Nuttige Kennis Vrijdagavond trad voor deze vereeniging prof. dr. A. A. W. liubrecht als spreker op met eene verhandeling over de sponsen en haar leven en groei, welke wij in hoofdtrekken onzen lezers willen mededeelen. Na eerst de vroegere meening, als zouden sponsen planten zijn, te hebben uiteengezet., kwam hij op de hedendaagsehe wetenschap , die door beter en nauwkeuriger onder.oekingen heeft aan het licht gebracht, dat sponsen dieren zijn van de lagere soort. Daarop beschreef hij de wording van de spons en zeide o. a.: sponsen zijn geraamten, na den dood omkleed met eene geleiachtige massa. ' Die massa is de bloeiende zelfstan, digheid, is meer dierlijk dan pl t. Dit blijkt, daar de groei niet plaats heeft door onbewerktuigde zelfstandigheden maar de voeding met andere planten of dieren. De beweeglijkheid der sponsen , op den bodem der zee, is gering. Spr. voerde daarop aan, dat men van sp;nisen ook spreken kan als van afv.enderlijko individus en bewees dit door eene schets van het ontstaan van de @ponsen. De spons is in zijn eerste stadium een zelfstandig rondzwemmend, door zelfstandige beweging voortbewogen lichaampje in het zeewater. Dit lichaampje heeft een kogelvorm en is saamgesteld uit glasheldere kleine elementen, die met trilharen vereenigd zijn• Dit lichaampje is alleen door een microscoop te bezien. Dit kleine organisme verliest allengs zijn bolvorm en wordt meer afgeplat, dan geeft het zijne vrije bewee'lijkheid oP en hecht zich ergens aan vast. Nu verbreidt het zich, krijgt uitloopers en langzamerhand vormt zich in 't midden eene verhevenheid met eene inwendige holte en daarna volgt verdere groei in hoogte en lengte als van zelf. Een vorm is dus ontstaan, die onderaan vastgehecht blijft en een bekervorm heeft. – • • Merkt men op, dan ziet men, dat in de nabijheid eenex spons de kleine lichaampjes, die zich in het zeewater bevinden , er heen stroomei en ook later het lichaam weer uitstroomen. Hierdoor voedt zich de spons n.l. door de diertjes en het koolzuur, dat het zeewater bevat. Nemen we dit laatste er uit, dan sterft de spons. Spr. beschrijft nu, hoe de groene massa rond de spons de eieren en de vetstof der spons zijn. Die eieren ontmoeten elkaar in het zeewater, Le vruchtin O- heeft plaats. Inb dien dienvorm is het karakter spons duidelijk merkbaar. Spijsverteeringsorganen ontbreken geheel en al, daarvoor heeft het lichaam openingen en centrale holten. Dezen zijn bekleed met cellen, waarin het zeewater overgaat. Z.H.GeI. wees verder met platen aan, welke bekleeding, van eene roode kleur zijnde, het denkbeeld deden ontstaan, dat men niet met een individu maar met meerdere dieren heeft te maken en voerde daarop aan, hoe. door uitwendige uitbreiding der inwendige natuur niet het eigenlijk karakter veranderd wordt, maar alleen moeielijker te onderscheiden valt. Nu volgde, ook met platen verduidelijkt, eene beschrijving der elementen, die de trilharen dragen en van fleschachtigen klompjesvorm zijn. Na aldus de levende materie te hebben behandeld, ging spr. over op de afscheidingsproducten en beschreef eerstens de skelet-elementen. Dit zijn kalkachtige elementen en heeten kalk-spiralen. weeke Het zijn geen skeletten. Ze geraamtenzijn maar harde kalk dus niet geschikt voor huiselijk gebruik. Deze skeletten hebben ook hun voeding door beweeglijke elementen ' die het voedsel door het lichaam brengen en in de plaats staan van het bloed bij hoogere wezens, Sommige dier wandelende elementen, zetten zich om in vetstof. De zoogenaamde ijs-, voortplantings_ voedings- en spiercellen der sponzen zijn vrije lichamen. Sommige sponsen baren ook levend. Dit werd ook door platen verduidelijkt, waarna spr. de vermenigvuldiging door (leeling behandelde. Dan wordt het eene gemeenschappelijke kolonie aan één stok. De skeletten blijven dan niet van kaak maar van kiezelzuur. Deze kiezelsponsenhebben de schoonste vormen en vaniv7el in de diepste zeeën, op 3000 etoen diepte die" die kiezelsponsen ontstaan ook stee:lorde vormingen, die bijna van steen gelijken. Behalveeene kiezel en kalk is er ook nog hoornachtige afscheiding. Van deze ontstaat onze huis- en badspons. Spr. vertoonde een zoogenaamden Neptunus-beker, ook e,.-3n geraamte van een spons. Gevoel en beweging heeft de spons slechts weinig of niet. De sponsen worden zoo wel in diepzee als aan het strand gevonden, doch de meeste op 130 a 150 vademen diepte. Spr. schetste nu, hoe sommige sponsen eene bepaalde rol vervullen, eene rol, die voor onze Zeeuwache oesterkweekers met leede oogen wordt aangezien. Dit zijn de zoogen. boorsponsen, die zich op. een steen achtigen bodem vasthechten, dus ook op oesterschelpen en zich dan uitbreiden. In die uitbreiding vormen zij gangen, doch men weet niet of die gangen zich vormen door mechanische werkin,, , dan wel door het boren der spons als bij de paalwormen , ontstaat. Deze boorsponsen zijn dus groote vijanden van den inlandschen oesterteelt, want zij dunnen de oesterschaal, waardoor het weekdier spoediger sterft. Verschillende spons-kolonien komen soms in eigenaardige samenleving met andere levende wezens, als met sommige kreeftsoorten, alen etc. Dit noemt men commensalisme, want die dieren zijn geen parasieten. Treffende voorbeelden van dit samenleven kan, men bij sommige kiezelponsen aantreffen, b.v. binnen in een gesloten koker een mannetjes- en een vrouwtjes-kreeft. Japanneezen hebben dit dikwerf op hun kusten gevonden en zij beschouwden dan zulk een kreeftenpaar als een zoodanig als door bun stam bij hun leven zeer werd vereerd en na hun dood in een expresselijk mansoleum werd opgesloten. O'ok in fossielen vorm zijn de sponsen zeer rijk vertegenwoordigd. In diepliggende en oude aardlagen vindt men ze terug. De sponsen, die tot dageljjksch gebruik dienen, worden gevonden aan de kusten der Middellandsche zee, in de Adriatische zee en in die rond,Griekenland en Klein Azie, benevens aan de kusten van Noord Afrika tot aan Tripoli. Zij worden verkregen door duiken, of door ze met dreggen op te halen. Men heeft wel getracht eene kunstmatige sponsen-teelt aan te leggen, doch te groot bedrijf-kapitaal is daartoe noodig en tevens heeft men eene houten onderlaag noodig, die of in de zee verloren gaat of vernietigd wordt door den paalworm. Na aldus geschetst te hebben, waarom men aan sponsen den naam van dieren geven kan en eenige der meest karakteristieke eigenschappen van leven en groei te hebben gegeven, besloot spr. met de betuiging, dat hij hoopte, dat uit het gehoorde zou zijn gebleken, dat bij de laagste wezens dezelfde vraagstukken zich voordoen als bij de hoogere. Juist daarom is de studie dier laagste wezens niet minder geschikt om ons nederigheid te leeren dan de studie der hoogere wezens. --- Nieuws uit de Provincie en Omstr. *Willige Langerak. De gemeenteraad alhier heeft de begrooting dezer gemeente voor het dienstjaar 1889 vastgesteld tot een som van f 6982.57' in inkomsten en uitgaven. * — De heer L. Smit, candidaat te Noordwijk aan zee, heeft voor het op hem uitgebracht beroep naar Langerak, bedankt. * — Voor enkele dagen had te Schoonhoven in het exercitielokaal een plechtigheid plaats. Eene deputatie uit officieren van het Indische leger, die hun eerste opleiding bij de instructiecomp.ignie te Schoonhoven genoten hebben, bood n.l. de compagnie een stoffelijk bewijs tot aandenken aan haar 25-jarig bestaan aan. De deputatie bestond uit de heeren P. 11. Opzoomer, kapitein der artillerie, P. A. Jung, kapitein intendant en W. O. De kapi• tein-commandant, de heer Felchhuis, bedankte met gepaste woorden voor het geschenk, dat bestaat uit vier fraaie schilderijen , voorstellingen uit den Fransch-Duitschen oorlog, benevens een fraaie calligraphische opdracht, de namen van 40 officieren van het Indische leger bevattende. De plechtigheid had plaat in tegenwoordigheid van do gansche compagnie, in groot tenue gekleed, het gemeentebestuur, vele autoriteiten en genoodigde ingezetenen van Schoonhoven, dat grooten prijs stelt op het bezit der compagnie binnen hare wallen. * — De najaarsveemarkten te Schoonboven worden vrij druk bezocht. Er komen soms meer dan 100 stuks vee aan de lijn. liet bestuur ter bevordering van handel en verkeer aldaar, draagt krachtig tot den bloei er van bij, door het uitloven van premisn voor het ter markt te koop aanbieden van. vee. Voor enkele dagen had een open_ bare trekking voor die premiën plaats De premie van 50 gulden is gevallen op no. 21 en die van 10 gulden op no. 120. * Eemnes. Het geval, dat vreugde door droefneid gevolgd wordt, deed zich hier dezer dagen in dier voege voor, dat beide te gelijker tijd plaats hadden in 't zelfde gezin. Eene vrouw leed sedert anderhalfjaar aan eene maagkwaal. Haar dochter had in dien tijd verkeering aangeknOopt en de trouwdag was bepaald. Daar de moeder begreep aan haar kwaal te moeten bezwijken, zag zij gaarne voor haar verscheiden hare dochter gehuwd. Eindelijk was de huwelijksdag daar en terwijl het huwelijk in de kerk ingezegend -werd, bezweek zij. * -- De jacht behoort hier tot het domein Soestdijk. Er is derhalve wild in overvloed. Het is dus niet onvoordeelig voor hem, die vergunning krijgt om te jagen. Het kan ook niet anders of menig haasje wordt gestroopt, niettegenstaande de koddebeiers al hun best doen om dit te voorkomen. Deze week werd iemand betrapt bij het zitten van fuiken zonder van eene vischacte voorzien te zijn. Er werd in de laatste veertien dagen bijzonder veel paling gevangen. § Hilversum. Het nieuwe post- en telegraafkantoor alhier zal met 1 Nov. a. s. geheel voltooid zijn, doch niet v66r Februari van het volgende jaar in gebruik komen. Toch werden er reeds brieven in de bus gestoken, zoodat de aannemers het n oodig geoordeeld hebben maatregelen te nemen , welke eene herhaling van deze vergissing onmogelijk maken. § — In de jongste vergadering der Afdeeling Gooiland van de Holl. Maatschappij voor Landbouw, gehouden in de boven zaal van het stationsgebouw te Hilversum, gedacht de president Jhr. P. H. Sin, het 40-jari; bestaan dier afdeeling, alsmede hare oprichters wijlen de heeren Perk en van Rossum. Aangezien het ledental van 136 tot op bijna 50 was gedaald, werd de wenschelijkkeid uitgesproken plannen. te beramen om de afdeeling uit haar kwijnend bestaan op te beuren, waartoe het aansluiten van landbouwers als lid en daardoor cersterking der financieele krachten, als eerste vereischte geacht werd. § – Bij het neerleggen van zijne practijk en zijn vertrek uit Naarden, na aldaar bijna 40 ,;aren als geneesheer gevestigd geweest te zijn, werd Dr. G. P. J. Mol namens ingezetenen van Naarden en Bussum door de heeren J. Heijdanus en A. G. Heineken een sierlijke notehouten boekenkast aangeboden als een blijk van waardeering en vriendschap. § Eene achttienjarige dienstbode alhier , heeft zich in haar bed door ophanging van het leven beroofd. Omtrent de oorzaak van dit droevig ongeval doen verschillende geruchten de ronde, die ons echter te vaag voorkomen om er melding van te maken. § Wageningen. Naar wij uit goede bron vernemen, zal de alhier van gemeentewege bestaande cursus tot opleiding voor hoofdonderwijzer en hoofdonderwijzeressen spoedig worden opgeheven. De geringe deelneming in den laatsten tijd is hiervan de oorzaak. § — Tot onderwijzeres aan de openbare school no. 3 alhier is benoemd Mej. E. J. J. Berends te Nijmegen. § Barneveld. De vrouw van S. v. d. B. alhier, werd, terwijl zij in het achterhuis met haar man bezig was met dorschen, onverwachts door een os aangevallen, die haar met de horens een aantal zeer ernstige verwondingen toebracht. Heelkundige hulp werd terstond ingeroepen. Ofschoon haar toestand hoogst zorgelijk is, hoopt men toch op het behoud van haar leven. Woerden. Vrijdagavond is eene hofstede onder deze gemeente, in de buurt Breeveld, nabij het station Hameien, totaal afgebrand. Behalve het grootste deel van den inboedel zijn ook een elftal vette varkens verbrand. Oorzaak onbekend. * Montfoort. Op de j.l. Zaterdag alhier gehouden markt hebben ruim 700 paarden aan de lijn gestaan. 't Getal kooplui was in vergelijking met andere jaren niet groot, lzoodat menigeen zijn beestje tevergeefs trachtte aan den man te brengen. * — De vorige week had de slager A. v. K. de onvoorzichtigheid op een vleeschhaak te trappen met het ongelukkig gevolg, dat de scherpe punt onder in den voet drong en geneeskundige hulp moest worden ingeroepen om het bewuste voorwerp te verwijderen. § Leerdam. In de Vrijdag gehouden gemeenteraadszitting werd de begrooting in ontving en uitgaven vastgesteld tot een bedrag van f 27414.655. Tevens werd toegestaan om de bewaarschool te gebruiken voor den te openen curcus voor handwerkslieden en daarbij als subsidie to verleenen verlichting en verwarming. Een van de voornaamste voorstellen, die verder aangenomen of verworpen werden, was zeker het toestaan van de benoodigde gelden tot verandering van het torenuurwerk, waarop tot nog toe alleen een uurwijzer aanwezig was zoodat we binnen een niet al te verwijderd tijdstip op do minuut af den buitentijd met onzen zakuurwerktijd zullen kunnen vergelijken. § — In den nacht van Donderdag op Vrijdag zijn ten nadeele van den heer L., 56 stuks kool ontvreemd, terwijl dienzelfden nacht ook bij een ander 2 á 3 HL. peren geetolen zijn. --- Binnenland. 4+ Te Vlissingen heerscht algemeen, maar vooral onder den handwerksstand groote blijdschap over de zeer belangrijke opdracht tot het vervaardigen van vier groote stoomera, ten behoeve van de Ned.-Indische pakketvaart, Woensdag door de koninklijke maatschappij „de Schelde" aldaar ontvangen. Genoemde maatschappij heeft thans vooreerst volop werk, dank zij deze hoogst belangrijke order en eenige andere, zij het dan ook minder groote bestellingen, welke vroeger reeds werden ontvangen. Velen, die met eenige bezorgdheid den naderenden winter tegemoet zagen, kunnen nu voor geruimen tijd vast werk en goede verdiensten vinden. 4+ Men meldt uit Groningen : Zondag jl. werd alhier in het lokaal aan den Coehoornsingel Zondagschool gehouden, doch de leerlingen, ten getale van ongeveer 70, gingen derwijze te keer, dat de onderwijzer meermalen de hulp van de politie moest inroepen om de orde te herstellen. Ten slotte begonnen de scholieren onderling te vechten en ontstond er in de school zulk een tumult, dat de politie den onderwijzer moest aanraden, de oefening te staken. Deze raad werd gevolgd en de bengels werden uit het lokaal verwijderd. 401. ➢e sluier, die over een geheimzinnige spookgeschiedenis te Amsterdam lag, is thans opgeheven. Door de nasporingen van den heer Batelt is men tot de ontdekking gekomen, dat de oorzaak was een elfjarig dochtertje, dat in sterk overspannen geestestoestand verkeert. De arme kleine jis thans onder behandeling van een kundig geneesheer gesteld en het spook verdwenen. 9 Te Haarlem heeft geergisteren een 13 jarige jongen een 11-jarigen knaap, bij een onderlingen twist, met een mes in de bil gestoken, waardoor verwonding en niet onbelangrijke bloedstorting is ontstaan. De verwonde is door de, politie per brancaid naar de ouderlijke woning aan de Brouwersvaart gebracht. 4t.► Maandag had te Rotterdam eene vergadering plaats van een duizendtal R. K., belegd door de vereeniging van Nederlandsche en Belgische zouaven, waar pastoor Brouwas van Bovenkerk als spreker optrad. Spreker pleitte in een herhaaldelijk toegejuichte rede voor de rechten van den Paus. 4> Deze week werd, volgens de Maasbode , te Rotterdam een kind geboren onder zeer zeldzame omstandigheden. De verloskundige, die zijn hulp verleende, was namelijk bij de geboorte der moeder en bij die van den grootvader aanwezig geweest; de baker, die het kind verzorgde, had eveneens de moeder en den grootvader behandeld. De geneeskundige en de baker zjn nog even krachtig als toen ter tijd. Vrijdag, na afloop eener manoeuvre, had in eene der kazernes te Maastricht het volgende voorval plaats : Een soldaat op de chambrée komende, legde zijn geweer op een zijner kameraden aan, hem dreigende te zullen doodschieten. Het geweer bleek geladen te zijn met eene losse patroon, zoodat bij het aftrekken laatstbedoelde persoon op korten afstand de lading in het gezicht kreeg en vreeselijk verminkt naar het hospitaal moest vervoerd worden. Men hoopt op het behoud zijner oogen. De dader zit in arrest ; uit het ingestelde onderzoek zal moeten blijken of hier aan een ongeluk dan wel aan voorbedachten rade moet gedacht worden. 41. Zaterdagavond omstreeks 9 uur is nabij de Hartsvelderbrug een boerenknecht , door onder het rijden van den G-ooischen stoomtram van een der balcons te springen , onder den trein geraakt, met het rgevolg dat hij spoedig overleed. Dr. Kooimans te Diemerbrug verleende terstond de eerste hulp. De waarschuwing van eenige medereizigers, niet onder het rijden van den trein te springen, mocht niet baten, maar hij deed onder eenige pruttelende woorden den sprong in verkeerde richting. ‹+ De voediugscommissiën in de garnizoenen zijn gemachtigd om de soldaten een of meermalen visch, in plaats van vleesch of spek, te verstrekken. De visch alsmede de overige daarbij te geven zaken moeten van de beste kwaliteit zijn. Het nieuwe voedsel mag echter •••1•EMB niet meer kosten, dan de thans verstrekt wordende rations. -05* De politie te Groningen heeft weder de hand gelegd op een zeer dubbelzinn g persoon : een nog jeugdig Duitscher, die echter in verschillende minder goeie praktijken een virtuoos bleek te zijn. Hij had zijn intrek genomen in een der eerste hotels en maakte aldaar goede sier. Althans alles wat de tijd van dien dag medebracht, liet hij zich voordienen en had als weldpgevoed jongmensch daarop eenige aanspraak, want volgens zijn zeggen kwam hij van een groot Duitsch muziekconservatorium en zou weldra zijn naam als musicus in Nederland maken. Eensklaps was echter onze artist verdwenen. Hij had daarbij, helaas! vergeten zijne rekening te vereffenen. Nu kwam het der politie verder ter oore, dat er zich een Duitsch jongmensch onder allerlei voorgevens bij verschillende ingezetenen had vervoegd om onderstand , en een en ander met elkaar in verband gebracht, deed haar tot zijne opsporing besluiten. Alweder natuurlijk met een gunstig gevolg, want gisteravond werd de avonturier in eene zeer geringe slaapstede aangehouden. Wat zijn logies betreft, was hij dus zeer spoedig gedaald, want van de Doelen was hij naar een der kleinste slaapsteden verhuisd. Naar wij vernemen, moet het jongmensch uit Duitschland gevlucht zijn en nog een appeltje met de Dresdenet justitie hebben te schillen, zoodat het niet valt te betwijfelen of onze politie heeft alweder een goede vangst gedaan. -gs Dezer dagen vertrok uit een Geldersche garnizoensplaats een militair transport, bestaande uit* een onderofficier en twee minderen, om een soldaat, beschuldigd van desertie, naar de gevangenis in een andere garnizoensplaats over te brengen. Bij aankomst aldaar bleek de arrestant zoo dronken, dat hij uit den celwagen naar zijn toekomstig verblijf moest gedragen worden. Hoe de man in dien toestand op dat reisje gekomen is, zal den lromunandant van het geleide wel afgevraagd worden. 't Zal niet gewaagd zijn om te voorspellen, dat ook die niet voor pleizier op rei.; is geweest, al had men de voorzorg gebruikt om de beenen van den arrestant met lappor te- ~vinden) om het te doen voorkomen alsof deze ziek was en niet loopen kon. 4 Dinsdag avond, zoo verhaalt de N. Gr. Ct., had zekere A. N. te Groningen zich naar den schouwburg begeven om te genieten van de opvoering van Martha. Toen hij van daar te huis terugkeerde, kwam hij tot de minder aangename ontdekking, dat de gemeentepolitie reeds op zijne komst wachtte en hij gearresteerd moest worden op grond, dat door de Duitsche Regeering zijne uitlevering was gevraagd. De „Gartenlaube" verhaalt de geschiedenis van de Nederl. vereeniging tegen de kwakzalverij, in 1881 op initiatief van dr. Vitus Bruinsma opgericht en sinds ijverig bezig met het bestrijden van alle geheimmiddelen enz. De strijd tegen het bekende hopbitter, die met zooveel succes is bekroond, wordt als voorbeeld aangehaald van de goede werking, die een dergelijke vereeniging kan uitoefenen. Aan t slot van het stuk wordt de wenschelijkheid betoogd, om in Duitschl and het hier gegeven voorbeeld na te volgen. Op De voorzitter der Ned. commissie voor de Parijsche Tentoonstelling , mr. W. van der Vliet, vertrok gisteren naar Parijs, om aldaar met den heer Berger, directeur-generaal der tentoonstelling en de heeren de Keijzer en Carlier, commissarissen-generaal voor Engeland (n België, eene samenkomst te hebben, waarin de gemeenschappelijke belangen der op de tentoonstelling aan elkander grenzende drie landen zullen worden besproken. Wij vernemen verder, dat het getal toegezegde inzendingen uit Nederland in de laatste weken aanmerkelijk is toegenomen. Zoo belooft de Hollandache tuinbouw o.a. flink vertegenwoordigd te worden door verscheidene zeer belangrijke collectiën. In het park van het TrocAoro zal eene uitgebreide verzameling Tulpen hare plaats vinden; de heer Berger heeft er zeer op aangedrongen, dat de alom zoo gunstig bekende Hollandsche tulpen bij de opening in vollen bloei zouden prijken ; de bollen worden dan ook thans reeds in de aarde gelegd. Ook de Nederlandsche landbouw blijft niet achterwege; de voor die afdeeling bestemde oppervlakte van 200 Ma is reeds geheel besproken. Het Ned. rundveestamboek zal bovendien op de tentoonstelling van levend vee met eenige der beste exemplaren van het Hollandsche ras mededingen. Ook de schilders, beeldhouwers en architecten maken zich tot den kunststrijd gereed, terwijl ook het onderwijs en de vrije kunsten (arts libéraux) hunne plaats tusschen de andere staten van Europa met eere zullen innemen. ---