Een blik rondom.
Het is wijlen De Genestet niel alleen, die zich met zijn: 4 „O land van mest en mist, van vuilen, kouden regen, Doorsijperd stukske grond, vol killen dauw en damp" i bleek te ergeren over de kille Vochtigheid van ons klimaat en den nevel, die er zooveel dagen en weken de zon voor ons verbergt. Ik heb een onzer bekendste letterkundigen van onzen tegcnwoordigen tijd Holland eens hooren karakteriseeren als de kelderverdieping in de woning der menscliheid, die de wijde wereld is. Het is allicht in zijn overdrijving niet heelemaal rechtvaardig'. We hebben het vorig jaar een zomer, gehad van zon en helderheid, die ons menigen mistigen, voclitigen winter en natten zomer kan doen vergeten. En bovendien, wij zijn het toch niet alleen, die van deze neveligheid en vochtigheid van Noordwest-Europa profiteeren. Juist in dezen winter worden we het gewaar, dat tot ver naar het Zuiden het Noordzeeklimaat zijn grillen doet voelen en een groot deel van Europa maanden aaneen in de ondoordringbaarheid van een niet aflatenden regen hult. Dat wij daarvan rijkelijk ons deel. krijgen, spreekt toch wel vanzelf. Op 30 December van het afgeloopen jaar werd aan het Koninklijk Meteorologisch Instituut te De Bilt reeds de grootste regenval geconstateerd, die ooit sinds het begin der waarnemingen in 1849 voor die maand was opgeteekend. Het bedroeg 152.8 m.M. in December 1854, 121.8 m.M. in December 1891, maar het vorig jaar, nog voor de maand geheel ten einde was, 155 m.M. Het is niet enkel het gevolg van dien abnormalen regenval, dat we in den oogenblikkelijken watersnood te verduren krijgen. De abnormaal zachte winter heeft de sneeuw op de bergen doen smelten, waardoor alle rivieren abnormaal gezwollen zijn. In Duitschland, Frankrijk, Engeland, België zijn ze dan ook overal buiten haar oevers getreden en hebben enorme schade en ellende ï - X r-v „ norronval ïïPpft. H i P
veroorzaakt. De buitengewone regenval heeit die * watermassa's nog in belangrijke mate vermeerderd. En zoo is het begrijpelijk, dat ons land, dat ook de \vaterafvoerplaat3 een groot deel van West-Europa kan gelden, langzamerhand in een meer veranderd wordt. Groote en kleine dijken zijn doorgebroken. . En aan de Maas in Noord-Brabant, langs Rijn en Waal, ÏJssel en Lek, in Friesland en Zuid-Holland langs Vecht en Berkel en Regge en andere kleine rivieren, aan kanalen en vaarten, overal hebben de geweldige watermassa’s de lage landen overstroomd, huizen verwoest en huisraad meegesleurd en de bevolking vluchtend opgejaagd in angst voor het levensbehoud. Het Is een beeld van ellende overal. Maar te midden van die ellende, over de ondergeloopen landen en langs de verwoeste dorpen en boerde rijen, gaat daar onze Koningin, als liet vorstelijk symbool van de helpende liefde en de erbarming. Neen, het is niet noodig, dat ze in Utrecht, of waar dan ook, Oranjevereenigingen oprichten tot verdediging en bescherming van ons vorstenhuis. Dat huis heeft zich zelven de hechtste verdediging geschapen in de harten van het volk, waarmee het zooveel eeuwen lang alle leed doorstreden heeft. Zonder Oranjevereenigingsmannen gaat onze Koningin de provincies door. En wanneer iemand liaar kleed ziet aanraken, dan zou het alleen in eerbiedige hulde zijn voor het medelijden en de erbarming, die in haar hulp als verzinnebeeld staan. Want vhn overal hebben de menschen en corporaties zich opgemaakt om de zoo hoog noodige hulp te brengen. Het is nog zoo kort geleden, dat we werden opgeroepen om de dooi den cycloon, in Gelderland en Noord-Brabant vernielde dorpen en stadjes te hulp te komen. En het is daarom wel een zware eisch, die in dezen tijd van crisis en malaise aan het medelijden van ons land gesteld wordt, nu nog erger verwoestingen het land teisteren. Van buiten af kunnen we geen hulp verwachten. De ons omringende landen worden zelf geteisterd. Met eigen krachten moeten we het dus klaarspelen. Maar het moet. En als het moet, dan staat ons volkskarakter ons borg, dat het ook gebeuren zal. Dan klemmen we de tanden op elkaar, als onze voorvaderen de eeuwen door in hun strijd tegen het water gedaan hebben en pakken aan. De Koningin zelf en de Prins zijn ons voorgegaan. Dit maakt het volgen gemakkelijk. Het heet, dat ook de ministerraad aan dit onder werp al een buitengewone vergadering heeft gewijd Is het niet een beeld van trouwe plichtsbetrachting? Wie zou denken, dat de regeering in dezen tijd nog voor iets anders gedachten had, dan hoe ze zelf hel voege lijf moest redden? Niemand kwam dan op de gedachte van den watersnood en ieder bracht de buitengewone vergadering in verband met Dr. De Visser’s pogingen. Maar ditmaal bleek er iets zelfs sterker dan de politiek. Het schijnt trouwens, dat de heeren ministers zich niet druk meer behoeven te maken. Colijn, zegt men.
keert terug met al zijn getrouwen. De gerezen moeilijkheid zou dan opgelost worden door de benoeming van een gezant te Weenen, die tevens gezant bij den Paus zou zijn. Men zou zoo zeggen, dat hiervoor al die drukte en de maandenlange stagnatie en de twist en de tallooze krantenartikelen en interviews toch eigenlijk niet noodig waren geweest. Maar in het politieke leven gebeuren meer dingen, die men niet begrijpt en men doet verstandig daarvan ook maar geen verklaring te geven. Het eenige, wat we nu nog wel graag zouden willen weten, is, hoe het clan verder met het Nederlandsch-Belgisch verdrag zal gaan, dat deze regeering ontwierp. We hebben nu pas een handelsverdrag met Duitschland gekregen, waar we niet te veel zij bij zullen spinnen. Maar dit tractant met België wordt toch een te groote strop.
---

Reisindrukken.
in. , Sneller dan de raven van Wodan”. ’t Schaatsenrijden zit den Fries in ’t bloed. Een kenmerkend verschijnsel, dat men in wintertijd reeds kinderen van vier, vijf jaar achter hun stoeltje op ’i ijs ziet scharrelen op hun kleine „rederkjes". Uit deze jeugdige liefhebbers ontwikkelen zich nu als vanzelve de schaatsenrijders van professie, vooral op het gebied van hardrijden en het maken van geweldig verre tochten. ’t Schijnt namelijk dat de Duitsche en Angelsaksische stammen meer uitmunten in het schoonrijden: het vormen van sierlijke figuren op de ijsbaan, terwijl de Friesche stammen van oudsher zijn geweest de hardrijders bij uitnemendheid. 't Is echter interessant eens de oude geschriften na te bladeren en daarin te lezen van de roemrijke verrichtingen van onderscheidene Friezen en Friezinnen op de schaats. Zoo vinden we als beroemden Eiiescben rijder uit vroeger dagen vermeld Atze Geerts, welke leefde in de eerste helft der vorige eeuw en wien men om zijn geduchte snelheid op de schaats den bijnaam had gegeven van „de ijzeren vVjuk" (de ijzeren vleugël). Of men vertelt U van den beroemden hardrijder Jkke Wijbes van den Berg, een eenvoudig landbouwer van beroep, wiens zonen en doenteren alle uitmuntten in enorme snelheid op de dunne ijzers. Okke Wijbes! — Hoe vol trots verhaalt de Friesche kroniekschrijver van hem, dat hij in 1879 bijna alle eerste prijzen op de korte baan (160), waaronder zelfs twee prijzen van 200 en 250 gulden, op de baan te Amsterdam gewonnen. Deze Friesche rijder was beroemd tot ver in het buitenland en herhaaldelijk bereikten hem van uit len vreemde uitnoodigingen om daar te komen rijlen. Zoo ontving hij verschillende invitaties tot deelleming aan wedstrijden te Londen. Maar Okke weigerde steeds met groote beslistheid. Zooals ik reeds opmerkte, waren ook zijn kinderen uitmuntende hardrijders. De jonge Pieter Jelles Troelstra, destijds nog student, wijdde in 1881 zelfs een aardig gedicht „Oan Thijs en Trijntoje van den Berg", welke bij een hardrijderij voor paren roemvol
uit het strijdperk waren getreden. Naast verbazend snelle rijders waren de Friezen ook steeds geweldige springers op de schaats. Een hunner was de bekende Adam, welke in den volksmond gewoonlijk „Adam hirdrider" (hardrijder) werd genoemd. Op één zijner beroemde tochten langs oen der breede boezemwateren van Friesland, ziet hij zich eensklaps bij de zoogenaamde „Oude Schouw” te Akkrum geplaatst voor een zeer breede vaargeul in het ijs, opengehakt voor overvaart van •oen veerbootje. Deze „zool" had een breedte van 14 voet; voeg daarbij de daarnaast opgestapelde schorsen ijs, dan komt men tot een afstand van ongeveer 20 voet. „Adam hirdrider" versnelde eensklaps nog ijn vaart, nam een enormen sprong en kwam aan de overzijde in veiligheid. Een andere springer van professie was Wijbren Koopmans, brugemeester van Bolsward. In volle vaart rijdende per schaats naast een arreslede in j draf, verhief hij zich plotseling en sprong dan dwars over paard en slede heen. Als een voorbeeld van groote snelheid en geducht uithoudingsvermogen vinden we nog vermeld, dat lezelfde burgemeester-schaatsenrijder in den strengen winter van 1763—1764 een brief van stadhouder Willem IV te den Haag naar diens moeder Maria 'de bekende Maryke Mui) te Leeuwarden bracht. Deze tocht geschiedde in één dag via Enkhuizen— Stavoren over de Zuiderzee, een afstand van ongeveer 39 ft 40 uren gaans. De groote gebeurtenissen in wintertijd zijn in Friesland echter de geliefde hardrijderijen op de korte haan: van mannen, paren of ook wel van vrouwen. Van heinde en ver komen dan de beroepsrijders naar de plaats van den wedstrijd om te dingen naaide flinke prijzen, meestal bestaande uit contanten. Tedere hardrijder heeft gewoonlijk een tweetal of meer paren schaajsen bij zich, Waarvan de ijzers verschillen in breedte, al naar gelang van de gesteldheid van het ijs. Bij spiegelglad glashard ijs gebruikt men de schaatsen met smalle ijzertjes; bij dooi weer en zacht ijs die met breede ijzers, om het insnijden zooveel mogeliik te voorkomen. Het wedstrijdterrein is natuurlijk met vlaggen en
wimpels versierd; de muziek vroolijkt. het feest op ’ a en honderden bij honderden bewegen zich op de g „bijbaan" om getuige te zijn van den meest span- V; nenden wedstrijd. n Zooals we reeds opmerkten komt men uit de om- | tl liggende dorpen Liet volksfeest bezoeken. Zoo terecht e zingt Le Francq van Berkhey: v g „Kom, mijn Gloorroos! Laat ons rijden <j onder ’t glijden Over ’t hard kristal om prijs; c Ik zal met die schoone snoeren v U steeds voeren z Over ’t glad en glibb’rig ijs. y ’k Zal! U hoeden voor het struik’len. ’t glibb’rig duik’len; En waar gij uw schaatsje zet, r Zal ik al de ruwe schotsen y henen klotsen, , Dat geen leed uw voetjes let.” , Zoo'n hardrijderij is 'n evenement in den winter. ( welke besloten wordt met de traditioneele prijsuit- | doeling op een der bovenzalen van het dorpscafé en ( waarbij het aan hartelijke, gekruide toespraken natuurlijk niet ontbreekt, ’t Spreekt vanzelf, dat deze prijsuitdeeling besloten wordt met oen „Skotse trije , do geliefde ouderwetsche Friesche volksdans, begeleid door samenzang van de dansende paartjes. Laat ik U —• zonder een hardrijderij in bijzonderheden te beschrijven — toch eens iets vertellen van een interessanten wedstrijd, welke gehduden werd in het jaar 1805 op de stadsbaan te Leeuwarden. In het Nederlandsch Handboek voor IJssport, van S. H. Hylkema, vinden wé vermeld dc NAAMLIJST der VROUWSPERSONEN, welke dem len Februari te Leeuwarden zijn ingeteekend om op schaatsen te rijden om twee prijzen: „„„ miUon nm-ii’/Av* pn de f.weede een streng
ae eerste een guuuen uunjici en «c gitten met een goud kroontje. Uit deze opgave blijkt, dat er niet minder dan 130 deelneemsters in dezen beroemden edelen strijd uitkwamen, afkomstig uit verschillende plaatsen in Friesland. De „vrouwen” varieerden in leeftijd van 15—-51 jaar. Het groot aantal deelneemsters maakte t noodzakelijk dat de wedstrijd den 2en Februari werd voortgezet, waarbij de bepaling werd gemaakt, dat zij, die te laat op dc- baan verscheen, van verdere deelneming werd uitgesloten. Het sierlijke gouden oorijzer werd gewonnen dooide 20-jarige Trijntje Pieters van Poppingawier; de tweede prijs door de 16-jarige Janke Wybes te Damwoude. Met welke enorme snelheid deze vrouwen reden, blijkt uit de volgende aanteekeningen: „De baan op de Stads Gragt was gemeeten 38 KoningsRoeden, waarvan 25 zeer nabij gelijk zijn aan 26 Rijnlandse.be roeden. Deze lengte is door een vrouw met zijde wind in 13 seconden afgereden, hetwelk een snelheid van 36K voet in éene secunde uitleverd en overeenkomt met de snelheid van de beste harddravers." ' De afstand van een uur gaanè werd in 1 minuten 24 seconden afgelegd. ,Onder' de deelneemsters", aldus Hylkema, „was er eene, Trijntje Uiltjes van Terhorne, oud 51 jaren, de vrouw van een schuitenboer, die met zijn schip te Ureterpster Verlaat lag. Des Vnjdagsmorgens van daar te Leeuwarden (ruim 7 uur gaans) rijdende aangekomen; des avonds teruggekeerd, was zij s anderen daags ’s morgens op haar tijd weder op de baan.” Zooals we uit den uitslag hébben kunnen zien, werd haar moeite niet beloond. Volgens een ooggetuige werd deze interessante wedstrijd bijgewoond door 10 h 12000 toeschouwers. Onder de snelste mannelijke rijders uit het laatst der vorige eeuw vinden we vermeld: P. BruinsrUa, Okke v. d. Berg, B. Kingma, Klaas Huitema, M. Castelein en andere, van wie er verschillende ook voor en na in het buitenland met succes op wedstrijden hebben medegedongen. D* * *
---

Justitia.
Zitting van 12 Januari 1926. * Zijn jasje was ook weggedanst. Een bezoeker van de balzaal „Amicitia te Alkmaar, kwam in den avond van Zondag 8 November tot de conclusie, dat zijn overjas, die hij op de lambrisesring had gelegd, ook weggedanst was. Een 25-jarige zwervende koopman, Simon M., tijdelijk gelogeerd in het volkshotel van Arie Geel aan het Heiligland, werd van dezen diefstal verdacht en mede op grond, dat hij reeds meermalen met de justitie iets had vereffend, in voorarrest gesteld Heden stond deze snuiter, ’n stevige boy, voor dit feit terecht. Hij erkende echter den diefstal niet. Hij was dien avond apres boir geweest en kon zich niet precies herinneren, wat hij voor
ivonturen beleefd had, maar de overjas had hij in yeen geval weggenomen. Met het voorbrengea an een zestal getuigen werd hem echter het vuur ia aan de schenen, gelegd en de officier aarzelde lan ook niet om in verband met deze verklaringen ;n de verzwarende aanwijzingen, het bewijs gelegerd te achten en tegen beklaagde, die reeds eenige Pralen wegens vermogensdelicten was veroordeeld, 6 maanden gev. te vorderen. Beklaagde bleef er bij onschuldig te zijn, doch de verdediger sprak alleen zijn twijfel uit, of het vereischte bewijs wel geleverd was en refereerdé zich ten dien aamzien aan het oordeel der rechtbank. Het gekj\aMegl der Ber.ger-autébusrijders. Door de opheffing der dienst Parma. zal deze misère tot het verleden behooren. De passagiers kunnen nu rustig in de bussen van Min en Schalkwijk huil uiltje knappen. Liebst Vaterland kanst ruhig sein. De strafzaak tegen Adolf Sch., die heden werd voortgezet, heeft dus feitelijk weinig beteekenis meer, daar een herhaling van een conflict tusschen de concurreerende autobusondernemers niet meer is te vreezen. Het betrof hier gevaar voor de veiligheid van het verkeer. De door Adolf Sch. bestuurde autobus wals op een smal punt van den Bergerweg zoo dicht langs een bus van Parma gereden, dat deze alleen door te stoppen een aanrijding had kunnen voorkomen. Thans werd nog gehoord de agent Wijnberg, die den weg ter plaatse had opgemeten, benevens de heer Margaldant, directeur der gemeentewerken, die voor den verdediger Mr. Judel eveneens opmetingen had gedaan, als getuige h decharge. De geachte heer officier hield zich consequent aain. zijn eenmaal gehouden requisitoir, strekkende tot veroordeeling van beklaagde tot f 50 boete of 50 dagen. Mr. Judel, overtuigd dat de rechtbank tot de conclusie zal komen, dat beklaagde de veiligheid van het verkeer niet in gevaar had gebracht, refereerde zich met vertrouwen aan tiaar oordeel. Een strop voer hpt watertmlmgbedrijf. Heden werden ook behandeld een viertal hoogerberoepzaken tegen Rijper 'ingezetenen, die allen door den kantonrechter te Alkmaar ontslagen waren van rechtsvervolging, wegens het hun ten laste gelegde verzuim om zich aan te sluiten bij het provinciaal waterleidingsbedrijf. Beklaagden bewezen dat zij zich hadden doen aansluiten. Verder ging hun verplichting niet, omdat zij hebben geweigerd het abonnementsgeld vooruit te voldoen.'Het bedrijf heeft hein daarop afgesneden en van leidingwatergebruik verstoken. Dit hindert beklaagden niet, daar zij van’ overvloedig drinkwater zijn voorzien. De officier is het thans volmaakt eens met deze opvatting in het vonnis van den kantonrechter eu vraagt bevestiging. Dat kan dus een leelijke streep door de rekening van het provinciaal water leidin gsbedr ij f geven!
---

Uit West-Friesland.
— OOSTHUIZEN. Olympia. — He heeienafdeeling onzer gymnastiekvereeniging „Olympia” is wederom in werking gesteld en houdt weder regelmatig hare oefeningen in het schoollokaal. Wij vernemen dat reeds een 8-tal leden is toegetreden. Het plan bestaat om in Febr. a.s., met medewet king van den Turnkring Purmerend en Omstreken, een openbare propaganda-uitvoering te geven. — Bazar. — Enkele dagen hield het fanfarecorps „Andante" hare jaarvergadering. Er bestaan plannen om in den loop van dit jaar een bazar te houden, terwijl tevens voorbereidingen zullen worden getrof.en om in 1927 hier ter plaatse een concours te doen houden. — BEETS. Loop der bevolking. — December ingekomen: J. Prinsen en gezin, los arbeider, van Avenhorn naar Beets no. 163. Vertrokken: Neeltje van der Molen, wed. van P. Kikke, naar Amsterdam, Frederik Hendrikplantsoen 36 III. — Willemina Borg, wed. van A. Bakker, naar Oosthuizen. Werkelijke bevolking op 31 Dec. 1924 243 m. en 246 vr., totaal 489; vermeerdering door geboorte 3 m. 5 vr., door vestiging 21 m., 13 vr., totaal 42. Vermindering door sterfte 2 m., 2 vr., door vertrek 17 m., 14 vr., totaal 35. Bevolking op 31 December 1925 248 m. en 248 vr., totaal 496. Aantal voltrokken huwelijken 5; aantal echtscheidingen geenc. — OUDENDIJK. Loop der bevolking. — Ingekomen over December 1925: P. de Vlugt, timmerman, van Gaasterland; R. van Dalen, boerenknecht, van Zaandam; C. D. de Moes, smidsknecht, van de Rijp; Antje Koster, zonder beroep, van Hoorn; K. Balk, zonder beroep, van Hoorn; Catharina Jchanna Wevels, verpleegster, van Andijk; Joh. Dekker, chauffeur, van Amsterdam. Vertrokken: H. Kleipoel, brievenbesteller, naar Avenhorn (Grosthuizen); J. ldema, boerenknecht, naar Edam; E. Braaksma, onderwijzer, naar Amsterdam, Haarlemmerweg 335 huis.
Werkelijke bevolking op 31 Dec. 1924 278 m., 24b vr., totaal 518; vermeerdering door geboorte 4 m., 5 vit, door vestiging 37 m., 25 vr., totaal 71. Vermindering door sterfte 4 m., 3 vr., door vertrek 35 m., 24 vr., totaal 66. Bevolking op 31 Decemebr 1925 280 m., 243 vr., totaal 523. Aantal'huwelijken in 1925 voltrokken 2; aantal echtscheidingen geene. — WARDER. Landverhuring. — Woensdag had in café Groot de jaarlijksche verhuring plaats van de landerijen der Ned. Herv. Kerk, de Armvoogdij en de Diaconie. De uitslag was als volgt: 1926 1925 De Paap, F. Langenberg voor ƒ 16.— ƒ 21.— Paalland, C. Nooij Az. voor „ 162.— „ 243.—< Binnenvijfverrel, Jb. Doets Pz., voor „ 120.— „ 145.— Buitenvijfverrel, K. Doets voor „ 91.— „ 147.— Anderhalfdeimpt, J. Bakker Gz., ,,216.— „253.— IJmuiden I, J. Wakker voor „190.— „215 — IJmuiden II, P. Slooten voor „150.— „181.— IJmuiden III, J. Bijleveld voor „305.— „362.— Groote Fok, C. Pauw voor „ 190.— „ 204.— Kleine Fok, D. Middelbeek Az. voor „ 145.— „ 170.— Naatje, J. Bakker Gz. voor „ 166.— „ 198.— Naars, C. Vink voor „183.— „232.— Vaderserf, .1. Bouman voor „ 153.— „ 201.— Kikkert, J. Bakker Gz., „ 117.— „ 163.— De Haan, T. v. d. Oever voor „ 240.— „263.— Bleeker, C. Rijswijk voor „151.— „210.— Deimpje, Jn. Ton voor ,, 71.— „ 93.— Perceel 1 behoort aan de Kerk perceel 2 tot en met 5 aan de Armvoogdij en de overigen aan de Diaconie. De opbrengst was respectievelijk f 16.—, f589.— en f2061.— tegen f21.—, f788.— en f2492.— het vórige jaar. — DEEMSTER. Uitbreidingsplan. — Nu in hoogste instantie beslist is, dat van de destijds voor bouwterrein gekochte gronden geen gedeelte voor andere doeleinden verkocht mag worden, heeft de gemeenteraad voor dat bouwterrein de prijzen vastgesfeld. Besloten is om de .prijzen te bepalen op minimum f 2.50, f 5.50 en f 6 per vierk. M. naar verhouding van de plaats, waar de grond gelegen is. — jülA iwiikï. Gymnastiek. — Donderdag 7 Jan. had de alge* moene jaarvergadering plaats van de gymn.vereen. W.I.K. alhier, ten lokale van den heer P. Baas. — Na het openingswoord van den voorzitter K. Kaper, werden de notulen en jaarverslag door den secretaris J. Zwagerman gelezen en onveranderd goedgekeurd. De rekening van den penningm. sloot met een klein nadeelig saldo, hetgeen echter door de gift van een onbekende weer in het reine werd gebracht, In het huish. regl. werden, op voorstel van ’t bestuur, eenige kleine wijzigingen aangebracht. Op voorstel van een der bestuursleden werd de voorzitter bij acclamatie herkozen. Daarna werden als besturusleden gekozen de heeren J. Zwagerman, secr.; P. Bruin, penningm., J. Butter, vice-voorz., H. Molenaar (comm. van materieel) en de dames A. Bloem, 2de secr., A. Sluis, 2de penningm. Vervolgens werd de heer A. Kamp van Bobeldijk benoemd tot Directeur der Vereeniging, terwijl de oefeningsavond werd vastgesteld op Dinsdagavond. Het volgend punt der agenda, contributieverhooging, werd bij meerderheid van stemmen aangenomen. Besloten werd de contributie der dames- en tieerenleden met 5 cent per week te verhoogen. Tot afgevaardigde naar de Jaarverg. van den Turnbond werd bij tweede stemming benoemd cle heer H Metselaar en tot bestuursafge vaardigde van den Turnbond de heer J. Butter. Op voorstel van ’t bestuur werd besloten tot aankoop van een „paard”, daar dit voor de vereen, een onontbeerlijk werktuig is. Verder besloot men dit jaar wederom een opem luchtuitvoering te houden, nader te regelen door het bestuur. Na de rondvraag, die geen bijzonders opleverde sloot de voorzitter de vergadering.
---

Praatje over alles en nog wat.
DE NIVELLEERING.
Dank zij de machine bezitten wij zooveel goede- | ren, dat welvaart gebracht kan worden in de groote massa, die vroeger in armoede leefde^ Als een der bezwaren tegen de tegenwoordige productieorgani-iaie wordt dikwerf aangevoerd: de ruvélieering van het arbeidsloon. Wanneer men de loonstatistieken nagaat blijkt, dat tusschen de verschillende soorten van arbeid , (wij zullen in dit artikel alleen spreken over fabrieksarbeid) betrekkelijk weinig verschil in waardeering bestaat, dat bovendien den leeftijd van den arbeider, practisch gesproken, als loonbepalende factor uitgeschakeld is, en dat ten slotte het verschil in waardeering van geschoolden en ongeschoolden arbeid de laatste jaren belangrijk kleiner is geworden. Is deze nivelleering nu inderdaad zulk een groot bezwaar als door velen beweerd wordt ? Ziehier
•een vraag, die onzes inziens van groot belang is. j 'Immers, het betreft hier direct de levensvoorwaar- ; den van dat deel van ons volk, dat in het verrich- | ten van loonarbeid het eenige middel van bestaan j vindt. Wanneer wij nu de gestelde vraag ontken- | nend beantwoorden, kunnen wij aan een behoorlijke argurnenteering niet ontkomen. Wij zullen po- j gen den lezer duidelijk te maken, waarom wij, het j bezwaar der nivelleering erkennende, er niettemin j niet zulk een groote beteekenis aan hechten. Wan- j neer althans de gelijkmakerij niet tot het onredelij- j ke wordt voortgezet. In de eerste plaats dan hebben wij te beschouwen de waardeering — geldelijke waardeering — van fabrieksarbeid in het algemeen. Dank zij de machine is het arbeidsproces voor den mensch vereenvoudigd. De economische beteekenis hiervan is, dat de arbeider bewegelijker is, dat hij gemakkelijk van ‘het eene 'bedrijf in het andere kan overgaan. De fabrieksarbeider is, in het algemeen genomen, minder sterk gebonden aan zijn vak, dan bijvoorbeeld de 'gezel uit den gildentijd dat ; was. Dat er enkele bijzondere vakken zijn, die j door „specialisten” uitgeoefend moeten worden, j is waar, maar deze worden dan ook hooger be- ; loond. De machine heeft vakverschillen verdoe- j zeld. Het gevolg is geweest: verdoezeling van joon- ! verschillen. Wij laten hierbij andere -dan econo- j mische factoren, die op het verloop van dit proces ingewerkt hebben, buiten beschouwing. Nu rijst allereerst de vraag: moeten wij treuren | over dat verdwijnen van de verschillen, over den . ondergang van den vakman, die plaats moest maken voor den fabrieksarbeider? Neen! De verdwenen vakman werkte voor een kleine groep bevoorrechten. Hij zelf leefde van de opbrengst van zijn arbeid en deze was juist voldoende om ..... te leven. De scherpe maatschappelijke tegenstelling tusschen rijk en arm bestond vroeger niet minder dan thans, met dit verschil dan evenwel, dat de grens van armoede vroeger dicht bij de grens
van den honger liep; en, dat armóeland in vroegere jaren zeer dicht bevolkt was en wij thans mogen spreken van een ontvolking van dit gebied. Dank zij de machine, die een deel van den arbeid voor ons heeft overgenomen, en dat deel veel vlugger afwerkt dan wij zouden kunnen doen. De Engelsche katoenfabrieken hebben een capaciteit van ruim 5 milliard yards katoen per jaar. D.i. zooveel katoen, dat de aarde 120 maal er mede omwonden kan worden. Als geheel het Engelsche volk met de (hand katoen ging weven, zou het lang geen 5 milliard yards per jaar kunnen afleveren en geen tijd over hebben om iets anders te doen. M.a. w. na een dag zou het er mee moeten uitscheiden om voedsel te zo eken enz. Dank z ij de m a chin e bezitten w ij zooveel goederen, dat welvaart gebracht kan worden in de groote massa, die vroeger in armoede leefde. Thans de nivelleering van het arbeidsloon. Kon de arbeider voor zijn loon alleen het hoogst nóódige koopen, d.w.z. zou zijn arbeid hem juist voldoende middelen opleveren om in leven te blijven, dan zou de nivelleering als een vloek beschouwd moeten worden. Dan zou het van weinig beteekenis zijn, dat hij beter gekleed is dan de arbeider uit een vorige eeuw, dat hij beter voedsel nuttigt en dat hij met zijn gezin een behoorlijke woning betrekken kan. Zoo is de toestand evenwel niet. Wij weten allen zeer wel, dat de tegenwoordige productie-organisatie het mogelijk maakt, dat ook de arbeider in staat is een deel te verwerven van wat men noemt de „cultuurgoederen .. De heer Schaper heeft onlangs in „Het Volk verklaard, dat ook voor den arbeider beschavingsgoederen beschikbaar zijn. Gelukkig! Onze productie-organisatie maakt het mogelijk, dat de arbeider een deel van zijn inkomen kan besteden aan „cultuurgoederen”. En dit sluit in, dat arbeider A. in staat is anders te leven dan arbeider^ B. en deze weer anders dan arbeider C. Dank zij de marge
tusschen loon en kosten voor levensonderhoud. Het verschil tusschen beide bedragen kan ieder uitgeven aan die goederen, welke het beste zijn levensbehoefte bevredigen. Er is op het oogenblik een arbeiders-radio-vereeniging. Zegt dit niet reeds wat? De arbeider heeft een gramofoon, hij kan van de tooneelkunst genieten, van de muziek, enz. Toch zijn wij niet tevreden. Er kan meer bereikt worden. En hiermede zijn wij gekomen aan onze bezwaren tegen de nivelleering. De uitschakeling van den leeftijd als loonfactor, is een ernstig bezwaar. De gemiddelde-arbeider werkt het grootste deel van zijn leven voor een en hetzelfde weekloon. Wij schrijven thans geen loon-technische beschouwing, zullen over de leeftijdskwestie daarom niet uitweiden. Volstaan wij met het neerschrijven van de bewering, dat naar onze overtuiging in het collectief arbeidscontract, wil het voldoen aan de eischen, die aan een dergelijke instelling, zijn te stellen, in de toekomst de leeftijdsfactor in rekening zal moeten worden gebracht. En ten slotte: de ongeschoolde arbeider zal op den duur de bevoorrechte positie, waarin hij, dank zij de oorlogsverhoudingen is komen te verkeeren, verliezen. Zoo komen wij dan tot het besluit, dat de nivelleering van het arbeidsloon als tendentie erkend moet worden, maar, dat de gevolgen niet zoo hinderlijk zijn als velen denken en dat reeds thans krachten werken, die de overdreven gelijkmakerij der laatste jaren ongelijk zullen maken. En bedenken wij, die mopperen over de onvolmaaktheid van onze samenleving, hij dit alles wel het ware woord van een Amerikaansch socioloog: „De vooruitgang is geen automatisch proces. De wereld wordt beter omdat de mensch wil, dat zij beter wordt en de middelen weet te vinden om haar beter te maken.” Waar een wil is, is een weg. Dit wordt maar al te dikwijls vergeten.
---