BIJVOEGSEL, behoorende bij de Nieuwe Veendammer Courant van Zaterdag 31 Januari 1891. No. 14. Officiëele Publicatiën. AANGIFTE VAN HONDEN. BURGEMEESTER en WETHOUDERS der gegemeente Wildervank herinneren bij dezen de belanghebbende ingezetenen aan art. 1, 3 en 11 der verordening op de invordering der belasting op de honden, luidende als volgt: Art. 1. Alle houders van honden, waarvoor de belasting verschuldigd is, zijn verplicht, vóór 1 Maart van ieder jaar daarvan aangifte te doen ter secretarie der gemeente, met opgave der klasge waartoe de honden behooren, van welke aangiften een door den secretaris geteekend bewijs zal worden afgegeven. Mede wordt door den secretaris van iederen hond, waarvan de aangifte is aa igenomen, een kenteeken uitgereikt,volgens een door Burgemeester en Wethouders vast te stellen moiel; dit kenteeken, voorzien van een doorloopend volgnummer en van het jaartal waarvoor het wordt uitgereikt, moet worden vastgemaakt en gedragen aan een halsband, waarvan ieder hond die op den openbaren weg of straat loopt, moet zijn voorzien. Art. 11. Honden, op den openbaren weg of straat loopende, zonder voorzien te zijn van het in art. 1 bedoelde kenteenen, worden in beslag genomen. W ildervank , 31 Jan. 1891. Burgemeester en Wethouders voornoemd: KINGMA. De Secretaris : W. YEENHOVEN. HOOFDELIJKE OMSLAG. De BURGEMEESTER der gemeente Wildervank, gelet op art. 264, alienea 4 der gemeentewet ; maakt bekend, dat het kohier van den hoofdelijken omslag, tot vinding van het te kort in de gemeente-inkomsten over 1891, goedgekeurd door de heeren gedeputeerde staten dezer provincie, aan den gemeente-ontvanger ter invordering is overgegeven en dat kohier in afschrift gedurende vijf maanden na heden op de secretarie dezer gemeente voor belanghebbenden ter lezing wordt nedergelegd ; zijnde een ieder verplicht zijnen aanslag in voormeld kohier te voldoen. Wildervank , 31 Jan. 1891. De burgemeester voornoemd: KINGMA. --- Binnenlandsch Nieuws. De verhooren der arbeidsenquête betreffende de spoorwegen, stoom- en paardentrammen, zijn nagenoeg geëindigd. Binnen weinige dagen wordt het laatste verhoor van directeuren van enkele maatschappijen gehouden. Steeds is bereidwillig gevolg gegeven aan ieder verzoek der ondernemingen om, in het belang van den dienst, het verhoor der beambten op andere dagen te houden dan aanvankelijk was bepaald. * — Door den Minister v. B. Z. is bepaald, dat zy die in April met gunstig gevolg examen afleggen voor onderwijzer of onderwijzeres, mogen deelnemen aan het verlicht examen gymnastiek. Onderwijzers die in functie zijn, kunnen in Oct. zich daaraan onderwerpen. Dit besluit heeft de onderwijzers en onderwijzeressen van Breda doen besluiten een adres aan z. e. den M. v. B. Z. te zenden, teneinde te verzoeken dit jaar bij wijze van uitzondering ook m het voorjaar de gelegenheid open te stellen tot het afleggen van het verlicht examen gymnastiek. Adressanten verzoeken meerdere cursussen zich zoo spoedig mogelijk in dien zelfden geest tot den Minister te wenden. Amsterdam , 29 Jan. De rechtbank heeft rechtsingang tot gevangenneming verleend tegen de voortvluchtige personen Arend en Hendrik van der Weijden, beiden leden van de gefailleerde firma van der Weijden en Zoon te Amsterdam, onder anderen ter zake van verduistering eener waarde van ongeveer f 400,000 aan effecten. Het gerucht loopt, dat genoemde personen de wijk naar Griekenland hebben genomen. Wat daarvan waar is, zal de tijd moeten leeren. Kmmen , 28 Jan. Met ingang van 1 Mei a.s. zijn tot vader en moeder in het Armwerkhuis alhier benoemd Roelof Beukinga en echtgenoote, thans wonende te Annen. Assen ,12 Jan. Toen de dienstmeid van den heer H. Mennega Hzn., wijnkooper a/d Markt alhier, gisteravond in den kelder kwam om de deur te sluiten, wekte het hare bevreemding, dat er een buitengewone tocht was. Naar die oorzaak daarvan zoekende bemerkte zij, dat voor aan de straat een ruitje miste. Onmiddellijk werd de heer Mennega gewaarschuwd. Een nader onderzoek door dezen met den inspecteur van politie, den heer Kerkhoff, ingesteld, bracht aan het licht, dat de ruit zeer netjes was uitgesneden en naast het raampje neergezet en dat eenige flesschen waren verdwenen. Het feit moet tusschen negen en tien uur hebben plaats gehad en is opmerkelijk wegens de brutaliteit, waarmede de daad is gepleegd op eene plaats onmiddellijk aan de openbare straat, waar gewoonlijk om dien tijd nog veel passage is. Voor eenigen tijd is in hetzelfde raam een ruitje stuk ge> rapt of gestooten. Of dit den dader bekend was, of hij wist, dat de stopverf voor het inzetten van de nieuwe ruit gebruikt nog niet volkomen hard was en of hij nog andere plannen had, "aar de gemaakte opening aan een niet al te forsch j ersoon toegang tot den kelder kon verschaften zijn voorshands nog niet te beantwoorden vragen. De uitgesneden ruit is onbeschadigd gebleven, zoodat zij heden weder in het raam kon worden bevestigd. * Terapel , 29 Jan. Nauwelijks is de winter voorbij en zijn de arbeiders weer aan 't werk, of ze laten weer van zich hooren. niet dat ze hoogar loon vragen of den arbeid staken, ook niet dat ze optochten of samenkomsten houden, neen zulks doen onze arbeiders niet uit eigen beweging ; maar er is een ander kwaad dat hier onder hen heerscht, n.1. dt.t ze nogal gedurig misbruik maken van sterken drank. De daghuur is niet groot, ze is in den tegenwoordigen tijd maar luttel. Zwaar en moeilijk moeten ze werken, willen ze per dag 12 a 14 stuivers verdienen. Ze dienen dus zuinig en oppassend te zijn. 't Tegendeel bleek ons hier gisteravond. Eenige arbeiders welke hun dagwerk verricht hadden, keerden huiswaarts; maar, hoewel dicht bij huis gekomen moesten ze nog even een Schiedammer hebben, voor ze naar moeder de vrouw gingen, om te zien of deze niet iets beters voor hen had. Mej. Vergunning is ook zoo verleidelijk!... Van de eerste kwamen ze tot de -tweede enz., tot eindelijk een enkele boven zijn bier kwam. Gezamenlijk gingen ze nu huiswaarts. Onderweg kregen ze twist, nog al een gewoon verschijnsel na het gebruik van veel drank, met het gevolg dat een er van een paar wonden kreeg, waardoor hij zeker een paar dagen verhinderd is, zijn arbeid te hervatten. Treurige thuiskomst zeker, in plaats een daghuur aan de vrouw over te reiken, beschonken en met bebloed gezicht de deur in te komen stommelen. Oudepekela , 30 Jan. Dinsdag middag, ongeveer 12 uur, werd in deze gemeente aangetroffen en voor den heer burgemeester gebracht een Hongaar, die blijkbaar verdwaald was. Uit de bij hem aanwezige papieren, kwam men tot de ontdekking dat hij heette Engli Ferentz en 50 jaar oud was. Hij was in 't bezit van een kaart 3e klasse afgegeven te Bremen, om per stoomboot « Werkendam > te kunnen vertrekken van Rotterdam naar Amerika en bovendien van eene spoorkaart 3e klasse van Nieuweschans naar Groningen, die den 26 dezer in eerstgemelde plaats was afgegeven, ook had hij nog bij zich 4 flesschen met rum, die hy te Bremen had gekocht en dus de reis naar hier mede maakten. Daar het duidelijk was, dat deze vreemdeling verdwaald was, heeft de veldwachter Tillema, op last van den burgemeester, den man, beladen met zijn 4 flesschen rum en een klein handkoffertje, naar het station te Winschoten overgebracht, vanwaar hij per trein naar Groningen is vertrokken, om vervolgens zijn reis naar 't verre Westen te vervolgen. — De besmettelijke keelziekte begint zich in deze gemeente uit te breiden ; in 3 gezinnen is zij reeds uitgebroken, 't Is te hopen dat het hierbij mag blijven, ofschoon het niet te verwachten is. — De arbeider Levert Zweep alhier, kwam Dinsdag tot de minder aangename ontdekking, dat hem uit een kuil, nabij zijne woning, eene hoeveelheid van ongeveer 10 h. 1. aardappelen was ontvreemd. De politie, hiermede in kennis gesteld, doet ijverig onderzoek. — Den ijverigen rijksveldwachter brig.-titnlair Hartenhoff mocht het Dinsdag wederom gelukken een straatbengel, genaamd J. W. te betrappen, terwijl hij bezig was met het inslaan van glasruiten bij de weduwe E. de Jonge. — Naar wij vernemen is door een paar ingezetenen een adres ingediend aan ged. staten dezer provincie, waarin zij hunne teleurstelling te kennen geven, dat door den raad dezer gemeente van sommigen het verhoogde bod, — gedaan na eene openbare verpachting, — aanneemt en ze van anderen weigert, zooals in de laatste raadsvergadering plaats had. * — De dienstmeid van den manufacturier F. van der Werf, zich gisteren avond naar gewoonte ter ruste begevende, is totnogtoe niet weder wakker geworden, terwijl alle pogingen om haar wakker te maken, ook schipbreuk leden. De hulp van dr. de Groot is nu ingeroepen. * — Heden middag liep door het dooien van de laatste dagen het vaartuig van den schipper H. Messensmit vol water, zoodat genoemde schipper en zijn gezin, bestaande uit vrouw en kinderen, het schip moesten verlaten. Het is te wenschen dat ruim met aardsche goederen gezegende ingezetenen deze lieden eenigszins hunne ramp helpen verlichten. * Ommelanderwijk , 30 Jan. Op uitnoodizing van de landbouwvereeniging «Ommelanderwijk en Zuidwending" trad j.1. Woensdagavond, ten huize van den logementhouder Koning alhier voor eene flinke schare belangstellenden op de heer R. Bosscher, rijksveearts te Yeendam, teneinde eene lezing te houden over het paard. Met onverdeelde aandacht werd naar de rede van dezen heer geluisterd en de verklaringen, ophelderingen en teekeningen, die hij van de verschillende hoofdbestanddeelen van het paard gaf, en toonde, boeiden van 't begin tot einde. Als toegift gaf de heer B. nog eenige beschouwingen over de koe telf beste, die eveneens zeer voldeden. De woorden van dank dan ook den heer B. gebracht, waren evenzeer welgemeend, als welverdiend. * Wildervank , 29 Jan. Gisteren had ten huize van R. Legger alhier de derde en voor dezen winter laatste voorlezing plaats. Het was de heer Bonsema, hoofd eener school te Groningen, die welwillend aan het verzoek van het besluur onzes departements, om eens voor het volk hier op te treden, gehoor had gegeven. Tot hoofdonderwerp zyner lezing had hij gekozen: de spreuken van Jezus Sirach, het vierde der Apokrj'phe boeken. Na een w«ord ter inleiding, waaruit o. a. bleek, dat dit boek, voor ongeveer 2000 jaar geschreven in 't hebreeuwsch, later door den kleinzoon des schrijvers, Ben Sirach, gebrekkig in 't Grieksch was vertaald, en na een algemeen overzicht van het geheel te hebben gegeven, ging zed. het oude geschrift en de wijze lessen, die daarin voorkomen met de ideën en toestanden van den tegenwoordigen tijd vergelijken, en toonde uit verscheidene aanhalingen aan, dat de schrijver, de weleerwaarde heer Sirach, een man met een helder hoofd moet zijn geweest. Ten einde een geregelden gedachtengang te volgen, was spr. de spreuken in de navolgende groepen gaan verdeelen, n.1.: 1) die betreffende den staat, 2) huisgezin en familie, 3) over eten en drinken, 4) over gezondheid, 5) prostitutie, 6) de dood, 7) maatschappelijk verkeer, 8) de handel, en 9) losse spreuken. Voor iedere rubriek gaf spr. eene bloemlezing uit de schoone keur van pittige gezegden, bracht met de strekking en den inhoud daarvan grepen uit den tegenwoordigen maatschappelijken toestand, zoowel als uit het huiselijk leven in verband, en stelde op verrassende wijze in het licht, dat . . er in dat opzicht niets nieuws onder de zon is, dat het «jagen naar eerepostjes," het «den mond voorbijpraten", enz. enz. in den tijd van Sirach ook «schon dagewesen" was, doch dat de schrijver van het onderhavige boek de rechte man op de rechte plaats was geweest om den overtreders in welsprekende en krachtige taal zijn afkeurend oordeel naar het hoofd te slingeren. Behelsde, zoo besloot spr., dit boek veel belangrijks en schoons, en verdiende het als zoodanig onze waardeering, eene schaduwzijde was echter niet te miskennen. Immers, het ademde maar al te zeer een' geest van zelfzucht en van onkieschheid, een zucht naar wraak en vergelding; en om ook dit aan te toonen, werden eenige plaatsen aangehaald en met eigen opmerkingen uit het dagelijksche leven gekruid. We zyn er zeker van, dat de rede door sommige hoorders met genoegen en onverdeelde aandacht werd aangehoord, en dat dezen ook wisten te waardeeren de ernstige studie die spr. zich had getroost om al die losse gezegden door een goed verband tot een schoon geheel te vormen, maar of het onderwerp geschikt was om «het volk" te boeien, willen we in t midden laten. Het wil ons voorkomen, dat het volk meestal graag iets meer oppervlakkigs hoort, en dat de meeste redenaars maar al te zeer geneigd zijn, zyn bevattingsvermogen te overschatten. Na de pauze las de heer Bonsema, voor een schoone novelle, getiteld: «Vierkante Joost"; de geschiedenis van een rond, eerlijk en godsdienstig militair, oud en ... . invalied geworden in indischen dienst, en, teruggekeerd zijnde in 't vaderland, eenigszins miskend door zijne familiebetrekkingen, zich vestigend in een achterhoek van Noordbrabant, waar toevallig ook de overste, een oud vriend van den majoor, zich had gevestigd. De gesprekken echter met dezen, die een vrijdenker, een dagoraadsman was, gaven soms aanleiding tot botsingen, die zich echter meestal oplosten in een partijtje schaak. Hier leerde hij spoedig ook een jonge vrouw kennen en liefhebben, en zij hem; ze trouwden, leefden gelukkig eenige jaren en kregen een zoon; doch niet lang daarna overleed de moeder. De zoon was nu do afgod zijns vaders, temeer omdat hij, in zijn jeugd reeds, een bijzondere voorliefde toonde voor den krijgsdienst, waarmeê de ouwe heer nog altijd dweepte. Hij was dan ook nauwelijks er rijp voor of hij trad in dienst, klom al spoedig op in rang en ging naar Indië. De brieven die af en toe van hem bij denl ouden heer kwamen, waren even zoovele lichtstralen op het pad des vaders, totdat op zekeren morgen, dat de oude majoor zijn tuin doorwandelde, de lucht hem zoo drukkend en benauwd scheen en hem een slecht voorgevoel bezielde. Dit werd maar al te spoedig bewaarheid : daar verscheen met een somber gezicht zijn vriend, de overste, op den drempel, en maakte den vader bekend dat hij een brief uit Indië had ontvangen die niet veel goeds behelsde; de cholera heerschte daar en had ook den zoon des majoors tot offer gekozen. — De droefheid des vaders, de troostwoorden des oversten werden voorts aardig geschetst, maar verrassend was de uiting der vaderlandsliefde van den ouden krijger, toen er hem iemand aan boord wilde komen, om, gebruik makende van het door hem geleden treurig verlies, een blaam te willen werpen op de regeering, alsof deze er weinig aan gelegen lag, hoeveel soldatenvleesch die expeditie tegen Atjeh kostte. — De majoor legde hem niettegenstaande zijn innige smart, het zwijgen op met een hartelijk «leve de koning!" Hierna gaf spr. nog een paar luimige dichtstukjes ten beste, waarna de vice-president van het nutsdepartement, de heer Kingma, de bijeenkomst sloot, onder eene dankbetuiging aan den geachten spreker. • Veendam , 30 Jan. «Waarom zijt gij niet orthodox, waarom niet evangelisch, en wel modern? Dat zijn de drie hoofdvragen, die ik mij voorstel heden avond bij de behandeling van het onderwerp, dat ik gekozen heb, te beantwoorden. Van de roomsch katholieke kerk kan heden geen sprake zijn, omdat die kerk geen verschil van richting toelaat, en van ons standpunt alleen als uitwe idige godsdienstvorm ter sprake kan komen bij he bespreken van de wijze van G-odji^eroerin»; 'V. > ■* W-o« rir. > Pijper Woensdagavond in het hotel de Unie — waar het publiek in zoo grooten getale was opgekomen, dat de zaal te klein was om de menigte te bevatten — zijne rede in de afdoeling Veendam van den Ned. protestantenbond, na vooraf een welkomstgroet te hebben gebracht aan allen, die waren opgekomen, en in welke hij oude vrienden en geestverwanten herkende, met wie hij drie en een half jaar had geleefd en omgegaan en met velen waarvan hij lief en leed had gedeeld. De orthodoxe richting. Zij heeft verreweg de oudste brieven. Haar oorsprong klimt op tot de kerkvergadering van Nice, in 'tjaar 325. Constaötijn de groote, de keizer van het groote herstelde Romeinsche r\jk, wiens levensweg door bloed geteekend is — het klinkt wel vreemd — nam als opperpriester van het heidendom, hij was toch nog altijd prontijex maximus , deel aan de oplossing van het beroemd geworden vraagstuk der christelijke geloofsleer: «of Christus uit het wezen Gods van alle eeuwigheid gegenereerd en eenswezend met den Vader was, — gelijk de bisschop van Alexandrië, Alexander, beweerde — tegenover den Presbyter Arius, die leerde dat Christus door Go I geschapen, en, ofsc'ioon oneindig verheven boven de geheele menschheid, toch niet eenswezend met God was." Daar op die kerkvergadering, waar meer dan 300 bisschoppen samenkwamen, werd de leer van Arius veroordeeld, deze en zijne volgelingen uitgebannen, en vastgesteld, dat God de Zoon eens in wezen was met God den Vader, — waarachtig God, en waarachtig mensch. En deze leer bleef de leer der roomsche wereld van de 4de tot de 16de eeuw. In het tijdperk van 600 tot 1500 bleef het licht onder de korenmaat. Toon kwam Luther. Maar ook hij bleef in zijn geloof orthodox. En dan behandelt spreker verder het beloop van die orthodoxe richting, die werkelijk voor dichterlijke naturen iets indrukwekkends, iets poëtisch bezit. Het is echter niet de vraag of iets oud is, maar wel of het waar is. Want was de ouderdom slechts de vraag, dan heeft de vrijzinnige leer der oudste christenen nog ouder brieven. In de protestantsche orthodoxie met hare talrijke nuances, zoo zegt spreker, is men hier in Veendam niet tehuis. En natuurlijk, men weet hier niet — en hij zegt dit niet om te kwetsen of te misprijzen — wat orthodox is, eenvoudig omdat de orthodoxie van zuiver gehalte hier zoo zeldzaam wordt aangetroffen. En zoo komt spreker tot een overzicht van de verschillende orthodoxe leeringen. Maar in alle richtingen der orthodoxie bestaat overeenstemming in de hoofdpunten der leer. Alle orthodoxen gelooven in de onfeilbaarheid der heilige schrift en van den Heidelbergschen catechismus, de belijdenisse des geloofs, in de Dordtsche synode van 1618 vastgesteld, en de formulieren, in den drie-eenigen God, God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest, het tegelijk goddelijk en menschelijk wezen van Christus, en de volstrekte verdorvenheid der menschelijke natuur en haar onmacht tot eenig goed, en in den dood van Christus tot schulddelging. Na eenige pauze begon spreker de evangelische richting te behandelen; de evang. richting, vereenzelvigd met de Groninger van 1830 tot 40. Hij ontwikkelde de geschiedenis van haar ontstaan en van de Utrechtsche professoren, van Heusde en Heringa, orthodox met liberale nijgingen. De twee beste leerlingen van dezen, Pareau en Muurling, werden met hunnen Groninger vriend Hofstede de Groot tot professoren 'aan de Groninger hoogeschool benoemd. In 1857 gaven zij gezamenlijk een theologisch tijdschrift uit, Waarheid in liefde. In dat tijdschrift, evenals in hun publiek optreden, braken ze met de leer der d'-ie-eenheid, zij predikten den Christus en kozen hunne teksten uit het nieuwe en niet meer uit het oude testament. Luide waren de klachten, die er tegen hen oprezen. Eerst werd een request, door meer dan 3000 personen onderteekend, bij de synode ingediend tot onderdrukking van die nieuwigheden, daarop volgde het adres der 7 Haagsche wijzen. Na zoo de ceschiedenis van het ontstaan dier richting te hebben nagegaan, vraagt spreker: Waarom zijn wij nu niet evangelisch ? Omdat, zoo is zijn antwoord, omdat in onze oogen de evangelische broeder halverwege is blijven 3taan, omdat zy b. v. den bijbel wel niet beschouwen als door God zelf geschreven, maar, terwijl zij in beginsel erkennen dat de wetenschap volkomen den bijbel mag beschryven, met de wetenschap in de werkelijkheid slechts ten halverwege méégaan. Aan het wonder b. v. van het driedaagsch verblijf van Jonas in den walvisch gelooven zij niet, maar voor andere wonderen blijven ze staan. Bovenal is voor den evangelischen christen de lichamelijke opstanding van Christus de hoeksteen van hot christelijk geloof, en hun onbetwistbare overtuiging is dat het geloof, dat Christus de Zoon van God is, zoude wegvallen, wanneer men de lichamelijke opstanding ontkende. Spreker resumeert nu de verschillende trappen van ontwikkeling in de Godsaanbidding. De roomsch katholieke bidt niet tot God, maar tot Maria en de heiligen. Deze zyn de middelaren tusschen hem en de Voorzienigheid. De orthodoxe protestant erkent geen goddelijkheid bij de Maagd of de heiligen, hij bidt niet tot God, maar tot Christus. De vrijzinnige wendt zich tot de eenige eeuwige macht, die hij in de natuur erkent, hij leert te bidden tot God zelf. Hoe de denkbeelden in de laatste helft onzer eeuw op het gebied van den godsdienst veranderen, geeft spreker met een enkel voorbeeld aan. In 1851 vervulde prof. Hofstede de Groot in een der Haagsche bedehuizen eene spreekbeurt. Zijne toen verkondigde denkbeelden, zoo afwijkend van de algemeen aangenomen en onvoorwaardelijk als de eenige ware beschouwd, werden hoogst kwalijk opgenomen. En ziet, in 1861 preekt hij weer te 's-Hage, nu juicht men hem toe. De eerst verketterde hoogleeraar, de godloochenaar van 1851, nu kettermeester der nieuwe vrijzinnige richting, oogstte slechts lof. Nog een staaltje. In 1885 verscheen «Het leven van Jezus," door David Friedrioli Strausz. Men weet welk een storm dat boek in de godgeleerde wereld heeft opgewekt. Welnu, op eene openbare vergadering van boekverkoopers in Nederland werd besloten, dat boek noch in het oorspronkelijke, noch in vertaling, in ons vaderland te verkoopen of te leveren. Maar het ging met de vrijzinnige richting, als het steeds gegaan is met alles wat waar en recht is. Men kan de waarheid en het recht verdrukken, atooten en ontkennen, zegevieren zullen zij ten langen leste toch altijd. Spreker blyft nu een oogenblik stilstaan bij Scholten en Koenen, de groote mannen der moderne theologie in ons land, mannen, die hunnen naam en hunne beginselen verre buiten de landpalen hebben zien bekend worden, wier namen een Europeeschen klank hebben. En, zoo gaat hij verder, zal ik nu den lof zingen van het modernisme? Ik zou dan moeten beginnen mij zeiven en u te waarschuwen voor de wijze les in la Fontaine's fabel, de leeuw, door den mensch verslagen, neergelegd. Gij zijt niet onpartijdig en gij kunt dit niet zijn! zou men mij toeroepen. En daarom liever de teekenstift in handen gegeven van een tegenstander. De thans overgrijze dr. C. E. van Koetsveld heeft in der tijd gezegd, als hij sprak van de vrijzinnige partij, wier antagonus hy verklaarde te zijn: ,'tlsde modernen te doen om het behoud van den christelijken godsdienst, al is het dat zij den verkeerden wog inslaan. Zij willen niet de ondermijning van het christendom, maar zijne verdediging. Wat de leuze is der modernen? Vrijmaking van 't gezag, niet langer 't leerstellige christendom, maar wel de godsdienst, die Jezus zelf predikte. Met een hartelijke, diepgevoelde vermaning en opwekking der beginselen van 't vrije, reine geloof in God, onzen Vader, eindigde spreker zijne schoone, met zoo innige overtuiging uitgesproken en met onverdeelde aandacht aangehoorde rede. * — J.1. Donderdagavond vergaderde het bestuur van «Werkmansvriend" in de hoogere burgerschool alhier, om prijzen uit te reiken aan leerlingen, die zich het best hebben gedragen op de school voor Nijverheid en landbouw. Prachtige boekwerken, timmergereedschappen, etc. ontvingen H. Smit, L. v. d. Glas, J. Baas, L. Dekker, C. Wetsema, J. Soenveld, H. Bulder en H. v. Heuveln. De school telt thans ongeveer zestig leerlingen. * — Veendam's Mannenkoor «Crescendo" dat a .8. Donderdag eene partij zal geven voor de leden van de sociëteit «Eendracht", is voornemens voor de contribueerende leden op te treden op Zondag, den 8sten Februari. * — Gisteren was het kind van den arbeider E. M. nog in de school en nu reeds is het overleden aan de gevreesde kinderziekte, de croup. Het jongentje was ruim 5 jaar oud. * — De ingezetenen hebben weer getoond, dat ze het werk van het comité van weldadigheid op prijs stellen. Na gehouden collecte bleek, dat ruim f 890 ingekomen was. Twee vrachten turf zijn weder gekocht, zoodat de behoeftigen weer voorzien kunnen worden. Om der goede zaak zooveel mogelijk dienstbaar te zijn, wordt den ouders bij het halen van middageten goed ingeprent, hunne kinderen getrouw ter school te zendan. * — Heden middag vergaderden in het hotel «Java", ingevolge de circulaire van de nieuwe landbouwvereeniging «Veendam" de afgevaardigden der verschillende landbouwvereenigingen. Tegenwoordig waren : de nieuwe landbouwvereeniging «Veendam", Ommelanderwijk en Zuid wending, Borgercompagnie, Wildervank, Stadskanaal (W.) en Borgercomp.-Trip scompagnie-Kleinemeer. Tot leider dezer vergadering werd by acclamatie benoemd de heer G. B. Smit. Door den heer Sikkens werd de volgende motie voorgesteld: De vergadering, vertegenwoordigd door de zooevengenoemde landbouwvereenigingen, dank brengende aan den heer Schuringa voor het vele goede, dat hij tot instandkoming van den bond en zijnen aanvankelijken bloei heeft toegebracht, vertrouwende, dat eenheid weer haren zetel in het hoofdbestuur heeft ingenomen, ziet de toekomst met gerustheid tegemoet. Met algemeene stemmen werd deze motie aangenomen. Omtrent het toelaten van verslaggevers, werd de wenschelijkheid uitgesproken, dat de pers vrijen toegang had, doch dit over te laten aan het hoofdbestuur. De heer W. A. P. F. L. de Leve vraagt of er niets gedaan kan worden om de vereenigingen, die voor den bond bedankt hebben, weder te doen toetreden. De geheele vergadering sprak mede de wensehelijkheid uit, dat ze gaarne zag, dat dievereenigingen, welke Iiuii lidmaatschap hadden opgezegd, weder tot den bond toetraden. (Applaus.) (Uitvoerig verslag in 't volgend no.) * — De heer K. R. Velthuis, van Middelbert, trad Woensdag avond in het logement van Schot te Musselkanaal, en Donderdag avond in het logement de Haan te Stadskanaal op met een rede over «De grond als bodemkwestie." Spreker haalde aan wat verschillende personen over deze kwestie hebben geschreven en deelde ten slotte als zijn gevoelen mede, dat men tot betere toestanden kan geraken door: 1. wijziging van art. 245 van de gemeentewet in dien zin, dat ieder moest wonen waar zijne bezittingen zyn gelegen, met eenige noodzakelijke uitzonderingen voor industrie en handel ; — 2. aan niemand grooter grondbezit toe te staan dan b. v. 50 hectare; — dat ieder persoon, eigendom bezittende, zelf de waarde hiervan zou moeten opgeven, zoowel wat buizen als landerijen betreft, waarvan alsdan eene percentsgewijze belasting kon worden geheven en waardoor dan alle andere belastingen, zoowel directo als indirecte, konden worden opgeheven, met die bepaling dat, wanneer iemand zijne bezitting getaxeerd had op een zekere som en een ander wilde daarvoor 10 pet. meer geven, de eigenaar haar kon van de hand doen, of behouden tegen betaliug van 3 maal de verschuldigde belasting. Mocht dan nogmaals 10 pet. meer worden geboden, dan moest de eigenaar genoodzaakt zijn zijne bezitting over te doen. Deze punten werden uitvoerig toegelicht. Spreker deelde mede dat zijne rede in druk zal verschijnen, zoodat wij ons van een uitvoeriger verslag kunnen onthouden. * — In onderscheidene bladen werd dezer dagen gemeldt, dat in de gemeente Onstwedde de vorige week eene moeder eerst hare twee kinderen had gedood en daarna zich zelf had opgehangen. Honger zou de drijfveer dezer wanhopige daad zijn geweest. Wij hebben dienaangaande bij bevoegde personen informatien ingewonnen waaruit blijkt dat het ijzingwekkend verhaal geheel is uit de lucht gegrepen. * — Naar wij vernemen heeft C. C. L. vroeger notaris te Makkum, thans in hechtenis hooger beroep aangeteekend van het vonnis der rechtbank te Leeuwarden, waarbij hij, met ontzetting uit het ambt van notaris, is veroordeeld tot 5 jaren gevangenisstraf wegens : 1 het opmaken of doen opmaken eener valsche authentieke akte, 2 het opzette{ijk gebruik maken van die valsche acte, en 3 verduistering. — Maandagavond vergaderde de kiesvereeniging «Hornhuizen en Kloosterburen" bij Knol, tot het stellen van een voorloopigen candidaat voor het lidmaatschap der Tweede Kamer voor het hoofdkiesdistrict Zuidhorn. Alle leden, op drie na, waren tegenwoordig. Ziekte en andere geldige redenen waren hiervan de oorzaak. Met algemeene stemmen werd tot candidaat verkozen de heer G. Zylma te Westpolder. Door den bond der antirevolutionaire kiesvereemgingen in het district Zuidhorn, is tot canaa voor de tweede kamer in de opengevallen R^LTvJ 6 ' 1 T eer Cremors gesteld, de heer A. , m '' , r " Groningen, die deze candidatuur aanvaard heeft. * — Dat de Drentsche afgevaardigden, mr. H. J. Smidt en mr. H. Smeenge onlangs i n de tweede kamer niet tevergeefs voor di verbetering van de kleine riviertjes alhier geijverd hebben, blijkt o.a. hieruit, dat de regeering thans een tweetal ingenieurs belast heeft met het onderzoek naar dien toestand. Naar wij vernemen, zal ook het Drentsche diep in de gemeenten Gieten, Anlo en Zuidlaren opgenomen worden, waar de afwatvringstoestand op dit oogenblik weer veel te wenschen overlaat. — De trein uit Arnhem, die te Zutphen 's middags 3.41 moet aankomen, arriveerde daar gisteren middag ongeveer een half uur te laat. Toen hij zich juist in beweging had gezet, om de reis naar Deventer te aanvaarden, kwam van den tegenovergestelden kant op dezelfde lijn de trein uit Hengeloo van 4.8 in volle vaart het station binnen, het onveilig sein scheen door den machinist niet te zijn opgemerkt, zoodat men vreesde, dat het op eene botsing zou uitloopen. De stationchef, die evenwel den trein uit Hengelo zag aankomen, liet onmiddellijk dien naar Deventer stoppen, rende toen den komenden trein tegemoet en trachtte den machinist door schreeuwen en seinen duidelijk te maken, dat er gevaar was. Deze bemerkte dit nog bij tijds en mocht er in slagen door krachtig remmen den trein op een paar meter afstand van den trein naar Deventer tot stilstand te brengen. Een ernstig ongeluk was daardoor voorkomen. — De Haagsche Ct. gewaagt er van, dat er een ontzaglijk aantal splinternieuwe kwartjes van 1849 in omloop is. De verklaring, dat er een paar maanden geleden in een hoek van 's ryka munt een nvllioen zouden gevouden zijn, die men even vót'r het overlijden van koning Willem den tweede geslagen, maar sedert Maart 1849 vergeten had, wordt door de ff. Ct. als een fabeltje verworpen. Maar een audere mogelijkheid kwam haar in de gedachten. «Een gulden heeft, zooals men weet, tegenwoordig slechts een zilverwaarde van circa 70 ets., en een kwartje is aan zilver zoowat 15 centen waard. Zouden er nu wellicht • industrieelen" bestaan, die op eigen gelegenheid kwartjes maken, waarvan het gehalte zoo zuiver is, dat ze niet van echte te onderscheiden zijn ? —^ Naar de Zutph. Ct. mededeelt, heeft de verkooping van eiken-, beuken-, dennen- en iepenboomen in de Hoog-Soerensche bosschen en op het Loo door den rentmeester van het Kroondomein donderdag gehouden, ongeveer f 7000 boven de raming opgebracht. — Uit Zalk wordt gemeld: Even beneden het veer is de genie uit Utrecht begonnen met het ijs door kruit en dynamiet te doen springen. Er werden 4 verschillende proeven genomen. Met eene kruik gevuld met 82 K.G. buskruit en opgehangen aan eene lijn pl.m. 2 meter onder het ijs, werd een gat geslagen van ongeveer 60 vierkante meter. Het ijs werd daar grootendeels verbrijzeld, terwijl verscheidene stukken pl.m. 25 meter hoog de lucht in vlogen. De proeven zullen worden voortgezet. — Een misdaad, lang geleden gepleegd, is eindelijk aan den dag gekomen. Achttien jaar geleden kwam een Goesch jongeling, A. Snoep geheeten, die te Zierikzee in betrekking was, aldaar op noodlottige wijze aan zijn einde. Men vond hem verdronken of gestikt in een moddersloot, en algemeeh was men van meening, dat zijn dood het gevolg was van eene misdaad. Naar luid van een dezer dagen te Goes ontvangen schrijven, waarbij geïnformeerd werd of nog betrekkingen van A. S. aanwezig zijn, blijkt nu, naar de Gr. Ct. meldt, dat werkelijk eene misdaad in 't spel is geweest, en dat hij door 3 andere jongelieden in de bewuste sloot geduwd en gesmoord is. Een der daders, die ernstig ongesteld was en sedert gestorven is, heeft de misdaad bekend. Van de beide andere daders is er een reeds vroeger overleden en bevindt de tweede zich in Amerika. — Te Gorinchem gingen Zondagavond twee heeren eene weddenschap aan om f 100. De een loofde f 100 uit wanneer de andere op dat oogenblik ('s avonds halftien) de rivier zou overloopen en ten bewijze daarvan een briefje medebrengen van een aan de overzijde woonachtig persoon. De ander loofde f 100 uit indien hij de reis niet zou hebben aanvaard. De f 200 werden aan een der aanwezigen zoo lang in bewaring gegeven. Gedurende eene maand is aldaar vanwege het gemeentebestuur een pad gemaakt naar de overzijde. Nu de dooi is begonnen bestaat dit pad niet meer, althans het gemeentebestuur is van alle verantwoordelijkheid af, zoodat aan deze reis wel eenig gevaar is verbonden, by de mogelijkheid van het ontstaan van wakken. Om kwart over tienen kwam echter de reiziger terug met het verlangde briefje, zonder eenigen tegenspoed. Hij had dus de f 100 verdiend. De waaghalzerij is dus gelukkig afgeloopen; maar eene waaghalzerij is het toch, en een noodelooze bovendien. --- Predikbeurten op Zondag den 1 Februari 1891. Nederl. herv. gemeente. Veendam, voorm. 10 uur, ds. Cramer von Baumgarten ; 's av. 5 uur ds. Sikkes . Wildervank, voorm. 10 en 's av. 5 uur, telkens ds. Huisinga. Muntendam, voorm. 10 uur ds. Abresch. Ommel.wijk en Zuidw., half 10 ds. Penon, van Westerlee. (Doop.) Oudepekela, voorm. 10 uur en nam. 2 uur, doopsbediening, telkens ds. A. Boon. Nieuwepekela, half 10, ds. van Hoorn van Winschoten. (Doop.) Bovenpekela, v.m. half 10, (avondm.) ds. Meijering; Zondagsschool 2 uur. Kiel windeweer, 10 uur, ds. van Es. Eext, 2 uur, ds. Meijboom. Gieten, 10 en 6 uur, telkens ds. Borgesius Sikkema. Gasselte, 10 uur, ds. Meijboom. Gasselternieveen, voorm. geen dienst en geen zondagsschool, wegens vacaturebeurt te Grollo, 's av. 5 uur ds. Kloosterman. Stadskanaal (W.), voorm. half 10 ds. v. d. Berg; 's av. 5 uur (doopsbediening) dezelfde. Stadskanaal (O.), half 10 en 5 uur ds. Leemhuis. Nieuwbuinen, 10 uur, ds. W. Driesman, (doop). Horsten, geen dienst; Zondagsschool half 10. Valtermond, voorm. 10 uur de heer K. Jager. Terapel, voorm. 10 uur. (Bevestiging van ds. Busch Keiser), 's nam. intreerede door ds. Busch Keiser. Weerdingermond, voorm. 10 uur de heer Koldewey, Zondagsschool nam. 2 uur. Roswinkel, half 11 ds. Tonsbeek. Onstwedde, 10 uur en half 2 ds. Homoet. Sellingen, voorm. half 11 (doop) ds. Wanrocij. Chr. geref. gemeente. Veendam, half 10 en 5 uur, telkens ds. R. H, Vos. Woensdag avond half 6 bijbellezing. Wildervank, half 10 en half 6, schippersafacheid, telkens ds. v. Hoogen ; Woensdag 4 Februari 's av. half 6, evangelisatie te Stadskanaal, en Donderdag 5 Februari 's av. half 6 te Wildervank, telkens ds. van Hoogen. Oudepekela, half 10 en 2 uur, telkens ds. Deddens. Stadskanaal (O.) geene opgave ontvangen. Nieuwbuinen, half 3 lezing; half 2 zondagsschool. Musselkanaal, voorm. half 10 en nam." 2 uur (doop), telkens ds. J. Buikema. Zondagsschool te 2 uur bij Oosterbaan en te half 2 in 't lokaal. Ie Exloermond, zondagsschool bij Niemeijer te 2 uur, en bij Jasper Hendriks te 2 uur. 2e Exloermond, Zondagsschool bij Veltman 3 uur. Valtennond, zondagsschool half 2 in 't lokaal en 2 uur bij wed. Warta. Sellingen, 10 uur en half 2 ds. van Asselt. Terapelkanaal, 2 uur zondagsschool bij K. Veling ; 's av. 6 uur evangelisatie. Compaecuum, 2 uur zondagsschool bij J. Ketelaar. Doopsgezinde gemeente. Veendam, voorm. 10 uur, ds. van der Ploeg. Fekela, nam. 2 uur, ds. van der Ploeg. Stadskanaal (O.), geen dienst, wegens vacaturebeurt. Ev. luth. gemeente. Wildervank, voorm. 10 uur ds. Sikkes, v. Veendam. Stadskanaal (O.), 10 uur, ds. Beudeker. Pekela, voorm. half 10, ds. Meijer. Baptisten gemeente. Stadskanaal (W.), voorm. half 10, alsmede Donderavond half 7, telkens ds. N. van Beek. Musselkanaal, 's av. 6 uur bij Braamhorst, ds van Beek, 2 uur zondagsschool. Drouwenermond, bij Kuipers, 's av. 5 uur, de heer J. Reiling. Drouwenermoeras, bij Bos, Woensdagavond Guur. ds. N. van Beek. Nieuwbuinen, Vrijdageavonds 6 uur, ds. N. v. Beek ten huize van J. Stavast. Valtermond, 10 uur bij J. Grooten. Valterdijk, nam. 2 uur zondagsschool. Weerd. mond, te 2 uur zondagsschool bij K. Kruit. Vrije evang. gemeente. Veendam, voorm. half 10, 5 uur en 8 uur, telkens ds. v. Petegem; — Muntendam half 10 en 5 u. Stadskanaal half 10,5 uur en half 8; — Westerlee voorm. half 10; — Scheemda nam. 5 ; Kloosterhout 's av. 5; — Musselkanaal half 10 en half 4; — Meeden 6 uur ; — Nieuwep. 2 uur. Reddingsgemeente : Veendam Woensdag en Vrijd.; Muntendam Donderdag; te Stadskanaal Woens|' dag en Vrijdag; te Nieuwepekela Woensdag; te Musselkanaal Donderdag; te Meeden Woenstdag; te Westerlee Dinsdag; te Kloosterhout Donderdag en te Scheemda Vrijdag, telkens 's avonds 6 uur. Musselkanaal, half 10 en 5 uur, spreker de heer M. Smallegange, ten zijnen huize. ---