idee b e p alen. Het idealisme van De Louter hield een liefde in voer de Idee in haar algemeenheid. Verder was De Louter geen anti-thetisch man. Zijn waardeering was even algemeen als zijn kritiek. Hij droeg niet dei! geest die afgrenst en bestrijdt. Wanneer zijn verontwaardiging opvlamde, dan gold zij uiterst zelden een concreten vijand in de eigen volksgemeenschap, maar bijna altijd een in de algemeenheid van het wereldbestel ageeronden rechtsverkrachter: Engeland tijdens den Boeren-oorlog, Duitschland tijdens den inval in België. Zijn Ideeën stemden overeen met -algemeene volksovertuigingen. in Nederland militairistische geweldpleging bestrijdt,- wie zijn leven in dienst stelt Van vrijheid en verdraagzaamheid, van vreedzame beslechting van internationale geschillen, heeft geen kans op verzet. Vandaar zijn langdurige populariteit, die in de_ vasthoudendheid van ons volk aan zekere algemeene ideologieën haar verklaring vindt. Alen moet over Ylit vermogen, „de, stem van zijn volk" te zijn, niet gering denken. De Louter is een van de allerlaatste Neder; ' landers geweest, die algemeen werden geacht. Zie hier een figuur, die nog het respect, van zijn volk weet te dragen in 1932, die op bijna vijf-en-tachtigjarigen leeftijd gestor, ven, als een koning ten grave wordt geleid, temidden van een volk dat bezig is alle „respekt" te verliezen." " . Pieter Komen schrijft over H. Chabot, schilder en beeldhouwer, H. H. van Gulik vervolgt zijn studie over Oostersche schimmen: De Scharten'S besluiten hun jhr. mr. James de Heijn. Voorts beeft de aflevering verzen van Slauerhoff en Mok. * * DR. J. TIL DE VISSER HERDACHT. Stemmen des Tijds. In Stemmen des Tijds herdenkt ds, P. J. Molenaar den overleden medewerker en vriend dr. J. Til. ne Visser, besluitend met de volgende persoonlijke herinnering: „Schrijver dezes had het voorrecht De Visser van zijn Rotterdamschen tijd af te kennen, en hij heeft weinig zoo trouwe vrienden gehad. Door de oprichting .van „Stemmen des Tijds" en door zijn wonen in Den Haag kwamen wij telkens weder met elkander in aanraking. In mijn correspondentie van „Stemmen des Tijds" ligt nog een briefkaart, waarin hij' de redactie beloofde in 1933 een artikel over Willem den Zwijger te schrijven. Twee dagen voor zijn dood mocht ik hem nog bezoeken. Zijn ontroering op dat oogenblik heeft mij eerst later doen begrijpen, dat bij den dood voelde naderen. Ik sprak hem een paar troostwoorden toe, hem herinnerende aan Vinet's en aan Spurgeon's ►aatste levensdagen, en dankbaar als een kind nam hij dat aan. En toen kwam nog even uit, zooals hij innerlijk was; hij zeide: „als men zoo ziek ligt, zoo dicht bij de eeuwigheid, hoe jammerlijk lijkt dan al het dogmatisch getwist, het kerkelijk gekrakeel! Daar is er maar één, die al onze aandacht verdient, en in wien wij allen één zijn: Jezus Christus." Zoo heeft hij tot mij gesproken, en toen ik hem terug zag, was hij gestorven. Maar de vrede Gods, die alle verstand te boven gaat, en,waarvan hij de bezielde tolk was geweest, lag op zijn verstijfde trekken gespreid." J. Lens beschrijft het ti terfbed van een ander groot man, Groen van Prinsterer. Jeannes' Reddingius vertolkt een fragment uit Goethe's Verborgenheden, p. yv, J. van den Berg schrijft over kerk en platteland, M. de la Prise geeft een historische studie over Margaretha van Oostenrijk. Twee gedichtjes zijn er van Berendien Schuiling. * * ONZE TAALTUIN. Het eerste nummer. Het eerste nummer is verschenen van „Onze Taaltuin" (Brusse's Uitgevers-Mij.; onder redactie van de hoogleeraren Van Ginneken en Overdiep. Uit de inleiding nemen wij de volgende passages over : „In de eerste plaats moet Onze Taaltuin de Volksuiting dienen : ons volk behandelen dus met het levende, sappige, nuilsthe, kleurige woord, de sprekende namen, de kernachtige zegswijze, het levende spreekwoord, het volksrijmpje of het kinderlied. Wij mogen hierbij de verschillende dialectperken niet vergeten; en kunnen zelfs aan den vorm en de eigenardigheden dies perken de oudere ontwikkelingsgeschiedenis der samenstellende ethnische eipelen van ons volk herkennen. Ja, ook het gezonken Culturgoed uit vroegere beschavingen leeft daar nog, in voort. Maar ten tweede bezitten wij in Onzen Taaltuin: een nationalen i;wusten cultuurschat. Wij hebben nu eenmaal onze nationale traditie diep verankerd in onze natio nale deugden en gebreken, in ons klimaat en ons kustlandschap: want Onze Taaltuin ligt aan de zeé, de wijde wereldzee. Maar ook onze helden en heiligen, de besten onzer voorvaderen, vooral de dichters en zangers, de redenaars en do praters hebben er allen iets van het hunne in nagelaten. En als wij denken aan de mogelijkheid van een internationale taalnivelleering, worden wij ons plotseling, met eenige koppigheid bewust, dat wij toch niet van plan zijn Onzen Taaltuin zoo maar plotseling op te geven voor een Algemeen Europeesch wandelpark. En dan ten derde is Onze Taaltuin immers een instrument voor de schoone kunst onzer thans levende dichters en schrijvers, die juist met de klank- en kleurmiddelen uit onzen eigen Taaltuin z666 weten te toeveren, die juist met de syntaxis onzer Nederlandsche volzinnen zulke verrukkelijke struweel- of boschpartijen weten aan te leggen, of bloemen en majesteitelijke hoornen weten te doen groeien, dat ze nergens ter wereld hun volkomen weerga vinden. En daarom zullen wij als Hoveniers ook de bloeiende kunst-waranden onzer woordkunstenaars van den taalkant bezien en bewonderen, en ze voor het nageslacht trachten te behouden." • Het blad, dat er typografisch goed en aantrekkelijk uitziet (alleen begrijpen -we den man op den omslag niet, die één oog dichtdoet) is heelemaal gevuld met artikelen van de beide redacteuren, waarbij wij speciaal releveeren : Inversie in Couperus' Iskander. namen en bijnamen, en het begin van een publicatie over syntaxis en dialectstudie. ---